

D4035

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཡོ་གཱ་ཙཨཱརྱ་བྷཱུ་མི། བོད་སྐད་དུ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས། བམ་པོ་དང་པོ། ཚིག་གི་མངའ་བདག་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ས་བཅུ་བདུན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བཅུ་བདུན་གང་ཞེ་ན། སྤྱི་སྡོམ་ནི། རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དང་། །ཡིད་ཀྱི་ས་དང་གཞན་གསུམ་སྟེ། །རྟོག་དཔྱོད་བཅས་ལ སོགས་པ་དང་།།ཏིང་འཛིན་བཅས་དང་མ་ཡིན་དང་། །སེམས་ཡོད་པ་དང་སེམས་མེད་དང་། །ཐོས་དང་བསམས་དང་བསྒོམས་པ་དང་། །དེ་བཞིན་ཐེག་པ་གསུམ་ལྡན་དང་། །ཕུང་པོར་བཅས་དང་ཕུང་མེད་ གཞན།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ས་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་དང་། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ས་དང་། །རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་ དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ས་དང་།མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་དང་། སེམས་ཡོད་པའི་ས་དང་། སེམས་མེད་པའི་ས་དང་། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་དང་། བསམས་པ་ ལས་བྱུང་བའི་ས་དང་།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་། ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་དང་། ཕུང་པོ་མེད་པའི་ས་སྟེ། ས་བཅུ་ བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་མདོར་ན་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་དག་གི་གནས་དང་། དེ་དག་གི་དམིགས་པ་དང་། དེ་དག་གི་ གྲོགས་དང་།དེ་དག་གི་ལས་ནི་མདོར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་གང་ཞེ་ན། མིག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་སོ། །ཡིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་ སོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་སོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ་། །གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་མིག་ནི་གཟུགས་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །མིག་གང་ཞེ་ན། གང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་པོ་གཟུགས་དང་བ་སྟེ། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཡིད་གང་ཞེ་ན། གང མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་འདས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་སྤྲོས་པ། དགའ་བ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་གང་བསྟན་དུ་ཡོད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དོ་། །མདོར་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །ཁ་དོག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་ པོ་དང་།།གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་། སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པའོ། །དབྱིབས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རིང་པོ་དང་། ཐུང་དུ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་མོ་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྱལ་ལེ་བ་དང་། ཕྱལ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལེན་པ་དང་། འཇོག་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། དེ་ལ སོགས་པའོ།།ཡང་ཁ་དོག་གང་ཞེ་ན། གང་གཟུགས་དང་འདྲ་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །དབྱིབས་གང་ཞེ་ན། གང་གཟུགས་རྒྱས་པར་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་རྣམ་པའོ།

梵语：Yogācārya-bhūmi
藏语：瑜伽师地论 第一品
顶礼文殊童子语自在主！
什么是瑜伽师地？应当了知有十七地。什么是十七地？总摄颂曰：
五识相应地，意地及余三，有寻有伺等，定地非定地，有心及无心，闻思修所成，三乘相应地，有蕴无蕴地。
即是：五识身相应地、意地、有寻有伺地、无寻唯伺地、无寻无伺地、三摩呬多地（等持地）、非三摩呬多地（非等持地）、有心地、无心地、闻所成地、思所成地、修所成地、声闻地、独觉地、菩萨地、有余依地、无余依地。这十七地总称为瑜伽师地。
什么是五识身相应地？五识身有：自性、所依、所缘、助伴、作业，这些总称为五识身相应地。
什么是五识身？即眼识、耳识、鼻识、舌识、身识和意识。
什么是眼识？依眼根而了别诸色的识。
什么是眼识所依？眼是俱有依。意是等无间依。含摄一切种子、摄持诸根身的异熟识阿赖耶识是种子依。总的来说，所依有二种：有色依和无色依。其中眼根是有色依，其余是无色依。
什么是眼根？以四大种为因，是眼识所依止的净色，无见有对。
什么是意？是眼识生起之前刚刚灭去的识。
什么是一切种子识？由先前的戏论、贪爱为因，而成熟现行的一切种子异熟识。
什么是眼识所缘？有见有对色。这又有多种。略说有色、形、表色三种。
什么是色？即青、黄、赤、白、影、光明、暗、云、烟、尘、雾以及一色空。
什么是形？即长、短、方、圆、细、粗、正、不正、高、下。
什么是表色？即取、舍、屈、伸、住、坐、卧、行、还等。
复次，什么是色？是与色相似而为眼识所行境。什么是形？是色的广大相，即长等分位差别相。

།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གང་ཞེ་ན། རྒྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེས་པ་ འགགས་པ་དེ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུས་སྐྱེས་པའི་ཕྱོགས་སུ་མི་འབྱུང་བ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་། བར་དུ་མ་ཆོད་པའམ། བར་དུ་ཆོད་པ་དང་བཅས་པའམ། ཉེ་བའམ་རིང་བར་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱོགས་དེ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ ཁ་དོག་ནི་སྣང་བ་དང་གསལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ།།དབྱིབས་ནི་རྒྱས་པ་དང་། རིང་པོ་དང་། ཐུང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ལས་དང་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། གཡོ་བ་ དང་།ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། མིག་གི་ཡུལ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། དེ་གཉི་གའི་བར་མ་ དོར་གནས་པ་ཁ་དོག་ལྟ་བུའོ།།གྲོགས་གང་ཞེ་ན། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པའོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་གང་དག་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི།དམིགས་པ་གཅིག་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་རེ་རེ་འབྱུང་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་ས་བོན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ། གནས་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །ལས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་དེ་རང་གི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཡུལ་ལས་དང་། ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཡང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་རྣམ་པར་རིག་པ དང་།ཡང་སྐད་ཅིག་གཅིག་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ། དགེ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ལས་ཀུན་ལས་སློང་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་ སུ་འཛིན་པ་སྟེ་ལས་དྲུག་པའོ།།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་རྣ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །གནས་གང་ཞེ་ན། རྣ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་སོ། །ཡིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་སོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ས་བོན་གྱི་ གནས་སོ།།རྣ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་པོ་གཟུགས་དང་བ་སྟེ། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཡིད་དང་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། སྒྲ་རྣམ་པ་དུ་མ་བསྟན་ དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དུང་གི་སྒྲ་དང་། རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་། རྫ་རྔའི་སྒྲ་དང་། གར་བྱེད་པའི་སྒྲ་དང་། གླུའི་སྒྲ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་སྒྲ་དང་། སྐྱེས་པའི་སྒྲ་དང་། རླུང་དང་ཤིང་གི་སྒྲ་དང་། གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་ བ་དང་།དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། དོན་མེད་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆུ་ཀླུང་གི་སྒྲ་དང་། ཅ་ཅོའི་སྒྲ་དང་། ལུང་ནོད་པའི་སྒྲ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པའི་སྒྲ་དང་། འཆད་པའི་སྒྲ་དང་། འབེལ་བའི་གཏམ་དང་། རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྒྲ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ དང་མཐུན་པའི་སྒྲ་མང་པོ་དག་གོ།།དེ་ཡང་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ་། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་གང་ནང་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།

什么是表色？已生已灭的形色，由不相顺的因所生，在某方位不生起，在其他方位上，或无间断，或有间断，或近或远生起，或在同一方位上生起变化，这就称为表色。其中，颜色是属于显现和明亮等同义词类。形状是属于广大、长、短等同义词类。表色是属于业、作用、行为、动摇、周遍动摇等同义词类。一切颜色、形状和表色都是属于眼的行境、眼的境、眼识的行境、眼识的境、眼识的所缘，以及意识的行境、意识的境、意识的所缘等同义词类。
又此颜色有好的、不好的，以及处于二者之间的中等颜色。什么是伴？与其同时生起并相应的心所法，即：作意、触、受、想、思。其他与眼识同时生起并相应的心所法，它们所缘是一而行相是多，同时生起者也是一一生起，一切都从自种子必定生起，相应，具有所缘，具有行相，具有处所。
什么是作业？应当观察为六种：首先是缘自境而了别境的作业，又了别自相，又了别现在时，又了别一刹那，又以二种行相随顺意识，即随顺善染污和发起诸业，又是领受爱与不爱果报，这是第六种作业。
什么是耳识？依耳根而别别了知声音。什么是处所？耳根是俱生处。意是等无间处。含藏一切种子的阿赖耶识即是种子处。什么是耳根？以四大种为因，作为耳识所依的净色，是无见有对。意和种子的差别如前所说。
什么是所缘？多种无见有对的声音，即：螺声、大鼓声、土鼓声、舞蹈声、歌声、音乐声、大鼓声、女声、男声、风与树声，清晰的、不清晰的，有义的、无义的，小的、中等的、大的，河流声、喧哗声、受教声、诵经声、讲说声、谈论声、决择声，以及与此相似的众多声音。
这些声音是由执受大种为因所生，由非执受大种为因所生，以及由执受与非执受大种为因所生。其中第一种是作为内缘者。

།གཉིས་པ་ནི་གང་ཕྱི་རོལ་རྐྱེན་དུ་ གྱུར་པ་ཉིད་དོ།།གསུམ་པ་ནི་གང་ནང་དང་ཕྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲ་དང་། དབྱངས་དང་། ང་རོ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྒྲ་སྐད་དང་། ཚིག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་ པའོ།།རྣ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣ་བའི་ཡུལ་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་དམིགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ།།གྲོགས་དང་ལས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྣ་ལ་བརྟེན་ནས་དྲི་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །གནས་གང་ཞེ་ན། སྣ་ནི་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་སོ།།ཡིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་སོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་སོ། །སྣ་གང་ཞེ་ན། གང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་པོ་གཟུགས་དང་བ་སྟེ། བསྟན་དུ་ མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ།།ཡིད་དང་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དྲི་རྣམ་པ་དུ་མ་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། དྲི་ཞིམ་པའམ། དྲི་ང་བའམ། དྲི་མཉམ་པ་བསྣམ་པར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྩ་བའི་དྲི་དང་། སྙིང་པོའི་དྲི་དང་། ལོ་མའི་དྲི་དང་། མེ་ཏོག་གི་དྲི་དང་། འབྲས་བུའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་དྲི་མང་པོ་དག་གོ། །དེ་ལ་དྲི་དང་། བསྣམ་པ་དང་། བསྣམ་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་བསྣམ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །སྣའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། སྣའི་ཡུལ་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ དང་།སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །གྲོགས་དང་ལས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་ པར་བྱའོ།།ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལྕེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །གནས་གང་ཞེ་ན། ལྕེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་སོ། །ཡིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་སོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་སོ། །ལྕེ་གང་ ཞེ་ན།གང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་པོ་གཟུགས་དང་བ་སྟེ། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཡིད་དང་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། རོ་རྣམ་པ་དུ་མ་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་ པ་བདག་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་རོ་ཁ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་དང་། ལན་ཚྭའི་རོ་དང་། མངར་བ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་མྱང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། །དེ་ལ་རོ་དང་། མྱང་བར་བྱ་བ་དང་། མིད་པར་བྱ་བ་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བལྡག་པ་དང་། གཞིབ་པ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ལྕེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ལྕེའི་ཡུལ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །གྲོགས་དང་ལས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་བྱ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་ པའོ།།གནས་གང་ཞེ་ན། ལུས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་སོ། །ཡིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་སོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་སོ།

第二是作为外在缘的自性。第三是作为内外缘的自性。此又分为悦意的、不悦意的以及与此二者相反的。其中声音、音韵、音调、确定语、声响、语言表示等是同义异名。
耳根行境、耳根境、耳识行境、耳识境、耳识所缘、意识行境、意识境、意识所缘等是同义异名。助缘和业应当了知为眼识的自性。
什么是鼻识？依靠鼻根而分别了知香味的识。什么是处所？鼻是俱生处。意是等无间处。一切种子阿赖耶识即是种子处。
什么是鼻根？以四大种为因，是鼻识所依的净色，无见有对。意和种子的差别如前所述。什么是所缘？多种香味，无见有对，即可嗅闻的香、臭、中性的气味，如根香、心香、叶香、花香、果香等诸多香味。
其中香、嗅闻、所嗅、普遍所嗅等是同义异名。鼻根行境、鼻根境、鼻识行境、鼻识境、鼻识所缘、意识行境、意识境、意识所缘是同义异名。助缘和业如前应知。
什么是舌识？依靠舌根而分别了知的识。什么是处所？舌是俱生处。意是等无间处。一切种子阿赖耶识即是种子处。
什么是舌根？以四大种为因，是舌识所依的净色，无见有对。意和种子的差别如前所述。什么是所缘？多种味道，无见有对，即苦、酸、辣、涩、咸、甜等味道，是悦意、不悦意及舍处所应尝的。
其中味道、所尝、所咽、所食、所饮、所舔、所嚼、所受用等是同义异名。舌根行境、舌根境、舌识行境、舌识境、舌识所缘、意识行境、意识境、意识所缘是同义异名。助缘和业如前应知。
什么是身识？依靠身根而分别了知触的识。什么是处所？身是俱生处。意是等无间处。一切种子阿赖耶识即是种子处。

།ལུས་གང་ཞེ་ན། གང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་པོ་ གཟུགས་དང་བ་སྟེ།བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཡིད་དང་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། རེག་བྱ་རྣམ་པ་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ཡང་བ་ཉིད་ དང་།ལྕི་བ་ཉིད་དང་། འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་དང་། གྲང་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ངོམས་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ནད་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། འདྲེད་པ་དང་། ངལ་བ་དང་། ངལ་སོས་པ་ དང་།ནེམ་ནེམ་པོ་ཉིད་དང་། མདངས་བཟང་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རེག་བྱ་རྣམ་པ་མང་པོ་དག་གོ། །དེ་ཡང་རེག་ན་བདེ་བ་དང་། རེག་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་གནས་ཀྱི་རེག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེག་བྱ་དང་། རེག་པ་དང་། རེག་པར་བྱ་བ་དང་། རྩུབ་པ་དང་། རླན་པ་དང་། གཡོ་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །གྲོགས་དང་ལས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱང་སྣང བར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་།དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་མ་གྱུར་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ལ། གཟུགས་ཀྱང་སྣང་བར་གྱུར་ཅིང་། དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་ པར་གྱུར་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་བ་ན། ཉེ་བར་ གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཚོལ་བ་དང་། ངེས་པའི་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་རིམ་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །གཉིས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་སེམས་ཕན་ཆད་ནས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་ བྱང་བར་འགྱུར་བར་བལྟའོ།།དེ་ནས་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ཡིད་དེ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་གཡེངས་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉི་ག་དགེ་བའམ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་བ་ན། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་བཞོན་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ནི་གྲོགས་རྣམས་ནི་འགྲོན་པོ་འགྲོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།དམིགས་པ་ནི་བྱ་བའི་དོན་ལྟ་བུའོ། །ལས་ནི་རང་གི་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན། དེ་དག་གི་གནས་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་ཁྱིམ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །དམིགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལྟ་བུའོ། ། གྲོགས་ནི་བྲན་དང་བྲན་མོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལས་ནི་རྩོལ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ས་སྟེ་དང་པོའོ།། །།ཡིད་ཀྱི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是身体呢？就是以四大种为因缘，作为身识所依止的色法，是无法显示且有障碍的。意和种子的差别如前所述。
什么是所缘呢？是无法显示且有障碍的触境，即：地、水、火、风、轻、重、滑、涩、冷、饥、渴、饱、强健、衰弱、病、老、死、痒、昏厥、麻木、疲劳、休息、柔软、光泽等类似的众多触境。
这些触境又可分为触时感受快乐、触时感受痛苦和保持舍心的触境。其中触境、触、所触、粗涩、湿润、动摇、温暖等是同义词。
身的行境、身的境、身识的行境、身识的境、身识的所缘、意识的行境、意识的境、意识的所缘是同义词。助缘和作用如前所述。
其中，即使眼根未损坏，色境也显现，但如果相应的作意未现前，则不会产生眼识。如果眼根未损坏，色境显现，且相应的作意也现前，则会产生眼识。如同眼识一样，耳、鼻、舌、身识也应如是理解。
当眼识生起时，依次会出现三种心：住心、寻求心和决定心。其中第一是眼识本身，后二者是意识。从决定心之后，应知会产生染污或清净。
此后，与之同类的眼识也会生起善或不善，但这不是由自身分别而起。只要意识未转向其他境，意识和眼识二者都会成为善的或染污的。
如同眼识生起时的情况，乃至身识也应如是了知。其中，所依如同前往他处的乘具。五识蕴如同同行的旅伴。所缘如同所作事。作用如同自身能力。
另一种分类方式是：它们的所依如同居住者的房屋。所缘如同受用物。助缘如同仆人婢女等。作用如同劳作。
瑜伽师地论中五识身相应地第一完。意地是什么呢？也应从五个方面来理解：自性、所依、所缘、助缘和作用。其中什么是自性呢？就是心、意和识。

།སེམས་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དང་། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་དང་། ལེན་པར་བྱེད་པ རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡིད་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་འགགས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མ་རིག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། སྲེད་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་གང་ཞེ་ན། ཡིད་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་དང་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པས་ས་བོན་གྱི་གནས་སོ།།དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དམིགས་པ་སྟེ། འབའ་ཞིག་གི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་། བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་དང་།ས་བོན་ཐམས་ཅད་དོ། །གྲོགས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ དང་།མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་ བ་དང་།ཐེ་ཚོམ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། འཚིག་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ གཅིག་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རེ་རེ་བྱུང་བ། རང་གི་ས་བོན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ། གནས་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །ལས་གང་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་ པ་ནི་ལས་དང་པོའོ།།ཡང་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་སྐད་ཅིག་པས་རྒྱུ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ལས་རྣམས་ ལ་འཇུག་ཅིང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། རྒྱུ་མཐུན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ལས་ནི།དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་སེམས་པ་དང་། ར་རོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྨྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པར་བྱེད་པ་དང་། སད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལས་ སངས་པར་བྱེད་པ་དང་།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་རྒྱུན་འཆད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་ དང་སྐྱེ་བའོ།

什么是心？就是具有一切种子、成为所依事物、住于所依事物、能执取、摄集异熟的阿赖耶识。
什么是意？就是六识聚刚灭的状态，以及恒时具有无明、我见、我慢、贪爱四种烦恼性质的染污意。
什么是识？就是以了别所缘而安住的。
什么是所依？就是等无间意所依，以及如前所说具一切种子的阿赖耶识作为种子所依。
什么是所缘？一切法都是所缘，即唯受蕴、想蕴、行蕴、无为法、无表无碍色、六处及一切种子。
什么是伴侣？即作意、触、受、想、思、欲、胜解、念、定、慧、信、惭、愧、无贪、无嗔、无痴、精进、轻安、不放逸、舍、不害、贪欲、嗔恚、无明、慢、见、疑、忿、恨、覆、恼、嫉、悭、诳、谄、憍、害、无惭、无愧、昏沉、掉举、不信、懈怠、放逸、忘念、散乱、不正知、悔、睡眠、寻、伺等如是相应的心所法共同生起而相应，称为伴侣。这些于一所缘有多种行相、各别生起、从自种子必定生起、相应、有行相、有所缘、有所依。
什么是业？第一是了别自他境界所缘。又能了别自相与共相。又能了别过去、未来、现在三时。又能刹那了别因。又能趣入并随入善不善法及诸业。又能摄受其他诸识聚的可意、不可意果报，因为从其因所生，引发同类因。又其他诸识聚一切业中最殊胜的业是：于所缘分别、于所缘寻思、令醉、令狂、令睡眠、令觉醒、令昏迷、令从昏迷醒来、发起身语业、令离贪、令从离贪退失、令断绝善根、令相续善根、死亡与投生。

།དམིགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདུན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། མཚན་མ་ཅན་དང་། མཚན་མ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དང་། ཚོལ་བ་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཚན་མ་ཅན་གང་ཞེ་ན། སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་རྣམས་ལ། དབང་བོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པའོ། །མཚན་མ་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་མ་འོངས་པ་ལ་ རྟོག་པ་དང་།གསར་དུ་ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ། རང་གི་ངང་གིས་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ནས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོལ་བ་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་སྤྱོད་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་བཙལ་ཞིང་དཔྱད་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཞེ་ན། འདས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་ ལྡན་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ལྷག་པའི་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདོད་པའི་རྟོག་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མངོན་པར་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའམ། ཡང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་གང་ ཡང་རུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་ལ་འབྱུང་བ་དང་། བཟོའི་གནས་ལ་འབྱུང་བའམ། སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ཙམ་གྱིས་ན་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། ། དམིགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་སེམས་ཤེ་ན། རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་སེམས་པའོ། །རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག རྣམ་པ་བཞི་པོ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོད་པ་ཡང་དག་པ་ལ་ཡང་སྦྱིན་པ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བས་སྐུར་པ་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པའམ།ཆོས་གནས་པའི་ཤེས་པས་ཀྱང་། དངོས་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའམ། ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ཆོས་རྣམས་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས།ཆོས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་སེམས་སོ། །ཇི་ལྟར་ར་རོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རང་གཞན་གྱིས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ཆང་འཐུང་བ་ལ་མ་གོམས་པ་དང་། ཆང་ཧ་ཅང་རྣོ་བ་འཐུངས་པ་དང་། ཚོད་མ་བཟུང་བར་འཐུང་བར་ བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་སྨྱོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་དང་། ཁམས་མི་མཉམ་པ་དང་། སྐྲག་ཅིང་འཇིགས་པ་དང་། གནད་དུ་ཕོག་པ་དང་། འབྱུང་པོས་བརླམས་པས་བྱེད་དོ།

如果问及如何分别观想，以七种分别而观想。那么它们是什么呢？有相的、无相的、自然趣入的、寻求的、观察的、有烦恼的、无烦恼的分别。
什么是有相分别？对于以前经历过的对境，诸根成熟且善于言说。
什么是无相分别？随顺过去而对未来作分别，以及新近不善于言说的分别。
什么是自然趣入？对于近处的境界，仅仅依靠境界的力量而自然趣入。
什么是寻求？对诸法遍寻而行的分别。
什么是观察？对已遍寻察的所安立，进行观察的分别。
什么是有烦恼分别？具有观待过去、喜乐未来、贪著现在，以及欲寻思、害心寻思、害寻思，或与任何烦恼及随烦恼相应的分别。
什么是无烦恼分别？善及无记的，以及出离的分别、无害心的分别、无害的分别，或与信等任何善法相应的分别，以及行住坐卧时生起的、工巧处生起的、或变化所生的分别。以上这些即是对所缘的分别。
如何思惟所缘？以如理所生、非如理所生、非如理所生亦非非如理所生而思惟。
什么是如理所生？即对四颠倒：于无常执常颠倒、于苦执乐颠倒、于不净执净颠倒、于无我执我颠倒，不于无中增益，也不以'无布施'等邪见诽谤诸实有，或以法住智如实了知诸事物，或以极清净出世间智如实证悟诸法，如是即是如理所生。
与此相反即应视为非如理所生。
什么是非如理所生亦非非如理所生？依无记慧而思惟诸法，如是即是思惟所缘。
如何令醉？以自他身体虚弱、不习惯饮酒、饮用过于烈的酒、不知节制而饮。
如何令狂？以宿业所感、诸大种不调、恐惧害怕、要害受损、为鬼神所附而致。

།ཇི་ལྟར་གཉིད་ལོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་ལུས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ངལ་བས་དུབ་པའི་ ཉེས་པ་དང་།ཁ་ཟས་དྲགས་པ་དང་། མུན་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཐམས་ཅད་བཏང་བ་དང་། གཉིད་ལ་གོམས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་མཉེ་བའམ། རིག་སྔགས་སམ། སྨན་ནམ་མཐུས་གཉིད་ལོག་པར་བྱས་ན་གཉིད་ལོག་པར་བྱེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་སངས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གཉིད་ཀྱིས་བརྟས་ནས་དེའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མི་བཟོད་པ་དང་། བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སེམས་གཏད་ནས། ཉལ་ཏེ་ལོག་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བརྒྱལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རླུང་དང་མཁྲིས་པས་དཀྲུགས་པ་དང་། སྣད་པ་དང་། དྲག ཏུ་ཟགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཕྱི་ས་མང་དུ་འཁྲུས་པའམ། ཁྲག་མང་དུ་ཟགས་པའམ། མང་དུ་ཟགས་པ་ལ་དྲག་ཏུ་བརྩལ་བས་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བརྒྱལ་བ་ལས་སངས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བརྒྱལ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ཉིད་དང་བྲལ་བས་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་འཇུག་ པར་བྱེད་ཅེ་ན།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུའི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ལས་འདུན་པ་སྐྱོ་བ་དང་། དེ་ལས་འབད་པ་རྩོམ་པ་དང་། དེ་ལས་འབད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་མཐུན་པའི་རླུང་འབྱུང་བས་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ བྱེད་ཅེ་ན།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། མཐུན་པའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། གཞན་ལས་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་ཐོབ་པ་དང་། དེའི་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པས་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྟུལ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་དང་། དེའི་རྣམ་པ་དང་། རྟགས་དང་མཚན་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་པ་དང་། ཉོན་ མོངས་པས་བསྒྲིབས་པ་དང་།སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་རྒྱུན་འཆད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དབང་པོ་རྣོ་ལ་སྡིག་པའི་བསམ་པ་ཤས་ཆེན་པོ་ལ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་གྲོགས་རྙེད་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་ བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་བ་དེ་ལྷུན་སྟུག་པར་བྱེད་པས།མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དང་། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དག་ལ་མི་ལྡོག་ཅིང་འགྱོད་པར་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ལ། མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དགེ་ བའི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་མི་མཐུན་པས་རྒྱུད་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པས་ས་བོན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་ཉེ་དུ་དང་། རྟེན་གྲོགས་ རྣམས་བསོད་ནམས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་མཐོང་བ་དང་།སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཐད་དུ་སོང་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་ཞིང་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཚེའི་ཚད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །འཆི་བ་དེ་ཡང་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ དང་།མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཚེ་ཟད་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཟད་པ་དང་། ཡང་ང་བ་མ་སྤངས་པས་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚེ་ཟད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཇི་ལྟར་འཕངས་པའི་ ཚེ་རིལ་གྱིས་ཟད་པར་གྱུར་ནས།འཆི་འཕོ་བ་སྟེ། དེ་ནི་དུས་ལ་བབ་ན་འཆི་བ་ཞེས་བྱའོ། །བསོད་ནམས་ཟད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཡོ་བྱད་མེད་པས་འཆི་འཕོ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

如何入睡呢？由于自然身体虚弱，疲劳困乏的过失，饮食过量，意念黑暗相，放下一切事务，习惯睡眠，以及他人所为，即：按摩，或咒语，或药物，或以力量使其入睡而入睡。
如何醒来呢？睡眠饱足后其烦恼难以忍受，专注于所要做的事务，躺下入睡，以及他人所为而醒来。
如何昏厥呢？由风胆搅动，受伤，剧烈流失，即：大量腹泻，或大量失血，或因剧烈流失而用力所致。
如何从昏厥中醒来呢？由离开昏厥的烦恼本身而醒来。
如何发起身语业呢？以身语业处如是的认知为先导，由此生起意愿，由此开始努力，由此以努力为先导的身语业相应之风生起而发起。
如何离贪呢？由与离贪相应，诸根圆熟，从他人获得相应教诫，断除其间的障碍，修习如理作意而离贪。
如何从离贪退失呢？由自性根钝，初入善法，不作意其行相、标志与相，具足退失之法而住，烦恼所障，为恶友所摄而退失。
如何断绝诸善根呢？诸根锐利而具有大恶思维增上行法，获得与此相应的友伴，邪见烦恼深重，趋向究竟，于一切恶行增上而不退不悔。其中种子即是善根，无贪等也是善根，以不相应善根行而令相续住，以断善根而拔除种子。
如何接续诸善根呢？由自性根锐利，见到亲友眷属及依止友伴精进修福，往诣善士听闻正法，生起疑惑而决定通达。
如何死亡呢？寿量有限而死亡。彼死亡或具善心，或具不善心，或具无记心，由寿尽，福尽，未断不幸，应知有时与非时。
何为寿尽？即：此处有些人如所引发之寿命全部耗尽而死亡，此称为时至而死。
何为福尽？即：此处有些人因无资具而死亡。

།ཡང་ང་བ་མ་སྤངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་ཚེ་མ་ཟད་ པར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་དགུ་དང་རྐྱེན་དགུ་ཡོད་དོ་།དགུ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ཟས་ཚོད་མ་ཟིན་པར་ཟ་བ་དང་། མི་འཕྲོད་པ་ཟ་བ་དང་། མ་ཞུ་བར་ཟ་བ་དང་། མ་ཞུ་བ་བསགས་པ་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། སྨིན་པ་དགག་པ་དང་། སྨན་སོ་སོར་མི་བསྟེན་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། མ་ གོམས་པ་མ་ཤེས་པ་དང་།དུས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འཆི་འཕོ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ན་ཁ་ཅིག་འཆི་བའི་ཚེ། དགེ་བའི་ཆོས་སྔོན་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པ་ རྣམས་དྲན་ནམ།གཞན་གྱིས་དྲན་པར་བྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་དེ་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་སེམས་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་ཤེས་རགས་པ་འབྱུང་བའི་བར་དུའོ། །འདུ་ཤེས་ཆ་ཕྲ་མོ་རྒྱུ་བར་གྱུར་པའི་ཚེ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལྡོག་ཅིང་། ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པའི་སེམས་ཉིད་དུ་གནས་ཏེ།འདི་ལྟར་དེས་ནི་དེའི་ཚེ་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པའི་དགེ་བ་ལ་བརྩལ་བར་ཡང་མི་ནུས་ལ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དྲན་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འཆི་འཕོ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་འཆི་བའི་ཚེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ སྔོན་གོམས་པ་རྣམས་དྲན་ནམ།གཞན་དག་གིས་དྲན་པར་བྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་སེམས་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་ཤེས་རགས་པ་རྒྱུ་བའི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་སྐབས་སྔ་མ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་དགེ་ བའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འཆི་ན་ནི།བདེ་བར་འཆི་བས་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། འཆི་ཀར་དེའི་ལུས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དྲག་པོ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འཆི་ན་ནི། སྡུག་བསྔལ་བའི་འཆིང་བས་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། འཆི་ཀར་དེའི་ལུས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་ཚོར་བ་དྲག་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འཆི་བ་ལ་ནི་གཟུགས་མཐོང་བ་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འཆི་བ་ནི་གཟུགས་མཐོང་བ་འཁྲུལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འཆི་འཕོ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་ཡང་རུང་། དེ་མ་བྱས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་དྲན་ནམ། གཞན་དག་གིས་དྲན་པར་མ་བྱས་པའོ། །དགེ་བའི་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནི། འཆི་བའི་ཚེ་དེ་བདེ་བའི་འཆི་བས་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་བའི་འཆི་བས་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གལ་ཏེ་གང་ཟག་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་འཆི་བ་ནི་སྔོན་གོམས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དྲན་ནམ། གཞན་དག་གིས་དྲན་པར་བྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་དེས་གང་ལན་མང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་དེ ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་སེམས་དེ་གཞོལ་བར་འགྱུར་ལ་གཞན་ནི་བརྗེད་པར་གྱུར་ཏོ། །ཡང་གལ་ཏེ་གཉི་ག་ལ་མཚུངས་པར་གོམས་ན་ནི་དེ་ལས་གང་དང་གང་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་དྲན་ནམ། དྲན་པར་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དེ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་མི་འཇུག་གོ།

什么是未断除的过患呢？世尊也如是说道：'未到寿终而死亡的原因有九种因和九种缘。九种是什么呢？不知饮食适量而食用、食用不相宜之物、未消化就进食、未排出未消化积存之物、阻碍已消化之物、不分别服用药物、不知何为习惯何为非习惯、非时而行、行不净行。'这就是所谓的非时而死。
什么是以善心而死呢？譬如此处有人临终时，或自己忆念或由他人提醒以前所修习的善法，那时于其心中所生起的信心等善法，直至粗分意识生起为止。当细分意识生起时，善心即退失，而住于无记心，如是彼时既不能自己努力忆念以前所修习的善法，他人也不能令其忆念。
什么是以不善心而死呢？譬如此处有人临终时，或自己忆念或由他人提醒以前所习惯的不善法，那时于其心中所生起的贪等不善法，直至粗分意识生起为止，其余一切如前善心的情况相同。
其中以善心而死者，将安详而死，临终时其身不会生起剧烈的痛苦感受。以不善心而死者，将痛苦而死，临终时其身将生起剧烈的痛苦感受。以善心而死者，见到色相时不会混乱。以不善心而死者，见到色相时会混乱。
什么是以无记心而死呢？无论是造作善业或不善业，或是未造作，既未自己忆念也未被他人提醒。既非善心也非烦恼心，临终时既不会安详而死，也不会痛苦而死。
又若造作善不善业的人临终时，或自己忆念或由他人提醒以前所习惯的善法与不善法，那时他对于多次习惯修习的法更具力量，心将趋向于彼，而忘却其他。又若对二者习惯程度相等，则最初忆念或被提醒的那个不会改变，不会转向其他。

།དེའི་ཚེ་དེས་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྲོས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྒྱུ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་སྤྱད་ནས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་བྱེད པ་ནི་མི་དགེ་བ་སྔར་བྱས་པའི་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུའི་ལས་ཀྱི་སྔ་ལྟས་རྣམས་འདིར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མི་སྡུག་པ་དུ་མ་དེ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལས་དགོངས་ནས། དེ་སྔོན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་ བསགས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཕྱེ་མ་རེད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་ཚེ་རི་རྣམས་སམ།རིའི་རྩེ་མོ་རྣམས་ཀྱི་གྲིབ་མ་བཞིན་དུ་བབ་ཅིང་། ལྷག་པར་འབབ་ལ་མངོན་དུ་འབབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་དེ་ནི་སྣང་བ་ནས་མུན་ཁྲོད་དུ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ བཟློག་པ་སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།ད་ལྟར་འདིར་དགེ་བ་བྱེད་པ་ནི་མུན་ཁྲོད་ནས་སྣང་བར་འགྲོ་བ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཆི་བའི་དུས་ན་དེ་ལ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་མི་སྡུག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་རོ་།།དེ་ལ་མི་དགེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་བྱེད་པ་ནི་མཚན་མ་མི་སྡུག་པ་དེ་མཐོང་བས་རྡུལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྤུའི་ཁུང་བུ་དག་ན་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པར་འགྱུར། རྐང་ལག་གཡོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། གཅིན་དང་ཕྱི་ས་འབྱུང་བར་འགྱུར། ནམ་མཁའ་ ལ་སྙེགས་པ་དང་།མི་ལྡོག་པ་དང་ཁ་ནས་[(]དབུ་[,]ལྦུ་[)]བ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འབྲིང་བྱེད་བྱེད་ན་ནི། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོགས་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཆི་བའི་ཚེ་ན་ འདུ་ཤེས་མི་གསལ་བའི་སྐབས་སུ་མ་བབ་པའི་བར་དུ་ཡུན་རིང་པོ་ནས།གོམས་པའི་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་དབང་གིས་བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ལུས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་ འགྲུབ་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་ཡང་དེའི་ཚེ་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དེས་ནི་བདག་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ཤིང་བརྟགས་ཤིང་མངོན་པར་སྤོང་བར་ བྱེད་ཀྱི་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་མི་ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི། མི་ཆེས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། སྟོབས་འགྱེད་ན་སྟོབས་ཆུང་ངུ་རྡུང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གནད་འཆད་པ་ནི། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་དང་། ལྷའི་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆུང་བ་སྟེ། ལས་ཉེས་པ་བྱེད་བྱེད་ པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།ལས་ལེགས་པ་བྱེད་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནས་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་ཚང་བར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་དོ། །འདོད་པའི་ ཁམས་ནས་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་དབང་པོ་ཚང་བར་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར།ཁ་ཅིག་ནི་དབང་པོ་ཉམས་ཏེ་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །དག་ཅིང་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བ་ནི་དུལ་བའི་འཆི་འཕོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བ་ནི་དུལ་བ་ མ་ཡིན་པའི་འཆི་འཕོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་རེ་ཞིག་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རོ་སྟོད་ནས་ལུས་འདོར་བར་བྱེད་དེ། དེའི་རོ་སྟོད་གྲང་མོར་འགྱུར་རོ།

当时由于两种因缘，也就是喜好戏论的因缘和善不善业的因缘，受用了前业所感的果报而临终时，造作不善业者会在此经历不善业先前所造的不悦意果报的前兆，比如如同梦境般会显现诸多不悦意的色相。世尊针对此意趣说道：'先前所造作、积累的罪恶不善业，在其临终时，会如同山岳或山峰的阴影般降临，更加降临，显现降临。'应当了知此人如同从光明趣入黑暗一般。
与此相反，虽是前世不善业的果报，但现在此世行持善业者，应当了知如同从黑暗趣入光明一般。其中差别是这样的：临终时，会显现如梦境般非不悦意的、悦意的种种色相。
其中造作大不善业者，见到不悦意相时会出现颤栗，毛孔竖立，手脚摆动等现象。会排泄大小便，向空中攀爬，不回转，口中流出（唾液、泡沫），以及与此类似的诸法会出现。若造作中等不善业，则其中有些会出现，有些不会出现，不会完全出现。
这一切也是在临终时，在未到达意识不清晰阶段之前，长期以来习惯的我执会生起。之后由于其力，认为'我将不复存在'而对身体生起贪著，这是其中阴身成就的所依。
其中预流果和一来果者虽然此时也会生起我执，但预流果或一来果者会以智慧观察、观察而断除我执，不会接受，譬如力大者与力小者较力时会击败力小者一样，对此也应当如是观察。不来果者此时不会生起我执。
其中关于临终痛苦，除了地狱道和天道众生外，其他一切生处都有。其中也有两种：极重和极轻。造作恶业者是极重的，造作善业者是极轻的。北俱卢洲的一切都是轻微的。从色界死亡者以诸根具足而死。从欲界死亡者，有些以诸根具足而死，有些以诸根衰败而死。
清净解脱者的死亡称为调伏的死亡。非清净非解脱者的死亡称为非调伏的死亡。因此，首先造作不善业者临终时识从上身舍弃身体，其上身会变冷。

།དེ་ཡང་སྙིང་གར་ཐུག་པའི་བར་དུ་འདོར་བར་འགྱུར་རོ། །ལེགས་པ་བྱེད་བྱེད་པ་རྣམས་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི།རོ་སྨད་ནས་ལུས་འདོར་བར་བྱེད་དེ། དེའི་རོ་སྨད་གྲང་མོར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་སྙིང་གར་ཐུག་པའི་བར་དུ་འདོར་བར་འགྱུར་ཏེ། སྙིང་གནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ལུས་ཐམས་ཅད་ནས་གྲང་མོར་འགྱུར་ ཏེ་དེ་ལུས་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེས་པ་དང་།སྔོན་སྤྲོས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པས། རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་རང་གི་ས་བོན་ལས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ། ཕྱོགས་དེ་ནས་བར་ཆད་ མེད་པར་དུས་གཅིག་ཏུ་འགག་པ་དང་།སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྲང་གི་ཐོར་ཏོ་མཐོན་དམན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པའི་ལས་བྱེད་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ནི་དཔེར་ན། ཕྱར་བ་ནག་པོའམ། མཚན་ མོའི་མུན་པ་མུན་ནག་ཏུ་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ།།ལེགས་པའི་ལས་བྱེད་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དཔེར་ན། སྣམ་བུ་དཀར་པོའམ། ཟླ་བའི་འོད་དང་བཅས་པའི་མཚན་མོར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་ལྷའི་མིག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་སྔོན་གྱི་ལུས་ལ་འདོད་པ་དེ། དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་གི་། ཡུལ་གྱི་སྤྲོས་པ་ལ་འདོད་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཤ་ཚུགས་ལྟ་བུར་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ནི་གནས་མ་བླངས་ཀྱི་བར་དུ་དེའི་མིག་ལྷའི་མིག་ལྟ་བུར་ཐོགས་པ་མེད་དོ། །འགྲོ བ་ཡང་སྐྱེ་བའི་གནས་མ་བླངས་ཀྱི་བར་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་དོ།།དེའི་མིག་དེའི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་པའི་སེམས་ཅན་བདག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་གནས་དང་། བདག་གི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །ཉེས་པའི་ལས་བྱེད་ བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ནི་ཐུར་དུ་གསལ་ཏེ།སྤྱིའུ་ཚུགས་སུ་འགྲོའོ། །ལྷར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་གྱེན་དུའོ། །མིར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་ཐད་ཀར་རོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་རྙེད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ཡང་ཞག་བདུན་གནས་པར་ཟད་དོ། །རྐྱེན་རྙེད་ན་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཡང་མ་ རྙེད་ན་ནི་ལུས་བརྗེས་ནས་ཡང་ཞག་བདུན་དུ་གནས་སོ།།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་རྙེད་ན་ཞག་བདུན་ཕྲག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཡང་གནས་སོ། །དེ་ལས་འདས་ཕན་ཆད་ནི། གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞག་བདུན་གྱིས་ཤི་འཕོས་པ་དེ་ཡང་། ཡང་ན་ནི་དེ་ཉིད་དུ་མངོན་ པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་གཞན་དུ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལས་གཞན་གྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པས། བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་ས་དོན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྣམ་གྲངས་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་མདོར་འབྱུང་བས་ན་བར་ མ་དོའི་སྲིད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།དྲིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་། དྲི་ས་བརྟས་པར་འགྱུར་བས་ན་དྲི་ཟ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་འགྲོ་བས་ན་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་འགྲོ་བས་འགྲོ་བའི་དམིགས་པའི་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་མངོན་དུ་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་བས་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་གནས་མ་གཏོགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ལུག་གསོད་པར་གྱུར་ཏམ། བྱ་གསོད་པར་གྱུར་ཏམ། ཕག་འཚོང་དུ་གྱུར་ཏམ། དེ་ལྟར་ སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རིས་གང་ཡང་རུང་བ་གནས་པ་དེས།སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པས། སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་དེས་སེམས་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་། ལས་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་། ལུས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྨི་ལམ་བཞིན་ དུ་མཐོང་ནས།དེ་སྔོན་གོམས་པའི་མངོན་པར་དགའ་བས་དེ་ཉིད་དུ་བརྒྱུག་གོ།

而且会一直舍弃到心脏为止。对于行善者的识，则从下半身开始舍弃身体，其下半身变冷。而且会一直舍弃到心脏为止，应当了知心处的识会迁移。此后全身变冷，由于对身体生起贪著，以及由往昔散乱而欢喜的因缘所熏习，以及由善不善业的因缘所熏习，由这两种因缘的力量，立即从自己的种子中，在中阴身的存在状态，从那个方向无间断地在同一时刻灭去与生起，如同天平的秤砣上下升降一般而出现。那个中阴身的存在是诸根具足的。
造作恶业者的中阴身，譬如黑色的毛毯，或者夜晚的黑暗一般显现。造作善业者的则譬如白色的毛毯，或者有月光的夜晚一般显现。这是极其清净的天眼的境界。由于识不住，当时对前身的欲望，不会在其中生起，但对境界的散乱的欲望则会生起。他会生起与将要投生处的形貌相似的中阴身，在未得到投生处之前，其眼如同天眼一般无碍。
行走也在未得到投生处之前，如同具有神通一般无碍。他的眼睛能看见与自己同等福报的其他中阴身众生，以及他们的投生处和自己的投生处。造作恶业者的眼睛向下明亮，低头而行。投生天界者向上，投生人间者平视。那个中阴身在未找到投生缘之前，即便停留也只能住七天。若找到缘则无定数。若再未找到，则转换身体后又住七天。
若未找到投生缘，则可住至七个七天。超过这之后，必定会找到投生缘。那七天死去转生者，或者就在当处现前成就，或者在其他不同等的处所，这是由于其他业的作用转变，使得中阴身的处所转变的缘故。其异名，由于出现在死有和生有两者之间，故也称为中阴身。
由于追寻香气，以香为食而住，故也称为食香。由于依此而意趋向投生处，故也称为意生，不是以身体行走的所缘行走。由于将现前成就投生，故也称为化生。应当了知除了无色界投生处之外都有这个中阴身。如果造作不善业者成为屠羊者，或成为屠鸟者，或成为卖猪者，或者住于任何这样的非律仪类中，由于造作积累了将投生地狱的罪恶不善业，在投生处如梦般看见那样的众生，那样的业，以及那样的身体等，由于往昔串习的欢喜而奔向那里。

།སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་དེ་ལ་ཡང་ཁོང་ཁྲོ་བར་གྱུར་ནས། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དེ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་ན་སྔར་འཆི་བའི་སྲིད་ པའི་ཚེ་འཁྲུལ་པའི་གཟུགས་མཐོང་བར་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་།།སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཚུལ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེར་དེ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཚང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་འདི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩེ་བར་བྱའོ། །དགའ་བར་བྱའོ། ། དགའ་མགུར་སྤྱད་པར་བྱའོ། །བཟོ་ཡང་བསླབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་བཏང་བར་གྱུར་ལ། དེ་དེར་བཟློག་བར་ལས་ཀྱི་གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟིར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཚ་བ་ཆེན་པོས་ཀྱང་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་མེད་དུ་ཟིན་ན། དེ་དེར་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ན། འགྲོ་བ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་མི་འགྲོ་ན་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་འདྲ་བའི་ཡི་དགས་ལྦ་བ་ཅན་ ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། མི་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་གཞན་དག་ཏུ་སྐྱེ་ན་ནི། སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་བདག་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་མངོན་བར་དགའ་བར་གྱུར་བའི་སེམས་ ཅན་དེ་དག་མཐོང་ངམ་།དེ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེར་དགའ་བ་དང་འདོད་པ་བསྐྱེད་དེ་སོང་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་ལ་ཁྲོ་བར་གྱུར་ནས། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མ་ཉམས་བདེ་ཞིང་ཟླ་མཚན་ལྡན་པ་དང་། ཕ་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ཅིང་ཕྲད་ པ་དང་།དྲི་ཟ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་གསུམ་མངོན་དུ་གྱུར་ལ། གལ་ཏེ་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཉེས་པས་གྱུར་པ་དང་། ས་བོན་གྱི་ཉེས་པས་གྱུར་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཉེས་པས་གྱུར་པ་རྣམས་མེད་ན། མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཉེས་པ་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རླུང་གིས་མ་རུང་བར་བྱས་པའམ། མཁྲིས་པས་མ་རུང་བར་བྱས་པའམ། བད་ཀན་གྱིས་མ་རུང་བར་བྱས་པའམ། དབུང་ནས་འདྲ་བའམ། དབུང་ཏིལ་འབྲུ་འདྲ་བའམ། ཁ་ཤིང་རྟ་འདྲ་བའམ། ཁ་དུང་འདྲ་ བའམ།མཚན་མ་ཙམ་ཡོད་པའམ། ཡོ་བའམ། སྐྱོན་ཡོད་པའམ། སྐལ་བ་ཡོད་པའམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ས་བོན་གྱི་ཉེས་པ་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཕའི་ཁུ་བ་བྱུང་ལ། མའི་མ་བྱུང་བའམ། མའི་བྱུང་ལ་ཕའི་མ་བྱུང་ བའམ།གཉི་གའི་མ་བྱུང་བའམ། མའི་རུལ་ཏམ། ཕའི་རུལ་ཏམ། གཉི་གའི་རུལ་ཏམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་ས་བོན་གྱི་ཉེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཕའམ་མའམ། ཡང་ན་གཉི་གས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ ལས་མ་བྱས་ཤིང་།མ་བསགས་སམ། ཡང་ན་སེམས་ཅན་དེས་ཕ་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་མ་བྱས་ཤིང་། མ་བསགས་སམ། ཡང་ན་ཕ་མ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བུ་དེ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་སམ། ཡང་ན་སེམས་ཅན་དེས་དེ་མ་ཡིན་པ་དབང་ ཆེ་བར་གྲགས་པ་དང་།དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཕ་མར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པའམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་ལ། གནས་གསུམ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན་མངལ་དུ་འཇུག་ བར་འགྱུར་རོ།།བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པ། དེ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ལ་བལྟ་བ་དང་། རྩེ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བར་འདོད་པས་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་འགྲོ་འདོད་པ་སྐྱེད་པར་གྱུར་ལ། ཕ་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཁྲག་དེ་ཡང་། དེའི་ཚེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་ བར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕ་མ་གཉིས་ཉལ་པོ་བྱེད་པར་མཐོང་ན། དེའི་ཚེ་ན་ཕ་མ་གཉིས་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ཡང་མེད་བཞིན་དུ་དེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློས་དེ་ལྟར་མཐོང་སྟེ། སྒྱུ་མ་བྱས་པ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ།

对于投生之处的形体也生起嗔恨，中阴身即会消失，而投生之有将会成就。从那里死亡转生时，如同前面死有时所见的迷乱之相也将如是出现。生起和灭尽的情形应如前所述而观察。在那里化生后六处将圆满具足，他这样想：'我要与这个一起游戏，要欢喜，要享受欢乐，也要学习技艺'，如是生起意念，在那里由于业力的违逆，将遭受各种各样的伤害，也将被极大的热触所触及。
若非如此，假使没有如是见到，则连想要去那里的意愿也不会有，何况能去？因此若不去也就不会投生。如同地狱众生一样，对于与地狱众生相似的疱肿饿鬼等处的投生也应如是观察。
若投生为旁生、饿鬼、人类、欲界天、色界天等其他天众，则见到投生处中与自己福报相等而欢喜的众生，然后如前所述般对彼处生起欢喜和贪欲而前往，对投生处生起嗔恨后，死亡和投生也应如前所述而观察。
其中，当母体健康且具有月经，父母生起贪欲而交合，且有中阴身近住，三缘具足时，若无三种障碍：投生处过失所致、种子过失所致、业力过失所致，则将入于母胎。
其中何为投生处过失？若为风所损害，或为胆汁所损害，或为痰所损害，或如竹筒形，或如芝麻粒形，或如车轮形，或如海螺形，或仅有相，或歪斜，或有缺陷，或有裂隙，或与此类相似者，应知为投生处过失。
何为种子过失？若父精已出而母血未出，或母血已出而父精未出，或二者皆未出，或母血腐败，或父精腐败，或二者皆腐败，或与此类相似者，应知为种子过失。
何为业力过失？若父或母或二者皆未造作、未积累将有子的业，或该众生未造作、未积累将有父母的业，或父母二人造作、积累了将有非彼子的业，或该众生造作、积累了非大势力者及大势力者为父母的业，或与此类相似者，应知为业力过失。若无这些过失且三缘具足，则将入胎。
住于中阴有者，由于欲望观看与自己福报相等的众生、想要游戏等，而生起前往投生处的意愿，父母所生的精血，在那时也将颠倒显现而入胎。
其中颠倒是指：见到父母二人行淫时，实际上父母二人并未行淫，而是他以颠倒心如是见到，如同见到幻术一般。

།ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དེ་མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་ དེར་ཆགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་བུད་མེད་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་ན་ནི་དེ་སྐྱེས་པ་ལ་ཆགས་ཏེ། ཉལ་བར་འདོད་པ་སྐྱེའོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བར་འདོད་ན་ནི་དེ་བུད་མེད་དེ་ལ་ཆགས་ན་ཉལ་བར་འདོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེའི་དྲུང་དུ་སོང་ནས་བུད་མེད་དུ་འགྱུར་ན་ནི། བུད་ མེད་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་སྐྱེའོ།།སྐྱེས་པར་འགྱུར་ན་ནི། སྐྱེས་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་སྐྱེའོ། །དེ་བསྐྱེད་པས་སྐྱེས་པའམ། བུད་མེད་འབའ་ཞིག་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་དེར་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའམ། བུད་མེད་གང་ཡང་རུང་བ་དེའི་ཡན་ ལག་གཞན་སྣང་བ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ལ།སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དེ་ལ། མོ་མཚན་དུ་མཐོང་བའམ། ཕོ་མཚན་དུ་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བར་གྱུར་ནས་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་ བྱའོ།།གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། རིགས་དམའ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཕོ་བའི་ཚེ་དང་། འཇུག་པའི་ཚེ་དེ་ལ་ཀུ་ཅོའི་སྒྲ་དང་། འདམ་བུ་དང་། ནགས་ཚལ་ཐིབས་པོ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལེགས་པའི་ལས་བྱེད་ བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི།རིགས་མཐོན་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཞི་བ་དང་། སྙན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་ཞིང་། ཁང་བཟངས་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཕ་མ་གཉིས་ཆགས་པར་གྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་དྲག་པོའི་སྐབས་ སུ་བབ་པ་ནི།མཇུག་ཁོ་ནར་ཁུ་བ་སྐ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་ལ་གཉི་ག་ལས་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་གཉིས་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་། གཉིས་ཀའི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་དེ་གཉིས་མའི་སྐྱེ་གནས་སུ་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས། དཔེར་ན་འོ་མ་བསྐོལ་ བ་གྲངས་པའི་སྤྲིས་མ་བཞིན་དུ་སྤྲིས་མ་ལྟ་བུར་ཆགས་ནས་འདུས་ཤིང་འདུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྡུས་པ། ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འདུས་ནས་ སྤྲིས་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་བ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དེ་འགག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་འགག་པ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེའི་མཐུས་དེ་ལས་གཞན་པ་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཆ་ཕྲ་བ་དང་འདྲེས་པ། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཁུ་བ་དང་། ཁྲག་འདུས་པ་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དུས་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མེར་མེར་པོའི་དུས་ཡིན་ནོ། །མེར་མེར་པོ་དེའི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས། མིག་གི་དབང་པོ་ ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུར་བྱས་ནས་རིམ་གྱིས་དབང་པོའི་རྟེན་རྣམས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་རྟེན་རྣམས་བྱུང་བ་ལས་ལུས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་ཅིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། མེར་མེར་པོའི་གཟུགས་དེ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བས་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དབང་གིས་ཀྱང་དེ་རུལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་ལས་ཀྱང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་།གནོད་པར་འགྱུར་རོ་། །དེ་བས་ན་གཅིག་ལ་གཅིག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མེར་མེར་པོའི་ཕྱོགས་གང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་སྙིང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

看到那交合之后也会对此生起贪著，如果想要转为女人就会贪著男人而生起想要交合的欲望。如果想要转为男人就会贪著那女人而生起想要交合的欲望。然后去到他们面前，如果转为女人就会生起想要远离女人的欲望。如果转为男人就会生起想要远离男人的欲望。由此产生后，就只能看到男人或女人。
随着越来越接近那个方向，除了那个男人或女人的生殖器官之外，其他肢体都会变得看不见，只能看到那男人和女人的男性生殖器或女性生殖器。对此生起嗔恨后，其死亡和转生应如前所述理解。
如果福德微小，就会转生到低贱种姓，在死亡和投生时会出现喧闹声，以及进入芦苇丛和茂密森林等处的征兆。如果行善业，就会转生到高贵种姓，会出现祥和悦耳的声音，以及进入宫殿和无量宫等处所的征兆。
其父母二人生起贪欲，在强烈贪欲的时刻，最后会流出白浊。之后必定会从二人身上流出精血二滴，父母二人的精血二滴在母胎中混合后，就像煮沸的牛奶冷却后形成的膜一样凝结在一起。
具有一切种子成熟的、能取得身体的阿赖耶识会进入其中。如何进入呢？与精血混合成膜状物一起，中阴身以颠倒执著而灭尽，与此同时，由具有一切种子的识的力量，从中产生其他与之相应的微细大种及根大种，与之相应的精血和根聚合，此时识安住称为结生，这是羯罗蓝位。
羯罗蓝的根大种也与身根同时产生。根所依的大种和根大种以及身根也同时产生。然后以根大种为因，眼根等逐渐形成。以根所依大种为因，根所依也逐渐形成。由根和根所依的产生而成就获得整个身体。
羯罗蓝的色与心心所法互相成就安乐而住。由于有情的缘故也不会腐坏。从其利益和损害，心心所也会得到利益和损害。因此称为互相成就安乐。羯罗蓝中识进入的方位，那时就是心脏的部位。

།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་གང་ནས་འཆི་འཕོ་བའི་ ཕྱོགས་དེ་ཉིད་དུ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་འཇུག་གོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དག་གི་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་གི་ནི། བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ས་བོན་མེད་པ་ ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ལ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ས་བོན་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ན སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ས་བོན་ཡོད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ས་བོན་ཡོད་དོ། །མེར་མེར་པོ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་གཉིས་ཀྱང་། དེ་གཉི་ག་ཆེས་རྒྱ་ཆེ་བར་འགྱུར་ བས་མཚུངས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་གྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སའི་ཁམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་ལུས་ཀྱི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེ་ཞིང་ཆེས་རྒྱ་ཆེར་འགྱུར་རོ། །ཆུའི་ཁམས་ནི་དེ་ཉིད་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། ། མེའི་ཁམས་ནི་དེ་ཉིད་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །འཛག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟན་པར་བྱེད་དོ། །རླུང་གི་ཁམས་ནི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་གནས་པར་བྱེད་དོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལ་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་སྤྲོས་པ ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།རིགས་དང་སྟོབས་དང་གཟུགས་དང་ཚེ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན་ནོ། །ལུས་དེ་ལ་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་བདག་གོ་སྙམ་པ་དང་། ངའི་འོ་སྙམ་ པ་དང་།ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་ཏོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་འཛིན་ཏོ། །མངལ་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚོར་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའམ། ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་ལས་གྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཆེད་འགའ་རྐྱེན་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ནི་འབྱུང་ལ། ཆེད་འགའ་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །ས་བོན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ཡང་ཐོག་མ་ མེད་པའི་དུས་ནས་ཡོད་ལ།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཡང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པས། ཡང་དང་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སར་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་བྱུང་ནས་ནི་ས་བོན་ དེ་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་འཁོར་བའི་རྒྱུན་འཇུག་གོ། །དེ་ལ་ས་བོན་གང་དག་འབྲས་བུ་མ་བྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། བསྐལ་བ་འབུམ་ གྱིས་ཀྱང་རང་གི་ས་བོན་ལས་ཡང་ལུས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རང་གི་ས་བོན་ཉིད་ལས་བྱུང་ངོ་། །ཚེ་ཟད་པ་ནི་འདིར་ས་བོན་དེ་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་ཟིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དག་ནི་འབྲས་བུ་ མ་བྱིན་པས་ན།འབྲས་བུ་རྣམས་མ་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ། །མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་དེ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་པ་ལས་རྐྱེན་དང་མ་ལྡན་ནས་མྱོང་བར་མ་གྱུར་ཏེ། ས་བོན་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་སོ་ན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ས་བོན་ཡིན་པས།ལུས་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ནས་གཅིག་ལ་ཆགས་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཅིག་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

如是，识从死亡之处转生时，首先即入于彼处。具一切种子之识，对于具涅槃法者，则具足一切种子。对于非具涅槃法者，则无三种菩提之种子。
第二品：应知任何身体之成就，皆具一切种子。欲界之身亦具色界、无色界之种子。如是，色界亦具欲界、无色界之种子。无色界亦具欲界、色界之种子。
彼羯罗蓝生时，名色二者皆广大增长而同时生起，此生起乃至身体圆满为止。其中以地界为因而生起身体之色并广大增长。水界则摄持彼体。火界则成熟彼体。以不漏泄之方式令其坚固。风界则分别支分并令其安住。
虽然一切种子之身体成就是由善不善业因所生，然应视增益执著为主要因。种姓、力量、形色、寿命、受用等果报之主要因是善与不善业。
于此身体，凡夫执著为我、我所、我。圣者则执为苦。住胎时，自然生起非苦非乐受之识，彼受为异熟所摄。其余一切受，或从异熟所生，或从境缘所生。其中苦乐，有时因缘现前则生起，有时则不生起。
彼种子相续流虽从无始以来即有，虽从无始以来即有，然由善不善业差别熏习，由于再再摄受异熟果报而成为新。果报生起后，彼种子即已受用，如是乃至未入涅槃，轮回相续流转。
其中未生果报之种子，有些顺生受，有些顺后受，即使经过十万劫，彼等身体亦从自种子圆满成就。其他果报之生起亦从自种子而生。寿尽非谓此处种子已受用果报。余身之种子未与果报故未受用。
不定受之种子，于此身中应受果报之理，因缘不具足故未受，彼种子仍住于彼处。是故由于是一切身之种子，若于一身贪著，即说为于一切贪著。若于一身离贪，即说为于一切离贪。

།ལུས་དེ་དག་གི་ས་བོན་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ ནི།གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དག་ནི། གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དེ། བག་ལ་ཉལ་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་ བའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ།གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་སྐྱེས་ནས་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། ལས་སུ་མི་རུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ དང་།གནས་ངན་ལེན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་། ལུས་མཐའ་དག་སྡུག་བསྔལ་དུ་འདོགས་པར་མཛད་དོ། །ས་བོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ནི། ཁམས་དང་། རིགས་དང་། རང་བཞིན་དང་། རྒྱུ་དང་། འཇིག་ཚོགས་དང་། སྤྲོས་པ་དང་། ཀུན་གཞི་དང་། ལེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གནས་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གནས་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི དུས་ན་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ།གནས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གནས་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱང་རྐྱེན་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པར་བྱེད་ཅིང་། ནང་གི་རྐྱེན་ལ་དབང་བ་ཡང་འཐོབ་བོ། །མངལ་ན་གནས་པ་དེ་ཡང་ཞག་བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་མངལ་དུ་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཞག་བཞི་ལོན་ན་བཙའ་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས། དེ་ནི་ཟླ་བ་དགུ་འམ་དེ་ལས་འདས་ན་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཟླ་བ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་རྫོགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཟླ་བ་དྲུག་གམ་བདུན་གྱིས་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡན་ལག་མ་ཚང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག འདོད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་མས་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་དངས་མ་སྐ་བ་དེས་དེ་བརྟས་པར་འགྱུར་རོ།།མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་སླ་བའི་དུས་ན་ནི། དངས་མ་ཤིན་ཏུ་སླ་བས་བརྟས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མངལ་ན་གནས་པ་དེ་ལ་ཡང་དུས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། དུས་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་གང་ཞེ་ན། མེར་མེར་པོའི་དུས་དང་། ནུར་ནུར་པོའི་དུས་དང་། ལྟར་ལྟར་པོའི་དུས་དང་། མཁྲང་འགྱུར་གྱི་དུས་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་དུས་དང་། སྐྲ་དང་བ་སྤུ་དང་སེན་མོ་འབྱུང་བའི་དུས་དང་། དབང་པོ་དོད་པའི་དུས་དང་། མཚན་དོད་པའི་དུས་སོ། །དེ་ལ སྤྲིས་མ་ལྟ་བུས་ཡོགས་ལ་ནང་བླན་ཏེ།མར་འདུག་པ་ན་ནི་མེར་མེར་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་ནང་བཅས་པར་སྤྲིས་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ། ཞོ་ལྟ་བུར་འདུག་ལ་ཤར་མ་གྱུར་པ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཤར་ནི་གྱུར་ལ་སླ་བ་ནི་ལྟར་ལྟར་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྐ་བར་གྱུར་ཏེ་མནན་དུ་བཟོད་པ་ནི་མཁྲང་ འགྱུར་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ལས་ཤ་ལྷག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གི་མཆན་མ་བྱུང་བ་ནི་རྐང་ལག་འགྱུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་སྐྲ་དང་བ་སྤུ་དང་སེན་མོ་བྱུང་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་དབང་པོ་དོད་པའི་ དུས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་དེའི་གནས་གསལ་བར་གྱུར་པ་ནི་མཚན་དོད་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །མངལ་ན་གནས་པ་དེ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་དང་། མས་ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པ་དང་། ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་བ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་དེ་དང་མཐུན་པ་དག་གིས་སྐྲ་མི་སྡུག་པ་དང་། མདོག་ མི་སྡུག་པ་དང་།པགས་པ་མི་སྡུག་པ་དང་། ལུས་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་རོ།

那些身体的种子中属于烦恼分的部分，称为随眠和习气。属于异熟分的部分以及其他无记分的部分，称为随眠而不称为习气。信等善法分的种子，既不称为习气也不称为随眠。因为这些生起后只会使身体调柔，而不会使其不调柔。因此，诸如来由于具有随眠以及随眠的自性，即以行苦性，安立一切身为苦。
种子的异名包括：界、种性、自性、因、身见、戏论、阿赖耶、取、苦、身见处、我慢处，以及与此相应的诸法，应知为异名。
在般涅槃时，清净瑜伽师转依后，一切烦恼法的种子转依，并使一切善法和无记法的种子不具诸缘，且获得内缘自在。
胎中住时，经过三十八个七日后，胎儿具足一切肢节。之后过四日即出生。如世尊在《入胎经》中所说：'九月或过九月则极圆满。八月虽圆满但非极圆满。六月或七月则不圆满，且肢节不具足。'六处在欲界位时，由母亲所食饮食产生的精华滋养而得以增长。在极柔软的羯罗蓝等位时，应知由极柔软的精华滋养而得以增长。
胎中住有八个时期。何为八个时期？即羯罗蓝位、頞部陀位、闭尸位、键南位、钵罗奢佉位、发毛爪生位、诸根具位、相具位。
其中，如酪浆般包裹而内润泽，呈液态时称为羯罗蓝。内外如酪浆般，如凝乳般未凝固时称为頞部陀。已凝固而柔软时称为闭尸。变硬可承按时称为键南。从其生出如肉块般，出现肢节标志时称为钵罗奢佉。之后生出发毛爪即为彼时。之后眼等诸根显现称为诸根具位。之后其处明显称为相具位。
胎中住者由往昔业力，以及母亲未离恐怖和由未离恐怖所生的相应风，而使发不悦意、色不悦意、皮不悦意、身不悦意。

།ཇི་སྐད་སྐྲ་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེས་སྔོན་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པ་དང་། དེའི་མས་འགྱུར་བྱེད་དང་། ལན་ཚྭའི་ར་ལྟ་བུའི་ཁ་ཟས་དང་། སྐོམ་ཕལ་ཆེར་བསྟེན་པ་ དེས་ན།མངལ་ན་གནས་པ་དེའི་བ་སྤུ་དང་། སྐྲ་ངན་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མདོག་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ནི་མས་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་བསྟེན་པས་དེས་ན་དེའི་མདོག་གནག་པ་དང་། སྔོ་བསངས་སུ་ འགྱུར་རོ།།ཁྱིམ་གྱི་ནང་ན་ཧ་ཅང་གྲང་བ་ན་འདུག་པ་དེས་ནི་དེའི་མདོག་དཀར་བར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཟས་ཧ་ཅང་ཚ་བ་ཟོས་པ་དེས་ནི། དེའི་མདོག་དམར་པོར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་པགས་པ་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ནི་མས་འཁྲིག་ བའི་ཆོས་ཧ་ཅང་བསྟེན་དྲགས་པ་དེས་དེ་ཤུ་བ་ཅན་ནམ།ཁྱི་རྔོ་ཅན་ནམ། མཛེ་ཅན་ནམ། པགས་པ་སྐྱོན་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ནི་མ་བརྒྱུག་པ་དང་། འཕར་བ་དང་། མཆོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ སྤྱོད་ལམ་དྲག་པོ་བྱེད་དེ།ཡ་ང་བ་དེ་མ་སྤངས་པ་དེས་ན། དེའི་ལུས་མི་སྡུག་པའམ། དབང་པོ་མ་ཚང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མོར་གྱུར་ན་ནི་དེ་མའི་སྒལ་ཚིགས་ལ་བརྟེན་ལ་བྲང་ལོགས་སུ་མདུན་གྱིས་ཕྱོགས་ཤིང་བློ་གཡོན་རོལ་ན་འདུག་གོ། །གལ་ཏེ་ཕོར་གྱུར་ན་ནི་མའི་ལྟོ་ལོགས་ སུ་བརྟན་ལ་སྒལ་ཚིགས་ལོགས་སུ་མདུན་གྱིས་ཕྱོགས་ཤིང་བློ་གཡས་རོལ་ན་འདུག་གོ།།མངལ་ན་གནས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི། མས་མངལ་ན་གནས་པ་ཤས་ཆེར་མི་བཟོད་པ་ལས། ནང་དུ་རླུང་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དེ་ལ་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ། སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རླུང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེས་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་རྐང་པ་ནི་གྱེན་དུ་བསྟན། མགོ་ནི་ཐུར་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནས་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་ཤམས་ཡོགས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། འབྱུང་བ་ན་ཤ་མ་དེ་ཕྱིར་ནང་དུ་ལོག་སྟེ་ལྟོ་ན་གནས་སོ། །མངལ་གྱི་སྒོར་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་བཙས་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཙས་ནས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རེག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་དུ་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཐ་སྙད་རྗེས་སུ་སློབ་པས་ཀྱང་འདོགས་པ་ལ་འཇུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུས་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ཁྱིམ་ན་འདུག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རྣམས་ཀྱི་ལས་དག་ཀྱང་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་སྡུག་པ་དང་།མི་སྡུག་པའི་ཡུལ་དག་ལ་ཡང་སྤྱོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་ཏམ། ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འགྲོ་བ་ལྔར་འགྲོ་བའི་རྐྱེན་དག་གམ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ འགྲོ་བའི་རྐྱེན་དག་གིས་ཀྱང་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཁྲིད་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་གང་དག་གི་ལུས་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་གང་དུ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་སྟེ་། སེམས་ཅན་སྐལ་པ་མཉམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི་པོ། །ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་། ཁ་ཟས་ ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་།ཀུན་ཏུ་ལེགས་པར་བསྲུང་བ་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་བསླབ་པས་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་བཙས་པར་རིག་ནས་གཞན་དག་ ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཟས་ལྡུད་པར་བྱེད།གསོ་བར་བྱེད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་དུས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཡང་བར་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བ་ལས་དེ་དང་དེར་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ།

若问何故头发变得不美？因为他过去造作了如此恶业不善行，以及其母亲的变化因素，以及如盐地般的饮食，大多饮用咸水，因此，在胎中的胎儿毛发和头发变得不好。
若问何故容貌变得不美？业因如前所述。现在的条件是母亲过度接触日晒等极热，因此其肤色变黑或青灰色。
若在室内过度寒冷中居住则使其肤色变白。若食用过热的食物则使其肤色变红。
若问何故皮肤变得不美？业因如前所述。现在的条件是母亲过度行淫欲，使其生疮或患狗癞或麻风病或皮肤有缺陷。
若问何故身体变得不美？业因如前所述。现在的条件是母亲奔跑、跳跃、跃起等剧烈行为，不避忌惊恐，因此其身体变得不美或诸根不全。
若是女胎则依靠母亲脊椎，面向胸部，住于左侧。若是男胎则依靠母亲腹部，面向脊椎，住于右侧。
胎儿发育成熟时，因母亲难以忍受胎中胎儿，内部产生风，这些风对胎儿造成伤害。
由其业的异熟所生，属于出生分类的风生起，使胎中胎儿双足向上，头向下转，然后胎儿如倒悬般出生，胎盘则翻转留在腹中。刚出产门时称为出生时。
出生后逐渐产生属于出生分类的触，即从眼触乃至意触等触。
如是，随学世间行为的名言而进入称谓。
如是，由出生因缘诸根成熟而住于家中。
如是，也作世间工艺之事。
如是，也领受可意不可意色等境。
如是，由宿业因缘或现在因缘而感受苦乐。
如是，由往五趣之缘或往涅槃之缘而随缘牵引。
凡是众生身生于任何众生类中，与彼众生同分之众生，对彼等众生有四种缘：以种子法成就、以饮食增长、善加守护、随学身语业造作而作为缘的作用。
如是，父母二人最初以精血成就。然后知其出生后，其他人也给予相应饮食、抚养、养育。然后于非时行走及轻率行走游荡时，于彼处彼处作守护之事。

།དེ་ནས་སྐྱེས་པའི་རྒྱུས་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་ནས་སྨྲ་བའི་ཐ་སྙད་དག་སློབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ། དེ་དག་ གིས་ཀྱང་གཞན་དག་སློབ་ཏུ་འཇུག་གོ་།།དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གི་ནི་གང་ན་ཡང་། སུ་ཡང་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །བདག་ཀྱང་གང་ན་ཡང་སུ་ཡང་། ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ སྟེ།ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་པ་དང་། འཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཉེ་ བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ནི།དེ་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་འཇིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་དག་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི། ནང་གི་རྣམས་ཚེ་ཟད་པས་འགྱུར་བ་ལྟ་བུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཅན་རགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བ། རྒྱུན་ བརྟན་པ་ཡིན་ལ་ནང་གི་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྣོད་ནི་དེ་དག་གི་ཆགས་པ་དང་། འཇིག་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་བསྐལ་པར་གནས་པར་འཕེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཀྱང་མི་རིང་ལ་དེ་དེ་ལས་ཀྱང་མི་ཐུང་ངོ་། །སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ དུས་ངེས་པ་མེད་དོ།།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ལས་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ནི་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པ་དང་། དེ་བས་ཐུང་བ་ལོ་བཅུའི་བར་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། །འདི་ལྟར་འཇིག་པ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མེས་འཇིགས་ པས་ནི་མནར་མེད་པ་ཡན་ཆད།ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མན་ཆད་འཇིག་གོ། །ཆུས་འཇིག་པས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མན་ཆད་མཐའ་དག་འཇིག་གོ། །རླུང་གིས་འཇིག་པས་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་མཐའ་དག་འཇིག་གོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ པའི་ས་པའི་ལྷ་དེ་དག་གཞལ་མེད་ཁང་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་གཞལ་མེད་ཁང་དག་དང་།ལྷན་ཅིག་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ནི་འཇིག་པ་ཡང་མེད་ལ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དོ། །འཇིག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོའི་རྩེ་མོའི་བསམ་ གཏན་གཉིས་པ་དང་།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་ནི་འཇིག་གོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་ནི་ཞིག་པར་གནས་སོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་ནི་འཆགས་སོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་ནི་ ཆགས་ནས་གནས་སོ།།དེ་དག་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གྲངས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]གདགས་པས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་ནི་ཚེའི་ཚད་བསྐལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འཇིག་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་དེ་ཉིད་འཆགས་ སོ།།བསྐལ་པ་དེའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཞན་དུ་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ལ་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་བཏགས་པ་ནི་ཚངས་རིས་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཞི་བཅུ་ལ་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་བཏགས་པ་ནི། ཚངས་པའི་མདུན་ ན་འདོན་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བར་གྱི་བསྐལ་པ་དྲུག་ཅུ་ལ་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་བཏགས་པ་ནི་ཚངས་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

此后，由于出生的因缘诸根完全成熟，便开始学习语言文字等，他们又教导其他人学习。
如是，这些有情从无始以来，分别体验苦乐，依靠诸佛菩提，从他人言教和内在如理作意，在未获得漏尽之前，不能超越苦乐。
因此，'我无所属，无人无物。我于何处，亦非任何'这句话极难理解。内在诸法的死亡和出生就是如此。
外在诸法的毁坏和形成是怎样的呢？由有情的毁坏和形成的业而转，若毁坏的业临近时，则由外在毁坏的缘而毁坏，而不像内在诸法由寿命耗尽而坏。
为什么呢？因为外在诸法是由地水火风四大所成的粗大色法，相续稳固，而内在诸法则不是如此。
器世界的形成和毁坏的业必定投生为一劫住，既不会更长也不会更短。有情的寿量则无定时。
如是，他们造作种种业，因此他们有超过一劫乃至短至十年的寿量。
应知毁坏有三种：火灾能毁坏从无间地狱直至初禅天；水灾能毁坏二禅天以下一切；风灾能毁坏三禅天以下一切。
在第四禅天，诸天与宫殿同生同灭，因此他们既无毁坏也无毁坏因。三种毁坏的顶点分别到第二禅天、第三禅天和第四禅天。
此世界以二十中劫而毁坏，以二十中劫住于毁坏状态，以二十中劫形成，以二十中劫住于形成状态。
这些合计为八十中劫，以数量计算称为一大劫。
其中，梵世间的寿量为一劫，它最后毁坏，最先形成。
此劫的建立也可从其他方面观察：以二十中劫为一劫，安立为梵众天的寿量；以四十中劫为一劫，安立为梵辅天的寿量；以六十中劫为一劫，安立为大梵天的寿量。

།མེས་འཇིག་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གི་ཚེ་འགྲིབ་སྟེ་། ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་ལ་ཐུག་ པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་དག་གིས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པས། ཡང་འགྲིབ་ནས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ལ་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པས། ཚེ་ནུར་ནས་ཕྱིར་ཚེ་བརྒྱད་ཁྲི་ལ་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ དུས་ཀྱང་ཡོད་དེ།དེ་ལྟར་མར་བྲི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཡར་སྐྱེ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་བསྡུས་ཏེ། གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་དེ་ཡང་མུ་གེ་དང་ནད་དང་མཚོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །མུ་གེ་དེ་ཡང་གང་གི་ ཚེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་སུམ་ཅུ་ཐུབ་པ་དེའི་ཚེ་འབྱུང་ངོ་།།འདི་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རུས་པ་རྙིང་པ་དག་ཀྱང་བསྐོལ་ཞིང་བསྐོལ་ཞིང་སྲོག་ཟུངས་སུ་བྱེད་དེ། དེར་བརྒྱ་ལ་རེས་འགའ་ནས་ཀྱི་འབྲུའམ། འབྲས་ཀྱི་འབྲུའམ། རྒྱ་ཤུག་གམ། རྒྱ་སྲན་ནམ། ཏིལ་གྱི་འབྲུ་རྙེད་པར་གྱུར་ན། དེ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཞིན་དུ་ཟ་མ་ཏོག་གི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ལས་ཕལ་ཆེར་ཉམས་སྟོབས་མེད་དེ། ས་ལ་གན་རྐྱལ་དུ་འགྱེལ་ནས་ལྡང་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། མུ་གེ་དེ་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ཕལ་ཆེར་འཆི་བའི་དུས བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།མུ་གེ་དེ་ཡང་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན། ལོ་བདུན་དང་། ཟླ་བ་བདུན་དང་། ཞག་བདུན་ཟད་དེ། དེ་ཕན་ཆད་ཐལ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་འདུས་ཤིང་ཚོགས་ནས་ཤས་ཆུང་ངུར་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ཚེ་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་ ལ།མུ་གེ་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་ཉི་ཤུ་ཐུབ་ཅིང་། སྐྱོ་བ་དེ་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་ནས། འགྲིབ་པ་དེའི་ཚེ་ཡམས་ཀྱི་ནད་དང་། གནོད་པ་དང་། མགོ་བའི་ནད་དང་། འཁྲུག་པ་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་དག་ནད་མང་པོས་ཕལ་ཆེར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་ པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་གི་ནད་དེ་ཡང་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ཟླ་བ་བདུན་དང་ཞག་བདུན་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། དེ་ཕན་ཆད་ཐལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་འབྲིང་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ཚེ་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་ལ། ནད་དེ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ ཚེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་བཅུ་ཐུབ་ཅིང་སྐྱོ་བ་དེ་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་པས་ཚེ་འགྲིབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ།སེམས་ཅན་དེ་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་མཐོང་ན་བསད་པའི་སེམས་དྲག་པོ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེ་དག་གིས་རྩཝའམ། ཤིང་ངམ། གསེག་མའམ། གྱོ་མོའམ། གང་ དང་གང་བླངས་པ་དེ་དང་དེ་དག་མཚོན་ཆ་རྣོན་པོ་ལེགས་པར་བདར་བ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གིས་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ཞག་བདུན་དུ་ཟད་དེ་དེ་ཕན་ཆད་ཐལ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དེའི་ཚེ་མཆོག་ཏུ་རྒུད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་རྒུད་པ་དང་། ལུས་རྒུད་པ་དང་། ཡོ་བྱད་རྒུད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཚེ་རྒུད་པ་ནི་ཚེའི་ཚད་རེ་ལྟར་རིང་ན་རེ་ལྟར་ལོ་བཅུ་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལུས་རྒུད་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཚད་རེ་ལྟར་རིང་ན་མཐོ་གང་དང་། ཆག་གང་ བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡོ་བྱད་རྒུད་པ་ནི། ཁ་ཟས་ཀྱི་མཆོག་ནི་ཁྲེ་རྒོད་ཡིན་ནོ། །གོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་སྐྲའི་[(]ལ་[,]ལྭ་[)]བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱན་གྱི་མཆོག་ནི་མཚོན་ཆ་ཡིན་ནོ། །རོ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་མར་གྱི་རོ་དང་། སྦྲང་རྩིའི་རོ་དང་། འབྲུ་མར་གྱི་རོ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་ལས་བྱུང་བའི་རོ་དང་། ལན་ཚྭའི་ རོ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཤས་ཆེར་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱོ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་འདུས་ཤིང་ཚོགས་ནས་ཚེ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ ནི་སྤངས།ཚེ་ནུར་བར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་ནས། དེ་དག་གི་ཚེ་ཡང་ཕྱིར་ནུར་རོ།

什么是火灾？众生寿命无量时，寿命开始衰减，直至八万岁。由于他们行持不善法，寿命继续衰减至十岁。之后他们又转生，由于行持善法，寿命增长回到八万岁。这个时期也存在。如是减少的过程和增长的过程二者合计，依数目安立为中劫。这个中劫又以饥馑、疾病、刀兵三种方式而过。
饥馑出现在人寿三十岁时。会出现这样的情况：人们反复煮食陈旧骨头来维持生命。那时若能偶尔得到一粒稻谷、米粒、枣子、豆子或芝麻，就会像珍宝一样放入盒中保存。大多数众生体力衰竭，仰面倒地后也无法站起。如此饥馑使大多数众生死亡。
这种饥馑最长持续七年七月七日，之后便过去。众生聚集后生起小量厌离，由此因缘寿命不再衰减，饥馑也消失。当人寿二十岁时，厌离消失后继续衰减，这时将出现瘟疫、损害、头痛等诸多疾病和纷争，大多数人因众多疾病而死亡。
这些疾病最长持续七月零七日便过去。之后众生生起中等厌离，由此因缘寿命不再衰减，这些疾病也不再出现。当人寿十岁时，厌离消失而寿命继续衰减时，众生相见便生起强烈杀心。
此时他们拿起草、木、茅草、芦苇等任何东西都会变得如同锋利的武器，他们彼此互相杀戮。这种情况最长持续七日便过去。当时众生有三种最极衰败：即寿命衰败、身体衰败和资具衰败。
其中寿命衰败是指寿命最长不过十岁。身体衰败是指身高最多一肘高。资具衰败是指最好的食物是野谷，最好的衣服是毛织物，最好的装饰是武器。五种味道：酥油味、蜂蜜味、油味、糖味和盐味全部消失。
之后众生生起大量厌离，但不会从厌离中退失。他们相聚后，舍弃导致寿命衰减的罪业不善法，如实受持令寿命增长的善法而住，他们的寿命便又增长。

།མདོག་དང་སྟོབས་དང་། བདེ་བ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་དབང་བྱེད་པས་ཀྱང་དར་བར་འགྱུར་ཏེ་། ཚེ་ཡང་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་ལ་ཐུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མར་ འབྲི་བ་ཉི་ཤུ་དང་།ཡར་སྐྱེ་བ་ཉི་ཤུ་སྟེ། མར་འབྲི་བ་དང་། ཡར་སྐྱེ་བ་བཞི་བཅུ་ནམ་ཐལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་ཡར་སྐྱེ་བ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ནས་འཆི་འཕོ་ལ་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཤི་འཕོས་པ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་འཇིག་པས་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཅེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཞིག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། དུད་འགྲོའི་འཇིག་པ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འཇིག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་དུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།།སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་སློབ་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་དུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་དག་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས། འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་སུ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཚེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་འཇིག་པས་འཇིག་རྟེན་འདི་ཞིག་ཅེས་བྱའོ། །མིའི་འཇིག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྷའི་འཇིག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་ན། སེམས་ཅན་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཡོ་བྱད་འབྱུང་བ་ཡང་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ཡོ་བྱད་འབྱུང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཆར་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆར་པ་མི་འབབ་པས་ས་ཆེན་པོ་འདི་ལ་རྩཝ་དང་སྨན་དང་། ཤིང་ཅི་ཡོད་དེ་དག་སྐམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཐན་པ་བྱུང་ནས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤས་ཆེར་ སྲེག་པར་བྱེད་དོ།།བསྲེག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཞན་དྲུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་དག་ཀྱང་། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ལས་བཞི་འགྱུར་ བཞི་འགྱུར་གྱི་མཐུས་སྲེག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་བདུན་དུ་གྱུར་ནས་བདུན་གྱུར་དུ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །དངོས་པོ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ལྟེང་ཀ་ཆུང་ངུ་དང་། ལྟེང་ཀ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་པས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ། །ཆུ་ཀླུང་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུ་ཀླུང་ ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་པས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ།།མཚོ་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ་དེ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་པས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔ་པ་དང་། དྲུག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ། །རི་རབ་དང་ས་ ཆེན་པོ་དེ་ནི་གཟུགས་ཆེས་སྲ་བའི་ཕྱིར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲུག་པ་ཉིད་དང་།བདུན་པས་སྲེག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་མེ་ལྕེ་རླུང་གིས་བདས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མན་ཆད་དུ་འགྲོ་ཞིང་སྲེག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གྱུར་ཏེ། ཆུ་ལས་བྱུང་ བའི་དངོས་པོ་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ།།ཆུའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ནི་གཞན་ལྔ་པོ་དག་གིས་སྐེམས་པར་བྱེད་དོ། །བརྟན་ཞིང་སྲ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་སྲེག་པར་བྱེད་དོ་། །འཇིག་རྟེན་གནས་པ་དེ་དེ་ལྟར་བསྲེགས་ཤིང་ཚིག་པ་ ནི་མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ།དུད་པ་མེད་ལ་ཐལ་བའི་ལྷག་མ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། སྣོད་འཇིག་པས། འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་འདས་སོ། །དེ་བཞིན་ དུ་འཇིག་རྟེན་ཞིག་པ་ཡང་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་སོ།།ཆུས་འཇིག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཚུན་ཆད་མེས་འཇིག་པ་ལན་བདུན་འདས་པར་གྱུར་བ་དེའི་འོག་ཏུ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཆུའི་ཁམས་འབྱུང་སྟེ། ཆུའི་ཁམས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་ ལན་ཚྭ་བཞིན་དུ་བཞུས་ནས་ཆུའི་ཁམས་དེ་ཡང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

将会在色、力、乐、自在等方面兴盛，寿命也将达到八万岁。如是二十次递减和二十次递增，当四十次递减和递增过去之时，最后一次递增时，众生将不再从地狱死后转生。当他们全部死亡时，由于地狱毁灭而称为世界毁灭。如同地狱毁灭一样，畜生道的毁灭和饿鬼道的毁灭也是相同的。
在人道中，任何众生自然获得并安住于第二禅定。其他众生也随之学习，自然获得并安住于第二禅定。他们从此处死后，将转生于光音天。此时由于人道毁灭而称为此世界毁灭。如同人道毁灭一样，天道的毁灭也是相同的。
当五道世间住世时，若无一众生存在时，资具也将不复存在。当资具不复存在时，雨水也将不复存在。由于不降雨，这大地上所有的草药和树木都将干枯。
干旱发生后，此日轮将更加猛烈地燃烧。由于有六种将被焚烧的事物，即由众生将毁灭的业力所致，将出现其他六个日轮。这些日轮的威力都是此日轮的四倍。它们成为七个后，以七倍之力燃烧。
什么是六种事物呢？小池和大池由第二个日轮使之干涸。小河流和大河流由第三个日轮使之干涸。大无热恼池由第四个日轮使之干涸。大海洋由第五个和第六个日轮的一部分使之干涸。须弥山和大地由于形体极其坚固，由第六个和第七个日轮焚烧。
之后，其火焰被风吹向下方，燃烧至梵天世界。这些又成为三种事物：从水生出的事物如草等由第一个日轮使之干涸。水的事物由其他五个使之干涸。坚固的色法事物由两个焚烧。
世间住世如是被焚烧殆尽，如经中所说广说，无烟无灰尘残余。至此，由于器世间毁灭而称为世界毁灭，二十中劫已过。如是世界毁灭后也住二十中劫。
什么是水所毁灭？当火所毁灭七次之后，从第二禅定中生起水界，如盐般融化器世间，该水界也与器世间一同消失。

།མེད་པར་གྱུར་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་སོ། །རླུང་གིས་འཇིག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཚུན་ཆད་ཆུས་འཇིག་པ་ལན་བདུན་འདས་པར་གྱུར་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ མེས་འཇིག་པ་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་གི་ཁམས་འབྱུང་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་རླུང་གིས་ལུས་བསྐམས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །རླུང་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ལ་རླུང་གི་ ཁམས་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན།རུས་པའི་བར་དུ་ཡང་འབྲི་བར་བྱེད་པ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །ཞིག་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་གནས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འཆགས་པ་གང་ཞེ་ན། བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་འདས་ནས་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་འཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས།འཆགས་བའི་བསྐལ་པ་ཀུན་ཏུ་རྩོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་འདི་ལྟ་སྟེ། སྣོད་ཆགས་པས། ནམ་མཁའ་ལ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་འཆགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ གཉིས་པ་དང་དང་པོ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་ལ་འཇིག་པ་གསུམ་པའི་རྩེ་མོ་ནས་སེམས་ཅན་ཚེ་ཟད་པ་དང་། ལས་ཟད་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཟད་པ་རྣམས་ཤི་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་ པ་གཉིས་པའི་རྩེ་མོ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཇིག་པ་དང་པོའི་རྩེ་མོ་ནས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཚེ་ཟད་ཅིང་། ལས་ཟད་ལ། བསོད་ནམས་ཟད་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ འདི་ལྟ་སྟེ།ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེར་ཚངས་པའི་ནང་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ལ། དེ་གཅིག་པུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཞིང་། མི་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་འདིར་སྐྱེས་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ནས། དེའི་སེམས་མངོན་[(]བར་[,]པར་[)]འདུ་བྱེད་པས། སེམས་ཅན་ཚེ་ཟད་ཅིང་ལས་ཟད་ལ་བསོད་ནམས་ཟད་པ་གཞན་དག་ཀྱང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་འཆགས་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་དེ་དག་འཆགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་བཞི་པོ་དག་གི་གཞལ་མེད་ཁང་ནམ་མཁའ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞལ་མེད་ཁང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལས་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ཏུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་སེམས་ཅན དག་ཤི་འཕོས་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འདིར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་གྱི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་དང་། སེམས་ཅན་གཞལ་མེད་ཁང་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འོག་གཞིར་གནས་པ་དང་། གློ་ན་གནས་པ་སྟེ། དེས་ཆུ་དེ་དག་ཐད་ཀར་ཡང་མི་འབོ་ལ། ཐུར་དུ་ཡང་མི་འཛག་གོ། །དེའི་སྟེང་དུ་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་གསེར་གྱི་སྙིང་པོའི་སྤྲིན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་ཆར་འབབ་པར་ འགྱུར་རོ།།ཆུ་དེ་དག་ཀྱང་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ལ་བརྟེན་ཏོ། །དེ་ནས་རླུང་རྣམས་འདུས་ནས་ཀུན་དུ་འཐས་པ་དང་སྲ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་སྟེང་དང་འོག་ཆུའི་འཁྲུག་པ་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཆགས་ནས་དེའི་སྟེང་དུ་ཡང་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་ ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྙིང་པོའི་སྤྲིན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་།།དེ་ལས་ཆར་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་དེ་དག་ཀྱང་གསེར་གྱི་ས་གཞི་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རླུང་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་འཐས་ཤིང་སྲ་བར་བྱེད་དོ།

消失之后也是如此安住二十中劫。什么是风灭？从水灭七次之后，又有一次火灭。
其后从三禅天产生风界，如同身体干枯一般使器世界消失。那风也与彼同时消失，就像有些人风界紊乱时，能消蚀至骨头一样。
毁坏后也是如此安住二十中劫，世界毁坏就是这样。什么是成立？那二十中劫过后，由众生将要形成的业力，应知开始形成劫。
其中最初是器世界形成，在虚空中形成第三禅天，如同第三禅天一样，第二禅天和初禅天也相同。
其中从第三灭顶处寿尽、业尽、福尽的众生死后转生到第三禅天，如是一切都应配合。如是从第二灭顶处死后转生到第二禅天，如是一切都应配合。从初灭顶处任何寿尽、业尽、福尽的众生转生到初禅天，也就是梵世界。
他在那里成为大梵天王，他独自感到厌倦和不悦，想到'如果其他众生也能转生到这里该多好'。由于他的心意造作，其他寿尽、业尽、福尽的众生从第二禅天死后，与他同等福报转生到初禅天。如是，这就是以众生形成而形成三禅天。
然后欲界四天众的宫殿从虚空中显现，应观察那些宫殿皆如同从虚空幻化而出。如前所述，光音天众的众生死后也转生到那里。
其后在此三千大千世界范围内，形成能支撑三千大千世界和众生非宫殿的风轮。
它有两种：下基住和旁住，使水既不横流也不下漏。在其上由他们的业力产生金精云，从中降下雨水。
那些水依止于风轮。然后诸风聚集使之凝固坚实，因能抵御上下水的搅动而称为金地。形成后，在其上由他们的业力又产生种种界精云。
从中降下雨水。那些水安住在金地上，如是诸风又使之凝固坚实。

།དེར་ཡང་ཁམས་ བཟང་པོ་མཆོག་དང་གཙོ་བོ་དང་།གྱ་ནོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས། རླུང་གིས་བསྒྲུབས་པའི་དབང་གིས་ནི་རི་རབ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བཞི་པོ་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་དང་། དངུལ་གྱི་རང་བཞིན་དང་། ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་དང་། བཻ་ཌཱུཪྻའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཁམས་འབྲིང་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་གསེར་གྱི་རི་བདུན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཉའ་ཤིང་འཛིན་དང་། རྣམ་པར་འདུད་དང་། རྟ་རྣ་རི་དང་། བལྟ་ན་སྡུག་དང་། སེང་ལྡེང་ཅན་དང་། གཤོལ་མདའ་འཛིན་དང་། མུ་ཁྱུད་འཛིན་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་། དེ་དག་ཀྱང རིམ་པར་རི་རབ་འཁོར་བར་འདུག་གོ།།རི་རབ་ཀྱི་ཚད་ནི་འཕང་དུ་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲི་ཡོད་ལ། རྒྱར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཁྲི་ནི་ཆུའི་ནང་དུ་ནུབ་པོ། །གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་ཚད་ནི་དེའི་ཕྱེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་གསེར་གྱི་རི་རྣམ་པར་འདུད་ལ་སོགས་པ་ ནས་མུ་ཁྱུད་འཛིན་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི།ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དེ་ལས་ཕྱེད་ཕྱེད་འབྲི་བའི་ཚད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རི་དེ་དག་གི་མིང་དེ་རྣམས་ནི་། དེ་དག་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་འདྲ་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁམས་ངན་པ་རྣམས་ལས་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ངོས་བཞི་དང་། གསེར་གྱི་རི་རྣམས་ གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གླིང་བཞི་དང་།གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་དང་། རི་ཁོར་ཡུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཁོར་ཡུག་གི་ཚད་ནི་རི་མུ་ཁྱུད་འཛིན་གྱི་ཕྱེད་ཡིན་ཏེ། དེས་གླིང་བཞི་པ་འཁོར་ལོ་བཞིན་དུ་བསྐོར་ཏོ། །ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གནས་རྣམས་ནི་རི་རབ་ཆུའི་འོག་ཏུ་ནུབ་པའི་ནང་ན་ཡོད་དོ། །གངས་ རི་ནི་མཚོ་མ་དྲོས་པའི་ཉེ་འཁོར་ན་ཡོད་དོ།།དེའི་འོག་ན་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་བརྒྱད་དང་། ཉི་ཚེའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། ཉེན་ཀོར་གྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ རྣམས་དང་།དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ཁ་ཅིག་གནས་སོ། །གླིང་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཛམ་བུའི་གླིང་དང་། ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་དང་། ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ཏོ། །དེ་ལ་འཛམ་བུ་གླིང་ནི་ཤིང་རྟ་འདྲའོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ནི་ཟླ་གམ་ འདྲའོ།།ནུབ་བ་ལང་སྤྱོད་ནི་ཟླུམ་པའོ་། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ནི་གྲུ་བཞིའོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཚད་ནི་དཔག་ཚད་དྲུག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱའོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ཀྱི་ཚད་ནི་དཔག་ཚད་བདུན་སྟོང་ངོ་། །ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱི་ཚད་ནི་དཔག་ཚད་བདུན་སྟོང་ལྔ་བརྒྱའོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ ཚད་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱད་སྟོང་ངོ་།།གསེར་གྱི་རི་བདུན་པོ་དེ་དག་གི་བར་གྱི་ཆུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ནང་གི་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་ཀླུ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡོད་དོ། །ཀླུའི་ནང་ན་ཀླུ་ཆེན་པོ་བསྐལ་པར་གནས་ཤིང་ས་འཛིན་པ། དགའ་བོ་དང་། ཉེ་ དགའ་དང་།རྟའི་གཞི་དང་། བཏང་བཟུང་དང་། གཟི་ཅན་དང་། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་དང་། ནག་པོ་ཆེན་པོ་དང་། ཨེ་ལའི་འདབ་དང་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་འཁོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་དཔུང་ཡིན་ཏེ། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གཡུལ་འགྱེད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ ཅིང་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།།ཀླུའི་རིགས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ་ཀླུ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་པའོ། །ནམ་མཁའ་ལྡིང་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་ སྐྱེ་བ་དང་།རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའོ། །ནང་གི་རྒྱ་མཚོ་དེའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་ནོ། །རི་རབ་དེའི་དྲང་ན་ཡང་བང་རིམ་བཞི་ཡོད་དེ། བང་རིམ་དང་པོའི་ཚད་ནི། རི་རབ་ལས་དཔག་ཚད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཕྱིར་འཕགས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི་དེའི་ཕྱེད་ཕྱེད་ ཡིན་ཏེ།རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དང་པོ་ལ་ནི་ལག་ན་ཡོལ་གོ་ཐོགས་རྣམས་གནས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་ལག་ན་ཁྲག་ཐོགས་རྣམས་གནས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་རྟག་ཏུ་མྱོས་རྣམས་གནས་སོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་ཕྲེང་ཐོགས་རྣམས་གནས་སོ།

在那里，从最上等、最主要、最殊胜的界中，由风力所成就而出现须弥山，具有四种珍宝的自性：金的自性、银的自性、水晶的自性和琉璃的自性。
从中等界中，显现七座金山，即：持双山、垂胜山、马耳山、妙见山、檀香山、持轭山、持边山，这些山依次环绕须弥山而住。
须弥山的高度为八万由旬，宽度也相同，其中八万由旬沉入水中。持双山的高度是须弥山的一半。其余从垂胜山等到持边山的金山，应知每座山的高度都是前一座山的一半。
这些山的名称，应从其山峰形状的特征来理解。
从劣等界中，出现须弥山的四面、金山外围的四大洲、八小洲和环山。环山的大小是持边山的一半，它像车轮一样环绕四大洲。
阿修罗的住处在须弥山沉入水下的部分。雪山在无热恼池的周围。
在其下是大地狱众生的住处、八热地狱、孤独地狱、寒地狱、近边地狱，以及一些旁生和饿鬼的住处。
这四大洲是：南瞻部洲、东胜身洲、西牛货洲、北俱卢洲。其中南瞻部洲形如车形，东胜身洲如半月形，西牛货洲如圆形，北俱卢洲如方形。
南瞻部洲的大小为六千五百由旬，东胜身洲的大小为七千由旬，西牛货洲的大小为七千五百由旬，北俱卢洲的大小为八千由旬。
那七座金山之间的水具有八功德，这些是内海。其中有龙的住处。
在龙中有八大龙王住持一劫守护大地：难陀龙王、跋难陀龙王、马势龙王、持国龙王、威德龙王、护国龙王、大黑龙王、伊罗钵龙王。这些都是帝释天的军队，他们经历和体验着天与阿修罗的战争。
龙的种类有四种：卵生龙、胎生龙、湿生龙、化生龙。金翅鸟也有四种：卵生、胎生、湿生、化生。
内海外围的水是外海。
在须弥山正面有四层台阶，第一层台阶从须弥山向外伸出十六万由旬。其余各层的大小依次减半。
在第一层住着手持盾牌者，在第二层住着手持血器者，在第三层住着常醉者，在第四层住着持花鬘者。

།རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་གི་གཞིའི་གྲཝ་ བཞི་ན་རྩེ་མོ་བཞི་ཡོད་དོ་།།འཕང་དུ་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ན་གནོད་སྦྱིན་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐོགས་པ་རྣམས་གནས་སོ། །གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་ངོས་བཞི་ཤར་དང་། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་རྣམས་ན། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་ཡུལ་ འཁོར་སྲུང་དང་།འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། མིག་མི་བཟང་དང་། རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གནས་ཏེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གསེར་གྱི་རི་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་དག་གི་གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། ལྗོངས་རྣམས་ཡོད་དོ། །རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་ རིའི་ཉེ་འཁོར་ན།གསེར་གྱི་བྲག་བྱ་སྐྱིབས་སུ་འདུག་པ་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ངོས་ཞེས་བྱ་བ་ཆུར་ཡང་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཞེང་དུ་ཡང་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་པ་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་རབ་བརྟེན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་གཡུལ་ངོར་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ན་ཤིང་ གི་རྒྱལ་པོ་རབ་བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་ཏཱ་ལའི་འཕྲེང་རིམ་བདུན་གྱིས་བསྐོར་བ་དང་རྫིང་བུ་དལ་གྱིས་འཐོར་ཞེས་བྱ་བའི་རྫིང་བུ་ལྔ་བརྒྱས་བསྐོར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་རབ་བརྟན་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྩེ་བའི་ས་ཡིན་ཏེ།དེར་དེ་འདོད་དགུར་གཟུགས་བསྒྱུར་ནས། རྫིང་བུ་དེའི་ནང་ནས་པདྨའི་རྩ་བ་དང་། རྩ་ལག་ བླངས་ཤིང་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་བ་གླང་མོ་ལྔ་བརྒྱས་བསྐོར་ཏོ། །དེའི་ཉེ་འཁོར་ན་ཡང་མཚོ་ཆེན་པོ་མ་དྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཟབས་སུ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་རྒྱར་ཡང་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་པ་ལ། གསེར་གྱི་བྱེ་མ་བདལ་བ། ཆུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་གང་བ། བཟང་ཞིང་སྡུག་ ལ་མཛེས་པ་ཞིག་ཡོད་དེ།དེ་ལས་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། གངྒཱ་དང་། སིནྡྷུ་དང་། སི་ཏ་དང་། པཀྵུ་རྣམས་གྱེས་ཏེ་འགྲོའོ། །རི་རབ་དེའི་སྟེང་ན་ལྷའི་ཕོ་བྲང་གནས་པའི་ཚད་ནི་ཆུ་ཞེང་དུ་དཔག་ཚད་ཁྲི་ཁྲི་ཡོད་དོ། །གཞན་དག་ན་ནི་ལྷ་དེ་དག་གི་གྲོང་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། ལྗོངས་རྣམས་ཡོད་དོ། །རི་རབ་དེའི་ཕྱོགས་བཞི་ན་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་སོགས་པ། གླིང་བཞི་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ་། །དེ་དག་ནི་དེའི་ཕྱོགས་བཞི་ཡིན་ནོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་བལྟས་པའི་ངོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཻ་ཌཱུཪྻའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་སུ་བལྟས་པའི་ངོས གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངུལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།།ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་དུ་བལྟས་པའི་ངོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་བལྟས་པའི་ངོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཉེ་འཁོར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ ལམ་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡོད་དེ།རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་པུས་མོའི་ཚད་ཀྱི་པུས་ནུབ་ཙམ་ཞིག་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ན་ནུབ་ཅིང་འདུག་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ན། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཆུ་པུས་ནུབ་ཙམ་ཞིག་སྐམ་པར་འགྱུར་རོ། ། མཚོ་[)]མ་དྲོས་པའི་གཡས་རོལ་ན། ཤིང་འཛམ་བུ་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ། དེའི་མིང་གིས་འདི་འཛམ་བུའི་གླིང་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་བྱང་ལོགས་ན། ཤིང་ཤལ་མ་ལི་རྩེ་མོ་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་གནས་སོ། །གླིང་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས གླིང་རེ་རེ་ལ་ཡང་གླིང་ཕྲན་གཉིས་གཉིས་ཡོད་དེ།གཅིག་ནི་སྲིན་མོའི་གླིང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མངོན་པར་གྲུབ་ནས། སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསྐལ་པའི་དང་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཉིད་ཀྱིས། འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་ཀྱི་ནང་ན་རབ་དང་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་བཟང་ ཞིང་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མདོ་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་ཁྱིམ་དང་། ཁོང་པ་དང་གྲོང་གནས་པ་མེད་དེ། ས་ཐམས་ཅད་གཞི་མཉམ་པ་ཁོ་ནར་འདུག་གོ།

须弥山顶的基座四角有四个尖峰。高度有五百由旬。那里住着手持金刚杵的夜叉。
持双山的四面即东南西北各有四大天王持国、增长、广目、多闻的王宫，依次排列。所有金山上都有这些大天王的城镇、城市和地区。
在雪山王附近，有一个金崖鸟栖处，称为阿修罗面，深五十由旬宽也五十由旬。那是大象王善住的住处，是帝释天战场所用之处。
那里有一棵名为善住的树王，被七重多罗树环绕，又有五百个名为'缓流'的池塘环绕，是善住游戏之处。它随意变化形态，在池中取食莲根和茎叶受用，又有五百头母牛环绕。
在其附近有一个名为无热恼的大湖，深五十由旬宽也五十由旬，铺满金沙，充满具八功德水，善妙美丽。从那里分出四条大河，即恒河、信度河、悉多河和博叉河。
须弥山顶天宫的规模长宽各有八万由旬。其他处有那些天众的城镇、城市和地区。
须弥山四方有南赡部洲等四大洲。这些是它的四方。
面向南赡部洲的一面是琉璃性质。面向东胜身洲的一面是白银性质。面向西牛货洲的一面是水晶性质。面向北俱卢洲的一面是黄金性质。
在南赡部洲附近有转轮王的黄金道路，四大天王众生膝盖深度般沉在大海中，当转轮王出现于世时，大海会退至膝盖深度而干涸。
在无热恼池右侧有大瞻部树，因其名字此洲称为瞻部洲。在其北面有一棵高耸的娑罗树，四种金翅鸟住在那里。
这四大洲中每一洲都有两个小洲，其中一个是罗刹女洲。
器世间如此形成后，如同之前一样，以感受劫初业力，光音天众死后转生于此。
这也是欲界中最殊胜最上最主要的业，其果报即刻成熟，其他处则不然。那时的众生称为劫初众生。
他们形貌端正，从意生。一切如经中所说。那时没有房屋、洞穴和村落，大地一片平坦。

།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སའི་བཅུད་བྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་སའི་ས་ཞག་ དང་།ལྡུམ་བུའི་ཚལ་དང་། མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུ་ཤུན་ཕྲགས་མེད་པ་དང་། ཕུབ་མ་མེད་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲུ་ཤུན་ཕྲགས་དང་། ཕུབ་མས་ཀུན་ཏུ་ཡོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སཱ་ལུ་ཐོ་རྩེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་ དེ་དག་གིས་དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་སྣང་ངོ་།།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་སའི་བཅུད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལོངས་སྤྱོད་པས་མདོག་ངན་པར་འགྱུར་ཞིང་། མཐུ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་ཤས་ཆེར་ཟོས་པ་དེ་མདོག་ཆེར་ངན་པར་འགྱུར་ ཞིང་།ལུས་ཆེས་ལྕི་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་བརྙས་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པའི་རྒྱུས། སྔ་མ་སྔ་མ་སའི་བཅུད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ ཏུ་ཕན་ཚུན་མིག་གིས་ཚུགས་སུ་བལྟའོ།།དེ་ནས་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མོ་མཚན་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཕོ་མཚན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཉིས་གཉིས་སྤྲོད་པས་ཉལ་པོ་ བྱེད་དེ།།དེ་ནས་གཞན་དག་གིས་རྣམ་པར་སྨད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེའི་ཆེད་དུ་ཁྱིམ་དག་བྱེད་དོ། །སཱ་ལུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཞིང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་གཞི་ལས་མ་བྱིན་པར་ལེན་ཅིང་ཕན་ཚུན་འདྲེན་པ་དག་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་དེའི་གཞི་ ལས་ནན་ཐུར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་བསྒོ་བར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་ཕལ་པོ་ཆེ་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་དང་། གཞན་ཡང་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བྲམ་ཟེ་དང་། རྗེའུ་རིགས་དང་། དམངས་རིགས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་དག་གི་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་འོད་དེ་ཡང་མེད་པར་གྱུར་ནས་འཇིག་རྟེན་དུ་མུན་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་དང་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གོ། །ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚད་ནི་དཔག ཚད་ལྔ་བཅུའོ།།དེ་ལ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་མེ་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཆུ་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཆེས་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བ་དང་། ངེས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་ འཁོར་གྱིས་ནི་གླིང་གཉིས་ཅིག་ཅར་སྣང་བར་བྱེད་ལ།གླིང་གཉིས་ཅིག་ཅར་མུན་པར་བྱེད་དེ་། དེ་བས་ན་གཅིག་ཏུ་ནི་ཉི་མ་ཕྱེད་ལ་གཅིག་ཏུ་ནི་འཆར་རོ། །གཅིག་ཏུ་ནི་ནམ་ཕྱེད་ལ་གཅིག་ཏུ་ནི་ནུབ་པོ། །ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་རྒྱུ་སྐར་ཐམས་ཅད་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ཕྱེད་ནས་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ཡང་གཉའ་ཤིང་འཛིན་དང་མཉམ་མོ་དེ་དག་གང་གི་ཚེ་རི་རབ་ལས་ཐག་རིང་དུ་རྒྱུ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་དགུན་དུ་མངོན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཚ་བའི་དུས་སུ་མངོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་ནུབ་པ་དང་། རིང་ཞིག་ནས་ནུབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡིད་ཙམ གྱིས་སྟེང་དུ་འཛུར་བ་ན་ཟླ་གམ་དུ་སྣང་སྟེ།དེས་ཕ་རོལ་གྱི་ངོས་དེ་ཚུ་རོལ་གྱི་ངོས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་མི་སྣང་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འཛུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གང་བར་སྣང་ངོ་། །མར་གྱི་ངོ་ལ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཐུར་དུ་འཛུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བྲི་བར་སྣང་ངོ་། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ན་ཉ་དང་རུས་སྦལ་ལ་ སོགས་པ་གནས་པའི་གཟུགས་བརྙན་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཟླ་བའི་ནང་ན་རི་རི་པོ་ཡོད་པར་སྣང་ངོ་།།སྐར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི་ནང་གི་ཆེ་བ་རྒྱང་གྲགས་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །འབྲིང་རྣམས་ནི་རྒྱང་གྲགས་བཅུའོ། །ཆུང་ངུ་རྣམས་ནི་རྒྱང་གྲགས་བཞིའོ། །རིགས་བཞི་དེ་བྱུང་བ་ན་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་ པའི་འགྲོ་བ་ལྔ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀུན་ཏུ་རྩོམ་པར་འགྱུར་རོ།

此后，那些有情的地精华出现了。如是渐次地出现了地之地沃、草药园、不耕不种的稻谷无糠无壳而生。其后稻谷之粒为糠壳所覆。其后稻谷生长于高处。其后那些有情执取彼物。
其后那些有情享用地精等物而变得色泽不好，也失去威力，谁食用得多，色泽就变得更差，身体也变得更重。其后有情轻蔑有情，由于行持这些不善法的缘故，前前的地精等物消失，如经中所说那样广说。其后彼此怒目相视。然后生起贪著。
其后由成为女人和男人的业力，有些生出女根，有些生出男根。其后二二交合行淫。然后为他人所呵责。然后为此造房舍。为了占有稻谷也占有田地。其后由此为基础而出现偷盗和互相欺诈。
然后由此为基础而设立惩治的国王，他被大众所尊敬。如是刹帝利种姓以及如经中所说的婆罗门、吠舍、首陀罗等种姓出现于世间。他们身上的光芒消失后世间出现黑暗。
其后日月星辰出现于世间。其中日轮的大小是五十一由旬。月轮的大小是五十由旬。其中日轮是火晶的自性。月轮是水晶的自性。这二者中月轮应知是更快速运行且无定向运行。
日轮同时照亮两洲，同时使两洲黑暗，因此一处日中一处日出，一处午夜一处日落。月亮、太阳和所有星辰都在须弥山腰运行，与持轭山齐平。当它们远离须弥山运行时显现为冬季。当它们靠近运行时显现为夏季。因此应知有迅速落下和长时间后落下的情况。
月轮稍微向上倾斜时显现为月牙形，因为远侧被近侧遮蔽而不显现，越是倾斜就越显得圆满。在亏月时越向下倾斜就越显得亏损。因为大海中鱼龟等的影像显现，所以月中显现有山的形状。
星辰的大小，内部大的是十八俱卢舍，中等的是十俱卢舍，小的是四俱卢舍。四种姓出现后，开始造作感受善趣恶趣五道的业。

།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་།བདག་པོར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ན་གཤིན་རྗེའི་རྒྱལ་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ སྲུང་མ་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།གནོད་པ་དང་གནོད་བྱེད་ལྕགས་ཟངས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་མེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བ་ དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་གླིང་བཞི་པ་ཐེར་འབུམ་དང་། རི་རབ་ཐེར་འབུམ་དང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་དྲུག་པོ་ཐེར་འབུམ་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐེར་འབུམ་གྱི་སྟོང་གསུམ་པ་ནི། ཅིག་ཅར་འཆགས་ལ་ཅིག་ཅར་འཇིག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཟླ་བ་སྟོང་དང་། ཉི་མ་སྟོང་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྟོང་གི་བར་དུ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་སྟོང་ཆུང་ངུའོ། །ཆུང་ངུ་དེ་སྟོང་ནི་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའོ། །བར་མ་དེ་སྟོང་ལ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་ པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་ཤར་ཕྱོགས་དང་། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་དང་། སྟེང་དང་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པ་དང་། འཆགས་པ་ལ་མཐའ་མེད་མུ་མེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཆར་པ་གཤོལ་མདའ་ཙམ་འབབ་པ་ན། ཆུའི་རྒྱུན་ལ་རྒྱུན་ འཆད་པ་མེད་ཅིང་བར་མཚམས་མེད་པར་འབབ་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཕྱོགས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་འཇིག་པ་དང་། འཆགས་པ་ལ་མཐའ་མེད་མུ་མེད་དོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ ཅེས་བྱ་སྟེ།དེར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྣམས་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་ཆགས་ནས་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་དང་། ལྷ་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་གནས་བཞི་པོ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། གཞི་དྲུག་དང་། དུས་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དུས་ཚིགས་དང་། ལོ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཉིན་མོ དང་།མཚན་མོ་དང་། སྐད་ཅིག་དང་། དེའི་སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་དང་། ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་བདུན་དང་། ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་བཅུ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ལུང་བར་མ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྗེས་སུ་སྤྱད་པ་ རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་དེ། རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་དང་། སྙན་པ་དང་། མི་སྙན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྨད་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། ཕྱོགས་གསུམ་སྟེ། མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། མི་མཛའ་བའི་ཕྱོགས་དང་། ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། གཏམ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། ཉེས་ཙམ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། དུས་བརྒྱད་དང་། མངལ་དུ་འཇུག་པ་བཞི་དང་། སྤྱོད་ལམ་བཞི་དང་། འཚོ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་རྣམ པ་དྲུག་དང་།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བདུན་དང་། ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་དང་། རྒྱགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་དང་། ཐ་སྙད་བཞི་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་མང་པོ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ཕུང་པོ་ས་བོན་དང་། འབྲས་བུས་བསྡུས་ པ་རྣམས་དང་།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་། ལྷའི་འགྲོ་བ་དང་། མིའི་འགྲོ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

其后，任何众生成为主宰的业烦恼众生，将转生为地狱中的阎罗王。其后，地狱守卫们将如幻化般出现。伤害和造伤害的铁铜等物，以及地狱之火也将出现。其后，随业流转，那些众生及其他众生将转生于诸趣。
如是方式，十万四大洲和十万须弥山及十万欲界六天，以及十万梵天世界的三千大千世界，同时形成同时毁灭。这些也成为三种世界。即：一千月亮、一千太阳、一千梵天世界集为一体称为小千世界。一千个小千世界为第二中千世界。一千个中千世界称为三千大千世界。
如是东方、南方、西方、北方、上方和下方世界的毁灭与形成无边无际。譬如，下降如犁箭般的雨时，水流不断无间隔地降下一样，在其他一切方向，世界的毁灭与形成无边无际。所谓三千大千世界即是一佛土，如来出现于此，在无量世界中行持佛陀事业。
如是世界安住形成后，地狱、畜生、饿鬼、天人、人等五趣众生将出现。卵生、胎生、湿生、化生四生处，以及六处和十种时间：即季节、年、月、半月、昼、夜、刹那、刹那的刹那、须臾、瞬间，以及七种所取事物，十种身用具，十种受用欲乐，这些如中阿含所说。
八种相续不断受用，八种世间法：即得、不得、称、不称、乐、苦、毁、誉，以及三方：即亲友方、非亲友方、平常方，三种世间行为，三种言论，二十二种过失，六十四种众生类别，八时，四入胎，四威仪，六种生计，六种防护，七种痛苦，七种我慢，七种憍慢，四种言说，以及诸多言说基础将出现。
其中何为地狱趣？即地狱蕴种子和果报所摄诸法，以及感受地狱的诸业。如同地狱趣一样，畜生趣、饿鬼趣、天趣、人趣也应当如是随理观察。

།སྒོ་ང་ ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་གང་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་གང་དག་སྒོ་ངའི་སྦུབས་མངོན་པར་བརྟོལ་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ངང་པ་དང་། ཁྲུང་ཁྲུང་དང་། རྨ་བྱ་དང་། ནེ་ཚོ་དང་། རི་སྐེགས་ལ་སོགས་པའོ། །མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་གང་ ཞེ་ན།སེམས་ཅན་གང་དག་ཤ་མས་ཀུན་ནས་ཡོགས་ཤིང་ཤ་མ་བརྟོལ་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། བ་ལང་དང་། བོང་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གང་དག་དྲོད་གཤེར་ གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲིན་བུ་དང་། གྲོག་སྦུར་དང་། ཕྱེ་མ་ལེབ་དང་། ཤིང་སྲིན་རྣམས་སོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གང་དག་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚང་བའམ། སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་དང་། ལྷ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། མི་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་གོ། །གཞི་དྲུག་གང་ཞེ་ན། གནས་པའི་གཞི་འདི་ལྟ་སྟེ། འོག་གི་རླུང་གི་དཀྱིལ་ འཁོར་དང་།ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་གཞི་དང་པོ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཐུར་དུ་མི་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ནི་གཞི་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཁང་ཁྱིམ་དང་། ཡང་ཐག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཛག་གནོད་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །ཁང་ཁྱིམ་དང་ཡང་ཐོག་ལ་སོགས་[(]བ་[,]པ་[)]དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་ཆེད་དུ་བྱས་པ་དང་། ཆེད་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་དང་། སྤྲུལ་པ་རྣམས་སོ། །ལོ་ལེགས་པ་ནི གཞི་གསུམ་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །བདེ་བ་ནི་གཞི་བཞི་པ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པས་མ་རུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ནི་གཞི་ལྔ་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཟུགས་རྣམས་སྣང་བའི་ རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞི་ཞེས་བྱའོ།།ཟས་ནི་གཞི་དྲུག་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཟས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཏེ། དེ་ནི་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞི་ཞེས་བྱའོ། ། ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་བདུན་གང་ཞེ་ན། བདག་དང་། ཕ་མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། བློན་པོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་རྣམས་དང་། ཞིང་གི་དངོས་པོ་དང་། ཁྱིམ གྱི་དངོས་པོ་དང་།ཟོང་དགྲམ་པའི་དངོས་པོ་དང་། བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་། ནོར་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་བདུན་ནོ། །ཡོ་བྱད་བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་དང་། བཞད་ གད་དང་།གླུ་བྲོ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པ་དང་། སྣོད་སྤྱད་དང་། སྣང་བ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དགའ་དགུར་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྗེས་སུ་སྤྱད་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་དག་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། པ་ཆར་གྱིས་དཀྲི་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། ཁ་ཟས་བཟའ་བ་དང་། གཉིད་ལོག་པ་དང་། འཁྲིག་པ་དང་ལྡན་པའི་བརྩལ་བ་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་རྣམས་ སོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྨྲ་བ་དང་། གཏམ་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོར་མགུ་བར་བྱེད་པ་དང་། བག་མ་གཏོང་བ་དང་། བག་མ་ལེན་པ་དང་། འབོད་པ་དང་། གཡར་འདྲེན་པ་དང་། ལྷག་པར་ཟ་བ་དང་། འདུས་ཤིང་ཟ་བ་རྣམས་ དང་།རྩོད་པ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་གཅིག་གིས་གཅིག་གི་གྲོགས་བྱ་བ་རྣམས་སོ།

什么是卵生的生处？凡是从蛋壳中破壳而出的众生，即是卵生。那些是什么呢？如：鹅、鹤、孔雀、鹦鹉、山鸡等。
什么是胎生的生处？凡是被胎衣包裹，破胎而出的众生，即是胎生。那些是什么呢？如：象、马、牛、驴等。
什么是湿生的生处？凡是依靠任何温湿而生的众生，即是湿生。那些是什么呢？如：虫子、蚂蚁、蝴蝶、树虫等。
什么是化生的生处？凡是由业力而生，具足六处或任何六处的众生，即是化生。那些是什么呢？如：地狱众生、天人、部分旁生、饿鬼和人类。
什么是六处？住处的基础是这样的：下方的风轮、水轮、地轮是第一处，因为是众生不向下坠落的原因，所以称为处。
住所是第二处，即房屋、楼阁等，因为是不受雨水等损害的原因，所以称为处。那些房屋和楼阁等简而言之有：人造的、非人造的、宫殿和化现的。
丰收是第三处，因为是段食的原因，所以称为处。
安乐是第四处，因为是众生不被刀兵等伤害的原因，所以称为处。
日月是第五处，因为是显现色法的原因，所以称为处。
食是第六处，这些也有四种食：段食、触食、意思食、识食，因为是使身体维持和依靠的原因，所以称为处。
什么是七种所执事？自身、父母、子女、妻子、男仆、女仆、工人、佣人、朋友、大臣、亲属、姻亲等，以及田地、房屋、商品、福德事业、从事业务、积累财物等七种。
什么是十种资具？饮食、饮料、乘骑、衣服、装饰品、笑语、歌舞、音乐声、香料、花鬘、涂香、器具、灯光、男女欢爱等。
什么是八种相续不断的行为？世间相续不断的行为是：穿衣、身体保养、观察他人行为、饮食、睡眠、性行为、与性相关的努力、与性相关的谈论等。
什么是世间三种行为？即：说话、交谈、互相满足、送亲、迎亲、邀请、借贷、过量饮食、聚餐，以及在发生争执时互相帮助等。

།གཏམ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་སྟེ། གཞན་པ་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ཡོ་བྱད་ བསྙུངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་པ་དང་།སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བསལ་བར་འགྱུར་བའི་གཏམ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་དང་མི་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་བྱེད་པའོ། །ལུང་དུམ་བསྟན་ པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཏམ་ཞེས་བྱའོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། ཉེས་རྩོམ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞལ་བླུགས་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། སྲང་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། གཞལ་བ་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། ལོག་པའི ལས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།འཐབ་པ་དང་། མཚང་འབྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། གཤེ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། དམ་འཆའ་བ་དང་། བསྡིགས་པ་དང་། རྡེག་པ་དང་། གསོད་པ་དང་། འཆིང་བ་དང་། གོ་རར་འཇུག་པ་དང་། གཅོད་པ་དང་། སྤྱུགས་པ་དང་། གཡོ་ བྱེད་པ་དང་།འདྲིད་པ་དང་། དྲག་ཤུལ་དང་། བརྫུན་ཟེར་བ་རྣམས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་དང་། ལྷ་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་དང་། རྒྱལ་རིགས་རྣམས་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། རྗེའུ་རིགས་རྣམས་དང་། དམངས་རིགས་རྣམས་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། བུད་མེད་རྣམས་དང་། མ་ནིང་རྣམས་དང་། ངན་པ་རྣམས་དང་། འབྲིང་རྣམས་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་དང་། ཁྱིམ་པ་རྣམས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས དང་།དཀའ་ཐུབ་དྲག་བོ་ཅན་རྣམས་དང་། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། སྡོམ་པ་ཅན་རྣམས་དང་། སྡོམ་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན། སྡོམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ རྣམས་དང་།ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་མ་རྣམས་དང་། དགེ་སློབ་མ་རྣམས་དང་། དགེ་ཚུལ་རྣམས་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་རྣམས་དང་། དགེ་བསྙེན་རྣམས་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་དང་། སྤོང་བ་པ་རྣམས་དང་། ཁ་ཏོན་པ་རྣམས་དང་། ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། གནས་བརྟན་རྣམས་དང་། བར་མ་རྣམས་དང་། གསར་བུ་རྣམས་དང་། སློབ་དཔོན་རྣམས་དང་། མཁན་པོ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག གནས་པ་རྣམས་དང་།ཉེ་གནས་པ་རྣམས་དང་། གློ་བུར་དུ་ལྷགས་པ་རྣམས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། རྙེད་པ་འདོད་པ་རྣམས་དང་། བཀུར་སྟི་འདོད་པ་རྣམས་དང་། ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་རྣམས་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་དང་། མཁས་ཤིང་བསོད་ནམས་ དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། མ་མོ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་རྣམས་དང་། མི་སློབ་པ་ རྣམས་དང་།ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་སོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་། གླིང་གཅིག་ལ་དབང་བ་རྣམས་དང་། གླིང་གཉིས་ལ་དབང་བ་ རྣམས་དང་།གླིང་གསུམ་ལ་དབང་བ་རྣམས་དང་། གླིང་བཞི་ལ་དབང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་གླིང་གཅིག་ལ་དབང་བ་ལ་ནི་ལྕགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གླིང་གཉིས་ལ་དབང་བ་ལ་ནི་ཟངས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གླིང་གསུམ་ལ་དབང་བ་ལ་ནི་དངུལ་གྱི་ འཁོར་ལོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།གླིང་བཞི་པ་ལ་དབང་བ་ལ་ནི་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དུས་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མངལ་ན་གནས་པའི་དུས་དང་། བཙས་པའི་དུས་དང་། བྱིས་པའི་དུས་དང་། གཞོན་ནུའི་དུས་དང་། ལང་ཚོའི་དུས་དང་། དར་ལ་བབ་ པའི་དུས་དང་།རྒས་པའི་དུས་དང་། འཁོགས་པའི་དུས་སོ། །དེ་ལ་མངལ་ན་གནས་པའི་དུས་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའོ།

什么是三种言论？即：与法相应的、与法不相应的、以及其他的。其中，什么是与法相应的言论？即与圣者少欲相应的言论，以及能够消除心障的言论，详细内容如经中所说。什么是与法不相应的？即以烦恼心谈论饮食等的言论。以不确定心所作的言论称为其他言论。
第三品。什么是二十二种恶行？即：在量器上行骗、在秤上行骗、在度量上行骗、从事邪业、斗争、揭人隐私、争论、打斗、辱骂、发怒、发誓、恐吓、殴打、杀害、捆绑、囚禁、割截、驱逐、欺诈、诱骗、暴力和说谎。
什么是六十四种有情类？即：地狱众生、畜生、饿鬼、天人、人类、刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、男性、女性、中性、下等、中等、上等、在家、出家、苦行者、非苦行者、持戒者、非持戒亦非不持戒者、离欲者、未离欲者、邪定聚、正定聚、不定聚、比丘、比丘尼、式叉摩那、沙弥、沙弥尼、优婆塞、优婆夷、持斋者、诵经者、执事者、上座、中座、新学、阿阇黎、和尚、同住者、侍者、客人、僧团执事、求利者、求恭敬者、少欲者、多闻者、具智慧福德者、随法修行者、持经者、持律者、持论者、凡夫、见谛者、有学、无学、声闻、独觉、菩萨、如来、转轮王。
其中转轮王又分为：统领一洲者、统领二洲者、统领三洲者、统领四洲者。其中统领一洲者出现铁轮，统领二洲者出现铜轮，统领三洲者出现银轮，统领四洲者出现金轮。
什么是八个时期？即：住胎期、出生期、婴儿期、童年期、少年期、壮年期、老年期、衰老期。其中住胎期是指羯罗蓝等阶段。

།བཙས་པའི་དུས་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དང་། འཁོགས་པའི་དུས་མན་ཆད་དོ། །བྱིས་པའི་དུས་ནི་འགྲོ་བ་དང་རྩེ་མི་ནུས་པ་མན་ཆད་དོ། །བྱིས་པ་གཞོན་ནུའི་དུས་ ནི་དེ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།།ལང་ཚོའི་དུས་ནི་འདོད་པ་སྤྱོད་ནུས་པ་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་མན་ཆད་དོ། །དར་ལ་བབ་པའི་དུས་ནི་ལོ་ལྔ་བཅུ་མན་ཆད་དོ། །རྒས་པའི་དུས་ནི་ལོ་བདུན་ཅུ་མན་ཆད་དོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་འཁོགས་པའི་དུས་སོ། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་ བཞིན་དུ་འཇུག་ལ་མི་ཤེས་པར་གནས་ཤིང་འབྱུང་བ་དང་།ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་ཅིང་གནས་ལ་མི་ཤེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་ཅིང་གནས་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། མི་ཤེས་པར་འཇུག་ཅིང་གནས་ཏེ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ལ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་འོ། །གཉིས་པ་ ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིའོ།།གསུམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འོ། །བཞི་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །འཚོ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཞིང་རྨོ་བ་དང་། ཚོང་བྱ་བ་དང་། ཕྱུགས་འཚོ་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། ཡི་གེ་དང་། གྲངས་ དང་།ཤོད་དགོད་པ་དང་། རྩིས་དང་། ལག་རྩིས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་བཟོའི་གནས་རྣམས་སོ། །ཀུན་ནས་སྲུང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེའི་ཚོགས་དང་། རྟ་པའི་ཚོགས་དང་། ཤིང་རྟའི་ཚོགས་དང་། དཔུང་བུ་ཆུང་གི་ཚོགས་དང་། ནོར་གྱི་སྟོབས་ དང་།མཛའ་བཤེས་ཀྱི་སྟོབས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བདུན་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ་རྣམས་སོ། །ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་གང་ ཞེ་ན།ང་རྒྱལ་དང་། ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང་། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །རྒྱགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་གང་ཞེ་ན། ནད་མེད་པའི་རྒྱགས་པ་དང་། ལང་ཚོས་རྒྱགས་ པ་དང་།གསོན་པས་རྒྱགས་པ་དང་། རིགས་ཀྱིས་རྒྱགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱིས་རྒྱགས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་གིས་རྒྱགས་པ་དང་། ཐོས་པས་རྒྱགས་པའོ། །ཐ་སྙད་བཞི་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ཐ་སྙད་དང་། ཐོས་པའི་ཐ་སྙད་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའི་ཐ་སྙད་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་དོ།།མཐོང་བའི་ཐ་སྙད་གང་ཞེ་ན། གང་དེས་མིག་གིས་ཕྱི་རོལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱའོ། །ཐོས་པའི་ཐ་སྙད་གང་ཞེ་ན། གང་གཞན་ལས་ཐོས་ནས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའི་ཐ་སྙད་གང་ཞེ་ན། གང་དེས་མ་མཐོང་མ་ཐོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསམས་ཤིང་གཅལ་ལ་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་གང ཞེ་ན།གང་དེས་ནང་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱའོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་མང་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ གི་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་བྱ།སྤྲོས་པའི་གཞི་རྣམས་དང་། དོན་བསྡུས་པའི་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ།

从出生的时候往上算起，到衰老的时候往下算。婴儿期是指不能行走和玩耍的时期。童年期是指能够做到这些的时期。
青春期是指能够行欲事起至三十岁以下。壮年期是指五十岁以下。老年期是指七十岁以下。超过这个年龄就是衰老期。
什么是四种入胎？即：有意识地入胎却无意识地住胎和出生；有意识地入胎和住胎却无意识地出生；有意识地入胎、住胎和出生；无意识地入胎、住胎和出生。
其中第一种是转轮王的入胎方式。第二种是独觉的入胎方式。第三种是菩萨的入胎方式。第四种是其他众生的入胎方式。
什么是六种谋生方式？即：耕种、经商、牧畜、为王室效力、文字计数和推算，以及其他工艺技能。
什么是六种防护？即：象兵、骑兵、战车兵、步兵、财力和亲友的力量。
什么是七种苦？即：生苦、老苦、病苦、死苦、怨憎会苦、爱别离苦和求不得苦。
什么是七种我慢？即：我慢、过慢、慢过慢、我所慢、增上慢、下劣慢和邪慢。
什么是七种骄傲？即：无病的骄傲、年轻的骄傲、长寿的骄傲、种姓的骄傲、容貌的骄傲、财富的骄傲和学识的骄傲。
什么是四种言说？即：见言说、闻言说、觉言说和识言说。
什么是见言说？即：用眼睛亲自见到外境后，依此向他人表达的言说，这就叫做见言说。
什么是闻言说？即：从他人那里听到后，依此向他人表达的言说。
什么是觉言说？即：对于未见未闻之事，自己思维、衡量、观察后，依此向他人表达的言说。
什么是识言说？即：对于内在自己所了知、证悟、触证、现证的事物，依此向他人表达的言说，这就叫做识言说。
什么是众多言说之基？这些包括词源学的基础、详细阐述的基础、总结归纳的基础等，都属于同类范畴。

།དེ་དག་ནི་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་། དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་། ཆོས་དང་། གང་ཟག་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་རྣམས་དང་། བྱ་བ་དང་། བདག་དང་། གཞན་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དྲི་བ་དང་། ལན་གླན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། བླང་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། ལོག་པ་ཉིད་རྣམས་དང་། གནང་བ་དང་། བཀག་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། སྐྱོན་དང་། རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་དང་། སྙན་པ་དང་། མི་སྙན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྨད་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། སྙིང་པོ་དང་། མཆོག་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། སྒྱིད་ལུག་པ་དང་། དེ་ཙམ་དང་། གྲོགས ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་།ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། བརྗོད་པའི་ཚིག་བདུན་ལ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བདུན་པོ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པས་སྐྱེས་པ་ལ། སྐྱེས་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།གདགས་པ་དང་། གདགས་སུ་མེད་པ་དང་། བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་། ངེས་པར་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། གནས་པ་དང་། གཞག་པ་དང་། འདུས་པ་དང་། བསགས་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། བསྒོ་བ་དང་། ཡ་མཚན་དང་། ཐོག་མ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མ་རྣམས་དང་། རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དམ་བཅའ་བ་དང་། ཐ་སྙད་དང་། ནན་ཏན་དང་། ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། བཙལ་བ་དང་། ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་དང་། འཛེམ་པ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག བ་རྣམས་དང་།ཕ་དང་མ་དང་། བུ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་ནས་འདོད་པས་ཕོངས་པའི་བར་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། ལང་ཚོ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། གསོན་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་ ཕྲད་པ་དང་།མི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པ་འབྱོར་བ་དང་། རྒུད་པ་དང་། སྔོན་དུ་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་། མདུན་དུ་བལྟ་བ་དང་། གཡས་གཡོས་སུ་བལྟ་བ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། མི་ཉལ་ བ་དང་།སྨྲ་བ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། གཉིད་དང་། སྙོམ་པ་བསངས་བ་རྣམས་དང་། ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། མ་གོམས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། བསྡུ་བ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། བསྒྲུབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པ དང་།འབྱོར་འབྲེལ་དང་། མགྱོགས་པ་དང་། གོ་རིམས་དང་། དུས་དང་། ཡུལ་དང་། གྲངས་དང་། ཚོགས་པ་དང་། མ་ཚོགས་པ་དང་། འདྲ་བ་དང་། མི་འདྲ་བ་རྣམས་དང་། འདྲེས་པ་དང་། ཐུན་མོང་དང་། མངོན་སུམ་དང་། ལྐོག་དང་། བསྒྲིབས་པ་བསྒྲགས་པ་ རྣམས་དང་།དགོས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། འདུལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོ་བྱད་དང་། བདེན་པ་དང་། བརྫུན་པ་དང་། ཕན་པ་དང་། མི་ཕན་པ་དང་། གནས་དང་། དོགས་པ་དང་། ལྟད་མོ་རྣམས་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། གསད་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་། གོ་རར་བཞུག་པ་དང་། གཅད་པ་དང་། སྤྱུགས་པ་རྣམས་དང་། གཤེ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། བརྡེག་པ་དང་། བསྡིགས་པ་དང་། དམ་འཆའ་བ་དང་། བསྲེག་པ་དང་། བསྲུལ་བ་དང་། བསྐམ་པ་དང་། བཙོ བ་དང་།དྲིལ་བ་དང་། རྙོག་པ་ཅན་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་བ་ལས་ཀྱི་བར་གྱི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི། གནས་གསུམ་པོ། གཟུགས་འདུས་པ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པས་ བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པ་བཏགས་པ་ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཟུགས་འདུས་པ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་སྐྱེ་བ་ན། རང་གི་ས་བོན་རྣམས་ལས་སྐྱེའོ།

应当了知这些是文字源头的一切含义，即是：地和根境和法和补特伽罗和自性和差别等，以及作业和我和他人和事物和无事物和问和答和施与和取和正和邪等，以及许可和禁止和功德和过失和得和未得和称誉和不称誉和乐和苦和诽谤和赞叹和精要和殊胜和了知和怯懦和懈怠和彼量和对友正说和令正受持和正赞扬和令正欢喜等，以及七种言说词，即是七种分别：'男对男，以男'等，以及施设和无所施设和表示和决定思维和令了知和安住和建立和聚集和积集和决定和教诫和希有和初和中和后等，以及种类想和立宗和言说和精进和受用和寻求和守护和谨慎和慈悲和安忍和怖畏和观察等，
以及父母子等摄受，以及一切资具亦当说。生和老乃至贫困欲望，以及忧愁和叹息和青春和无病和活命和与可爱会和与不可爱离和如愿和衰败和前来和后去和前视和左右顾视和屈和伸和行走和站立和坐和卧和不卧和说和不说和睡眠和醒觉等，以及食和饮和调理和尝和熟习和未熟习和放逸和不放逸等，以及摄和散和减和增和寻和伺和烦恼和随烦恼和戏论和无戏论等，以及强盛和衰弱和成就和修行和趣入和决定
以及圆满关联和迅速和次第和时间和处所和数量和聚合和不聚合和相似和不相似等，以及混杂和共同和现前和隐蔽和遮蔽显露等，以及需要和因缘和调伏和世间行为和资具和真实和虚妄和利益和无利和处所和疑虑和观看等，以及无畏和非无畏和明了和不明了和杀害和系缚和囚禁和割截和放逐等，以及诽谤和忿怒和殴打和恐吓和誓言和焚烧和腐烂和干枯和煮
以及搅动和混浊和信言和比量等。从自性等乃至业等五种行相，应当了知为三处所摄：色聚、心心所聚、无为所摄，其余假立诸法不包括在内。其中首先于色聚，一切法生起时从自种子生。

།ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ཏེ། གཟུགས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ། དེ་དག་ལ་རྒྱུར་ བྱས་པའི་གཟུགས་བརྟེན་པ་དང་།དེ་དག་ལ་གནས་པ་དང་། དེ་དག་གིས་བརྟན་པ་དང་། དེ་དག་གིས་འཕེལ་བར་བྱས་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་ནི། ནང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་མ་གྱུར་པ། དེ་སྲིད་དུ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། འབྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེས་ནས། དེ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་རང་གི་ས་བོན་ཉིད་ལས་ སྐྱེ་བ་ན།དེ་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྐྱེས་པས་མངོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་དེ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟ་དེ་ལྟར་དེ་ལ་བརྟེན་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྐྱེས་བ་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ལ་གནས་ཤེ་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་དག་གིས་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེས་བརྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འཕེལ་བར་བྱས་ཤེ་ན། ཁ་ཟས་ སམ།གཉིད་ལོག་པའམ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ན། དེ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ནི། རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་འདུས་པ་ལ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ནམས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་། །སྐྱེ་བ་ན་རང་གི་ས་བོན་ལས་འདུས་པ་ཉིད་ཆུང་ངུའམ། འབྲིང་ངམ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་ཟད་ཀྱི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ ཕྲ་རབ་ནི་བློས་ཚད་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ལས་འདོགས་པར་ཟད་དེ།དེ་ལ་འདུས་པ་ཡང་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་འདུས་པ་ནི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉིད་ཡན་ལག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འདུས་པ་ཉིད་ལ་ཡོད་ཀྱི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཐ་དད་མེད་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དབང་པོ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ནི། དབང་པོ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི། དབང་པོ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཐ་དད་པ མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འདྲེས་པའི་ཐ་དད་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འབྱུང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ཉིད་ལས་དེ་ལས་གཞན་པའི་འདུས་པའི་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། གཟུགས་འདུས་པ་དེ་མཐའ་དག་ནི། རྫས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྡོ་ལ་ལེགས་པར་ བཏགས་པ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་ལྟ་བུར་འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའི།ཏིལ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲུ་དང་། རྒྱ་སྲན་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་ ལ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི།འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་དང་ཐ་དད་དུ་ནི་མི་གནས་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཇི་ཙམ་ནོན་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཙམ་ནོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆེན་པོར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།

如同以大种为因而生色，那么它们作为因的色如何依靠它们、住于它们、被它们所持、被它们所长养呢？如是，内外大种及所造色一切种子，皆住于内心相续中。其中，乃至大种种子未生大种之前，所造色种子亦不能生所造色。大种生已，其所造色从自种子生起时，说为依彼而生。由其生起而显现，如是大种是能生。
所造色如何依彼而住？如是所造色生已，与大种方位无别而住故。如何住于彼？由大种利害及成就与安乐一致故。如何为彼所持？由其仅有存在而不坏灭故。如何被长养？由饮食、睡眠、梵行住或依止禅定，由住于彼而增长、极为广大，是故说为长养。
应知大种五种相是对所造色的作用。于聚色中，极微永不生起。若生起时，唯从自种生起小、中、大聚，而非由极微生起聚色。极微仅是由慧度量边际而假立，其中聚色有方分，极微亦有方分。然而聚色有支分，极微则无。何以故？极微自身是支分，彼唯于聚色中有，诸极微非他极微之支分，是故极微非有支分。
无差别有二种支分：一分无差别，如色、声、香、味、触无根极微，除根者与诸无根者，有根者与诸有根者为一分无差别。由同处故，和合无差别，如从彼大种极微，与彼异聚大种及所造色无差别。一切聚色，应观如诸物质细磨和水混合无差别，非如芝麻、豌豆、绿豆、枣核、豆等堆聚。
一切所造色亦住于大种方分中，非离大种方分而住。大种所占方分多少，所造色亦占尔许，是故说所造色依于大种。正因如此，大种称为大种，以其大而生起故称大种。

།གཟུགས་འདུས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། རྫས་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་གཟུགས་ཅན་ལྔ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཉིད་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྫས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་དང་ལྡན་ནོ། །དབང པོ་གཟུགས་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་གནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོས་བསྡུས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་འདུས་པ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་མ་གཏོགས་པར། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུ་པས་ རྫས་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཏུ་གྱུར་ཏོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་བསྡུ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གདགས་སོ། །ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི། འདུས་པ་གང་ཁམས་ཇི་སྙེད་ལས་བྱུང་བ་དེ། རྫས་དེ་སྙེད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དབྱེར་མེད་པས་བསྡུས་ པ་ནི་ནང་གིའམ།ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྡུས་པ་གང་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཇི་སྙེད་དམིགས་པའི་རྫས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་པ་དེ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུས་པ་ལ་ལ་ནི། འབྱུང་བ་གཅིག་པུ་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྡོ་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུཪྻ་དང་། དུང་དང་། མན་ཤེལ་དང་། བྱི་རུལ་སོགས་པ་དང་། ཆུ་མིག་དང་། མཚོ་དང་། མཚེའུ་དང་། ཆུ་ཀླུང་དང་། འབབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དང་། མེ་ལྕེ་དང་། མར་མེ་དང་། སྒྲོན་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤར་དང་། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་གི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྡུལ་དང་བཅས་པའམ། རྡུལ་མེད་པའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལ་ལ་ནི་གཉིས་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆབ་བྲོམ་དང་། ཤིང་རློན་པ་དང་། ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་རློན་པ་ལ་སོགས་པའམ། ནོར་བུ་ལ་སོགས་བ་བསྲེགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལ་ལ་ནི་གསུམ་དམིགས ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་བསྲེགས་སམ་བསྐྱོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལ་ལ་ནི་བཞི་ཆར་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གི་གཟུགས་འདུས་པ་ལྟ་བུ་དག་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། ནང་གི་སོ་སོ་རང་གི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཕྱི་ས་ལ་ཐུག་པའི་བར་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་གི་སའི་ཁམས་སོ།།གཅིན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆུའི་ཁམས་སོ། །གང་གིས་ལུས་འདི་ཀུན་ནས་གདུངས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་གདུངས་པ་དང་། གང་གི་ཤས་ཆེ་བས། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་མེའི་ཁམས་སོ། །རླུང་གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ རླུང་གི་ཁམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་གང་ལ་གང་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ལ་གང་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་མེད་དོ། །སྒྲ་ནི་གཟུགས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁམས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལ་ ལ་ལ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་པས་ཡོད་དོ།།རླུང་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུད་བརྟན་པ་དང་། རྒྱུད་མི་བརྟན་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུད་བརྟན་པ་ནི། འདུས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ན་འཁྲུལ་འཁོར་གྱིས་རྒྱུ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུད་མི་བརྟན་པ་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་ན་རྒྱུ་བ་དང་། བར་སྣང་ལ་རྒྱུ་བའོ། །དེ་ལ་མུན་པའི་གཟུགས་དང་། སྣང་བའི་གཟུགས་དང་། ཁང་སྟོང་ལ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །མུན་པའི་གཟུགས་དེ་ཡང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དག་གི་ནི་བརྟན་པའོ། །གཞན་དག་ན་ཡོད་པ་ནི་མི་བརྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་གཟུགས ལ་ཡང་།ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རང་ལས་འོད་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་བརྟན་པའོ། །གཞན་ན་ཡོད་པ་ནི་མི་བརྟན་པ་སྟེ། སྣང་བ་དང་མུན་པ་དེ་ཡང་། ཁ་དོག་ཤས་ཆེ་བའི་འདུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཟུགས་འདུས་པའི་ས་བོན་སེམས་ལ་གནས་པའི་མཐུ་དང་། །དེ་དང་འདྲ་བའི་ རྐྱེན་ཡོད་པ་ལས།རེས་འགའ་ནི་འདུས་པ་ཆུང་ངུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདུས་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་འདུས་པ་ཆེན་པོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདུས་པ་ཆུང་ངུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེས་ན་འདུས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲི་བ་དང་སྐྱེ་བ་མངོན་ནོ།

简略而言，这些聚合色法有十四种实质，即：地、水、火、风、色、声、香、味、触，以及眼等五种有色根，不包括意识所行境的色法。其中，有色根所摄的一切聚合色法都具有如前所说的一切实质界。如同有色根所摄一样，有色根所依的四大种所摄也是如此。除此之外的聚合，除去有色根外，具有其他界。其中，以相摄则归纳为这十四种实质。依据此相摄法，安立实质微尘。以界摄则，任何聚合从多少界生起，即说由彼等实质所摄。
以不可分摄则，对于内或外的聚合，以相而言所见到多少法，即应知由彼实质所摄聚合，如是，某些聚合中，唯见一大种，如：石头、宝石、珍珠、琉璃、螺贝、水晶、珊瑚等，以及泉水、海、湖泊、江河、溪流等，以及火焰、灯火、明灯等，以及东南西北带尘或无尘的风轮等所见。某些则见二种，如：冰雹、湿木、树叶、花朵、湿果等，或烧过的宝石等。某些则见三种，如：燃烧或摇动的这些树木等。某些则见四种，如：内部聚合色法等。
如世尊所说：'内在各自的头发等乃至粪便为止的是内地界。小便等是水界。凡是使此身体普遍发热、极度发热，以及因其力量大而称为发烧的，是火界。上行风等是风界。'如是，于何处见到何者，即由其相而有，不见者即无。声于一切聚合色法中以界的方式而有。以相而言，某些是由现在的作用所生而有。
风亦有二种：相续稳定和相续不稳定。其中相续稳定是：于彼彼聚合中由机关运行者。相续不稳定是：运行于轮围及虚空中者。其中，暗色、明色和虚空称为虚空界。其暗色中，世间之间的是稳定的，其他处的是不稳定的。同样，明色中，诸天自身发光的是稳定的，其他处的是不稳定的。此明暗应视为色彩强盛的聚合。
由于聚合色法的种子住于心中的力量，以及与其相似的缘存在，有时小聚合之后生起大聚合，有时大聚合之后生起小聚合，由此可见聚合的减少与增长。

།སྲ་བ་ཉིད་གང་ ཞེ་ན།སའོ། །སྲ་བར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་སྲ་བ་དེ་ཉིད་ཁམས་སོ། །སྲ་བར་གྱུར་པ་ནི་སྐྲ་ལ་སོགས་པའམ། བོང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཟིན་པར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། ཟིན་པ་ནང་གང་ཡིན་པའོ། །ཟིན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། མ་ཟིན་པ་ ཕྱི་རོལ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ས་བོན་ཟིན་པར་གྱུར་པ་ནི། མཚན་ཉིད་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཟིན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཟིན་པའོ། །ཡང་ཟིན་པ་ནི་ཟིན་པར་གྱུར་པ་སྟེ། བདག་ཏུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟིན་པ་ནི་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ།།ཆུའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་ཡོད་དོ་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་སྐམ་པོ་གཙུབས་པ་ལས་མེ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྡོ་ བརྡབས་པ་ལས་མེ་འབྱུང་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལྕགས་དང་དངུལ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པ་མེ་འཇེབས་པས་བསྲེགས་ན་བརྐྱང་བརྐྱང་པོར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་ཤེལ་ལས་ཆུ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་མོས་པའི་དབང་གིས་ས་ལ་སོགས་པ་དང་། གསེར་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་སྣང་ངོ་། །གཟུགས་འདུས་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པའི་རྒྱས པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།མཚན་ཉིད་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྒྱས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། །རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་ བྱུང་བའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པར་སྐྱེས་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་པའོ། །གཟུགས་འདུས་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན། གནས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་སྟེ། གཞིའི་ གནས་དང་།རྟེན་གྱི་གནས་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་གནས་དང་། དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་གནས་དང་། དབང་བོའི་གནས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀྱི་གནས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ལ། སེམས་ཀྱང་དམིགས་ལ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་པོ་ཇི་ སྐད་སྨོས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་ཀྱང་དམིགས་སོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལས། དུ་ཞིག་ས་ཐམས་ཅད་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དུ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ། ཐམས་ཅད་འབྱུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་སེམས་པ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ།།དུ་ཞིག་ས་ཐམས་ཅད་པ། ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་ལ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལྔ་ཁོ་ན་སྟེ། འདུན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་དོ། ། དུ་ཞིག་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་། ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་དོ། །དུ་ཞིག་ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡང མ་ཡིན།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མ་ཡིན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནས། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་དོ། །དུ་ཞིག་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་ལ། ས་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འགྱོད་ པ་ལ་སོགས་པ་ནས་སྤྱོད་པ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་དོ།།དེ་ལ་དབང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ཤིང་། ཡུལ་ཡང་སྣང་བར་གྱུར་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཇི་ལྟ་ བུ་ཡིན་ཞེ་ན།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། མ་རུང་བར་མ་གྱུར་པ་དང་། རྟུལ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སོ།

什么是坚硬性？即地大。什么是坚硬？即是它的种子。而坚硬性即是界。坚硬的是指头发等，或石块等。
什么是执受？即是内在的执受。什么是非执受？即是外在的非执受。
又，被心和心所执受的种子，是具有特征的执受。与此相反的非执受即是无执受。又，执受即是被执受，因为被认为是我所。执受如前所述。
水界等也应当如是类推观察。其中，一切色法聚中，在任何时候都具有一切大种界。譬如，从干木相擦而生火，同样从石头相击而生火，同样从铁、银、金等被火烧时变得柔软，同样从水晶中出水，同样由具神通者心的胜解力，显现地等和金等。
彼色聚由三种因缘而转起：即从增长所生、从等流所生、从异熟所生。其中从增长所生有二种：从遍处增长所生和从相增益所生。从等流所生有四种：从增长等流所生、从异熟等流所生、从转变等流所生、从自性等流所生。
从异熟所生有二种：异熟生即异熟所生，及从异熟生即从异熟所生。
彼色聚略说依六处而转：即依止处、所依处、资具处、根所依处、根处、及三昧境界处。
其中于心心所聚中，不仅缘于心，也缘于所说的五十一种心所法，即从作意等乃至寻伺等。
在这些心所法中，问：几种是遍一切地、一切有情、一切时、一切生起？答：从作意等乃至思为止的五种。
问：几种是遍一切地、一切处生起，但非一切时，亦非一切？答：唯五种，即从欲乃至慧为止。
问：几种唯是善法，虽非一切处，但遍一切地，非一切时，亦非一切？答：从信等乃至不害为止。
问：几种唯是烦恼，非遍一切地，非一切时，亦非一切？答：从贪等乃至不正知为止。
问：几种一切处生起，非遍一切地，非一切时，亦非一切？答：从悔等乃至行为止。
其中，当根未坏，境现前，其后彼相应作意现前时，则识生起。
云何为根未坏？由二因：即未变成不堪能性，及非钝性。

།ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་ཏམ། ངོ་བོ་ཉིད་དམ། ཡུལ་ལམ། དུས་སམ། གསལ་བའམ། མི་གསལ་བའམ། དངོས་པོ་མཐའ་དག་གམ་ ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་རུང་སྟེ།གལ་ཏེ་སྒྲིབ་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་མ་བསྒྲིབས་པ་དང་། མ་བསྐལ་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་གཡོག་གི་སྒྲིབ་པ་དང་། མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་། མིག་སླུ་བར་བྱེད་པས་མ་བསྒྲིབས་ཤིང་། ཡུལ་གྱིས་བསྐལ་པ་དང་། ཆུང་དུས་བསྐལ་ པ་གཉིས་ཀྱིས་མ་བསྐལ་པའོ།།དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཞིས་འགྱུར་ཏེ་འདུན་པའི་སྟོབས་དང་། དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། ཡུལ་གྱི་སྟོབས་དང་། གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདུན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དེར་སེམས་ཤས་ཆེར་འཇུག་པ་འབྱུང་བའོ།།དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་དུ་ཤིན་ཏུ་མཚན་མ་བཟུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་བཀྲ་བར་བཟུང་བ་དེར་སེམས་ཤས་ཆེར་འཇུག་པ་འབྱུང་བའོ། །ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ན་ཡུལ་ཆེར་ རགས་པའམ།ཆེས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེར་སེམས་ཤས་ཆེར་འཇུག་པ་འབྱུང་བའོ། །གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་འདྲིས་ཤིང་། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་སེམས་ཤས་ཆེར་འཇུག་པ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཅིག་པུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་ལ། ཕན་ཚུན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཕན་ཚུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བར་ཡང་མ་ངེས་སོ་། །སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་བྱུང་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་མ་གྱུར་ན་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོལ་བ་དང་། ངེས་བདེ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། དགེ་ བའི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།སྔོན་གྱི་འཕེན་པས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀས་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ལ་ནི་སྔོན་གྱི་འཕེན་པ་ཁོ་ནས་འབྱུང་ངོ་། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་འཕེན་པ་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི། ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་སེམས་གཅིག་གམ། དེའི་ཕྱི་མ་རྣམ་ཤེས་བྱ་བ་དེ་ལ། སེམས་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་བཞག་ཅེ་ན། ཐ་སྙད་གདགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གིས་བཞག་གི་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།ཐ་སྙད་གདགས་པར་སེམས་གཅིག་གང་ཞེ་ན། ཚིག་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་ཇི་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་བ་དེ་ཙམ་ལ་སེམས་གཅིག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུ་བ་དེ་ལ་ཡང་གཅིག་ཅེས་བྱའོ། །མི་འདྲ་བ་ནི་དེ་ལས་གཉིས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྩོལ་བ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པར་གཡེང་བར་གྱུར་པ་དང་། དམིགས་པ་མ་འདྲིས་པ་ལ་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་གནས་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱས་ཏེ་། འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ ནའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་ཚོལ་བའམ། ངེས་པ་ནི་གལ་ཏེ། དེའི་ཡུལ་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་ན། ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།

如果问及境相是什么样的？是这样的：所依或者自性或者境或者时间或者明显或者不明显或者一切事物或者一部分，如果没有被四种遮障所遮蔽和隔离，即没有被遮盖障、不显现、压制和眼睛欺诱所遮蔽，也没有被境的隔离和距离的隔离两者所隔离。
如果问及它和生起的作用是如何生起的？由四种方式生起：由欲力、念力、境力和串习力而生起。
什么是由欲力？即对所贪著处心识多分趣入生起。
什么是由念力？即于极为执取相及极为明显执取处心识多分趣入生起。
什么是由境力？即于境极为粗大或极为悦意处心识多分趣入生起。
什么是由串习力？即于极为熟悉及极为遍熟悉处心识多分趣入生起。
若不如此，则于一所缘常作意唯一种相生起。
五识身的两个刹那不会同时生起，也不一定互相紧接而互相生起。
在一刹那生起的五识身之后，意识必定生起。
其后如果散乱，则其后生起识或五识身中任何一者。
如果不散乱，则其后生起称为决定的第二意识。
意识寻求和决定二者对此进行分别。
其中染污或善法由两种因即分别和宿习而生起：其中于意识由两种因生起，于五识身唯由宿习生起。
由染污和善意识的宿习，紧接着在眼等识中生起染污和善法，而不是由分别，因为它们是无分别的。
正因如此，眼等诸识称为随顺意识。
若问及所谓一心或其后识如何安立为一心？由假立名言心的刹那安立，而非由趣入的刹那。
什么是假立名言一心？依一语言对一事物在某时间内生起了知，称此为一心。
相似的运行也称为一。不相似则称为第二。
其中意识无功用且散乱，对于不熟悉的所缘则无欲等趣入。
彼意识称为由近住而生起，即唯缘过去。
五识身之后生起的意识寻求或决定，如果是彼境彼所缘，则称为唯缘现在。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པར་མ་གྱུར་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པས་རིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཕན་པ དང་གནོད་པ་དང་།གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བས་རིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པ་དང་གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པའི་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་མའི་ མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་པས་རིག་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། སེམས་པ་ལ་ཐུག་པ་དེ་དག་ནི་ས་ཐམས་ཅད་པ། ཐམས་ཅད་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་ འཇུག་པའོ།།རིག་པ་གང་ཞེ་ན། གསུམ་འདུས་པའོ། །ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན་མྱོང་བའོ། །འདུ་ཤེས་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ཤེས་པའོ། །སེམས་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །འདུས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འདོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་བྱེད་འདོད་ པའོ།།མོས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་དེས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་ངེས་པར་འཛིན་ནུས་པའོ། །དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། གང་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་དེ་དང་དེ་ལ་ དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ།།ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། གང་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དེ་དང་དེ་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་། ཆོས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་འམ། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའམ། རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སེམས་གཏོད་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །རེག་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྦྱིན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། ། ཚོར་བ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྲིད་པ་སྐྱེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །འདུ་ཤེས་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་ལ་སེམས་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ལས་བྱེད་དོ། །སེམས་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། རྟོག་པ་དང་། ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་ལ་སོགས པ་སློང་བའི་ལས་བྱེད་དོ།།འདུན་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་སྐྱེད་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །མོས་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཡོན་ཏན་ནམ་ཉེས་པའམ། གཉི་ག་མ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །དྲན་པ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཡུན་རིང་པོ་ནས་ བསམས་པ་དང་།བྱས་པ་དང་། སྨྲས་པ་དང་། དྲན་པ་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྦྱིན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ལས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། སྤྲོས་པ་རྒྱུ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། མཐུན་ པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ལས་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་དུས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། ས་བོན་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆོས་དེ་ལས་ཐ་མི་དད་པས་ན། འབྲས་བུ་བྱིན་མ་བྱིན་ལས་ཆོས་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ ནི་འགགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པའོ།།རྒྱུ་ཡོད་ལ་མ་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་འོངས་པའོ། །བྱུང་ལ་མ་འགགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།རྐྱེན་ཡོད་ལ། རྐྱེན་ཡོད་པའི་དབང་གིས་རྒྱུད་སྔ་ནས་མ་བྱུང་བ་ལས་དང་པོ་ཆོས་གང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒ་བའོ།

其中，识能了知一切事物的特征。尚未被了知的即称为所识的特征，由作意而得以了知。其中凡是可爱、不可爱及非二者的特征，由触而得以了知。其中凡是有益、有害及非二者的特征，由受而得以了知。其中凡是名言相的特征，由想而得以了知。其中凡是正确、错误及非二者的修行相的特征，由思而得以了知。因此，从作意等心所乃至思，这些遍一切地、一切时中皆能生起。
何为作意？即是心的趣入。何为触？即是三和合。何为受？即是领纳。何为想？即是遍知。何为思？即是心的造作。何为欲？即是对所欲事物随顺而欲作。何为胜解？即是对所信事物随顺而能决定把握。何为念？即是对熟悉事物随顺而显现言说。何为定？即是对所观察事物随顺而依止专注令心专一。
何为慧？即是对所观察事物随顺而于诸法作详细分别，或由正理所生，或由非正理所生，或非由正理所生亦非由非正理所生。其中作意有何作用？具有令心专注的作用。触有何作用？具有给予受、想、思安住的作用。受有何作用？具有生起有及舍置的作用。想有何作用？具有于所缘执取相的名言作用。思有何作用？具有发起分别及身语等业的作用。
欲有何作用？具有生起精进的作用。胜解有何作用？具有以功德或过失或非二者而于所缘生喜的作用。念有何作用？具有忆念久远所思、所作、所说的作用。定有何作用？具有给予智慧安住的作用。慧有何作用？具有戏论流转、烦恼、清净及随顺而行的作用。
其中三世安立如何？诸种子以法不异故，如同由果已与未与而安立彼法，彼亦如是安立。诸果中，已灭相为过去，有因未生相为未来，已生未灭相为现在。生、老、住、无常如何安立？一切识相续中，安立一切种子相续俱行，有缘时，以有缘力，从先前未生相续中初次生起某法，即称为有为相之生。彼转变为他即是老。

།དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།གཞན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཐ་དད་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་། །དེ་ལ་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །མི་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཐ་དད་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱི་སྐད་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་གནས་པའོ། སྐྱེ་བ་ ནི་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་སྐད་ཅིག་མི་གནས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་མཚན་ཉིད་བཞིར་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་། དེ་ལ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུའི་ རྐྱེན་ཏེ།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དག་འབྱུང་བར་ངེས་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་གི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ས་བོན་མ་གཏོགས་པའི་གནས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མིག་དང་། དེའི་གྲོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ལས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དམིགས་པ་ལས་ ནི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གནས་དང་གྲོགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་གང་བསྟན་པ་དེ་ལ། བཞི་པོ་འདི་དག་ཉིད་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་གཅིག་པོ་ནི། རྒྱུ་ ཡང་ཡིན་ལ།རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྐྱེན་ཉིད་དོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་གང་བསྟན་པ་ལ། དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ནས་བསླང་བའོ། །རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད པའོ།།རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །དགེ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པར་བསྡུས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་བ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། མངོན་ པར་སྨྲ་བ་དང་།ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བའི་ལས་སུ་བསྡུས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། བདེན་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པར་བསྡུས་པ་དང་། ནད་གཡོག་བྱ་བར་བསྡུས་པ་དང་། བླ་མ་རྣམས་ལ་གུས་པར་བསྙེན་བཀུར་ བྱེད་པར་བསྡུས་པ་དང་།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བསྡུས་པ་དང་། གཞན་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་བསྡུས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བསྡུས་པ་དང་། ཚད་མེད་པར་བསྒོམ་པར་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་ མེད་པ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དུ་བསྡུས་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དུ་བསྡུས་པའོ།

其中又有两种：转变为他性和以差别转变。其中相似而生起的是转变为他性。不相似而生起的是以差别转变。刚生起时生起的刹那相续是住。生起后刹那不住是无常性。这些也是由于法的时间差别而成为四种特征。
缘有四种：因缘、等无间缘、所缘缘和增上缘。其中，种子是因缘；等无间缘是某识之后必定生起某识的缘；所缘缘是心和心所法的所缘；增上缘是除种子外的所依，如眼识的眼根及其所属诸法。其余诸识也与此相同。
由于能摄受可意和不可意果报，善与不善性以及与此相应者是增上缘。其中，从种子安立因缘，从自性安立等无间缘，从所缘安立所缘缘，从所依及助伴等安立增上缘。
关于所说识生起的因和缘，在这四者中，唯有因缘既是因又是缘，其余诸者唯是缘。
关于所说善、不善和无记，其差别如何？善有一种：以无过失义。有二种：生得和加行所生。有三种：自性、相应和等起。有四种：顺福分、顺解脱分、顺决择分和无漏。
有五种：布施所生、持戒所生、修习所生、爱果和离系果。善有六种：色、受、想、行、识和择灭。
有七种：摄于念住、正断、神足、根、力、觉支和道支。
有八种：摄于言说、礼拜、起立、合掌之业，对善说随喜赞叹，称扬实语，看护病人，恭敬承事尊长，随喜，令他正受持，回向，修习无量。
有九种：摄于加行道、无间道、解脱道、胜进道，以及小、中、大、世间、出世间道。

།རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། རྫས་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྡོམ་པར་བསྡུས་པ་དང་། སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྡུས་པ་དང་། དངོས་གཞི་དང་ཉེར་བསྡོགས་སུ་བསྡུས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་བསྡུས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི ཐེག་པར་བསྡུས་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བསྡུས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་ མཆེད་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པར་བསྡུས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་བར་རོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། བསོད་ནམས་ལས་སྐྱེ་བ་བརྒྱད་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་བ་དང་། མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་དགེ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རབ་ཏུ དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།མདོར་བསྡུ་ན་ནི་དགེ་བའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དོན་དང་། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་དེའི་འབྲས་བུའི་དོན་ཏོ། །མི་དགེ་བ་དེ་དག་ནི་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་ཡང་ དག་པར་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་བགེགས་བྱེད་པར་གྱུར་བ་དང་། སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་ཁ་ཅིག་དང་། བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །བཟོའི་བག་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དགའ་བ་དང་རྩེ་བའི་དོན་དུ་བྱེད་ཀྱི། འཚོ་བའི་དོན་དུ་ནི་ཡིན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན ནོ།།གཞན་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བར་སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །མིག་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་རྒྱས་པ་ལས་ བྱུང་བ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཤའི་མིག་དང་། ལྷའི་མིག་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གོ། །རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འཛུམས་པ་དང་། མི་འཛུམས་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། བརྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བརྟན་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའིའོ། ། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འགྲོ་བ་ལྔར་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། དྲི་མ་ཅན་དང་། དྲི་མ་མེད་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད པ་དང་།མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཐུ་ཆུང་བ་དང་། དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དང་། མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཏོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་གནས་ཀྱི་མིག་དང་། སྤྲུལ་པའི་མིག་དང་། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་དང་། ཚངས་བར་སྤྱད་པས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པས་རྒྱས་པར་བྱས་པའོ། །རྣམ་པ་ དགུ་སྟེ།ཐོབ་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་དང་། སྔོན་ཐོབ་པ་དང་། སྔོན་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པའོ། །རྣམ་པ་བཅུ་ནི་མེད་དོ།

有十种，即：从物质所生和非从物质所生，从闻所生和从思所生，摄于律仪和非律仪非不律仪所摄，摄于根本定和近分定，摄于声闻乘和独觉乘，以及摄于大乘。
复有十种，即：具欲界，具初禅、第二禅、第三禅、第四禅，具空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，以及摄于无漏。
复有十种，即：十善业道。
复有十种，即：从无学正见乃至正解脱和正智。
复有十种，即：八种从福德所生，转轮圣王果报，以及趣向不动善，如是等类是善的差别。
总之，善有两种含义：即摄受可爱果报的含义，以及通达诸法实相所得果报的含义。
彼等不善法是因为摄受不可爱果报，以及不能如实通达诸法的缘故。是善法的障碍和遮蔽。
无记法有四种：异熟生、威仪路、工巧处、及变化所生。
任何工巧，若为欢喜游戏而作，非为活命，且无业想，非经观察所作的工巧处，是染污的。其余是无记。威仪路所生如工巧处同理。变化所生是善和无记。
眼有一种：即见诸色。
有二种：长养所生和异熟所生。
有三种：肉眼、天眼和慧眼。
有四种：闭、开、稳固、不稳固。其中稳固是色界所摄。
有五种：摄于五趣。
有六种：在自相续、在他相续、可爱、不可爱、有垢、无垢。
有七种：有识、无识、具力、微弱、善识所依、不善识所依、无记识所依。
有八种：住处眼、变化眼、善业异熟所生、不善业异熟所生、饮食所长养、睡眠所长养、梵行所长养、等至所长养。
有九种：已得、未得、曾得、未曾得、退失所得、应断、不应断、已断、未断。
无有十种。

།རྣམ་པ་བཅུ་ གཅིག་སྟེ།འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ནང་གི་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། རགས་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། རིང་པོ་དང་། ཉེ་བའོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ལུས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ དང་།རྣམ་པ་བཞི་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། རྣ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། ཤ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། ལྷའི་དང་། རྣ་སླགས་པའོ། །རྣམ་པ་བཞི་ནི་བརྟན་པ་དང་། བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐད་བསྐྱེད་ན་ཐོས་པ་དང་། སྐད་མ་བསྐྱེད་པར་ཐོས་པའོ། །སྣ་དང་ལྕེ་རྣམ་པ་གསུམ་ ནི།གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་དང་། ཉམས་པའོ། །སྣ་དང་ལྕེ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་བརྟན་པ་དང་། བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའོ། །ལུས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་རོ་ཡོད་པ་དང་། རོ་མེད་པ་དང་། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའོ།།རྣམ་པ་བཞི་ནི་བརྟེན་པ་དང་། བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་ལུས་ལས་འོད་འབྱུང་བ་དང་། རང་གི་ལུས་ལས་འོད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡིད་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གདགས་པར་གཏོགས་པ་དང་། གདགས་པར་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཤེད་བྱེད་པའི་ཐ་སྙད་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། ཕྱི་མ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་ནི། དུས་ལྔའི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་གྱུར་ཏེ། རྒྱུའི་དུས་དང་། འབྲས་བུའི་དུས་དང་། བདེ་བའི་དུས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་དུས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དུས་སོ། །རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་པོ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་འདུས་ཏེ རེག་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཐོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ གནས་དགུ་པོ་རྣམས་སོ།།རྣམ་པ་བཅུར་ནི་མེད་དོ། །རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ནི་སེམས་བཅུ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ་། ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མི་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི དང་ཕྱི་རོལ་གྱིའོ།།རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རང་གི་རྟེན་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་རྟེན་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདེ་བ་མ་ཡིན་པར་སྣང་བ་དང་། བསགས་པར་གནས་པའོ། །རྣམ་པ་ ལྔ་སྟེ།འགྲོ་བ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། གཞིར་བསྡུས་པ་དང་། གནས་སུ་བསྡུས་པ་དང་། ཡུལ་དུ་བསྡུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣ་ཚོགས་བརྒྱད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་ས་ཕྱོགས་སྣ་ཚོགས་དང་། རི་སྣ་ཚོགས་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། མཚོ་དང་། མཚེའུ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཁང ཁྱིམ་དང་གཞལ་མེད་ཁང་སྣ་ཚོགས་དང་།ལས་ཀྱི་གནས་སྣ་ཚོགས་དང་། རི་མོ་བྲི་བ་སྣ་ཚོགས་དང་། བརྡུང་སྦྱར་གྱི་ལས་སྣ་ཚོགས་དང་། ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་སོ།

十一种相，即：过去、未来、现在、内在、外在、粗大、细微、恶劣、优良、远离、接近。从耳等乃至身也相似，其中有三种相和四种相的差别：耳的三种相是：由肉形成的、天界的、耳聋的。四种相是：稳固的、不稳固的、发声能听的、不发声能听的。
鼻和舌的三种相是：清晰的、不清晰的、损坏的。鼻和舌的四种相是：稳固的、不稳固的、具有识别的、无识别的。身的三种相是：有感受的、无感受的、因随顺一切根门而遍行的。四种相是：稳固的、不稳固的、自身能放光的、自身不能放光的。
意有一种相，即了知诸法的意义。有二种相，即：属于假立的和不属于假立的，其中前者是有作用言说者的，后者是凡夫的。另一种分类是：世间的和出世间的。三种相即：心、意、识。四种相即：善、不善、有覆无记、无覆无记。
五种相是由五时的差别而成：因的时间、果的时间、乐的时间、苦的时间、非苦非乐的时间。六种相即：六识聚。七种相即：七识住。八种相即：言说触相应、有对触相应、执著所依、出离所依、有染著、无染著、世间、出世间。
九种相即：九有情居。十种相是没有的。十一种相如前所述。十二种相是十二心：欲界所行的善、不善、有覆无记、无覆无记；色界所行三种除去不善；无色界所行亦同；出世间的有学和无学。
色有一种相，即眼识所行境的意义。二种相即：内在的和外在的。三种相即：颜色、形状和表色。四种相即：能显现自体的、不能显现自体的、显现为乐的、显现为不乐的和积聚住的。
五种相即：由五趣的差别。六种相即：摄属处所的、摄属住处的、摄属境界的、计为有情的、非计为有情的、可见有对的。七种相即：由七种遍执的差别。八种相即：世间八种差别，即：种种地方、种种山岳、种种园林、种种森林、种种湖泊、种种池塘等、种种房舍和宫殿、种种作业处所、种种绘画、种种打造之业、种种资具。

།རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ དང་།རགས་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བའམ། ངན་པའམ། བཟང་པོའམ། གང་རྒྱང་རིང་བའམ། གང་ཐག་ཉེ་བའོ། །རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ཡོ་བྱད་བཅུ་པོ་རྣམས་སོ། །སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། རྣ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གསལ་བའི་དོན་གྱི་ སྒྲ་སྐད་དང་།གསལ་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱི་སྒྲ་སྐད་དོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་གཉི་གའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འགྲོ་བ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ལུང་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཐོན་བྱེད་པའི་སྒྲ་དང་། ཀུན་ཏུ་འདྲི་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲི་བའི་སྒྲ་དང་། ཆོས་འཆད་པའི་སྒྲ་དང་། འབེལ བའི་གཏམ་དང་།རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྒྲ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་ཚིག་གིས་འདེབས་ཤིང་ཉེས་པ་ལས་འབྱིན་པའི་སྒྲ་དང་། འདྲེས་པ་ཅ་ཅོའི་སྒྲའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། བུད་མེད་ཀྱི་སྒྲ་དང་། སྐྱེས་པའི་སྒྲ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། རི་དགས་དང་། བྱ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དང་། རླུང་དང་ཤིང་གི་སྒྲའོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་བཞི་པོའི་སྒྲ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་བཞི་པོའི་སྒྲ་རྣམས་ཏེ། མ་མཐོང་བར་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། མཐོང་བ་ལ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་དང་། མ ཐོས་པ་དང་།བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་དང་། མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་མ་མཐོང་ཞེས་སྨྲ་བ་འཕགས་པའི་ཐ་ སྙད་དང་།ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་དོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ངག་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་དགེ་བ་བཞི་དང་། མི་དགེ་བ་བཞིའོ། ། རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནས་། རྒྱང་རིང་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བའི་བར་དག་གོ། །རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། སིལ་སྙན་གྱི་རྣམ་པ་ལྔར་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གར་དང་ལྡན་པ་དང་། གླུ་དང་ལྡན་པ་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་དང་། བུད་མེད་དང ལྡན་པ་དང་།སྐྱེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དུང་གི་སྒྲ་དང་། རྔ་པ་ཊ་ཧའི་སྒྲ་དང་། རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་། རྫ་རྔའི་སྒྲ་དང་། སྒྲ་བོ་ཆེའི་སྒྲའོ་། །དྲི་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། སྣའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་སོ། །རྣམ་པ་བཞི་ནི་དྲི་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཨ་ཀ་རུའི་དྲི་དང་། དུ་རུ་སྐའི་དྲི་དང་། ག་པུར་གྱི་དྲི་དང་། གླ་རྩིའི་དྲིའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རྩ་བའི་དྲི་དང་། སྙིང་པོའི་དྲི་དང་། ལོ་མའི་དྲི་དང་། མེ་ཏོག་གི དྲི་དང་།འབྲས་བུའི་དྲིའོ། །རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཟས་ཀྱི་དྲི་དང་། སྐོམ་གྱི་དྲི་དང་། གོས་ཀྱི་དྲི་དང་། རྒྱན་གྱི་དྲི་དང་། བཞོན་པའི་དྲི་དང་། གནས་ཀྱི་དྲིའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཤིང་ཚའི་དྲི་དང་། སྤོས་ལོའི་དྲི་དང་། སུག་སྨེལ་གྱི་དྲི་དང་། ཙན་དན་གྱི་དྲི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ དྲི་དང་།བདུག་པའི་དྲི་དང་། ཕྱེ་མའི་དྲིའོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྦྱར་བ་དང་། འབའ་ཞིག་པ་དང་། དྲི་ཆེ་བ་དང་། དྲི་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་ པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནས། རྒྱང་རིང་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བའི་བར་དག་གོ།

九种，即：过去、未来、现在、粗大、细微、恶劣、优良、远处、近处。十种，即：十种资具。声音一种，即：耳根所行境之义。二种，即：明了义之声音和不明了义之声音。三种，即：有执大种因所生、无执大种因所生、二者大种因所生。四种，即：善、不善、有覆无记、无覆无记。五种，即：以五趣差别。六种，即：受持声、诵读声、询问声、遍问声、说法声、相关谈论声、决定声、互相言语指出过失声、混杂喧闹声。七种，即：女声、男声、小声、中声、大声、野兽声、鸟等声、风与树声。八种，即：四圣言说声和四非圣言说声，即：未见言见、见言未见为圣言说，未闻、未分别、未了知言了知、了知言未了知为非圣言说，见言见、未见言未见为圣言说，已闻、已分别、了知言了知、未了知言未了知为圣言说。又有八种，即：语业道善四种、不善四种。九种，即：过去、未来、现在乃至远处、近处等。十种，即：摄为五种乐器，即：伴舞、伴歌、伴奏乐声、伴女声、伴男声、螺声、小鼓声、大鼓声、泥鼓声、大声。
香一种，即：鼻根所行境之义。二种，即：内香与外香。三种，即：悦意、不悦意、舍处。四种香即四大香：沉香、白檀香、龙脑香、麝香。五种，即：根香、心香、叶香、花香、果香。六种，即：食香、饮香、衣香、饰香、乘香、处香。七种，即：丁香、香叶、荜茇香、檀香、三辛香、熏香、香粉。八种，即：俱生、非俱生、坚固、非坚固、和合、单一、大香、非大香。九种，即：过去、未来、现在乃至远处、近处等。

།རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། སྐྱེས་པའི་དྲི་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་དྲི་དང་། ཕྱི་སའི་དྲི་དང་། གཅིན་གྱི་དྲི་དང་། ངར་སྣབས་ཀྱི་དྲི་དང་། སྣབས་ཀྱི་དྲི་དང་། ཞག་དང་། ཆུ་སེར་གྱི་དྲི་དང་། རྣག་དང་། ཁྲག་གི་དྲི་དང་། ཤའི་དྲི་དང་། འདྲེས་པའི་དྲི་དང་། རུལ་པའི་དྲི་དང་། འདམ་རྫབ་ཀྱི་དྲིའོ། །རོ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། ལྕེའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ནས་ཀྱི་རོ་དང་། སཱ་ལུའི་རོ་དང་། གྲོའི་རོ་དང་། འབྲུ་གཞན་གྱི་རོའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཆང་གི་རོ་དང་། ཆང་མ་ཡིན་པའི་རོ་དང་། སྔོ་རྔད་ཀྱི་རོ་དང་། ནགས་ཚལ་གྱི་ཤིང་ཐོག་གི་རོ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་རོའོ། །རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཁ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། མར་དང་། འབྲུ་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། བུ་རམ་ཤིང་ལས་བྱུང་བའི་རོ་དང་། མངར་བའི་རོ་དང་། ལན་ཚྭའི་རོ་དང་། ཤའི་རོའོ་། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། །དྲི་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དྲི་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། བཅའ་བའི་རོ་དང་། བཟའ་བའི་རོ་དང་། མྱང་བའི་རོ་དང་། བཏུང བའི་རོ་དང་།གཞིབ་པའི་རོ་དང་། ཤ་འབྲི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། བརྟན་པར་བྱ་བའི་སྨན་གྱི་རོ་རྣམས་སོ། །རེག་བྱ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དྲི་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་ གསུམ་སྟེ།ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རེག་པར་བྱ་བའི་རེག་པར་བྱ་བ་དང་། བཙིར་བའི་རེག་པ་དང་། བསྣུན་པའི་རེག་པ་དང་། མཉེ་བའི་རེག་པའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འགྲོ་བ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །གཞན་ཡང་ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་། རླུང་ དང་།ཉི་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ། །རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྡུས་པ་དང་གཉེན་པོར་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། གཡོ་བ་དང་། མཆོང་བ་དང་། ལྷུང་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། བྱུག་ནོམ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ལུས་འགྱུར་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། །ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། བོང་བའི འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་།དབྱུག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། མཚོན་ཆའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། གྲང་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ཚ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། བཀྲེས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། སྐོམ་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ། །རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དྲི་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ཁ་ ཟས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་།སྐོམ་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། བཞོན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། གོས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རྒྱན་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ཁྲི་དང་ཁྲིའུའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། སྟན་ནང་ཚངས་ཅན་དང་།[་(]ལ་[,]ལྭ་[)]བའི་སྟན་དང་། སྔས་ནང་ཚངས་ཅན་དང་། གོར་བུའི་ འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་།བུད་མེད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། དེ་གཉིས་དགའ་མགུར་སྤྱོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ།

十种，即：男人的气味、女人的气味、粪便的气味、小便的气味、鼻涕的气味、痰的气味、脂肪和淋巴液的气味、脓的气味、血的气味、肉的气味、混合的气味、腐烂的气味、污泥的气味。
味道有一种，即舌头所行境的对境。
有两种，即内和外。
有三种，即悦意等如前所述。
有四种，即大麦的味道、稻米的味道、小麦的味道、其他谷物的味道。
有五种，即酒的味道、非酒的味道、蔬菜的味道、森林果实的味道、食物的味道。
有六种，即苦等。
有七种，即酥油、芝麻油、蜂蜜、甘蔗所生的味道、甜味、咸味、肉味。
有八种，如气味一样。
有九种，如同气味。
有十种，即嚼食的味道、食用的味道、品尝的味道、饮用的味道、啮咬的味道、减肉的味道、增肉的味道、平息的味道、净化的味道、稳固药的味道。
触觉有一种，即身体所行境的对境。
有两种，如气味一样。
有三种，即悦意等。
有四种，即可触的触、挤压的触、击打的触、按摩的触。
有五种，即依五趣的差别。又有蚊虫、长嘴虫、风、日光、毒蛇的合触。
有六种，即乐、苦、不苦不乐、俱生、属于违品、属于对治。
有七种，即坚、湿、暖、动、跳、坠落的合触、抚摸的合触、身变的合触，即柔软等。
有八种，即手的合触、棍棒的合触、杖的合触、武器的合触、冷的合触、热的合触、饥饿的合触、口渴的合触。
有九种，如气味一样。
有十种，即食物的合触、饮品的合触、乘骑的合触、衣服的合触、装饰品的合触、床座的合触、有内衬的坐垫和毯子的合触、有内衬的枕头和垫子的合触、女人的合触、男人的合触，以及二者欢喜受用的合触。

།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། གདགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་བཅས་པར་ཆོས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡོད་དེ། དེ་དག་ ཀྱང་གང་ཞེ་ན།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ། སྡོམ་པ་དང་། སྡོམ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྡུས་པའི་གཟུགས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་དང་། ཐོབ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། རིས་མཐུན་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། མིང་གི་ཚོགས་རྣམས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། འཇུག་པ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། འབྱོར་འབྲེལ་དང་། མགྱོགས་པ་དང་། གོ་རིམས་དང་། དུས་དང་། ཡུལ་དང་། གྲངས་དང་། ཚོགས་པ་དང་། ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་བརྒྱད་དེ། ནམ མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པའོ། །དེ་དག་ནི་བརྒྱད་ལས་ཀྱང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། དྲུག་ལས་ཀྱང་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གདགས་པའི་ཆོས་སུ་བསྡུས་པ་དང་། གདགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སུ་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གཟུགས་ཅན་གདགས་པའི་ཆོས་སུ་བསྡུས་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་སུ་བསྡུས་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་གདགས་པའི་ཆོས་སུ་བསྡུས་པ་དང་།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་གདགས་པའི་ཆོས་སུ་བསྡུས་པའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ དགེ་བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་ དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ། ། རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། རྣམ་པ་བཅུ་ནི། རྣམ་པ་བཅུའི་ཕྱིར་ཏེ། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་དོན་དང་། དམིགས་པ་མྱོང་བའི་དོན་དང་། དམིགས་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་དོན་དང་། དམིགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད པའི་དོན་དང་།ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དུས་ཐ་དད་པའི་དོན་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་དོན་དང་། མི་རྟག་པ་དང་བྲལ་བའི་དོན་དང་། མི་རྟག་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་དོན་དང་། རྟག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་དོན་དང་། ཚོར་བ་དང་བྲལ་བ་མ་ ཡིན་པའི་དོན་དང་།ཚོར་བ་དང་བྲལ་བའི་དོན་དང་། ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་དག་ནི། དྲུག་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཟད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་གཟུགས་རྣམས་ལ་བལྟ་བའི་ཕྱིར། སྤྱོད་ཅིང་ཟད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་གཟུགས་རྣམས་ལ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་ སྤྱོད་པས་ན་མིག་གོ།།འདི་ལ་གྲག་པ་རྣམས་དམིགས་ཤིང་། འདི་ལ་གྲག་པ་རྣམས་དམིགས་པས་རྣ་བའོ། །དྲི་རྣམས་སྣོམ་ཞིང་དྲི་རྣམས་སྣོམ་པས་ན་སྣའོ། །བཀྲེས་པའི་ཉམ་ཆུང་བ་སེལ་བ་དང་། བརྗོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་འདྲིས་པས་འབོད་པར་བྱེད་པས་ན་ལྕེའོ། །ལུས་ འདི་ནི་དབང་པོ་ཟད་པར་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བས་ན་ལུས་སོ།

简要说明法界，包括假立法在内共有八十七法。那么它们是什么呢？从作意等乃至寻伺为止，心所法五十三种；
属于法处的：戒律所摄色法、非戒律所摄色法、禅定所行境色法、得、无想定、灭尽定、无想、命根、同分、异生性、生、老、住、无常性、名身、句身、文身、趣入、决定、相应、迅速、次第、时、处、数、和合、非和合，以及八种无为法，即：虚空、非择灭、择灭、善、不善、无记法之真如、不动、灭受想。
这些法可从八种归为六种，从六种又可分为八种。法界也可分为一种，即意所行境。可分为二种，即假立法所摄和非假立法所摄。可分为三种，即有色、无色、有为与无为。可分为四种，即有色假立法所摄、无色心所法所摄、无色相应不相应假立法所摄、无色无为假立法所摄。
可分为五种，即色法、心所法、心不相应法、无为善法和无记法。可分为六种，即受、想、相应诸行、不相应诸行、色法和无为法。可分为七种，即受、想、思、有烦恼、无烦恼、色法和无为法。可分为八种，即善、不善、无记、受、想、诸行、色法和无为法。
可分为九种，即过去、未来等差别。可分为十种，即随顺有情义、领纳所缘义、取所缘相义、造作所缘义、诸法时间差别义、无障碍义、离无常义、未离无常义、常性无颠倒义、离苦乐义、未离受义、离受义。
内外处的详细分类共有六百六十种。其中，为了观察未尽的色法而运作，故称为眼。缘取声音故称为耳。嗅闻香故称为鼻。能除饥饿虚弱及熟习发出各种言语故称为舌。此身随顺诸根而行故称为身。

།ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོས་ཤིང་བསྲུངས་ལ་བདག་གིར་བཟུང་སྟེ། འདི་ནི་བདག་གིའོ། །འདི་ནི་ང་བདག་གིས་སོ། །འདི་ནི་བདག་གིས་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་། སེམས་ཅན་ དང་།མིང་དང་། སྲོག་དང་། སྐྱེ་བ་པོ་དང་། ཤེད་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཤེད་བུ་ཞེས་བྱ་བས་ན་ཡིད་དོ། །ཡུལ་དང་དེར་བརྟག་པར་བྱར་རུང་བ་དང་། ཡུལ་དེ་དང་དེར་གནོད་པར་བྱར་རུང་ཞིང་། སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །བརྗོད་བཞིན་དུ་འཇིག་པས་ན་སྒྲའོ། །འདི་ལ་ སྨྲ་བ་སྣ་ཚོགས་གནས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཞེས་བྱའོ།།རྫི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དྲིའོ། །ནད་རྣམས་སྡུད་པ་དང་། མྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རོའོ། །ལུས་ཀྱི་རེག་པར་བྱ་ཞིང་། ལུས་ཀྱི་རེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རེག་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འཛིན་པས་ན་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡོམ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གནས་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་གྲོགས་རྣམས་དང་། །ལས་ཏེ་སྒོ་ནི་ལྔ་པོ་ཡིས། །སེམས་ནི རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར།།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་ཆོས་ལྔ་པོའོ་། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་གྲོགས་དང་། ལས་འདི་དག་གིས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཡང་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་མཁས་པར་ཡང་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་དངོས་པོ་དགུ་ཡང་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་དགུ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་དང་། གནས་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་དང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། སྟོན་པ་པོའི་དངོས་པོ་དང་། བསྟན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། འཁོར གྱི་དངོས་པོའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། །དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པའོ། །སྐྱེས་པའི་གནས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཟས་ བཞི་པོ་རྣམས་སོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་སོ། །སྟོན་པ་པོའི་དངོས་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་ཉན་ཐོས་རྣམས་སོ། །བསྟན་པར་བྱ་ བའི་དངོས་པོ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ།།འཁོར་གྱི་དངོས་པོ་ནི་འཁོར་བརྒྱད་དེ། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་འཁོར་དང་། བྲམ་ཟེའི་འཁོར་དང་། ཁྱིམ་བདག་གི་འཁོར་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འཁོར་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་འཁོར་ དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་འཁོར་དང་། བདུད་ཀྱི་རིས་ཀྱི་འཁོར་དང་། ཚངས་པའི་འཁོར་ཏོ། །སྡོམ་ནི། འདུས་པ་དང་ནི་ཚོགས་རྣམས་དང་། །དུས་དང་མཚན་ཉིད་རྐྱེན་རྣམས་དང་། །དགེ་བ་ལ་སོགས་རབ་དབྱེ་དང་། །མཁས་པ་དངོས་པོ་[(]ཐམ་[,]ཐ་མ་[)]ཡིན། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ ས་ལས་ཡིད་ཀྱི་ས་སྟེ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ནི་གང་། རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ས་ནི་གང་། རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ས་ནི་གང་ཞེ་ན། སྤྱི་སྡོམ་ལ། ཁམས་དང་མཚན་ཉིད ཚུལ་བཞིན་དང་།།ཚུལ་མིན་ཉོན་མོངས་ཐ་མ་ཡིན། །ས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི། ཁམས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།

长久以来这些孩童们修治守护并执著，认为'这是我的，这是属于我的，这是我自己的'，因此在世间称为有情、名、命、生者、力生、力子，故为意。在境和彼等可观察处，在彼等境处可损害，由生故因此称为色。正说时坏灭故为声。此中安住种种言说，因此称为声。向香处行走奔跑，因此为香。集聚诸病及为所尝，因此为味。身所触及为身所触故为触。唯是意境所执，由唯是意境所执故为诸法，应知如是相顺者是诸法的分类。其中总摄为：自性及处所，所缘及诸伴，业为五门故，心得以趣入。其中识聚六种的五法：自性、处所、所缘、伴侣及业，应知以此等亦摄集了蕴善巧。应知亦摄集了界善巧、处善巧、缘起善巧、处非处善巧及根善巧。应知亦摄集了佛语九事。何为九事？有情事、受用事、生事、住事、烦恼事、清净事、种种事、说者事、所说事及眷属事。其中有情事即是五取蕴。其受用事即是十二处。生事即是十二缘起支。已生的住事即是四食。烦恼及清净事即是四圣谛。种种事即是无量界。说者事即是诸佛及其声闻。所说事即是念住等菩提分法。眷属事即是八众：刹帝利众、婆罗门众、居士众、沙门众、四大王众、三十三天众、魔众及梵众。总摄为：集会及诸聚，时与相缘等，善等诸分别，善巧事最后。瑜伽师地论意地第二品终。第四品。有寻有伺地为何？无寻唯伺地为何？无寻无伺地为何？总摄为：界及相、如理、非理、烦恼为最后。应知此三地是由界施设建立、相施设建立、如理作意施设建立、非理作意施设建立及烦恼施设建立而建立。

།སྡོམ་ལ། གྲངས་དང་གནས་དང་ཚད་རྣམས་དང་། །ཚེ་ཡི་ཚད་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་ལུས་རྣམས་དང་། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ རྒྱ་ཆེར་རོ།།ཁམས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གདགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པར་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གནས་གཞན་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཚད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་རྣམ་པར་གཞག་ པ་དང་།སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །ཁམས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ པའི་ཁམས་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ། ཁམས་འདི་དག་ནི་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་དང་བཅས་པས་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་མཐའ་ དག་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་བཅས་པ་མ་གཏོགས་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སའོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་ བཅས་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་སྟེ།འགའ་ཞིག་གིས་དེ་བསྒོམས་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་འཐོབ་བོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷག་མ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་ནི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ ཡང་མེད་པའི་སའོ།།དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ས་ཞེས་བྱའི། ཀུན་ཏུ་དཔྱོད་པ་མེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ པ་རྣམས་ཀྱང་།མན་ངག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་རེས་འགའ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ དང་ལངས་པ་རྣམས་ལའོ།།དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ནི། འདུས་བྱས་གང་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དཔྱོད་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ ལ་དམིགས་ནས།དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གི་རྟོག་པ་རྒྱུ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་གཞན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་གནས་གཞན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་ བརྒྱད་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཡང་སོས་དང་། ཐིག་ནག་དང་། བསྡུས་འཇོམས་དང་། ངུ་འབོད་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་། ཚ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། མནར་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་གི་ཐད་ཀར་དཔག་ཚད་ཁྲིའི་ཕ་རོལ་ན། གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་ བའི་གནས་བརྒྱད་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཆུ་བུར་ཅན་དང་། ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་དང་། སོ་ཐམས་ཐམས་པ་དང་། ཀྱི་ཧུད་ཟེར་བ་དང་། ཨ་ཅུ་ཟེར་བ་དང་། ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ་དང་། པད་མ་ལྟར་གས་པ་དང་། པད་མ་ལྟར་གས་པ་ཆེན་པོའོ། །ཡང་སོས་ནི་འདི་ནས་དཔག་ཚད་སུམ་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གི་འོག་ན་ ཡོད་དོ།།དེའི་འོག་ན་དཔག་ཚད་བཞི་སྟོང་བཞི་སྟོང་གིས་བཅལ་བ་ན་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཡོད་དོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་སོས་ཀྱི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གནས་དང་པོ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དཔག་ཚད་ཉིས་སྟོང་ཉིས་སྟོང་གིས་བཅལ་ བ་ན་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཡོད་པ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡི་དགས་ཀྱི་གནས་གཞན་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གནས་གཞན་དང་། དུད་འགྲོ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གནས་གཞན་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ། །གླིང་བཞི་དང་། གླིང་ ཕྲན་བརྒྱད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

总摄：数量和处所及诸量，寿量以及受用等，出生以及诸身相，因缘等类广大焉。
何为界施设之广大施设？应当了知有八种：数量之安立、处所之安立、有情量之安立、彼等有情寿量之安立、彼等有情受用及享用之安立、出生之安立、身相之安立、因缘之安立。
其中数量之安立如是：界有三种：欲界、色界、无色界，此等界是所摄。以方便断除我见，无漏界无戏论是不摄。
其中整个欲界以及色界中初禅，除去殊胜禅定之等至及出生，是有寻有伺地。殊胜禅定之等至及出生是无寻唯伺地，有些修此可得大梵天果位。
从第二禅开始，其余色界以及整个无色界是无寻无伺地。
其中以离寻伺贪欲之方式称为无寻无伺地，并非因为完全无有观察，如是未离欲贪者，以加持作意之殊胜，意之运行有时也成为无寻无伺，而离有寻地之贪欲者也会生起寻伺，即如生于彼处及出定者。
其中无漏界是由等至所摄之有为法。其中初禅也是有寻有伺地，缘于如寻伺处之诸法之真如而等持，并非以寻之运行，其余如前。
其中处所之安立如是：欲界有三十六处所，即八大地狱处：等活、黑绳、众合、号叫、大号叫、炎热、极热、无间。
于此等大地狱之上方一万由旬之外，有八寒地狱处，即疱胀、疱裂、紧牙、叫唤、呼号、裂如青莲、裂如红莲、裂如大红莲。
等活地狱在此下方三万二千由旬处。其下方每隔四千由旬即有其他地狱。如等活大地狱处所一般，第一寒地狱处所亦复如是。其下方每隔二千由旬即有其他地狱处所。
饿鬼处所及阿修罗处所，旁生与天人同处，故不另立其处所。四大部洲及八小洲如前。

།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སོ། །བདུད་ཀྱི་གནས་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ ནང་དུ་གཏོགས་པའི་གནས་གཞན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། ཉེ་འཁོར་གྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་དང་། གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ཉེ་འཁོར་ཉིད་དེ། གནས་གཞན་བྱེ་བྲག་ཅན་མེད་དོ། །ཉི་ཚེ་བའི་ སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་དམིགས་ཏེ།གནས་བརྟན་མཽད་གལ་གྱི་བུས་ཇི་སྐད་དུ། ངས་སེམས་ཅན་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་ལ་ཀུན་ཏུ་མཆེད་ཅིང་རབ་ཏུ་འབར་ཏེ། མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གནས་ གཞན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་འདི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གནས་གཞན་བཅོ་བརྒྱད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་ཚངས་རིས་རྣམས་དང་། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་རྣམས་དང་། ཚངས་པ་ ཆེན་པོ་རྣམས་སོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས། འོད་ཆུང་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་འོད་རྣམས་དང་། འོད་གསལ་རྣམས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས། དགེ་ཆུང་ རྣམས་དང་།ཚད་མེད་དགེ་རྣམས་དང་། དགེ་རྒྱས་རྣམས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས། སྤྲིན་མེད་པ་རྣམས་དང་། བསོད་ནམས་སྐྱེས་རྣམས་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ནང་ དུ་གཏེ་གས་ལ།འཕགས་པ་རྣམས་དང་། ཐུན་མོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་གཞན་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་མར་བསྒོམས་པས། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆེས་ཆེ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཆེ་བར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ པས།གནས་གཙང་མའི་ས་ལྔ་པོ་མི་ཆེ་བ་རྣམས་དང་། མི་གདུང་བ་རྣམས་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བ་རྣམས་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་རྣམས་དང་། འོག་མིན་རྣམས་སོ། །གནས་གཙང་མ་རྣམས་ལས་འདས་པ་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་ཡོད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་ ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་བའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་གནས་གཞན་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་གནས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་རྣམས་ ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ་།།རེས་འགའ་ནི་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་ཆུང་ངུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རང་གི་ཁྲུ་ཚད་ཕྱེད་དང་བཞིའོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ཁྲུ་ཚད་ཕྱེད་དང་བཞི་པ་སྟེ། ལུས་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །ཤར་གྱི་ ལུས་འཕགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ཀྱང་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་བཞི་ཆ་གཅིག་གོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་བཞི་ཆ་གཅིག་ལས་ལྷག་ གོ།།ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཚད་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཕྱེད་དོ། །འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱང་གྲགས་ཕྱེད་དོ། །དེ་ཡན་ཆད་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྷའི་རིས་ཐམས་ཅད་ནི་བཞི་ཆ་རེ་རེ་ལྷག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚངས་རིས་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དོ། །ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ ནི་དཔག་ཚད་གཅིག་གོ།།ཚངས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་གཉིས་སོ། །འོད་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དཔག་ཚད་གཉིས་སོ། །དེ་ཡན་ཆད་དེའི་ལྷག་མའི་ལྷའི་རིས་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་དེའི་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྤྲིན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་གཏོགས་ ཏེ།དེ་ལ་ནི་དཔག་ཚད་གསུམ་འབྲི་བར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་དག་གི་ཚད་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ།

欲界六种天众为：四大天王天、三十三天、离诤天、兜率天、化乐天、他化自在天。魔的住处是他化自在天中的一个特殊处所。
孤独地狱和近边地狱是在大地狱和寒地狱的周边，没有其他特别的处所。有些孤独地狱也出现在人间，如长老目犍连所说：'我见有众生燃烧、极燃烧、遍燃烧、极遍燃烧，成为一团火焰'等等。
这三十六处所即是欲界。
色界有十八处所：初禅小、中、大圆满修习而成的梵众天、梵辅天、大梵天。
二禅小、中、大圆满修习而成的少光天、无量光天、光明天。
三禅小、中、大圆满修习而成的少净天、无量净天、遍净天。
四禅小、中、大圆满修习而成的无云天、福生天、广果天。
无想天属于广果天之内，因为是圣者与凡夫共同之处，故无另外处所。
四禅交替修习小、中、大、更大、最大而圆满修习而成的五净居天：即无烦天、无热天、善现天、善见天、色究竟天。
超过净居天有大自在天处，是安住十地的菩萨圆满修习十地后所生之处。
无色界有四处所。或者说也无处所。
其中众生身量的安立是这样的：南赡部洲人的身量不定，有时变大，有时变小，约为自肘四肘半。
东胜身洲人的身量是确定的，也是自肘四肘半，身形极大。如同东胜身洲一样，西牛贺洲和北俱卢洲的人也是身形极大。
四大天王天众的身量是一由旬的四分之一。三十三天的身量比一由旬的四分之一稍大。帝释天王的身量是半由旬。离诤天也是半由旬。
此上其他天众都应当观察为每一层增加四分之一。梵众天的身量是半由旬。梵辅天的身量是一由旬。大梵天的身量是一由旬半。少光天的身量是二由旬。
此上其余天众的身量都应当观察为双倍双倍增长。除了无云天，其身量应减去三由旬。
大地狱众生的身量是不确定的。

།གང་གིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་དེའི་ལུས་ནི་ཆེས་ཆེ་བར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་དག་གི་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །སེམས་ ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་དག་གི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་།ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། ཉེ་འཁོར་གྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ ལྷའི་ཆད་བཞིན་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཚེའི་ཚད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་།ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་གི་ཚུལ་ གྱིས་ཚེའི་ཚད་ངེས་པ་མེད་དེ།།རེས་འགའ་ནི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པར་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའོ། །ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་ སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་ལོ་ལྔ་བརྒྱའོ།།བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་ལོ་སྟོང་ངོ་། །མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བཅུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་།ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོར་ བརྩིས་པའི་ལྷའི་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་བོ།།མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་ཟླ་བ་གཅིག་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཚེ་ལོ་སྟོང་ཐུབ་བོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྷའི་རིས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་ རྣམས་ཀྱི་བར་དུ།ལྷ་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་ནི་ཉིན་ཞག་ཀྱང་དེའི་ཉིས་འགྱུར་ལ། ཚེའི་ཚད་ཀྱང་དེའི་ཉིས་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་རངས་པ་ནི། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་སོས་ཀྱི་ཉིན་ཞག་གཅིག་གོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཉིན་ཞག་སུམ་ཅུ་ལ་ ཟླ་བ་གཅིག་གོ།།ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག་སྟེ། ཚེའི་ཚད་ཀྱང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་བོ། །རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་ཚེ་ཚད་ཀྱིས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་སོས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་བསྒྲེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཀྱིས་ཐིག་ནག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་བསྒྲེའོ། །འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཀྱིས་བསྡུས་འཇོམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་བསྒྲེའོ། །དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཀྱིས་ངུ་འབོད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་བསྒྲེའོ། ། འཕྲུལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཀྱིས་ངུ་འབོད་ཆེན་པོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་བསྒྲེའོ། །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ཀྱིས་ཚ་བར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་བསྒྲེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་ཚ་བར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པའི་བསྐལ པ་ཕྱེད་དོ།།མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པའི་བསྐལ་པ་གཅིག་གོ། །ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་དང་འདྲའོ། །དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་ཚའི་ཚད་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། །གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཞུགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཉེ་འཁོར་གྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཚངས་རིས་ པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ལ་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་བའི་བསྐལ་པ་གཅིག་གོ།།ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཞི་བཅུ་ལ་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་བའི་བསྐལ་བ་གཅིག་གོ།

造作并积累极其猛烈的罪业不善之业者，其身体将变得极大，其他众生则各有不同。如同大地狱众生一般，寒地狱众生、近边地狱众生、孤独地狱众生以及旁生、饿鬼等亦复如是。阿修罗的身量应当了知与三十三天诸天相当。无色界众生因无色故无有量度。
其寿量安立如下：南赡部洲人的寿量无有定数，以三十日为一月，十二月为一年计算。有时寿命无量，有时寿量为八万岁，有时寿量仅至十岁。东胜身洲人寿量确定，为二百五十岁。西牛贺洲人寿量为五百岁。北俱卢洲人寿量为一千岁。
人间五十年为四大天王天一日一夜。如是三十日为一月，十二月为一年计算，可活一百天年。人间一百年为三十三天一日一夜。如是三十日为一月，如前所说可活一千天年。其余诸天乃至他化自在天，彼等诸天的日夜寿量皆为前者的二倍。
四大天王天的寿量为大地狱等活地狱一日一夜。如是三十日为一月，十二月为一年，寿量可活五百地狱年。如以四大天王天寿量比较等活地狱众生寿量般，三十三天寿量与黑绳地狱众生寿量相比，离诤天寿量与众合地狱众生寿量相比，兜率天寿量与号叫地狱众生寿量相比，化乐天寿量与大号叫地狱众生寿量相比，他化自在天寿量与炎热地狱众生寿量相比较。
极热地狱众生寿量为半中劫。无间地狱众生寿量为一中劫。阿修罗寿量与三十三天相同。旁生与饿鬼寿量无有定数。寒地狱众生寿量应知较大地狱众生后后递减一半。近边地狱与孤独地狱众生寿量无有定数。
梵众天众生寿量为二十中劫合计为一劫之一劫。梵辅天众生寿量为四十中劫合计为一劫之一劫。

།ཚངས་ཆེན་པ་ རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་དྲུག་ཅུ་ལ་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་བའི་བསྐལ་པ་གཅིག་གོ།།འོད་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བསྐལ་བར་བགྲང་བའི་བསྐལ་བ་གཉིས་སོ། །དེ་ཡན་ཆད་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་རྣམས་ ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུ་པོ་དེའི་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་རོ།།སྤྲིན་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་བསྐལ་པ་གསུམ་དབྲི་བར་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བསྐལ་བ་ཉི་ཁྲིའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བཞི་ཁྲིའོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དྲུག་ཁྲིའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ནི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཁྲིའོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པར་དེ་ ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་ནི་བར་མ་དོར་འཆི་བ་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་མི་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ནི་རོར་གྱུར་ཏེ་འདུག་གོ། །ལྷ་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མགོ་མཉམ་དུ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་རོར་གྱུར་ཏེ་འདུག་ པ་མེད་དོ།།དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། འཁྲིག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཤས་ ཆེར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།དུད་འགྲོ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཟ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་ནི་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་རྣམས་ནི་ཚོལ་ཁྲོས་ཉོན་མོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལྷ་རྣམས་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་། ལྟུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་ སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་སོས་ན་ནི། གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཤས་ཆེར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཕན་ཚུན་འདུས་ནས་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་མཚོན་ཆ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་དག་ གིས།གཅིག་ལ་གཅིག་སྣུན་པར་བྱེད་དེ། བརྒྱལ་ནས་ས་ལ་འགྱེལ་ལོ། །དེ་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་སེམས་ཅན་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱང་སོས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྒྲ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་ཡང་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་སྣུན་པར་བྱེད་དོ། །གཞི་དེ་ ལས་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྲིད་དུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་ཅིང་མ་བྱང་གི་བར་དུ་སྟེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་ཡང་སོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ ཆེན་པོ་ཐིག་ནག་ན་ནི་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་ཆེར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་དེར་གཏོགས་པའི་མི་གནོད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་ཐིག་ནག་པོས་བཅལ་ཏེ། ཟུར་བཞིའམ། ཟུར་བརྒྱད་དམ། ཆར་གསེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མར་གཞལ་བར་བྱེད་དོ། ། གཞལ་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་གཤེགས་ཤིང་འཇོག་ལ་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ། །གཞི་དེ་ལས་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་ཅིང་མ་བྱང་གི་བར་དུ་སྟེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ དེ་ཐིག་ནག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བསྡུས་གཞོམ་ན་ནི། གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་ཤས་ཆེར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་གང་གི་ཚེ་ཕན་ཚུན་ནས་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེར་གཏོགས་པའི་མི་གནོད་པར་ བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རའི་གདོང་ལྟ་བུའི་ལྕགས་ཀྱི་རི་ཆེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཚང་བར་བྱེད་དེ།བཙངས་མ་ཐག་ཏུ་རི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བཙིར་རོ། །དེ་དག་བཙིར་ནས་སྒོ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྲག་གི་ཀླུང་འབབ་ཅིང་རབ་ཏུ་འབབ་བོ།

大梵天众的寿量是以六十中劫为一劫计算的一劫。少光天众的寿量是以八十中劫为一劫计算的二劫。从此以上其他色界诸天的寿量是这八十中劫的二倍二倍。除无云天，其寿量应减去三劫。生于空无边处的众生寿量为二万劫。生于识无边处的众生寿量为四万劫。生于无所有处的众生寿量为六万劫。生于非想非非想处的众生寿量为八万劫。除北俱卢洲外，其他众生都有中阴身死亡。
其中人类、畜生、饿鬼的身体会变成尸体留存。天众和地狱众生的识与头同时消失，身体不会变成尸体留存。其中受用和享受的安立是这样的，即：苦乐的感受、饮食的受用和淫欲的受用。其中在地狱中，众生多感受伤害的痛苦。畜生感受互相吞食的痛苦，饿鬼感受饥渴的痛苦，人类感受追求烦恼的痛苦，天众感受死亡和堕落的痛苦。
其中在等活大地狱中，感受如是伤害的痛苦：其中那些众生互相聚集，由业力所生的各种武器次第出现，互相砍杀，昏倒在地。然后空中发出声音说：'愿你们众生都苏醒过来。'之后那些众生又站起来，以同样方式互相砍杀。在此基础上长时间感受痛苦，直到一切罪业不善业完全穷尽清净为止，因此称此地狱为等活地狱。
其中在黑绳大地狱中，感受如是伤害的痛苦：那里的众生被那里的狱卒们用黑绳丈量，划成四角或八角或各种不同的区域。丈量后就那样切割摆放，彻底摆放。在此基础上长时间感受痛苦，直到一切罪业不善业完全穷尽清净为止，因此称此地狱为黑绳地狱。
其中在众合大地狱中，感受如是伤害的痛苦：当那里的众生从各处聚集到一起时，那里的狱卒们将他们挤入两座像山羊头形状的大铁山之间。一经挤压，这两座山就将他们压碎。他们被压碎后，从各处流出血河奔涌。

།རའི་གདོང་ལྟ་བུ་གཉིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ལུག་གི་གདོང་ལྟ་བུ་གཉིས་ དང་།རྟའི་གདོང་ལྟ་བུ་གཉིས་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་གདོང་ལྟ་བུ་གཉིས་དང་། སེང་གེའི་གདོང་ལྟ་བུ་གཉིས་དང་། སྟག་གི་གདོང་ལྟ་བུ་གཉིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་འདུས་པར་གྱུར་ནས་ལྕགས་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་བཅུག་ནས། དཔེར་ན་བུ་རམ་ཤིང་བརྡུངས་པ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ དུ་བཙིར་བར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་དེར་བཙིར་བ་ན་ཁྲག་གི་ཀླུང་འབབ་ཅིང་རབ་ཏུ་འབབ་བོ། །ཡང་འདུས་པར་གྱུར་ནས། སྟེང་ནས་ལྕགས་ཀྱི་ཕ་འོང་ཆེན་པོ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལྕགས་ཀྱིས་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་གཅོད་ཅིང་། ཀུན་ཏུ་འབྱེད་ལ། ཀུན་ཏུ་བརྡུང་ཞིང་ཀུན་ཏུ་དམྱལ་བར་ བྱེད་དོ།།དེ་དག་དེར་ཀུན་ཏུ་གཅོད་ཅིང་ཀུན་ཏུ་འབྱེད་ལ། ཀུན་ཏུ་བརྡུང་ཞིང་ཀུན་ཏུ་དམྱལ་བ་ན། ཁྲག་གི་ཀླུང་འབབ་ཅིང་རབ་ཏུ་འབབ་བོ། །གཞི་དེ་ལས་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་ཅིང་མ་བྱང་གི་བར་དུ་སྟེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་བསྡུས་གཞོམ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ངུ་འབོད་ན་ནི། གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་ཤས་ཆེར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གནས་ཚོལ་ཞིང་ ལྕགས་ཀྱི་ཁང་པའི་ནང་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་དེར་ཞུགས་ནས་མེ་བཏང་སྟེ། དེས་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་ལ། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ནས་བསྲེག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་དེ་ན་ངུ་ཞིང་ཉམ་ཐག་པའི་སྐད་འབྱིན་ཏོ། །གཞི་དེ་ལས་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་ བར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྲིད་དུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་ཅིང་མ་བྱང་གི་བར་དུ་སྟེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ངུ་འབོད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་ན་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངུ་འབོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཁང་པ་ བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ།དེ་ན་ཡང་ཁང་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ལས་ཁང་པ་སྦྲུམ་དུ་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཚ་བ་ན་ནི། གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་ཤས་ཆེར་ཉམས་སུ་མྱོང་ བར་འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཅན་དེ་དག་དེར་གཏོགས་པའི་མི་གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྕགས་ཟངས་དཔག་ཚད་དུ་མ་ཡོད་པ། ཚ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་ཚ་ལ་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ཅིང་འབར་བའི་ནང་དུ་བཅུག་ནས་བསྐོལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྐོལ་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉ་བཞིན་དུ་སྲེག་ཅིང་རབ་ ཏུ་སྲེག་གོ།།གཞན་ཡང་ལྕགས་ཀྱི་གསལ་ཤིང་ཀུན་ཏུ་འབར་ཞིང་། རབ་ཏུ་འབར་ལ་མས་ཡར་ཕུག་སྟེ། གསལ་ཤིང་དེ་ཡང་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་ནས་སྤྱི་བོར་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཁ་དང་། མིག་གི་འབྲས་བུ་གཉིས་དང་། སྣའི་བུ་གུ་གཉིས་དང་། རྣ་བའི་བུ་གུ་གཉིས་དང་། སྤུའི་ཁུང་བུ་ཐམས་ཅད་ནས་ཀྱང་། མེ་ལྕེ་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ལྕགས་ཀྱིས་གཞི་ཚ་ཞིང་རབ་ཏུ་ཚ་ལ་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ཅིང་འབར་བ་ལ། གན་རྐྱལ་ལམ་ཁ་བུབ་ཏུ་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤའི་སྣག་བུ་ལ་བྱ བ་བཞིན་དུ།ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བ་ཚ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འབར་བདག་གིས་བརྡུང་ཞིང་ཀུན་ཏུ་བརྡུང་ལ་དམྱལ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་དམྱལ་ལོ། །གཞི་དེ་ལས་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་ ཅིང་མ་བྱང་གི་བར་དུ་སྟེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་ཚ་བ་ཞེས་བྱའོ།

就像山羊头一样的两个，如实地，羊头一样的两个，以及马头一样的两个，以及象头一样的两个，以及狮子头一样的两个，以及虎头一样的两个也是如此。再次聚集后放入大铁制机关中，譬如捣甘蔗一样地挤压。当他们在那里被挤压时，血流成河并且极为汹涌。再次聚集后，从上方落下巨大铁块，以此将那些众生用铁在地上普遍切割，普遍分裂，普遍捣打并普遍折磨。
当他们在那里被普遍切割、普遍分裂、普遍捣打并普遍折磨时，血流成河并且极为汹涌。在此处长时间感受痛苦，直到一切罪恶不善业完全耗尽清净为止。因此称此地狱为'众合地狱'。
在大号叫地狱中，要遭受如是更大的痛苦伤害：那些众生寻找住处而进入铁屋中。他们进入其中后点燃火，以此使他们普遍燃烧、极为燃烧，普遍极为炽盛而焚烧。他们在那里哭泣并发出痛苦的声音。在此处长时间感受痛苦，直到一切罪恶不善业完全耗尽清净为止。因此称此地狱为'大号叫地狱'。
在大号叫地狱中，特别是在号叫时所示现的房屋，在那里也有房屋，应当了知进入重叠的房屋中，因此称此地狱为'大号叫地狱'。
在大炎热地狱中，要遭受如是更大的痛苦伤害：那里的狱卒们将众生放入多由旬的铁锅中，炽热、普遍炽热、普遍极为炽盛燃烧，煮沸并且完全煮沸，譬如鱼一样地焚烧并且极为焚烧。
又以普遍燃烧、极为燃烧的铁叉从下往上刺穿，那铁叉完全穿透后从头顶冒出。从那些众生的口、两眼、两鼻孔、两耳孔和所有毛孔中，都冒出燃烧并且极为燃烧的火焰。
又将他们仰卧或俯卧于炽热、极为炽热、普遍极为炽盛燃烧的铁地上，譬如肉饼一样，用炽热并普遍极为燃烧的铁锤捣打、普遍捣打、折磨并普遍折磨。在此处长时间感受痛苦，直到一切罪恶不善业完全耗尽清净为止。因此称此地狱为'炎热地狱'。

།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ན་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་ལྕགས་ཀྱི་གསལ་ཤིང་རྩེ་གསུམ་པ་རྐུབ་ཏུ་བཅུག་ནས། དེའི་རྩེ་མོ་གཅིག་ནི་ཕྲག་པ་ཡ་གཅིག་ནས་འབྱུང་ངོ་། །ཅིག་ཤོས་ཀྱང་ཕྲག་པ་ ཡ་གཅིག་ནས་འབྱུང་ངོ་།།དབུས་མ་ནི་སྤྱི་བོར་འབྱུང་སྟེ། གཞི་དེ་ལས་དེ་དག་གི་ཁ་ནས་ཀྱང་མེ་ལྕེ་འབར་བ་འབྱུང་ལ། མིག་གི་འབྲས་བུ་གཉིས་དང་། སྣའི་བུ་གུ་གཉིས་དང་། རྣ་བའི་བུ་གུ་གཉིས་དང་། སྤུའི་ཁུང་བུ་ཐམས་ཅད་ནས་ཀྱང་མེ་ལྕེ་འབར་བ་འབྱུང་ངོ་། །ལྕགས་ གླེགས་པ་ཚ་ཞིང་རབ་ཏུ་ཚ་ལ།ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ཅིང་འབར་བ་དག་གིས་ཀྱང་ལུས་ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་དཀྲི་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ལྕགས་ཟངས་ཆེན་པོ་འགྱུར་བྱེད་བསྐོལ་བས་གང་བ་ཀུན་ཏུ་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་ལ། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ཅིང་འབར་བའི་ནང་དུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྤྱིའུ་ ཚུགས་སུ་འཇུག་གོ།།བཅུག་ནས་ཀྱང་ཀུན་བསྐོལ་ཞིང་རབ་ཏུ་བསྐལ་ཏེ། སྟེང་དུ་ཡང་འགྲོ་ཞིང་འོག་ཏུ་ཡང་འགྲོ་ལ་ཐད་ཀར་ཡང་འགྲོ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་རྣམས་ཀུན་ཞིག་ནས། ཀེང་རུས་འབའ་ཞིག་ལུས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཡང་ཕྱིར་ཕྱུང་ཞིང་ཕྱུང་ ཞིང་ལྕགས་ཀྱི་ས་གཞི་ལ་འགྲེམས་སོ།།དེ་ནས་པགས་པ་དང་། ཤ་དང་ཁྲག་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཡང་ནང་དུ་བཅུག་གོ། །ལྷག་མ་གཞན་ནི་ཚ་བའི་སྐབས་བཞིན་ནོ། །གཞི་དེ་ལས་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་ཅིང་མ་བྱང་གི་བར་དུ་སྟེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་མནར་མེད་པ་ན་ནི། གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་དེ་ དག་ལ་ཤར་ཕྱོགས་ན་ས་གཞི་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཡོད་པ་ཀུན་ཏུ་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་ལ།ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ཅིང་འབར་བ་ལས། མེ་འབར་བའི་ཤུགས་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་པགས་པ་ཡང་བཤིག་། ཤ་ཡང་བཤིག་། རྒྱུས་པ་ཡང་བཤིག་། རུས་པ་ཡང་བཤིག་ནས། རུས་པ་དང་རྐང་ལ་ཐུག་པར་བྱེད་དོ་། དཔེར་ན་མར་མེའི་སྙིང་པོ་བཞིན་དུ། ལུས་ཐམས་ཅད་མེ་ལྕེ་འབར་བས་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཤར་ཕྱོགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་དེའི རྒྱུས་མེ་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུར་སྣང་སྟེ།མེའི་ཕུང་པོ་ཕྱོགས་བཞི་ནས་འོངས་པ་དེར་འདྲེས་པར་གྱུར་བས། དེ་དག་དེ་ན་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ལ་བར་སྐབས་མེད་དོ། །ཉམ་ཐག་པའི་སྐད་འབྱིན་པས་སེམས་ཅན་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཟད་དོ། །ཡང་ལྕགས་ཀྱི་ཞིབ་མའི་ནང་དུ་ལྕགས་ཀྱི་ མེ་མདག་མེ་ཀུན་ཏུ་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་ལ།ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ཅིང་འབར་བ་དག་འཁྲབ་ཅིང་རབ་ཏུ་འཁྲབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །ཡང་ལྕགས་ཀྱི་ས་གཞི་ལ་ལྕགས་ཀྱི་རི་ཆེན་པོ་དག་ལ་འཛེག་ཏུ་འཇུག་ཅིང་། ཕྱིར་ཡང་འབབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །ཡང་ཁ་ནས་ལྕེ་ཕྱུང་སྟེ། ལྕགས་ཀྱི་ཕུར་པ་ བརྒྱས་བརྒྱངས་ནས།དཔེར་ན་གླང་གི་ཀོ་བ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཐང་བཅད་དེ། གཉེར་མ་རངས་ཤིང་ཁམ་ཁུམ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ལྕགས་ཀྱི་ས་གཞི་དེ་ཉིད་ལ་གན་རྐྱལ་དུ་བཞག་ནས། ལྕགས་ཀྱི་འབྱེད་སྤྱད་ཀྱིས་ཁ་ཕྱེ་ནས། ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་ཀུན་ཏུ་འབར་ཞིང་རབ་ཏུ་འབར་ལ། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ཅིང་འབར་བ་བཅུག་སྟེ། དེས་དེ་དག་གི་ཁ་ཡང་ཚིག་པར་བྱེད་ཅིང་། ལྐོག་མ་དང་། རྒྱུ་མ་ཡང་ཚིག་ནས་ཕྱིར་རོ་སྨད་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཟངས་བསྐོལ་བ་ཁར་བླུགས་ནས། དེས་ཀྱང་ཁ་ཡང་ཚིག་པར་བྱེད་ཅིང་ལྐོག་མ་དང་རྒྱུ་མ་ཡང་ཚིག ནས་རོ་སྨད་ནས་འབབ་པར་འགྱུར་རོ།།ལྷག་མ་གཞན་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་སྐབས་བཞིན་ནོ། །གཞི་དེ་ལས་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་ཅིང་མ་བྱང་གི་བར་དུ་སྟེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་མནར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེར་ནི་ཕལ་ཆེར་སེམས་ཅན་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་བྱེད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

在极热大地狱中，特别是将三叉铁叉从臀部刺入，其一端从一边肩膀穿出，另一端从另一边肩膀穿出，中间一端从头顶穿出，由此他们的口中喷出火焰，两眼、两鼻孔、两耳孔以及所有毛孔中都喷出火焰。
用炽热且极其炽热，遍处熊熊燃烧的铁板包裹全身。又将他们头朝下投入充满沸腾、燃烧、极其燃烧、遍处熊熊燃烧的大铜锅中。
投入后被煮沸、极度煮沸，上下翻腾，当皮肉血液全部毁坏只剩骨架时，又将其取出摊在铁地上。
之后皮肉血液重新生长，又被投入其中。其余如热地狱中所述。由此长时遭受痛苦，直至一切罪业恶行完全穷尽清净为止。
因此称此地狱为极热地狱。
在无间大地狱中，众生遭受如下痛苦：东方有数百由旬的大地，遍处燃烧、极其燃烧、普遍熊熊燃烧，从中涌来炽烈火势，摧毁这些众生的皮肉筋骨，直至骨髓。如同灯芯一般，全身被火焰遍布。
如同东方，南方、西方、北方也是如此。这些众生也显现如火团一般，四方而来的火团交融在一起，他们在其中承受痛苦无有间断。仅从其发出的悲惨叫声才能辨识出是众生。
又在铁臼中被炽燃、极其炽燃、遍处熊熊燃烧的铁炭翻搅、极度翻搅。又令其攀登铁山，然后又令其下落。
又令其伸出舌头，用百根铁钉钉住，如同晾晒牛皮般将其拉展，使其无有皱褶。又将其仰面放置在铁地上，用铁器撬开口，灌入炽燃、极其炽燃、遍处熊熊燃烧的铁汁，烧灼其口、喉咙和肠道，从下部流出。
同样，灌入沸铜汁，也烧灼其口、喉咙和肠道，从下部流出。其余如极热地狱中所述。由此长时遭受痛苦，直至一切罪业完全穷尽清净为止。
因此称此地狱为无间地狱，多数造作五无间罪的众生生于此处。

།དེ་ལ་འདི་དག་ནི་གནོད་པ་ཆེ་ལོང་ཆེ་ལོང་རྣམས་སྨོས་པར་ཟད་ཀྱི། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་དག་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་གནོད་པའི་རྣམ་པ་མང པོ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཉེ་འཁོར་གྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་ནི་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་བཞི་ན། རྩིག་ངོས་བཞི་དང་སྒོ་བཞི་ ཡོད་ལ།ལྕགས་ཀྱི་ར་བ་དག་གིས་བསྐོར་ཏེ། ཕྱོགས་བཞི་དེ་དག་ན་ཡང་སྒོ་བཞི་པོ་དག་གི་ཕྱི་རོལ་སྒོ་རེ་རེ་ན། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལྷག་པ་བཞི་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མེ་མ་མུར་པུས་ནུབ་ཙམ་ཡོད་ལ། སེམས་ཅན་དེ་དག་གནས་ཚོལ་དུ་འགྲོ་བ་ན་དེ་དག་གིས་དེར་རྐང་པ་བཞག་ན་ ནི་པགས་པ་དང་།ཤ་དང་ཁྲག་ཀུན་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །རྐང་པ་བཏེག་ན་ནི་པགས་པ་དང་། ཤ་དང་ཁྲག་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །མེ་མུར་པུས་ནུབ་ཙམ་པོ་དེ་དང་། འདབ་ཆགས་དྲུང་ཉིད་ན་ཕྱི་སའི་འདམ་རོ་ལྟར་མནམ་པ་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་གནས་ཚོལ་བ་དེ་དག་གིས་ འབོགས་པ་དང་།དེ་དག་དེར་སྒྱེལ་ནས་མགོ་དང་རྐང་པ་བཅས་པར་བྱིང་སྟེ་འདུག་གོ། །ཕྱི་སའི་འདམ་རོ་ལྟར་མནམ་པ་དེ་ན། སྲོག་ཆགས་འབུ་མཆུ་རྣོན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་པགས་པ་ཡང་འབིགས་ལ། ཤ་དང་རྒྱུས་པ་དང་རུས་པ་དག་ཀྱང་ འཇིག་པར་བྱེད་དེ།དེ་ནས་རུས་པ་དང་རྐང་ལ་ཐུག་ནས་འབྲུ་བར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་སའི་འདམ་རོ་ལྟར་མནམ་པ་དེ་དང་འདབ་ཆགས་དྲུང་ཉིད་ན། སྤུ་གྲིའི་སོས་གཏམས་པའི་ལམ་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་གནས་ཚོལ་བ་དེ་དག་སོང་བ་དང་། དེར་དེ་དག་གི་རྐང་པ་བཞག་ན་ནི་པགས་པ་དང་། ཤ་དང་ཁྲག་ཀུན་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །རྐང་པ་བཏེག་ན་ནི་པགས་པ་དང་། ཤ་དང་ཁྲག་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྤུ་གྲིའི་སོས་གཏམས་པའི་ལམ་དེ་དང་འདབ་ཆགས་དྲུང་ཉིད་ན། ནགས་ཚལ་རལ་གྲིའི་ལོ་མ་ཅན་ཡོད་དེ། དེར་སེམས་ཅན་གནས་ཚོལ་བ་དེ་དག་སོང་བ་དང་། དེའི་གྲིབ་མ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དེ་དག་གི་དྲུང་དུ་འཁོད་ནས་ཤིང་ལས་རལ་གྲི་ལྷགས་ཏེ་། དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་འབིགས་ཤིང་། རྣམ་པར་གཤེགས་ཏེ། དེ་དག་དེར་འགྱེལ་ནས་ཁྲི་སྲེ་བོ་དག་ལྷགས་ཏེ། རྒྱབ་ཀྱི་བཤུལ་འཐོག་ཅིང་ཟའོ། ། ནགས་ཚལ་རལ་གྲིའི་ལོ་མ་ཅན་དེ་དང་འདབ་ཆགས་དྲུང་ཉིད་ན། ལྕགས་ཀྱི་ཤིང་ཤལ་མ་ལིའི་ཚལ་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་གནས་ཚོལ་བ་དེ་དག་སོང་བ་དང་། འཛེག་ཏུ་འཇུག་སྟེ། དེ་དག་དེ་ལ་འཛེག་པའི་ཚེ་ནི། ཚེར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ཐུར་དུ་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །འབབ་པའི་ཚེ་ནི་ཚེར་མ་རྣམས ཀྱི་ཁ་གྱེན་དུ་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ་།།དེ་དག་གིས་དེ་དག་གི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་འབིགས་ཤིང་། རྣམ་པར་གཤེགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ན་ཁྭ་ལྕགས་ཀྱི་མཆུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཕྲག་པའམ་མགོ་བོ་ལ་འཁོད་ནས་མིག་གི་འབྲས་བུ་དག་འཐོག་ ཅིང་ཟའོ།།ལྕགས་ཀྱི་ཤིང་ཤལ་མ་ལི་དེ་དང་འདབ་ཆགས་དྲུང་ཉིད་ན། ཆུ་ཀླུང་རབ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཆུ་བསྐོལ་བས་གང་བ་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་གནས་ཚོལ་བ་དེ་དག་དེར་ལྷུང་ནས། དེ་དག་སྟེང་དུ་ཡང་འགྲོ་སྟེ་བསྐོལ་ཞིང་འཚེད་དོ། །འོག་ཏུ་ཡང་འགྲོ་སྟེ་བསྐོལ་ཞིང་འཚེད་པ་ནི་ དཔེར་ན་ཟངས་ཆུས་བཀང་ལ་མེ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་སྦར་བའི་ནང་དུ་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་།མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱ་སྲན་བླུགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆུ་ཀླུང་དེའི་ངོས་གཉིས་ན། སེམས་ཅན་ལག་ན་དབྱུག་པ་ཐོགས་པ་དང་། ལག་ན་མཆིལ་བ་ཐོགས་པ་དང་། ལག་ ན་རྒྱ་ཐོགས་པ་དག་འཁོད་དེ།དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་ཕྱིར་འབྱུང་དུ་ཡང་མི་སྟེར་ལ་འབྱིན་པའི་མཆིལ་པའམ། འབྱིན་པའི་རྒྱས་ཕྱིར་ཕྱུང་ནས་ས་གཞི་མེ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འབར་བ་ལ་གན་རྐྱལ་དུ་བཞག་སྟེ། ཀྱེ་སེམས་ཅན་དག་ཅི་འདོད་ཅེས་འདྲིའོ། །དེ་དག་གིས་སྨྲས་ པ།བདག་ཅག་གིས་ཀྱང་མི་ཤེས་སོ། །བདག་ཅག་གིས་ཀྱང་མི་མཐོང་སྟེ་། འོན་ཀྱང་བདག་ཅག་ནི་བཀྲེས་སོ།

这里所说的只是一些大致的伤害，在那些地狱众生所处之处，并非没有其他各种各样的伤害形式。
在近边地狱中，众生要遭受如下这些痛苦：在所有那些大地狱的四周都有四面墙和四个门，由铁围墙环绕，在这四方的每一个门外都有四个附加地狱，即：
有齐膝深的火炭，众生寻找住处时，若将脚放下去，皮肉和血液都会毁坏。抬起脚时，皮肉和血液又会重新生长。
在齐膝深的火炭旁边，有如粪坑般臭秽的泥沼，寻找住处的众生陷入其中，头脚俱没。
在这如粪坑般臭秽的泥沼中，有名为'利嘴虫'的生物，它们不仅啄破这些众生的皮肤，还会啃食他们的肉、筋、骨，一直啃到骨髓。
在这如粪坑般臭秽的泥沼旁边，有布满剃刀刃的道路，寻找住处的众生走在上面时，放下脚就会割断皮肉和血液，抬起脚时皮肉和血液又会重新生长。
在这布满剃刀刃的道路旁边，有剑叶林，寻找住处的众生走到那里，依靠树荫坐在树下时，树上的剑会落下来，刺穿砍碎这些众生的肢体，他们倒下后，有野狗来啃食他们的脊背。
在这剑叶林旁边，有铁质铁刺树林，寻找住处的众生到那里时被迫攀爬，当他们往上爬时，刺尖朝下，当他们往下爬时，刺尖朝上，这些刺会刺穿砍碎他们的肢体。
那里还有铁嘴乌鸦，它们停在这些众生的肩膀或头上，啄食他们的眼球。
在这铁质铁刺树旁边，有名为'无渡'的河流，充满沸腾的碱水，寻找住处的众生掉入其中，上下翻滚煎煮，就像在装满铜水并猛烈加热的锅中煮豌豆、豆子、枣子和豆类一样。
在这河流两岸，站着手持棍棒的众生、手持网的众生和手持钩的众生，他们不让这些众生出来，或用网、钩将他们拉出，放在遍布烈火的地面上仰卧，问道：'众生们，你们想要什么？'
他们回答说：'我们也不知道，我们也看不见，但是我们饥饿。'

།དེ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་ལྕགས་ཀྱི་འབྱེད་སྤྱད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཁ་ཕྱེ་ནས། ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་མེ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་འབར་ བ་ཁར་འཇུག་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བདག་ཅག་ནི་སྐོམ་མོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི། དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་དུ་ཟངས་བསྐོལ་བ་ཁར་ལྡུགས་སོ། །གཞི་དེ་ལས་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ། སྡིག་པ་མི་ དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་ཅིང་མ་བྱང་གི་བར་དུའོ།།དེ་ལ་སྤུ་གྲིའི་སོས་གཏམས་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། ནགས་ཚལ་རལ་གྲིའི་ལོ་མ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཤིང་ཤལ་མ་ལིའི་ཚལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྷག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་ན་ ལྷག་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི། གྲང་བའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆུ་བུར་ཅན་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི། ས་དེ་ན་ཡོད་པའི་ལྷགས་པ་ཆེན་པོས་བཏབ་ནས། ལུས་ ཐམས་ཅད་ཆུ་བུར་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་འཁུམས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་ཆུ་བུར་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་བཞིན་དུ་འཁུམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་སོ་ཐམས་ཐམས་དང་། ཀྱི་ཧུད་ཟེར་དང་། ཨ་ཅུ་ཟེར་བ་ནི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་མིང་དུ་བཏགས་པའོ། །གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ་དག་ན་ནི། ས་དེ་ན་ཡོད་པའི་ལྷགས་པ་ཆེན་པོས་བཏབ་ནས། པགས་པ་རྣམ་པར་སྔོ་ཞིང་ཁ ལྔའམ།དྲུག་ཏུ་གས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་པདྨ་ལྟར་གས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། པགས་པ་སྔོན་པོར་གྱུར་བ་ལས་འདས་ནས་རྣམ་པར་དམར་ཞིང་ཁ་བཅུའམ། དེ་ལས་ལྷག་པར་ཡང་གས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་པདྨ་ལྟར་གས་པ་ཞེས་བྱའོ། །པདྨ་ལྟར་གས་པ་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། པགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དམར་བ་ཁོ་ནར་གྱུར་ནས་ཁ་བརྒྱའམ་དེ་ལས་ལྷག་པར་ཡང་གས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་པདྨ་ལྟར་གས བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་རང་གི་ལུས་ལས་རང་རང་གི་ལས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་ལས་དཔལ་ལྡན་གྱིས་དྲིས་པ་ནི། མཽད་གལ་གྱི་བུས་རྒྱས་པར་ བརྗོད་པ་བཞིན་ཏེ་།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་ལ། ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དུད་འགྲོ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་གསོད་པར་བྱེད་དེ། གང་མཐུ་ཆུང་བ་གསོད་པར་བྱེད་དོ། །གཞི་དེས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །རང་དབང་མེད་པར་ཡང་གསོད་པ་དང་། བརྡེག་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གཞི་དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡི་དགས་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟས་དང་སྐོམ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པ་དང་། ཟས་དང་སྐོམ་ལ་ནང་གི་སྒྲིབ་པ ཡོད་པ་དང་།ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པའོ།

然后那些众生用铁制开口器打开那些众生的嘴，将炽燃的铁丸塞入口中，如前所述。如果他们说'我们渴了'，那些狱卒就同样将沸腾的铜汁灌入他们口中。由此他们长期感受痛苦，直到他们应当感受地狱果报的一切罪业完全耗尽清净为止。
其中，遍布剃刀刃的道路、剑叶林和铁刺树林这三处合为一处，则成为四倍。
至于生在寒冰地狱的众生，他们感受如下寒苦：生在疱胀地狱的众生，被那里的大风吹袭，全身如起水泡般蜷缩，因此称此地狱为疱胀地狱。其中疱裂地狱的特征是：如水泡破裂般蜷缩，因此称此地狱为疱裂地狱。
其中齿打颤、叫苦和呻吟，是根据这些众生发出的声音而取的名称。在寒冰地狱中的裂如青莲花地狱里，众生被那里的大风吹袭，皮肤变青且裂成五六瓣，因此称此地狱为裂如青莲花地狱。
其中裂如红莲花地狱的特征是：皮肤超过青色变得通红，裂成十瓣或更多，因此称此地狱为裂如红莲花地狱。裂如大红莲花地狱的特征是：皮肤变得极其通红，裂成百瓣或更多，因此称此地狱为裂如大红莲花地狱。
生在孤独地狱的众生，各自从自身感受由各自业力所生的如下痛苦：如经中吉祥天所问，目犍连广为宣说，因此称此地狱为孤独地狱。
其中，旁生互相残杀，强者杀害弱者。由此感受痛苦。他们也不由自主地成为天人和人类的工具，遭受杀戮、殴打和伤害，由此感受种种痛苦。
饿鬼简而言之有三种：于饮食有外障碍者、于饮食有内障碍者、于饮食有障碍者。

།ཟས་དང་སྐོམ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གང་དག་སེར་སྣ་ཤས་ཆེར་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཡི་དགས་ཀྱི་གནས་སུ་སྐྱེས་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པ་དང་ལྡན་པས། པགས་པ་དང་། ཤ་དང་ཁྲག་ཀུན་སྐམས་ནས། སྡོང་དུམ་ཚིག་པ་ལྟ་བུར་འདུག་ལ་གདོང་སྐྲས་ཁེབས་པ་དང་། བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་བཞིན་དང་། ཁ་ཤིན་ཏུ་སྐམས་ཤིང་ལྕེས་ལྡག་པ་དང་། བཞིན་འགྱུར་བས། ཆུ་མིག་དང་། མཚོ་དང་། མཚེའུ་རྣམས་སུ་དེ་དང་དེར་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཏུ་ཡང སེམས་ཅན་ལག་ན་རལ་གྲི་ཐོགས་པ་དང་།ལག་ན་མདུང་ཐོགས་པ་དང་། ལག་ན་མདུང་ཐུང་ཐོགས་པ་གཞན་དག་གིས་ཆུ་མིག་དང་། མཚོ་དང་། མཚེའུ་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་འགོག་པར་བྱེད་ལ། ཆུ་དེ་ཡང་རྣག་དང་ཁྲག་ཏུ་མཐོང་སྟེ། དེས་ན་དེ་དག་བདག་ཉིད་ཀྱང་འཐུང་མི་འདོད་པར་འདུག་ སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ནི་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པའི་ཡི་དགས་རྣམས་སོ། །ཟས་དང་སྐོམ་ལ་ནང་གི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཁབ་ཙམ་ལ། ཁ་འབར་བ་ཅན་དང་། ལྦ་བ་ཅན་དང་། གསུས་པོ་ཆེ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ གཞན་དག་གིས་བགེགས་མ་བྱས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟས་དང་སྐོམ་ཉིད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།བཟའ་བ་དང་བཏུང་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ནི་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་ནང་གི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པའི་ཡི་དགས་རྣམས་སོ། །ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཡི་དགས་མེ་ལྕེའི་ཕྲེང་བ་ཅན་ ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ།དེ་དག་གིས་ཟོས་སོ་ཅོག་དང་འཐུངས་སོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཚིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེ་དག་གི་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡི་དགས་ལྗན་ལྗིན་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱི་ས་ཟ་ཞིང་ གཅིན་འཐུང་སྟེ།གང་མི་གཙང་ཞིང་མནམ་ལ་དྲི་ང་བ་དང་། གནོད་པ་དང་། སྨད་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་བཟའ་བའམ། འཐུངས་བར་ནུས་སོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་རང་གི་ཤ་རྣམས་ཀྱང་གཅད་དེ་ཟ་ལ། གཙང་བའམ་བསོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་ དག་ནི།ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པའི་ཡི་དགས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་མིར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ། ཁ་ཟས་ངན་པས་ ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།འགྲོ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚོལ་ཁྲོ་དང་། ངལ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དུས་ཚིགས་འགྱུར་བའི་གྲང་བ་དང་། ཚ་བས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཛག་གནོད་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཁང་པ་ལ་སོགས་ པས་མ་བསྐྱབས་པ་ལས་གྱུར་བའི་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།མུན་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པས་ཐ་སྙད་ཆད་པ་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་ བསྔལ་ལའོ་།།འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་ནི། འཆི་བ་ཉིད་ལ་བདེ་བར་འཛིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ། །ལྷ་རྣམས་ལ་ནི་གནད་འཆད་པ་ནི་མེད་ལ་འཆི་འཕོ་བ་དང་། ལྟུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་ལྷའི་བུ་འཆི་འཕོ་བ་ན་ སྔ་ལྟས་རྣམ་པ་ལྔ་འབྱུང་སྟེ།གོས་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་སྔོན་མ་རྙིངས་པ་རྙིངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཆན་ཁུང་གཉིས་ནས་རྔུལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ལས་དྲི་མི་ཞིམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། ལྷ་དང་ལྷའི་བུ་ཡང་རུང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྟན་ལ་ མི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེའི་ཚེ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་ན་ལྷའི་བུ་མོ་དེ་དག་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྷའི་བུ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དགའ་མགུར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་དེས་མཐོང་ནས། གཞི་དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ སྤ་གོང་བར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།

什么是饮食外障的饿鬼？那些因为过度贪执吝啬而转生为饿鬼的众生，他们饥渴交加，皮肉血液都干枯，如同烧焦的树桩，面被头发遮盖，面带饥渴之相，口极干燥舌头舔舐，面容憔悴，在泉水、湖泊、池塘等处游荡。在那些地方，有持剑、持长矛、持短矛的其他众生阻止他们接近泉水、湖泊和池塘，而且水也显现为脓血，因此他们自己也不愿意饮用。这些就是饮食有外障的饿鬼。
什么是饮食内障的饿鬼？就是针孔般小口、火口、瘿瘤和大腹的饿鬼。虽然没有他人阻碍，自己能得到饮食，但是无法吃喝。这些就是饮食有内障的饿鬼。
什么是饮食有障碍的饿鬼？有称为'火焰鬘'的饿鬼，他们所吃所喝一切都会燃烧，因此他们的饥渴痛苦永远不会消除。还有称为'食秽'的饿鬼，他们有的吃粪便喝尿液，能吃喝不净、臭秽、有害、低劣的东西。有的甚至割食自己的肉，而清净美味的东西却无法食用。这些就是饮食有障碍的饿鬼。
转生为人的众生会经历这样的贫困痛苦：与生俱来的饥渴贫困之苦、欲望匮乏之苦、食物低劣之苦、行走劳累等所生之苦、寻求疲惫等贫困之苦、季节变化寒热之苦、漏雨等危害和无房舍等庇护所生之苦、黑暗等遮蔽断绝言语所生之苦，以及衰老之苦、疾病之苦和死亡之苦。
地狱众生反而视死亡为乐，因此不将其立为痛苦。天人虽无关节断裂之苦，但有死亡转生和堕落之苦。如经中所说：天子临终时有五种前兆：无垢衣服变有垢、鲜花花鬘变枯萎、两腋出汗、身体发出臭味、天子天女对自己的座位生厌。当时聚集在眷属中时，看到那些天女与其他天子一起欢娱，由此而生大苦恼和不悦。同样也会经历忧愁之苦。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆེས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལྷའི་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ཆེས་ཆེ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྷའི་བུ་བསོད་ནམས་ཆེས་ཆུང་བ་རྣམས་ ཀྱིས་མཐོང་ན་སྤ་གོང་བར་འགྱུར་ཏེ།གཞི་དེ་ལས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཅད་པ་དང་། དྲལ་བ་དང་། སྤྱུགས་པ་དང་། གསད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལྷ་རྣམས་ དང་།ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་གཡུལ་སྤྲོད་པ་ན། ལྷ་རྣམས་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་དང་། ཕན་ཚུན་དུ་འགྲས་པར་འགྱུར་བས་གསེར་དང་དངུལ་དང་ཤེལ་དང་། བཻ་ཌཱུཪྻའི་མཚོན་ཆ་སྣ་བཞི་པོ་དག་བླངས་ནས་གཡུལ་འགྱེད་དེ། དེ་ཡང་ལྷ་རྣམས་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་འཆད་པ་ཡང་ཡོད། ལུས་འདྲལ་བ་ཡང་ཡོད། གསོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཆད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ལུས་དྲལ་བ་ཡང་ཕྱིར་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་མགོ་གཅད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཆེད འགའ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཕམ་པར་འགྱུར།ཆེད་འགའ་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཕམ་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྷ་རྣམས་མཐུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ལན་མང་དུ་ལྷ་རྣམས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉིས་ལས་གང་དག་ཕམ་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི། རང་གི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞུགས་ནས་བདེ་ བར་འགྱུར་ཏེ།དེར་ཞུགས་ནས་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་མི་ཚུགས་སོ། །དེ་ལ་ལྷ་རྣམས་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་བུ་མོ་དག་གི་ཕྱིར་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་དང་འགྲས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ནི་བདུད་རྩི་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ལྷ་རྣམས་དང་འགྲས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷ་མ་ཡིན་ རྣམས་ཀྱང་ལྷའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་ཅན་འདྲིད་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་སྒྱུ་དང་གཡོའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷ་རྣམས་བཞིན་དུ་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆེད་འགའ་མདོ་གཞན་ དག་ལས་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པའི་བསྟན་པས་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་ནི་ལྷ་ཉིད་ཡིན་ན། ལྷའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ལྷའི་བུ་ཆེས་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཆེས་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན། ལྷའི་བུ་ཆེས་མཐུ་ཆུང་བར་རང་གི་གནས་ན་ སྤོང་ཞིང་སྐྲོད་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་པོ་འཆི་འཕོ་བ་དང་། ལྟུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྤ་གོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གཅད་པ་དང་། དྲལ་བ་དང་། གསད་པ་དང་། སྤྱུགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ།།འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་ལ། འཆི་འཕོ་བ་དང་། གནས་ པ་ལ་རང་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་བདེ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་ བསྔལ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ན་ཡང་བདེ་བ་མྱོང་བ་མེད་དེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡི་དགས་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་འདྲེས་པས་འདྲེན་མར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བདེ་བ་ནི་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་གྱ་ནོམ་པའི་ཡིན་ནོ།

为什么这样说呢？因为如此，其中具有广大福德蕴者，将获得更大的天界五种欲妙功德，在那里其他福德较小的天子们见到时会生嫉妒，因此也会从这个基础上感受巨大的痛苦和不悦。同样也会感受被砍断、撕裂、驱逐、杀害的痛苦。
为什么这样说呢？因为当诸天与阿修罗交战时，诸天与阿修罗彼此敌对，拿起金、银、水晶、琉璃四种武器交战。其中诸天与阿修罗的肢体和支节有被砍断的，有被撕裂的，也有被杀死的。他们被砍断的肢体和支节会重新生长，被撕裂的身体也会重新愈合。当头颅被砍断时就会死亡。
在这其中，有时诸天战败，有时阿修罗战败。由于诸天力量强大，多数时候是诸天获胜。两者中任何战败者，都会退回自己的城市中安居，进入城中后彼此就无法侵犯。其中诸天是为了阿修罗女而与阿修罗敌对。阿修罗则是为了四种甘露而与诸天敌对。
阿修罗也应当视为天道所摄。然而他们具有欺诈诱惑之心，多行诡诈欺瞒，因此不像诸天那样成为白法之器，所以有时在其他经中以不同趣类的教法来说明。他们虽然本是天神，但因为不如法受持天法而安住，所以称为阿修罗。
若天子中力量强大者发怒，就会驱逐力量较小的天子离开自己的住处。因此诸天会感受死亡、堕落、嫉妒三种痛苦，以及被砍断、撕裂、杀害、驱逐的痛苦。
色界和无色界的众生则完全没有这些痛苦。因为这些众生不是苦受的器。然而由于具有烦恼和障碍，对死亡和住处没有自主权，所以他们也会因随眠苦而痛苦。
在无漏界中，一切随眠苦都已断尽，因此唯有此处才是真正的安乐，应当了知其他一切都是痛苦。在四种地狱众生中都没有乐受，如同地狱众生一样，饿鬼也是如此。具有大神通的饿鬼、旁生和人类，从外在所得的受用，则显现为苦乐交杂。其中人类中转轮王的快乐是最殊胜、最主要、最妙的。

།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ན་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་སྟེ། དེའི་རིན་པོ་ ཆེ་སྣ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བདུན་པ་བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེའོ། །དེའི་ཚེ་དེའི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་ བར་འགྱུར་ཞེ་ན།རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་པོ་དག་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གླིང་བཞི་པ་ལ་ནི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་རང་ཕྱག་འཚལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་དག་ནི་ལྷའི་འབངས་ལགས་ཀྱི་ལྷས་འདི་དག་ལ་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བསྟན་དུ་གསོལ། བདག་ཅག་ནི་ལྷའི་རྗེས་སུ་མཆི་བ་ལགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས། དེ་དག་ལ་བསྒོ་བ་གཙོ་བོ་དག་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་བདག་ཅག་གིས་རང་རང་གི་རིས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱིས་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་ཅིག་།ཆོས་མ་ཡིན་པས་ནི་མ་བྱེད་ཅིག་།ཁྱེད་ཀྱིས་ཆོས་མ ཡིན་པ་སྤྱོད་པ་དང་།ལོག་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཁོར་དུ་འདུག་ཏུ་མ་གཞུག་ཤིག་ཅེས་བསྒོ་བར་བྱེད་དོ། །གླིང་གསུམ་པ་ལ་ནི་[(]པོ་[,]ཕོ་[)]ཉ་བཏང་བས་ཕྱག་འཚལ་བར་འགྱུར་རོ། །གླིང་གཉིས་པ་ལ་ནི་རང་རེང་བྱེད་དེ་བརྩལ་བས་ཕྱག་འཚལ་བར་འགྱུར་རོ། །གླིང་གཅིག་པ་ལ་ནི། མཚོན་ ཆ་ཀུན་ཏུ་འཁྲུག་པའི་བར་དུ་བྱས་པས་ཕྱག་འཚལ་བར་འགྱུར་རོ།།ལྷ་རྣམས་ནི་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྣམ་པར་འབྱོར་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁ་དོག་དང་ལྡན་ཞིང་དགའ་བའི་ཤས་ཆེ་ལ། རང་རང་གི་གཞལ་མེད་ཁང་དག་ན་ཡུན་རིང་པོར་གནས་སོ། །དེ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གཙང་ཞིང་། དྲིང་ བ་མེད་དོ།།དེ་དག་ལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྣམས་ཀྱི་མི་གཙང་བའི་རྫས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྡུལ་དང་། དྲི་མ་དང་། རུས་པ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། རྩ་དང་། མཁལ་མ་དང་། སྙིང་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མེད་དོ། །དེ་དག་གི་གཞལ་མེད་ཁང་ཡང་གསེར་ ལས་གྲུབ་པ་དང་།དངུལ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། ཤེལ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། བཻ་ཌཱུཪྻ་ལས་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ། །ཐ་དད་པར་ཕྱེ་ཞིང་རྣམ་པར་བཀྲ་བའི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ཉམས་དགའ་བ་དག་དང་། བ་གམ་ཉམས་དགའ་བ་དང་། བསིལ་ཁང་ཉམས་དགའ་བ་དག་དང་། སྟེགས་ བུ་ཉམས་དགའ་བ་དག་དང་།སྐར་ཁུང་དྲ་བ་ཅན་ཉམས་དགའ་བ་དག་དང་། ནོར་བུའི་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྲས་ཤིང་སྣང་བ་ཀུན་ཏུ་འགྱེད་པ་ཀུན་ནས་མཛེས་པ་དག་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟའ་བ་འབྱུང་བའི་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ལས་བདུད་རྩིའི་ཁ་ཟས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་སྔོན་པོ་དང་། སེར་ པོ་དང་།དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཏུང་བ་འབྱུང་བའི་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལས་སྦྲང་རྩི་དང་། སྦྲང་ཆང་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བཞོན་པ་འབྱུང་བའི་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལས་བཞོན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིང་རྟ་དང་། ཁྱོགས་དང་ཁྱོགས་གཡོགས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གོས་འབྱུང་བའི་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལས་གོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕྲ་བདར་ཆེ་ཞིང་། ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་དང་། ཁ་དོག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། གསེར་གྱིས་སྤྲས་པ་རྣམ་པར་བཀྲ་བ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱན འབྱུང་བའི་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་ཡོད་དོ་།དེ་དག་ལས་ནོར་བུ་དང་། དཔུང་རྒྱན་དང་། རྣ་ཆ་གདུབ་འཁོར་དང་། མགུལ་གདུབ་དང་། གདུ་བུ་དང་། ལག་པའི་རྒྱན་དང་། རྐང་པའི་རྒྱན་རྣམས་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱན་ནོར་བུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྲས་པ་དག་འབྱུང་ངོ་། །སྤོས་ དང་།བདུག་པ་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་འབྱུང་བའི་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལས་སྤོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། བདུག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་གི་ནང་ན་ཤིང་ཡོངས་འདུ་ས་བརྟོལ་ཞེས་བྱ་བ་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། རབ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེའི་རྩ་བ་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཐུར་དུ་ཟུག་གོ།

当转轮王出现于世间时，具足七宝而出现，其七宝即是如是：所谓轮宝、象宝、马宝、摩尼宝、女宝、居士宝、第七为大臣宝。其时其轮宝如何出现呢？七宝出现如此经中所说而述。其中于四大洲，诸地方国王皆自行礼拜，说道：'此等是天之属民，请天善为教导此等。我等是天之追随者。'
转轮王对彼等告诫说：'诸位首领因此你们各自于己部众以正法善为教导，莫以非法而行。你们勿令行非法者及邪行者居于国中。'于三洲者遣使者而礼拜。于二洲者自行劝请而礼拜。于一洲者以兵器相逼而礼拜。
诸天享受天界大受用，具足色相且多欢喜，各自于宫殿中长久安住。彼等身体内外清净无垢。彼等无有如是人之不净物：所谓尘垢、污秽、骨骼、筋脉、脉络、肾脏、心脏等。
彼等宫殿有金所成、银所成、水晶所成、琉璃所成四种。有分别庄严之悦意楼阁、悦意阁楼、悦意凉亭、悦意台座、悦意格窗，以珍宝庄严放光普照极为庄严。如是有出生饮食之树，从彼等出生蓝色、黄色、红色、白色四种甘露食物。
如是有出生饮品之树，从彼等出生蜂蜜及蜜酒。有出生乘具之树，从彼等出生种种乘具、车乘、轿子及有盖轿等。有出生衣服之树，从彼等出生种种细软广大极白及种种颜色以金庄严绚丽之衣服。
有出生装饰之树，从彼等出生珍宝、臂钏、耳环项圈、颈饰、手镯、手饰、足饰等如是相应之以种种珍宝庄严之装饰。有出生香料、熏香及花鬘之树，从彼等出生种种香料、种种熏香及种种花鬘。
彼等之中有名为圆生树王最胜、最上、最妙、最善者，其根向下延伸五十由旬。

།འཕང་དུ་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཡོད་དེ་། ཡལ་ག་དང་། ལོ་མ་དང་། ལོ་མ་གཞོན་ནུ་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱད་ཅུར་ཁྱབ་པར་འདུག་གོ། །དེའི་མེ་ཏོག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པའི་དྲི་ཡང་རྫི་ཕྱོགས་སུ་ནི དཔག་ཚད་བརྒྱར་ངད་ལྡང་ངོ་།།ལྡོག་ན་ནི་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུར་ངད་ལྡང་སྟེ། དེའི་དྲུང་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། དབྱར་ཟླ་བ་བཞི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་རྩེ་ཞིང་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཞད་གད་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་འབྱུང་ བའི་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་ཡོད་དེ།དེ་དག་ལས་བཞད་གད་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་བྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་འབྱུང་བའི་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལས་སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཟས་ ཀྱི་སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་།སྐོམ་གྱི་སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་གྱི་ཡོ་བྱད་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཅི་འདོད་པ་དང་། ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལག་ཏུ་ཡོ་བྱད་དེ་དག་ འོང་བར་འགྱུར་རོ།།ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་དང་། རྣམ་པར་འབྱོར་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དག་ན་ནི་ཤིང་ལྗོན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་དཔག་བསམ་ཤིང་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཤིང་དེ་ལས་རང་གིས་ ལེན་གྱི་བསམས་པས་ལག་ཏུ་འོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་མ་རྨོས་མ་བཏབ་པའི་འབྲས་སཱ་ལུ་ཡང་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་ཅིང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡང་མེད་ལ། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཁང་བཟངས་ རྣམ་པར་རྒྱལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ།ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་ལ་བ་གམ་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་ཡོད་དོ། །བ་གམ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་བརྒྱ་བརྒྱ་ཡོད་དོ། །ཁང་པ་བརྩེགས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཁང་མིག་བདུན་བདུན་ཡོད་དོ། །ཁང་མིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལྷའི་བུ་མོ་བདུན་བདུན་ ཡོད་དོ།།ལྷའི་བུ་མོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གཡོག་མོ་བདུན་བདུན་ཡོད་དོ། །ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ས་གཞི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལག་མཐིལ་བཞིན་དུ་མཉམ་ལ་མཐོན་དམན་མེད་ཅིང་རེག་ན་བདེ་བ་སྟེ། རྐང་པ་བཞག་ན་ནི་ནེམ་ཞེས་བྱེད་། རྐང་པ་བཏེག་ན་ནི་པར་ཞེས་བྱེད་ལ། རྟག་ཏུ་ མེ་ཏོག་མན་དཱ་ར་བས་པུས་མོ་ནུབ་པ་ཙམ་དུ་ཁེབས་པར་འདུག་སྟེ།དེར་མེ་ཏོག་རྙིང་པ་རྣམས་ནི་རླུང་གིས་བསལ། མེ་ཏོག་སར་པ་རྣམས་ནི་འགྲེམས་པར་བྱེད་དོ། །ལྷའི་གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཕྱོགས་བཞིན། སྲང་བཟང་ཞིང་བལྟ་ན་སྡུག་ལ་མཛེས་པར་བྱས་པ་དག་ཡོད་དེ། ཕྱོགས་བཞིན་ སྒོ་བཞི་བཟང་ཞིང་སྡུག་ལ་མཛེས་པར་བྱས་པ་དག་ཡོད་དེ།གནོད་སྦྱིན་མང་པོ་གཟུགས་བཟང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཀོད་པ་དག་ཡོད་དེ། ཕྱོགས་བཞིན་སྐྱེད་མོས་ཚལ་བཞི་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དང་། རྩུབ་འགྱུར་དང་། འདྲེས་པ་དང་། དགའ་བའི་ཚལ་ཡོད་ དོ།།དེ་དག་གི་ཕ་རོལ་ན་ས་གཞི་བཟང་པོ་བཟང་ཞིང་བལྟ་ན་སྡུག་ལ་མཛེས་པ་བཞི་ཡོད་དོ། །ལྷའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་ཤར་གྱི་མཚམས་ན། ལྷའི་མདུན་ས་ཆོས་བཟངས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། ལྷ་རྣམས་དེར་ཞུགས་ནས་དོན་སེམས་ཤིང་མཇལ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འདབ་ན་[(]ལ་[,]ལྭ་[)]བ་ དཀར་པོ་ལྟ་བུའི་རྡོ་ལེབ་དཀར་པོ་བཟང་ཞིང་བལྟ་ན་སྡུག་ལ་མཛེས་པ་ཞིག་ཡོད་དོ།།ལྷ་དེ་དག་ཀྱང་རང་རང་ལས་འོད་འབྱུང་ལ། དེ་དག་ལ་མཚན་མོའི་རྟགས་འདི་ལྟ་སྟེ། ལེ་ལོར་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་གིས་རྩེ་བར་མི་འདོད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་འབྱུང་ བ་དང་།བྱ་རྣམས་སྐད་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རྟགས་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལས་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། མཚན་མོ་ནི་འོངས་སོ། །ཉིན་མོ་ནི་འདས་སོ་སྙམ་མོ།

高度有一百由旬，枝叶和嫩叶遍布八十由旬。其所有盛开的花朵香气顺风飘散一百由旬，逆风飘散五十由旬。在其树下，三十三天诸天以五欲功德游戏欢乐四个月。
同样有发出笑声、舞蹈、歌曲和音乐声的如意树，从这些树上发出各种各样的笑声、舞蹈、歌曲和音乐声。
同样有出生器具用品的如意树，从这些树上出生各种各样的器具用品，如饮食器具用品、饮品器具用品、卧具和坐具用品，以及与此相应的器具用品。这些用品会随着他们的意愿和业力出现在想要受用者的手中。
阿修罗的宫殿、受用、安乐和享受也应当知道与此相似。在北俱卢洲，这样的树木称为如意树，但不是通过自己的意念就能拿到手中的。
那里有不需耕种的稻米，那里的众生既无执著也无占有，必定超越特殊。
其中有天王帝释的宫殿名为'胜殿'，是最为殊胜的，有一百零一重楼。每一重楼都有一百层楼。每一层楼都有七个房间。每个房间都有七位天女。每位天女都有七位侍女。
诸天的大地如手掌般平坦，无有高低，触感舒适，脚踩下去会陷入，抬起脚会弹起，经常被曼陀罗花覆盖至膝盖，旧花被风吹散，新花则散布其上。
天城四方有美好庄严的街道，四方各有美好庄严的门，有众多形貌端正的夜叉以各种装饰庄严，四方各有四个园林，即杂车林、粗恶林、杂林和喜林。
在这些之外有四处美好庄严的地方。在天城的东北方有天众集会处名为'善法堂'，诸天入其中思维事义并观察。在其旁有如白毡般的白色石板，美好庄严。
这些天众也各自发光，他们夜晚的征相是：变得懈怠、不想以五欲功德游戏、昏沉、睡眠、鸟类不鸣叫，以及与此相应的征相出现。由此他们心想：'夜晚已至，白天已过。'

།དེ་དག་ཉིན་མཚན་དུ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ལྷའི་འདོད་པའི་ཡོན་ ཏན་ལྔ་པོ་དག་གིས་དགའ་ལ།གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བག་མེད་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ཏེ། གར་གྱི་སྒྲ་རྣམས་དང་། གླུའི་སྒྲ་རྣམས་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་རྣམས་དང་། བྲོ་གར་དང་གར་མཁན་དང་། བཞད་གད་དང་། འཇོ་སྒེག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡིད་དུ་འོང་ བའི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་བལྟ་བ་དང་།གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དྲི་ཞིམ་པོའི་སྤོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རོ་ཞིམ་པའི་རོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རེག་ན་བདེ་བའི་ལྷའི་བུ་མོའི་མཆོག་གི་རེག་བྱ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གིས་ཡིད་འཕྲོག་པས་ དུས་འདའ་བར་བྱེད་དེ།ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་མྱོང་ལ་དེ་དག་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའི་ནད་ཀྱང་མེད། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་རྒ་བ་ཡང་མེད། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཟས་དང་སྐོམ་གྱིས་ཕོངས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་མེད། དེ་ལས་ གཞན་པའི་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱང་མེད་དོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་རྣམས་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཅན་མྱོང་ངོ་། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་རྣམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་མྱོང་ངོ་། ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་རྣམས་ནི་དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་སྙིང་པོ་ཅན་མྱོང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་བའི་ས་པ་རྣམས་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཞི་བའི་བདེ་བ་ཅན་མི་གཡོ་བ་མྱོང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཞི་བ་དང་རྣམ་པར་ཐར་པའི བདེ་བ་ཅན་མྱོང་ངོ་།།ཡང་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། བདེ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ ཇི་ལྟར་ལུས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལུས་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ཤ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་ཤིན་ཏུ་དྲག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་མང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དུས་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པ་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་ཆེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལུས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་དུ་ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། བདེ་བའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྒྱས་པར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་བདེ་ བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་དང་། འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ནི། ཡོ་བྱད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དགའ་བའི་ཡོ་བྱད་དང་། ལྟ་བའི་ཡོ་བྱད་དང་། དག་པའི་ཡོ་བྱད་དང་། གནས་པའི་ཡོ་བྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དགའ་བའི་ཡོ་བྱད་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་དང་། བཞད་གད་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པ་དང་། འཚོག་ཆས་བཟང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། སྣང་བ་དང་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དགའ་དགུར་སྤྱོད་པ་དང་། ནོར་བསགས་པའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཡོ་བྱད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགང་བ་ལ་རྩོལ་བ་དང་། རྡོ་པང་ཚད་དང་། འཁོར་ལོ་ལ་རྩོལ་བ་དང་། དབྱུག་ཐོ་ལ་རྩོལ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་དག་པའི་ཡོ་བྱད ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རྩཝ་དཱུར་ཝ་དང་། དུང་དང་། བིལ་བ་དང་། བུམ་པ་གང་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སོ།

他们日日夜夜一直具有安乐和愉悦，以天界五种欲妙而欢喜。一直沉溺于放逸，以歌舞声、歌声、乐器声、舞蹈、舞者、欢笑、嬉戏等声音，一直观看各种悦意的色相，一直以各种芬芳的香气，一直以各种美味，一直以天女殊胜的各种悦意触感而迷醉度日。
诸天享受如是安乐，他们没有如前所说的人间疾病，没有衰老变化，没有与生俱来的饥渴匮乏之苦，也没有其他匮乏之苦。
色界初禅天的诸天享受离生喜乐。二禅天的诸天享受定生喜乐。三禅天的诸天享受离喜妙乐。四禅天的诸天享受舍念清净、寂静不动之乐。无色界诸天享受寂静解脱之乐。
又当知有六种差别：量的差别、柔嫩的差别、缘的差别、时的差别、心的差别、身的差别，而有苦的差别和乐的差别。身体越大，苦的差别就越大。身体越柔嫩，苦的差别就越大。缘越强烈、越多、越杂，苦的差别就越大。时间越长、越连续不断，苦的差别就越大。具有越强烈的不加观察的心，苦的差别就越大。身体越成为苦的器皿，苦的差别就越大。如同苦的差别，乐的差别也应当如是类推了知。
又乐有二种：非圣财所生和圣财所生。其中非圣财所生之乐，是依靠四种资具而生：娱乐资具、观看资具、清净资具和住处资具。其中娱乐资具即：乘骑、衣服、装饰品、欢笑、舞蹈、歌曲、乐器声、香、花鬘、涂香、各种美食、灯光、男女、随意享乐和积累财物。观看资具即：射箭、掷石、轮盘、棍棒等类似活动。清净资具即：吉祥草、法螺、木苹果、盈满水瓶等类似物品。

།དེ་ལ་གནས་པའི་ཡོ་བྱད་ནི་ཟས་དང་སྐོམ་མོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ། དེ་ལ་འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ནི། འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་པོ་དད་པའི་ནོར་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནོར་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་ནོར་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ནོར་དང་། ཐོས་པའི་ནོར་དང་། གཏོང་བའི་ནོར་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ནོར་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ནི། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ལས་རྣམ་པ་བཅོ ལྔས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ།བཅོ་ལྔ་པོ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སྤོང་བ་ཡིན་ལ། འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི། ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་ བའི་བདེ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ནི་ལུས་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆུང་བ་ཡིན་ལ། འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལུས་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་ལ། འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི། ནང་གི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་ཐམས་ཅད་པ་མ་ཡིན་ལ། འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་ལ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི།ཕྱིས་འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཕྱིས་འཕགས་པའི་ནོར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི། ལོངས་སྤྱོད་ན་ ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་ལ།འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྟེན་ན་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། ཡངས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི། རྒྱལ་པོ་རྣམས་སམ། ཚེམ་རྐུན་རྣམས་སམ། དགྲ་རྣམས་སམ། མེའམ། ཆུའམ་གཞན་དག་གིས་གཅད་དུ་རུང་ལ། འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་གཅད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི། འདི་ནས་བླངས་ནས་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ། འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི། འདི་ནས་བླངས་ནས་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན ནོ།།གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྟེན་ན་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྟེན་ན་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཆོག་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི། འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁོན་དང་བཅས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེར་དོགས་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཁོན་དང བཅས་པ་ནི་འཐབ་པ་དང་།མཚང་འབྲུ་བ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གནོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ན་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་ནི། མཛེ་ནད་ཕྲུགས་པ་བཞིན་དུ་ བདེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།

其中所依止的资具是饮食。
第五品。
其中从圣财所生的安乐是：依靠七圣财即信财、戒财、惭财、愧财、闻财、舍财、慧财而生。
其中从圣财所生的安乐较非圣财所生的安乐有十五种殊胜。何为十五？非圣财所生的安乐是断除恶行，而圣财所生的安乐是引发善行。
复次，非圣财所生的安乐是喜爱有过失的，而圣财所生的安乐是喜爱无过失的。
复次，非圣财所生的安乐因不遍及全身故为小，而圣财所生的安乐因遍及全身故为大。
复次，非圣财所生的安乐因依赖外缘故非恒常，而圣财所生的安乐因依赖内缘故恒常。
复次，非圣财所生的安乐因是欲界所行故非遍一切地，而圣财所生的安乐虽行于三界但不执著故遍一切地。
复次，非圣财所生的安乐不能获得后来的圣财与非圣财，而圣财所生的安乐能获得后来的圣财。
复次，非圣财所生的安乐受用则会耗尽终结，而圣财所生的安乐受用则会广大、增长、宽广。
复次，非圣财所生的安乐可被国王、盗贼、敌人、火、水等夺取，而圣财所生的安乐不可夺取。
复次，非圣财所生的安乐不能从此带走，而圣财所生的安乐能从此带走。
复次，非圣财所生的安乐受用则无厌足，而圣财所生的安乐受用则达究竟而知足。
复次，非圣财所生的安乐有恐惧、怨恨、损害、热恼，且后来也不能断除苦。其中有恐惧是因为成为担忧未来苦生起的基础。
其中有怨恨是因为成为争斗、挖苦、打架、争论的基础。
其中有损害是因为成为病、老、死的基础。
其中有热恼是因为如麻风病发作般安乐不圆满，且成为颠倒、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼的基础。
其中后来也不能断除苦是因为成为贪等烦恼和随烦恼的基础。

།འཕགས་པའི་ནོར་ལས་བྱུང་བ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁོན་མེད་པ་དང་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། ཕྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར་ བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། དེས་ན་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་ རྣམས་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བས་འཚོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་གཏན་དུ་ངེས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་རྣམས་དང་།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ངེས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་བདེ་བ་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ལྡན། ཡིད་ མི་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྡན།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་ལ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ སྔོན་གྱི་མཐར་མི་མངོན་ཏེ།མི་རྟག་པས་འདོད་པ་གཞན་དག་འདོད་ཅིང་། འདོད་པ་གཞན་དག་འཐོབ་ལ། རེས་འགའ་ནི་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདོད་པ་ཅན་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ གནས་པ་རྣམས་ལས།ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུར་འགྱུར་། ཁ་ཅིག་གི་ནི་དེ་ཉིད་ཡིད་མི་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ལ་ཡང་དུས་ལ་ལར་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུར་འགྱུར། དུས་ལ་ལར་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུར་འགྱུར་ལ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་འདོད་པ་ཀུན་ནས་སྤངས་པ་རྣམས་ནི། ལྟ་བར་གྱུར་པ་རང་གི་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ལོག་པར་མོས་པའི་གཞི་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་མཆོག ཏུ་བཟུང་ནས།སེམས་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་བདེ་བ་དང་། དབེན་པའི་བདེ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ལ། བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ དང་།སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྱུ་མར་བྱས་པའི་རྒྱན་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བྱིས་པ་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། སྨྱོན་པ་ལྟ་བུ། ར་རོ་བ་ལ་སོགས་བ་ལྟ་བུ། བདུད་ཀྱི་གཡུལ་ལས་མ་རྒྱལ་བ་རྣམས་རབ་ཏུ་བསྟེན་ ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་དེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། བདུད་དང་ཕྱི་རྒོལ་བ་ངེས་པར་བཅོམ་པ་ཡིན་ལ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་ལུས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕོལ་མིག་ཀུན་ནས་ཚ་བ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །ལུས་དེ་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཕོལ་མིག་ཀུན་ནས་ཚ་བ་ལ་བསིལ་བའི་རེག་པ་བབ་པ་ལྟ་བུའོ། །ལུས་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ ཞེ་ན།དཔེར་ན་ཕོལ་མིག་ཀུན་ནས་ཚ་བ་ལ་སྨན་འགྱུར་བྱེད་བབ་པ་ལྟ་བུའོ།

从圣财中产生的是无畏、无怨、无害、无有热恼，以后也能断除痛苦，应当了知与此相反的道理。
复次，圣者以智慧为生者的法受用，较外道贪欲者的欲受用有五种殊胜：因此称圣者以智慧为生者为无上智慧生活。即法受用无有烦恼、法受用永恒决定、法受用一向决定、法受用以智慧为生，与其他智慧生活者不共，以及法受用圆满安乐，必定降伏魔众与对手。
其中贪欲者的欲乐，如同喜悦之境者具有贪著，如同不悦之境者具有嗔恨，如同舍境者具有非择舍，而圣者以智慧为生者的法受用则不如是。
复次，贪欲者的欲受用于前际不可见，因无常故贪求其他欲望，获得其他欲望，有时则不能获得，而圣者以智慧为生者的法受用则不如是。
复次，于贪欲者安住欲受用者中，有些人认为某事物如同喜悦之境，有些人则认为同一事物如同不悦之境，于彼等中有时如同喜悦之境，有时如同不悦之境，而圣者以智慧为生者的法受用则不如是。
复次，此外道以智慧为生者断除一切贪欲者，执著于由自己分别所起的种种邪见所依，以勤勉执为最胜，心生执著者的欲贪烦恼也随之相续，即使离贪者也会退转，而圣者以智慧为生者的法受用则不如是。
复次，受用欲乐者与世间离欲者的欲乐与远离乐都不圆满，具有魔众与对手，如幻、如谷响、如影像、如阳焰、如梦境、如幻化装饰，于此愚者受用欲乐者与世间离欲者，如同疯狂者、如同醉汉等，未能战胜魔军者皆勤修受用，因此彼不圆满且必定降伏魔众与对手，而圣者以智慧为生者的法受用则不如是。
复次，三界中所行众生之身应当如是观察：由于具有过患，应观如遍热疮。于此身中生起乐受应如何观察？譬如遍热疮遇到凉触。于此身中生起苦受应如何观察？譬如遍热疮遇到刺激性药物。

།ལུས་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན་། དཔེར་ན་ཕོལ་མིག་ཀུན་ནས་ཚ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བསིལ་བ་དང་། སྨན་འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་རེག་པ་མ་ཡིན་པ། རང་བཞིན་ གྱི་ཀུན་ནས་ཚ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་གསུངས་ལ། སྡུག་བསྔལ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བའི་ཚོར་བ་ནི་ འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡང་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་དགའ་བ་ཡང་ཡོད། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་དགའ་བ་ཡང་ཡོད། ཟང་ཟིང་མེད་པ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་དགའ་བ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མདོ་ ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁམས་གཉིས་ན་ཡོད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པའི་བདེ་བ་ནི། བདེ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། གནས་པའི་བདེ་བ་ལས་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ཚོར་པའི་ བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་གསུམ་པོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་བདེ་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཉིད་ལ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནི་བདེ་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཟས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་རྣམས་ནི། ཟས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་པའི་བར་དུ་གནས་ཤིང་འཚོ་བའོ། །དེ་ལ་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཟས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་ཤིང་འཚོའོ།།ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ནའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་ཤིང་འཚོའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁོང་ན་ནི། རླུང་རྒྱུ་བའི་ ཁམ་གྱི་ཟས་ཆ་ཕྲ་བ་ཡོད་དོ།།དེས་དེ་དག་གནས་ཤིང་འཚོའོ། །དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་རགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཁམ་གྱིས་གཅོད་ཅིང་ཟའོ། །དེ་ཡང་མེར་མེར་པོར་འདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆ་ཕྲ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཟོས་བའི་མདོ་ལ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་ནས་ཞུ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཕྱི་ས་དང་གཅིག་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་འཁྲིག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ལ་ནི།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཡུན་རིང་བ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་བུད་མེད་རྣམས་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་འདུན་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། བུད་མེད་ རྣམས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེས་པའི་འདུན་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་ན་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྦྱོར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད།དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་འདྲེས་པར་ཡོད་པས་འཁྲིག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡོད་དེ། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པར་བྱེད་དེ་ཁུ་བ་ཡང་འབྱུང་ངོ་།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་འཁྲིག་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཡོད་ལ། ཁུ་བ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་འབྱུང་བའི་ཚེ་མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་རླུང་ཉི་ཚེ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ན་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་ སྤྲད་པས་གདུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་འཁྱུད་པ་ཙམ་གྱིས་གདུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་ གཅིག་ལག་པ་ནས་འཛིན་པ་ཙམ་གྱིས་གདུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

如何观察身体生起非苦非乐的感受呢？譬如疮疱遍身发热，这种热既不是凉爽的，也不是药物转变所产生的触感，而是自然的遍身发热。
因此，世尊说乐受是以变坏苦而成为苦，苦受是以苦苦而成为苦，不苦不乐受是以行苦而成为苦。
又说有伴随世俗的喜，也有无世俗的喜，比无世俗更加无世俗的喜等等，这些都应当如经中广说般理解。
世尊说二界中灭尽想受的乐是诸乐中最殊胜的，这是就住处的安乐而言，而非感受的快乐。
所说的离贪欲之乐、离嗔恚之乐、离愚痴之乐这三种乐，是存在于无漏界中，因此无漏界以这三种乐而恒时唯乐。
关于食用，是这样的：三界中所生的众生，以四种食维持生命而存活。其中触食、意思食、识食这三种食使三界众生存活。
段食则唯使欲界众生存活。其中，地狱众生体内有微细的风行段食，以此维持生命。
旁生、饿鬼、人类的段食是粗大的，他们以咀嚼方式进食。
而处于羯罗蓝等位的众生和欲界诸天的段食是微细的，他们所食之食遍及全身后即消化，不会产生粪便。
关于淫欲，是这样的：地狱众生完全没有淫欲，因为他们经受剧烈、种种、长久、不断的痛苦，所以男众对女众不生女性欲望，女众对男众也不生男性欲望，更不用说双方交合了。
旁生、饿鬼、人类因有身体的苦乐掺杂，所以有淫欲，这些男女彼此交合并出精。
欲界诸天虽有淫欲交合，但没有出精，他们在那时只从生殖器官出风而已。
其中四大王天以双方交合而止息欲火。
如同四大王天，三十三天也是如此。
夜摩天仅以相互拥抱而止息欲火。
兜率天仅以相互牵手而止息欲火。

།འཕྲུལ་དགའ་བ་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བགད་པ་ཙམ་གྱིས་གདུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཕན་ཚུན་མིག་གིས་མིག་ཚུགས་སུ་བལྟས་པ་ཙམ་གྱིས་གདུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་དང་། ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱི་གླིང་གསུམ་ན་ནི། ཆུང་མ་འཆང་བ་དང་། བག་མ་གཏོང་བ་དང་། བག་མ་ལེན་པ་ཡོད་དོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དག་ན་ནི་བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད་ཅིང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པས། སེམས་ཅན་དེ་དག ལ་ནི་ཆུང་མ་འཆང་བ་དང་།བག་མ་གཏོང་བ་དང་། བག་མ་ལེན་པ་མེད་དོ། །གླིང་གསུམ་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཡི་དགས་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་འཕྲུལ་དགའ་བ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་ཐམས་ཅད་ནི་ལྷའི་བུ་མོ་རྣམས་ལ་མངལ་གྱི་གནས་མེད་དོ། །རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ནི་ཕ་དང་མའི་ཕྲག་པའམ། པང་པར་བྱིས་པ་ལོ་ལྔ་ལོན་པ་ལྟ་བུ་རྫུས་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལོ་དྲུག་ལོན་པ་ལྟ་བུའོ། ། འཐབ་བྲལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལོ་བདུན་ལོན་པ་ལྟ་བུའོ། །དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ལྟ་བུའོ། །འཕྲུལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལོ་དགུ་ལོན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བྱིས་པ་ལོ་བཅུ་ལོན་པ་ལྟ་བུ་ཕྲག་པའམ་པང་པར་རྫུས་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་སྐྱེ་བར་འདོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་གང་དག་འདོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ལ། འདོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་དག་གིས། དབང་ཕྱུག་ལ་དབང་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ཐམས་ཅད་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ནས་བཟུང་སྟེ། དགའ་ལྡན་ལ་ཐུག་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་དང་པོའོ། །སེམས་ཅན་འདོད་པ་སྤྲུལ་ལ་སྤྲུལ་པ་དེ་དག་སྤྲུལ་ཞིང་དབང་ཕྱུག་ལ་དབང་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་ སྟེ།འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་དེ་དག་གི་ཡང་བདག་གི་ཕྱིར་འདོད་པ་སྤྲུལ་པ་འགྲུབ་ཀྱི། གཞན་གྱི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་དབང་ཕྱུག་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེ་ནི་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་གཉིས་པའོ། ། སེམས་ཅན་འདོད་པ་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་ལ། འདོད་པ་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་། དབང་ཕྱུག་ལ་དབང་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷ་དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་སྤྲུལ་པ་འགྲུབ སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལ། སྙིང་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་འདོད་པ་སྤྲུལ་པ་དག་གིས་དབང་ཕྱུག་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེས་ན་དེ་དག་ལ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཅེས་བྱའི། དེ་དག་གཞན་གྱིས་འདོད་པ་སྤྲུལ་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ ཉིད་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་པ་དེ་ནི།འདོད་པ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པའོ། །བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གང་དག་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བས་ལུས་བརླན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ལྷ་རྣམས་སོ་། ། དེ་ནི་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་པོའོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བས་ལུས་བརླན་པ་དག་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཏེ། དེ་ནི་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གཉིས་པའོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བས་ལུས་བརླན པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཏེ། དེ་ནི་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་དང་། བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ཚོལ་བ་དང་། སྲིད་པ་ཚོལ་ བ་དང་།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བའོ།

化乐天众仅以相互微笑就能消除烦恼。他化自在天众仅以互相对视就能消除烦恼。在南赡部洲、东胜身洲和西牛贺洲这三洲中，有娶妻、嫁女和迎娶的习俗。在北俱卢洲中，因为没有占有和执著，所以那些众生没有娶妻、嫁女和迎娶的习俗。如同这三洲一样，具有神通的饿鬼和欲界诸天中，除了化乐天和他化自在天之外，其他也是如此。
欲界诸天众中，天女都没有胎生。四大天王天的天子是以五岁孩童的形态化生在父母的肩上或膝上。三十三天的天子是以六岁孩童的形态化生。离诤天的天子是以七岁孩童的形态化生。兜率天的天子是以八岁孩童的形态化生。化乐天的天子是以九岁孩童的形态化生。他化自在天的天子是以十岁孩童的形态化生在肩上或膝上。
关于生处的建立是这样的：即三种欲生。有些众生住于欲乐，并能自在享用这些欲乐。这些是哪些呢？即是所有人类以及从四大天王天直至兜率天的诸天，这是第一欲生。有些众生能变化欲乐并自在享用所变化的欲乐，这些是哪些呢？即是化乐天众。这些化乐天只能为自己变化欲乐，而不能为他人变化。因此他们只能以自己变化的欲乐获得自在，这是第二欲生。
有些众生依靠他人变化的欲乐，并能自在享用他人变化的欲乐，这些是哪些呢？即是他化自在天众。这些天众能为自己也能为他人变化。因此，由于他们对自己的变化兴趣较小，所以依靠他人变化的欲乐而得自在。因此称为他化自在，但他们并非只依靠他人变化的欲乐，也依靠自己的变化，这是第三欲生。
三种乐生是这样的：有些众生以离生喜乐浸润身体，即是初禅天众，这是第一乐生。有些众生以定生喜乐浸润身体，即是二禅天众，这是第二乐生。有些众生以离喜之乐浸润身体，即是三禅天众，这是第三乐生。
为什么建立三种欲生和三种乐生呢？答：这三种是三种寻求，即欲的寻求、有的寻求和梵行的寻求。

།དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་འདོད་པ་ཚོལ་བ་ལ་འཇུག་པ་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པོ་དག་གི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལས་མི་ལྷག་།དེ་ལས་མི་མང་ངོ་། །དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་བདེ་བའི་ རྒྱུར་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི།ཤས་ཆེར་བདེ་བ་འདོད་པས། བདེ་བ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞི་བའི་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་ཚོལ་བ་ལ་འཇུག་པ་དེ་དག་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་ཉུང་བ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཉུང་ ངོ་།།དེ་བས་ན་དེའི་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ། །དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བ་ལ་འཇུག་པ་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ། མི་གཡོ་བའི་དོན་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་དུ་ལོག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བ་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བ་བླ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལུས རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། ལུས་ཐོབ་པ་གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་འཕོ་བར་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ལྷ་རྩེད་མོས་མྱོས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་དེ།དེ་དག་གང་གི་ཚེ་ཧ་ཅང་རྩེ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། བརྒྱན་པའི་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ན། དེ་དག་དེ་ལྟར་གནས་པས་དྲན་པ་བརྗེད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་བརྗེད་པར་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གནས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ དུ།ལྷའི་ཡིད་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་དེ། དེ་དག་གང་གི་ཚེ་གཅིག་ལ་གཅིག་མིག་ཚུགས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ན། གཅིག་ལ་གཅིག་ཡིད་འཁྲུག་པར་བྱེད་དེ། ཡིད་འཁྲུག་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གནས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ འཐོབ་པ་གང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་འཕོ་བར་འགྱུར་ལ།བདག་གི་སེམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པའི་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་མའི་མངལ་ན་གནས་པ་མེར་མེར་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་དང་། ནུར་ནུར་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་དང་། མཁྲང་གྱུར་པ་རྣམས་དང་། ལྟར་ལྟར་པོར་ གྱུར་པ་རྣམས་སོ།།ལུས་ཐོབ་པ་གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕོ་བར་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕོ་བར་འགྱུར་བའང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་སྐྱེས་པ་དང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་སོ། །ལུས་འཐོབ་ པ་གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕོ་བར་མི་འགྱུར་ལ།གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕོ་བར་མི་འགྱུར་བདག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ།ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕོ་ཉ་དང་། སྲིད་པ་ཐ་མ་དང་། བྱམས་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དང་། གནས་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པའོ།

对于那些沙门或婆罗门追求欲望的人，无论是谁，他们全都是为了三种欲望的生起，不会超过这个数量，也不会更多。任何沙门或婆罗门为了快乐而追求存在的人，他们全都是因为大多数渴求快乐，为了三种快乐的生起。那些既非痛苦也非快乐而追求寂静生起的人，在世间比少还要更少。因此，不再建立更高的生起种类。任何沙门或婆罗门追求梵行的人，他们全都是为了无漏界。又有一些人错误地遍计解脱相，为了不动之义、空无边处、非想非非想处而追求邪梵行，应当了知这是有上的梵行追求。无上的则是为了无漏界。
关于身体的建立是这样的：三界中有情的身体获得有四种：有的身体获得是由自己的心识转生而非他人的心识，比如欲界中有称为'耽著游戏'的天人，当他们过分游戏、欢乐、沉迷装饰之处时，由于如此安住而忘失正念。由于忘失正念，这些有情从该处命终转生。同样地，有称为'扰乱天心'的天人，当他们彼此凝视对方时，他们如此观察时互相扰乱心意，由于心意扰乱，这些有情从该处命终转生。
有的身体获得是由他人的心识转生而非自己的心识，比如处在母胎中的有情：羯罗蓝位、頞部昙位、闭尸位、键南位等。有的身体获得既由自己的心识也由他人的心识转生，比如那些已出生、诸根圆满、诸根成熟的有情。有的身体获得既不由自己的心识也不由他人的心识转生，比如色界、无色界的天人，以及一切地狱有情，如同地狱众生一样，饿鬼也是如此，还有如来使者、最后有、入慈定者、入灭尽定者、入无烦恼定者、中有众生，以及与此相类似的有情。
关于因缘果报的建立应当了知有四种：相、处所、分类和建立。

།དེ་ལ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྔ་ན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་གང་ལ བརྟེན་ནས།གང་དང་ཕྲད་ན། ཆོས་གང་སྐྱེ་བའམ། འཐོབ་པའམ་གྲུབ་པར་འགྱུར་པ་འམ། འགྲུབ་པའམ། གནས་པའམ། བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས་ཅི་དང་ཕྲད་ན། ཆོས་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། རང་གི་ས་བོན་ནི་ སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ།ས་བོན་གྱི་གནས་མ་གཏོགས་པ། དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་གཟུགས་ཅན་ནམ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ལ། ལས་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས། གྲོགས་དང་། དམིགས་པ་དང་ཡང་ཕྲད་ན། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་ པ་རྣམས་དང་།གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དང་ཕྲད་ན་ཆོས་ཅི་ཞིག་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། ནང་གི་ཡན་ལག་གི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་གི་སྟོབས་དང་ཕྲད་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནང་གི་ཡན་ལག་གི་སྟོབས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདོད་པ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མིར་འགྱུར་བ་དང་། འཕགས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་མ་ཉམས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་དང་། གནས་ལ་དར་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ནང་གི་ཡན་ལག་གི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་གི་སྟོབས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། གནས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་ པར་བྱས་པ་དང་།གཞན་དག་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་གི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དང་ཕྲད་ན། ཆོས་ཅི་ཞིག་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ལ་མོས་ཤིང་འདོད་པ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་དེ་དམ་ བཅས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དང་།དཔེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་འཁོར་དང་ཕྲད་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དང་ཕྲད་ན་ཆོས་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་ཅེ་ན། བཟོ་ཤེས་བ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་དང་མཐུན་ པའི་བརྩོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས།བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆ་སྤྱད་ཡོ་བྱད་དང་ཕྲད་ན། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དང་ཕྲད་ན་ཆོས་ཅི་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྲེད་པ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། ཟས་ལ་བརྟེན་པའི་ ལུས་ལ་བརྟེན་ནས།ཟས་རྣམ་པ་བཞི་དང་ཕྲད་ན། སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་ཤིང་། འཚོལ་བརྟས་པར་འགྱུར་རོ། །སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དང་ཕྲད་ན་ཆོས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རང་གི་ས་བོན་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན།རང་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་བྱེད་པ་ཡོད་ཅིང་། རང་གི་ལས་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་ལས་ནི་ལྟ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་ལས་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུས་ནི་རྟོན་པར་བྱེད་ཆུ་ནི་རླན་པར་བྱེད། མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད། རླུང་ནི་ སྐེམས་པར་བྱེད།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་ལས་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུའི་གནས་གང་ཞེ་ན། བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱུའི་གནས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཚིག་དང་མྱོང་བ་དང་། བག་ཆགས་དང་རླན་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་དང་ ཕྲད་ནས་འགག་པ་དང་།ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་། བྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐུན་པ་དང་། མཐུ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཚོགས་པ་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།

什么是因的性相呢？凡是先前存在的，依靠什么，遇到什么，而使某法生起、获得、成就、完成、安住或造作，那就称为彼之因。
若问：先前存在什么，依靠什么，遇到什么，而使何法生起呢？先前存在自己的种子，除了种子的处所外，还依靠其他有形或无形的处所，也依靠业，遇到助缘和所缘，则生起具有欲界、色界、无色界和不具有三界的诸法，这也要随应配合。
若问：先前存在什么，依靠什么，遇到什么，而获得何法呢？先前存在声闻、缘觉和如来种性，依靠内分力，遇到外分力，则获得远离烦恼的涅槃。
其中内分力是：即如理作意、少欲等内在善法，以及成为人、生于圣处、诸根未坏、业际不颠倒、住处兴盛等如是相应之法，称为内分力。
其中外分力是：即佛陀出世、宣说正法、令所说法住世、随顺已住世者、他人慈悲等如是相应之法，称为外分力。
若问：先前存在什么，依靠什么，遇到什么，而成就何法呢？先前存在对所知的信解和欲求，依靠立宗、因和喻，遇到敌论者和无违背的眷属，则能成就所立之义。
若问：先前存在什么，依靠什么，遇到什么，而完成何法呢？先前存在工巧明，依靠与之相应的精进，遇到如工巧业处的工具资具，则能完成彼彼工巧业处。
若问：先前存在什么，依靠什么，遇到什么，而安住何法呢？先前存在爱，依靠依食而住的身体，遇到四种食，则已生诸有情得以安住、存活。
若问：先前存在什么，依靠什么，遇到什么，而造作何法呢？先前存在自己的种子，依靠生，遇到生缘，则各自的法有其自身的作用，能作自业，如眼的作用是见。如是应知其余诸根也各自作其业用。
同样，时能成熟，水能润湿，火能烧，风能干燥，应知如是相应的外在事物也各自作其业用。
什么是因缘果的处所呢？这十五种是因的处所，即：与言语、感受、习气、具湿种子相遇而灭，境、根、作用、士用、见真实性、随顺、种种力、聚集、障碍、无障碍。

།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་བཅུ་དང་། རྐྱེན་བཞི་དང་། འབྲས་བུ་ལྔའོ། །རྒྱུ་བཅུ་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྟོས་པའི་རྒྱུ་དང་། འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དང་། འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྷན་ཅིག བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་།མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུའོ། །རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ལྔ་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ དང་།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས། རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྔར་བྱུང་ནས། འདུ་ཤེས་འཇུག་གོ། ། འདུ་ཤེས་སྔར་བྱུང་ནས་ཚིག་འབྱུང་ངོ་། །ཚིག་གིས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་བའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ རྒྱུའི་གནས་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས།ལྟོས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འདོད་པ་རྣམས་རྙེད་པའམ། ཀུན་སོགས་པའམ། སོ་སོར་བརྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་རྐྱེན་རྙེད་པའམ། སོ་སོར་བརྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་རྐྱེན་རྙེད་པའམ། སོ་སོར་བརྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་རྐྱེན་རྣམས་སམ། དེ་སྤོང་བའི་རྐྱེན་རྣམས་སྤོང་བའམ། རྙེད་པའམ། སོ་སོར་བརྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན ནས།ཕན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ལུས་རྣམས་འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་རླན་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ལ བརྟེན་ནས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས། རང་རང་གི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྲེད་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་རླན་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེས་ས་བོན་བརླན་ནས་ལུས་འཕགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ལ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བས་ན་རླན་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི རྒྱུ་འདོགས་སོ།

什么是因缘果的详细分类？有十因、四缘、五果。
什么是十因？随说因、观待因、牵引因、生起因、摄受因、引发因、定异因、俱有因、相违因、不相违因。
什么是四缘？因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘。
什么是五果？异熟果、等流果、离系果、士用果、增上果。
什么是因缘果的建立？其中，依据因的处所言语，建立随说因。为什么呢？如是，对于欲界系诸法、色界系诸法、无色界系诸法及不系诸法，先有名称的建立而后生起想。先有想而后生起言语。由言语如所见、如所闻、如所分别、如所了知而作随说，因此依据言语而建立随说因。
其中，依据因的处所领受，建立观待因。为什么呢？如是，欲界系的求乐欲，依此而求得欲界诸欲或积集或各别依止；色界系和无色界系的求乐欲，依此而求得其缘或各别依止；不系的求乐欲，依此而求得其缘或各别依止；不欲苦者，依此而断除其诸缘或断除能断诸缘或获得或各别依止，因此依据领受而建立观待因。
其中，依据因的处所习气，建立牵引因。为什么呢？如是，由善不善业所熏习的诸行，于三界中牵引可爱不可爱趣中的可爱不可爱诸身，并且由此力故，外在诸事物也成为圆满或衰败，因此依据诸行的善不善业习气而建立牵引因。
其中，依据因的处所具润种子，建立生起因。为什么呢？如是，欲界系诸法、色界系和无色界系诸法，从各自种子而生起，爱即称为种子之润，因此由其润泽种子而生起诸蕴，如所说：'生起之因是业，现前生起之因是爱'，因此依据具润种子而建立生起因。

།དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་ཕྲད་ནས་འགགས་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུའི་གནས་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་། བྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་ཡང་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ཡུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། དབང་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པས ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཆོས་དེ་ལས་གཞན་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་འཇུག་པར་འགྱུར་ ཏེ།དེ་བས་ན་ཕྲད་ནས་འགགས་པ་དང་། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འདྲེན་བའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་འདྲེན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ འདྲེན་ཏེ།དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་ པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འདྲེན་ཏོ།།གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམས་འདྲེན་ཏོ། །གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་འདྲེན་ཏོ།།འདུས་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ཡང་འདྲེན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་འདྲེན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་འདྲེན་ཏོ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་འདྲེན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་འདྲེན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན པའི་ས་བོན་ཅན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདྲེན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱང་འདྲེན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པ་དང་། འཚོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ མཐུན་པའི་ཕྱིར་མདངས་དང་།སྟོབས་དང་ལྟ་བ་འདྲེན་ཏེ། དེ་བས་ན་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འདྲེན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་དང་མཐུ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ནི།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས། མཐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ ཡིན་པའི་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་བས་ན་མཐུ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ།

其中，依于因位的相遇而灭，同样也依于因位的境、根、作用、士用作用以及真实见，而安立遍执因。为什么呢？因为如是，在欲界诸法中，诸行的运行为刚刚灭去所遍摄，为境所遍摄，为根所遍摄，为作用所遍摄，为士用作用所遍摄而生起。
如同欲界诸法一样，色界诸法和无色界诸法也是如此。由真实见所遍摄的法之外的不相应诸法也会运行。因此，依于相遇而灭、境、根、作用、士用作用和真实见而安立遍执因。
其中，依于因位的相顺而安立引发因。为什么呢？如是，欲界善法能引发欲界殊胜善法。同样，欲界善法也能引发色界、无色界和不相应的善法，因为与之相顺的缘故。
如同欲界诸法一样，色界诸法也能引发色界殊胜善法以及无色界和不相应的善法。如同色界诸法一样，无色界诸法也能引发无色界殊胜善法和不相应诸法。如同无色界诸法一样，不相应诸法也能引发不相应殊胜善法。现证无为法也能引发。
同样，不善法也能引发殊胜不善法，即：欲贪能引发嗔恚、愚痴、我慢、见、疑以及身恶行、语恶行、意恶行。如同欲贪一样，应当了知嗔恚、愚痴、我慢、见、疑也能随应引发。
同样，无记法也能引发善、不善和无记诸法。即：含有善、不善、无记种子的阿赖耶识能引发。同样，无记法也能引发殊胜无记法，即：段食能使已生诸有情住、养，因为与之相顺而引发光泽、力量和容色。因此，依于相顺而安立引发因。
其中，依于因位和种种力而安立决定因。为什么呢？如是，欲界种种自性诸法是从种种自性差别、种种力而生起的缘故。如同欲界诸法一样，色界诸法、无色界诸法和不相应诸法也是如此。因此，依于种种力而安立决定因。

།དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རང་སྐྱེ་བའི་ཚོགས་དང་ཕྲད་ནས་འདོད་པ་ དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པའི་ཚོགས་པ་དང་། གྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་པ་དང་། འགྲུབ་པའི་ཚོགས་པ་དང་། གནས་པའི་ཚོགས་པ་དང་། བྱེད་པའི་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་བར་དུ་གཅོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ འདོགས་པར་བྱེད་དེ།ད་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ། གལ་ཏེ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་ པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་།ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཐོབ་པ་དང་། གྲུབ་པར་འགྱུར་པ་དང་། འགྲུབ་པ་དང་། གནས་པ་དང་། བྱེད་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་བར་དུ་གཅོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། ། དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་པར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ། གལ་ཏེ་པར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན། དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ་དང་། གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འགྲུབ་པ་དང་། གནས་པ་ དང་།བྱེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་བར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་གྱི་གནས་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུའི་རྐྱེན་འདོགས་སོ། །རྐྱེན་གྱི་གནས་ཕྲད་ནས་འགག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་འདོགས་སོ། །དེ་ ལ་རྐྱེན་གྱི་གནས་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས།དམིགས་པའི་རྐྱེན་འདོགས་སོ། །རྐྱེན་གྱི་གནས་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། བདག་པོའི་རྐྱེན་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་དང་། རྐྱེན་གྱི་གནས་བག་ཆགས་དང་། མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ འབྲས་བུ་དང་།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འདོགས་སོ། །རྒྱུའི་གནས་དང་། རྐྱེན་གྱི་གནས་དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་འདོགས་སོ། །རྒྱུའི་གནས་དང་རྐྱེན་གྱི་གནས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འདོགས་སོ། །རྒྱུའི་གནས་ དང་།རྐྱེན་གྱི་གནས་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ཕན་པའི་དོན་ཏོ། །རྐྱེན་ནི་གནས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ནི་གྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། ཡང་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ཐབས་ ཀྱི་རྒྱུ་དང་།ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། འགགས་མ་ཐག་པ་དང་། འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའོ། །ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ལས་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟ་ སྟེ།མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའོ། །འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཕེན་པའི་རྒྱུའོ། །གཞན་ཡང་ རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་པའི་རྒྱུ་དང་། མི་སྡུག་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྟ་བའི་རྒྱུ་དང་། འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྡོག་པའི་རྒྱུའོ།

依于各种因的所依，安立俱有因。为什么呢？因为如是遇到自生的聚合而生起具有欲的诸法故。如同具有欲者，具有色者、具有无色者、非具有者亦复如是。如同生的聚合，得的聚合、将成就的聚合、成就的聚合、住的聚合、作的聚合亦复如是，因此依于聚合安立俱有因。
依于因的所依间隔，安立不相顺因。为什么呢？因为如是具有欲的诸法生起时，若有间隔现前则不得生起故。如同具有欲者，具有色者、具有无色者、非具有者亦复如是。如同生，得、将成就、成就、住、作亦复如是，因此依于间隔安立不相顺因。
依于因的所依非间隔，安立无不相顺因。为什么呢？因为如是具有欲的诸法生起时，若有非间隔现前则彼等得生起故。如同具有欲者，具有色者、具有无色者、非具有者亦复如是。如同生，得、将成就、成就、住、作亦复如是，因此依于非间隔安立无不相顺因。
依于缘的所依种子，安立因缘。依于缘的所依遇而灭，安立等无间缘。依于缘的所依境，安立所缘缘。依于缘的所依彼等之外者，安立增上缘。
依于因的所依和缘的所依习气及相顺，安立异熟果和等流果。依于因的所依和缘的所依观察真实性，安立离系果。依于因的所依和缘的所依士夫作业，安立士用果。依于因的所依和缘的所依其余者，安立增上果。
其中因是利益义。缘是住持义。果是成就义。复次因安立为五种，即：生因、方便因、俱生因、刚灭、久灭。其中生是现前成就因。方便因是其余诸者。俱生因即是遍执因之一，即如眼是眼识的。如是耳等是其余诸识的。刚灭即是现前成就因。久灭即是牵引因。
复次因安立为五种，即：悦意因、不悦意因、见因、趣入因、还灭因。

།གཞན་ཡང་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་ཆོས་ནི་སྐྱེ་བའི་ རྒྱུའམ།ཐོབ་པའི་རྒྱུའམ། གྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའམ། འགྲུབ་པའི་རྒྱུའམ། གནས་པའི་རྒྱུའམ། བྱེད་པའི་རྒྱུའམ། གང་གི་རྒྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །མི་རྟག་པའི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡང་། དངོས་པོ་གཞན་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཕྱི་མའི་རྒྱུར་འགྱུར་གྱི། སྐད་ ཅིག་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེས་ལ། འགགས་པས་བྱེད་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ལ་འགགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རྐྱེན་གཞན་དང་ཕྲད་ན་བྱེད་ཀྱི་མ་ཕྲད་ན་མི་བྱེད་དོ། །རྐྱེན་གཞན་དང་ཕྲད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སྔ་ མ་ལས་གྱུར་ན་བྱེད་ཀྱི་མ་གྱུར་པར་མི་བྱེད་དོ།།སྔ་མ་ལས་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ལས་འབྱུང་གི་། མཐུ་མེད་པ་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །མཐུ་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་ཞིང་འཕྲོད་པ་ལས་འབྱུང་གི་། མི་མཐུན་མི་འཕྲོད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་ དག་གིས་རྒྱུ་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་སྡོམ་ནི། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ནི་མདོར་བསྡུ་བ། །ལུས་དང་དམིགས་པ་རྣམ་པ་དང་། །ཀུན་ནས་སློང་དང་རབ་དབྱེ་དང་། །རྣམ་པར་ངེས་དང་འཇུག་པ་ཡིན། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་མི་རྟོག པ་ནི་སེམས་པའི་ལུས་ཡིན་ལ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་པའི་ལུས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པའི་ དོན་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ནི། དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཏོད་ཅིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏོད་པའོ། །དཔྱོད་པའི་རྣམ་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་ ཀུན་ནས་སློང་ཞེ་ན།ངག་ཀུན་ནས་སློང་ངོ་། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། མཚན་མ་ཅན་དང་། མཚན་མ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནས། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ ཀྱི་རྣམ་པར་ངེས་པ་གང་ཞེ་ན།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་ རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

此外，因可安立为七种，即：无常是因，常法不能成为生因、得因、成就因、成办因、住因、作因或任何因。无常法成为无常因时，也是成为其他事物和自体后续的因，而不是当下刹那的因。
即使作为其他和自体后续的因，也是由已生已灭而作，非未生未灭。即使已生已灭，也需遇其他缘方能作用，若不遇则不作用。即使遇其他缘，也需从前者转变方能作用，若未转变则不作用。
即使从前者转变，也需具有力用方能生起，无力则不能。即使具有力用，也需相顺相应方能生起，不顺不应则不能。如是应知以此七相随宜安立诸因。
其中，相应安立如何？应知有七种：体性、所缘、行相、等起、差别、决定及趣入。其中总摄为：'相之略摄者，体性与所缘，行相及等起，差别与决定，以及于趣入。'
何为寻伺之体性？寻伺于所缘无分别是思维之体性，寻伺于所缘有分别是了知之体性。
何为寻伺之所缘？依于名聚、句聚、文聚之义是所缘。
何为寻伺之行相？寻之行相是于所缘作意及别别作意。伺之行相是于彼别别观察。
寻伺等起何事？等起语言。
何为寻伺之差别？差别有七种：有相、无相乃至有染、无染如前。
何为寻伺之决定？凡是寻伺即是分别，凡是分别即是寻伺，凡是分别是寻伺。如是虽然凡是寻伺即是分别，然有是分别而非寻伺者，除出世间智慧外，其余三界所行之一切心心所法是分别而非寻伺。

།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ཅི། འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། ཅི་ཞིག་གིས་ནི་སྤྱོད་། ཅི་དང་ནི་ལྡན། ཅི་ཞིག་ནི་འདོད། ལས་ནི་ཅི་ཞིག་ བྱེད་ཅིང་འཇུག་།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ཅི། འདུས་ཏེ རེག་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཅི་ཞིག་ཟེར་ཅི་ཞིག་གིས་ནི་བསྐྱོད།ཅི་དང་ནི་ལྡན། ཅི་ཞིག་ནི་འདོད། ལས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅིང་འཇུག་ཅེ་ན། དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཞུམ་པའི་རྣམ་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་ཡུལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་ པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྐྱོད་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཀུན་ནས་འཁྲུགས་པའི་ལས་བྱེད་ཅིང་འཇུག་གོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཡི་དགས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ནི་ཞུམ་པའི་རྣམ་པ་ཤས་ཆེ་ལ། ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཤས་ཆུང་བ་དང་། མི་སྡུག་པའི་ཡུལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཤས་ཆེ་ལ། སྡུག་པའི་ཡུལ་གྱི་འདུས་ཏེ་ རེག་པ་ཤས་ཆུང་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྐྱོད་པའི་ཤས་ཆེ་ལ། བདེ་བས་བསྐྱོད་པའི་ཤས་ཆུང་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཤས་ཆེ་ལ། ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཤས་ཆུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་པར་འདོད་པའི་ཤས་ཆེ་ལ། བདེ་བ་དང་འགྲོགས་པར་ འདོད་པའི་ཤས་ཆུང་བ་དང་།སེམས་ཀུན་ནས་འཁྲུགས་པའི་ལས་བྱེད་ཅིང་འཇུག་གོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཤས་ཆེ་ལ། ཞུམ་པའི་རྣམ་པ་ཤས་ཆུང་བ་དང་། སྡུག་པའི་ཡུལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཤས་ཆེ་ལ། མི་སྡུག་པའི་ཡུལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཤས་ཆུང་བ་དང་། བདེ་བས་བསྐྱོད་པའི་ཤས་ཆེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྐྱོད་པའི་ཤས་ཆུང་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཤས་ཆེ་ལ། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཤས་ཆུང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་འགྲོགས་པར་འདོད་པའི་ཤས་ཆེ་ལ། སྡུག བསྔལ་ལས་ཐར་པར་འདོད་པའི་ཤས་ཆུང་བ་དང་།སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུགས་པའི་ལས་བྱེད་ཅིང་འཇུག་གོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ནི། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་རྣམ་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ནང་གི་སྡུག་པའི་ ཡུལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་།གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བས་བསྐྱོད་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཀུན་ཏུ་མི་འཁྲུགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་དང་དངོས་པོ་དང་། ཚོལ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་སྡོམ་ནི། གནས་དང་དེ་བཞིན་དངོས་པོ་དང་། །ཚོལ་བ་དང་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །བསྒྲུབ་པ་དང་ནི་བྱང་ཆུབ་གཉིས། །དེ་བཞིན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་ པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གང་ཞེ་ན།གནས་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངེས་པའི་དུས་དང་། ལྡོག་པའི་དུས་དང་། ལས་ཀྱི་དུས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ དུས་དང་།སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དུས་སོ།

什么是寻伺的运行？地狱众生的寻伺是什么状态？触集是怎样的？以什么而动？与什么相应？欲求什么？造作什么业而运行？如同地狱众生一样，畜生、饿鬼、人类、欲界诸天以及初禅地天人的寻伺是什么状态？触集是怎样的？说什么？以什么而动？与什么相应？欲求什么？造作什么业而运行？
对此，地狱众生的寻伺是一向确定萎靡的状态，与不悦意境的触集相应，为痛苦所动，与意不悦相应，欲求解脱痛苦，造作心极扰动的业而运行。如同地狱众生一样，痛苦的饿鬼也是如此。
畜生、人类以及具大神通的饿鬼的寻伺是萎靡状态较多而欢喜状态较少，不悦意境的触集较多而悦意境的触集较少，为痛苦所动较多而为安乐所动较少，与意不悦相应较多而与意悦相应较少，欲求解脱痛苦较多而欲求伴随安乐较少，造作心极扰动的业而运行。
欲界诸天的寻伺是欢喜状态较多而萎靡状态较少，悦意境的触集较多而不悦意境的触集较少，为安乐所动较多而为痛苦所动较少，与意悦相应较多而与意不悦相应较少，欲求伴随安乐较多而欲求解脱痛苦较少，造作心极扰动的业而运行。
初禅地天人的寻伺是一向确定欢喜的状态，一向确定内在悦意境的触集，一向确定为安乐所动，一向确定与意悦相应，一向确定欲求不离安乐，造作心不扰动的业。
其中，如何安立如理作意？应当了知有八种：住处、事物、寻求、受用、成就、声闻乘资粮加行、独觉乘资粮加行以及波罗蜜多修行加行。
其中偈颂为：'住处以及事物，寻求与受用，成就及二菩提，如是波罗蜜。'
具如理作意的寻伺的住处是什么？有六种住处，即：决定时、退转时、作业时、世间离贪时、出世间离贪时以及利益有情时。

།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་བརྒྱད་དེ། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟོག་པ་ དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོལ་བ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་།ཆོས་ཀྱི་བབ་ཆོལ་མ་ཡིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་ཚོལ་གྱི། ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཆོལ་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་བཙལ་ནས་ཆགས་པ་མེད་པར་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་། ཞེན་ པ་མེད་པ་དང་།ཆུམས་པ་མེད་པ་དང་། མདུད་པ་བོར་བ་མེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་མེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པ་མེད་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ དག་པར་བསྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་མར་འཛིན་པ་དང་། ཕར་འཛིན་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དུ་འཛིན་པ་དང་། བྲམ་ཟེར་འཛིན་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་དང་། དོན་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་།སྦྱིན་པ་དག་སྦྱིན་ཞིང་བསོད་ནམས་དག་བྱེད་པ་དང་། དུས་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལས་རྒྱས་པར་བཤད་པར་ བྱའོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་ནི། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལས་རྒྱས་བར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཡང་སྦྱིན་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་ དང་།ཕྱོགས་མི་འཛིན་པ་དང་། ཕོངས་པ་སེལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་ཤེས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་དང་ཆུ་ལོན་གྱིས་གློན་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཤེས་པའོ། །སྒོམ་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་ རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མོས་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཟས་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཡི་དམ་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འཚོལ་ཟས་སྦྱིན་པ་དང་། གནོད་པ་ལ་ཟས་སྦྱིན་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཕོངས་པ་ལ་ཟས་སྦྱིན་པ་དང་། ཡུལ་དང་བྲལ་བར་གནས་པ་ལ་ཟས་སྦྱིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཞེན་པ་ལ་ཟས་སྦྱིན་པའོ། །གནོད་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། བཀྲེས་པས་གནོད་པ་དང་། སྐོམ་པས་གནོད་པ་དང་། ཁ་ཟས་ངན པ་ཟ་བས་གནོད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ངལ་བས་གནོད་པ་དང་། གྲང་བས་གནོད་པ་དང་། ཚ་བས་གནོད་པ་དང་། སྐྱབས་མེད་པས་གནོད་པ་དང་། བསྒྲིབས་པས་གནོད་པའོ། །ཡང་གནོད་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དུས་ཚིགས་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འཛག་གནོད་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཆད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཕན་གདགས་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཉེ་བར་རྟོན་པས་ཕན་གདགས་པ་དང་། འགྲོ་བས་གནོད་པ་ལ ཕན་གདགས་པ་དང་།གཡོགས་པས་ཕན་གདགས་པ་དང་། སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་བྱུག་པས་ཕན་གདགས་པ་དང་། གནས་ཀྱིས་ཕན་གདགས་པ་དང་། འགྲོགས་པ་ལ་ཕན་གདགས་པའོ། །མི་མཛའ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བཞི་སྟེ། འཁྲུག་པའི་བསམ་པ་མི་ གཏོང་བ་དང་།སྡུག་པ་ལ་རྣམ་པར་བགེགས་བྱེད་པའི་གནས་དང་། མི་སྡུག་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་ནི་མཛའ་བོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡོ་བྱད་ཀྱི་བདེ་བ་ བསྒྲུབ་པ་དང་།དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་། །དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའོ།

如果问什么是具有如理作意的寻思和伺察的事，有八种事：布施所生的福德事，持戒所生的，修习所生的，闻所生的，思所生的，其他修习所生的，如理观察所生的，利益众生所生的。
如果问什么是具有如理作意的寻思和伺察的寻求，就是这样：有些人以如法而非随意的方式寻求受用，而不是以非法和随意的方式。
什么是受用？就是这样：如此寻求到受用后，无贪地受用，无执著、无沉溺、无系缚、无昏迷、无贪著、无贪著性，观见过患并了知出离而受用。
什么是正确修行？就是这样：有些人尊敬母亲、父亲、沙门、婆罗门、种姓尊长，做有益之事，做该做之事，对现世和来世的过失生起畏惧心，布施并修福德，住于斋戒，受持并安住于戒律。
声闻资粮的修行应当在声闻地中广说。独觉资粮的修行应当在独觉地中广说。波罗蜜多修行应当在菩萨地中广说。
施主的特征有四种：欲乐、不偏袒、除贫困、正确了知。
具戒者的特征有四种：欲乐、被惭愧所覆护、不普遍行、正确了知。
修行者的特征有四种：意乐清净、加行清净、胜解等持清净、智慧清净。
施食有六种：对持戒者施食、对乞食者施食、对受损者施食、对自然贫困者施食、对离乡者施食、对贪著者施食。
损害有八种：饥饿之害、口渴之害、食用劣食之害、疲劳之害、寒冷之害、炎热之害、无依怙之害、遮蔽之害。
又损害有六种：俱生的、欲求匮乏所生的、行走所生的、季节变化所生的、伤害所生的、言语断绝所生的。
利益有六种：依止的利益、行走受损时的利益、遮蔽的利益、香花鬘涂香的利益、住处的利益、伴随的利益。
怨敌的特征有四种：不舍弃争斗之心、对可爱事造障碍、成办不可爱事、成办无利之事。
与这些相反的应当了知为朋友的四种特征。
成办有三种：资具安乐的成办、具喜安乐的成办、离喜安乐的成办。

།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་མཁས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི། ཡང་མཐུན་པར་འཇུག་པར་ཁས་བླང་བ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འགྲོན་ལ་མཐུན་པར་འཇུག་པར་ཁས་བླང་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ལ་མཐུན་པར་འཇུག་པར་ཁས་བླང་བ་དང་། བླ་མ་རྣམས་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པར་ཁས་བླང་བ་དང་། ཚོགས་པར་འདུ་འོས་ལ་མཐུན་པར་འཇུག་པར་ཁས་བླང་བ་སྟེ། མཐུན་པར་འཇུག་པར་ཁས་བླང་བ བཞི་པོ་འདི་དག་ལ།གནས་བཞི་བསྟེན་ནས་འབྲས་བུ་ལྡར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕན་གདགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པ་དང་། མཆོད་པ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། མཐུན་པར་འཇུག་པར་གནས་བཞི་པོ་འདི་དག་བསྟེན་ནས། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་ དང་།ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་གྲགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་སྟེ། འབྲས་བུ་ལྔ་པོ་འདི་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། གསུམ་པོ་ འདི་དག་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། །གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཡང་ དག་པར་ལེན་པའོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་སྡོམ་ནི། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མངོན་གསལ་དང་། །འདས་དང་མ་འོངས་ཡོད་པ་དང་། །བདག་དང་རྟག་དང་ལས་རྣམས་དང་། ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་རྣམས་འཚེ་དང་། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་སྤོང་བ་དང་། །རྒྱུ་མེད་ཆད་དང་མེད་པ་དང་། །མཆོག་དང་དག་པ་བཀྲ་ཤིས་པ། །ཕ་རོལ་སྨྲ་བ་བཅུ་དྲུག་ཡིན། །ཕ་རོལ་སྨྲ་བ་ནི་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ དང་།མངོན་པར་གསལ་བར་སྨྲ་བ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། རྟག་པར་སྨྲ་བ་དང་། སྔོན་བྱས་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཆོས་སུ་སྨྲ་བ་དང་། མཐའ་དང་ མཐའ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དང་།མཐའ་མི་སྤོང་བར་སྨྲ་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཆད་པར་སྨྲ་བ་དང་། མེད་པར་སྨྲ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། དག་པར་སྨྲ་བ་དང་། དགེ་མཚན་དང་བཀྲ་ཤིས་སུ་སྨྲ་བའོ། །རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་།རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་། དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དག་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱུ་མཆོག་པའི་ཚོགས་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ལྟ ཞིང་རྣམ་པར་འཇོག་ལ།ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ། ལུང་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་དེ་དང་ལྡན་པ་ཐོས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དང་། སྡེ་སྣོད་བྱིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་ལ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་ གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་རྟོག་གེ་པ་དཔྱོད་པ་ཅན་དེ་ཉིད། རྟོག་གེར་རྟོགས་པའི་ས། རང་གི་སྤོབས་པ་ལས་བྱུང་བ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དངོས་པོ་གང་དག་ ལས་དངོས་པོ་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྲགས་ཤིང་འདོགས་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་མ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དེའི་དོན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་ སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་དེ་ཡང་དེ་དག་ལས་འབྱུང་གི་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་དེ་དེ་ལས་ཡོད་དོ།

对于'这四者是智者所说'这部经的解释是：这四种和合承诺是：即对客人和合承诺、对众生和合承诺、对上师和合承诺、对应聚集者和合承诺。
应当知道依靠四处而得果报：即依靠利益、不伤害、供养、同分这四处和合，将成就大受用、十方闻名、无烦恼、证得涅槃、往生善趣这五种果报。
智者的智者特征有三种：即正受持善法、决定于善法、依止善法。另外三种是：正受持增上戒、正受持增上心、正受持增上慧。
第六品。其中，非如理作意安立分别是什么？其中偈颂为：'因中有果显现及，过去未来实有等，我与常及诸业力，主宰等相害众生，边与无边皆远离，无因断见及无有，最胜清净吉祥等，外道见者有十六。'
外道见有十六种：即因中有果论、显现论、过去未来实有论、我论、常论、宿作因论、主宰等作者论、损害法论、边无边论、不离边论、无因论、断见论、无有论、最胜论、清净论、吉祥论。
什么是因中有果论？如此处有些沙门或婆罗门，在恒常的时候、永恒的时候，认为因中决定有果，如是见解并如是宣说，如同牛主派。
他们为什么会见到、安立并宣说因中有果呢？是依据教证和理证：什么是教证？即从一传一的听闻传承，以及经典授予的方式而来。
什么是理证？即沙门、婆罗门中的论理者、思辨者，住于论理所得地，从自信生起，随顺凡夫观察而住，他们这样思维：某些事物从某些事物生起，那些即是众所周知并安立为因，而非其他。
欲求果报者也是为了那果报而执取，而非其他。也是在那些作业中运用它们，而非其他。那果报也是从它们生起，而非从其他生起，因此果报是从彼而有。

།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་། བྱ་བ་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་དུ་རུང་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། དེ་འདོགས་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་རྟག་ཏུ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ལྟའོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད པར་བྱ་སྟེ།ཅིའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད། གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ལ་བྱེ་ བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར།རྒྱུར་ངེས་པ་དང་འབྲས་བུར་ངེས་པ་མེད་པས། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ཅི་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད། གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཞིག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་ཀྱི། རྒྱུ་ཡོད་ན་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ཏེ་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔས་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་ན་དམིགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། བུམ་པའི་ནང་ན་ཆུ་འདུག་པ་ལྟ་བུ་དང་། དེའི་རྟེན་ལ་དམིགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ལ་མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་དང་།དེ་ཉིད་བཞིན་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། རང་གི་ལས་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱུ་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་འགྱུར་བར་འོང་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་ རྟག་པའི་དུས་དང་།ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཡང་འདི་ནི་སྨྲ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་། །མངོན་པར་གསལ་བར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི། སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དག་ཡོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་དང་།སྒྲའི་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས། ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ལ་མངོན་པར་གསལ་བར་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ། ལུང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རིགས་པ་ གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་བདག་ཉིད་རྟོག་གེ་བ་དཔྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ལ། འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་བྱེད་ཅེ་ན།མངོན་པར་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས། མངོན་པར་གསལ་བར་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ་། །རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མངོན་པར་སྨྲ་བ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་མེད་པའམ་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པར་འདོད། གལ་ ཏེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་གིས་བསྒྲིབས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་ཡོད་པར་ཡང་འདྲ་ན། འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་དེ་མི་རུང་ངོ་། །དཔེར་ན་མུན་པས་རྫ་མའི་ནང་གི་ཆུ་ བསྒྲིབས་པ་ན།རྫ་མ་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།

如果不是这样的话，一切都将被安立为一切的因，一切都将成为所取，一切都将适用于所有的作用，一切也都将从一切中生起。因此，认为在施设、执取、作用和生起等方面，因中恒常具有果。对此应当这样说：因的相和果的相，以及因中有果的相是同一相还是异相？如果是同一相的话，那么因为因和果二者没有差别，就不会有确定的因和确定的果，所以不能说因中有果。如果是异相的话，那么是未生的相还是已生的相？如果是未生的相，那么说因中有未生的果也是不合理的。如果是已生的相，那么说因中已生的果还要生起也是不合理的。因此，因中并没有果，而是有因时依缘而生。
关于这一点，应当知道通过五种相来了知有相法中存在有相法：即在其处所中可见，如瓶中有水；在其所依中可见，如眼识依于眼根；如是在自相中可见，如因不可推度而作自业；因的转变或者说通过转变的缘而来的转变。因此，在恒常时和永恒时，因中决定有果是不合理的。由此道理，这也不应该这样说，而是仅仅是生起而已。如是，无差别相、有差别相、未生相、已生相都是不合理的。
什么是显现论者呢？就是有一些沙门或婆罗门这样认为并且这样说：'事物仅仅是显现已有之物，而不是生起。'例如，主张因中有果者以及声相论者。为什么因中有果论者会认为因中有果是显现呢？他们是通过教证和理证来论证的。教证如前所述。什么是理证呢？这里有些人自认为是论理家、思辨者，如前广说。他们这样想：如果因中无果就不可能生起，而且也不是不为了成就果而努力。为什么要这样做呢？为了使其显现。他们如此思维后，就成为显现论者。
对于因中有果显现论者，应当这样说：是无遮蔽因还是有遮蔽？如果无遮蔽，那么说被无遮蔽因所遮蔽是不合理的。如果有遮蔽，那么既然是存在的，为什么不遮蔽与果相关的因呢？这是不合理的。例如，当黑暗遮蔽瓶中的水时，也会遮蔽瓶子一样。

།གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡང་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུས་བསྒྲིབས་ན་ནི། དེས་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་བ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་ཀྱི། རྒྱུ་གསལ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཡོད་པ་ ཉིད་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་ཉིད་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་གསལ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཉིད་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ ན་ལ་ལའི་རྒྱུ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ།འབྲས་བུ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ནི་ས་བོན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མངོན་པར་གསལ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། མངོན་པར་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཅི་ཆོས་དེ་ལས་མངོན་པར་གསལ་བ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཐ་དད་[(]བ་[,]པ[)]མ་ཡིན་ན་ནི། རྟག་ཏུ་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཆོས་ཡིན་པས། མངོན་པར་གསལ་བ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་ནི་དེས་ན་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་གམ། རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན། རྒྱུ་མེད་པ་མངོན་པར་གསལ་བར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་མངོན་པར་གསལ་བར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུར་གྱུར་པ་མངོན པར་གསལ་བས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།དེས་ན་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་། མངོན་པར་གསལ་བ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མངོན་པར་གསལ་བ་ཐ་དད་པ་ལས་ཀྱང་ མི་རུང་ངོ་།།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །མེད་པའི་མེད་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་གསལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོད་པ་ཡང་ཐག་རིང་བས་མི་འཛིན་ལ། སྒྲིབ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་པོ། སྒྲིབ་གཡོགས་དང་། མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། མིག་སླུ་བར་བྱེད་པས་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཆུང་བ དང་།སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། དབང་པོ་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་ཉམས་པ་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་མ་བྱུང་བས་ཀྱང་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མངོན་པར་གསལ་བར་སྨྲ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྒྲར་སྨྲ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་སྒྲར་སྨྲ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་སྐད་འདོགས་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གནས་པར་ལྟ་ལ། རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྨྲ་བ་ལས། མངོན་པར་གསལ་བར་འགྱུར་བར་ལྟ་སྟེ། དེས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སྒྲ་ནི རྟག་གོ་སྙམ་མོ།།དེ་བས་ན་མངོན་པར་གསལ་བར་སྨྲ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ། ཆོས་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་འདས་པ་ཡང་ཡོད། མ་འོངས་པ་ཡང་ ཡོད་དེ།ད་ལྟར་བྱུང་བ་བཞིན་དུ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ལུང་དང་ རིགས་པས་བྱེད་དེ།ལུང་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཆོས་འདི་པ་ཡང་མདོ་སྡེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དེ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ།འདས་པའི་ལས་ནི་ཡོད་དོ།

如果因也被障碍因所障碍，那么因就能显现果，而不能说因不能显现。对此也应当这样说：是存在性本身是障碍因，还是果本身是障碍因？如果存在性本身是障碍因，那么因也是存在的，存在性在任何时候都不显现是不合理的。如果果本身是障碍因，那么有些的因就是它本身，果也是它本身，比如芽是种子的果，而是茎等的因，因此既是显现的也是它本身，又是不显现的也是它本身，这是不合理的。
对此也应当这样说：是法与显现无别呢？还是认为有别？如果无别，那么就永远是显现的法，显现使显现显现是不合理的。如果有别，那么它是无因的还是有因的？如果是无因的，那么无因就不能显现。如果是有因的，那么因为尚未显现，所以果成为显现而显现也是不合理的。
因此，无障碍因和有障碍因，存在的相和果的相，显现无别和显现有别都是不合理的。因此，凡是无实法，其相即是无；凡是有实法，其相即是有。无的无性即是无显现，有的有性即是显现性。
应当解释有为何不能被执取的相：有既不因远而不能执取，也不因四种障碍因：遮蔽、不显、胜过、眼欺而被障碍，也不因小、心散乱、根坏失及与之相应的识未生而不能执取。
如同说因中果显现是不合理的一样，声论者的观点也应视为不合理。其中声论者的特点是这样的：认为声的相就如同假立那样安住，而且认为那种安住通过反复言说的方式而显现，因此他这样想：声是常住的。因此显现论也是由不合理而产生的。
什么是说过去未来实有论呢？就像这里有些沙门或婆罗门，或在此法中有一些人说过去也有，未来也有，如同现在一样，以相而成就，是实有，不是假有，这样非如理地见解并且这样说的人也有。为什么会这样见解并且这样说呢？是依据教证和理证而说的。什么是教证呢？这应当如前观察。此法的人也非如理地解释经典，即：十二处皆有，十二处以相而有。世尊说：比如过去业是有的。

།འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པའི་གཟུགས་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་གོ། །རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ འདི་ན་ཁ་ཅིག་རྟོག་གེ་པ་དཔྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཆོས་གང་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་གིས་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་ནི། དེས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི། དེས་ན་དེའི་ཚེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ མ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འདས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི། དེས་ན་དེའི་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་སྟེ། དེས་ན་དེ་ འདས་པ་ཡང་ཡོད།མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲའོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད། གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི།མཚན་ཉིད་དུས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་དུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད། གལ་ཏེ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་དུས་གསུམ་དུ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར བྱ་སྟེ།ཅི་མ་འོངས་པ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འོང་བར་མཐོང་ངམ། འཕོས་ནས་སྐྱེའམ། མ་འོངས་པའི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདུག་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ད་ལྟར་སྐྱེའམ། ལས་མི་བྱེད་པ་ཞིག་ལས། ལས་བྱེད་བར་འགྱུར་རམ། མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པ་ཞིག་ལས་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པར་ འགྱུར་རམ།མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ལས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རམ། མ་འོངས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་གལ་ཏེ་འོང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ཡུལ་ན་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། ད་ལྟར་དང་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་ད། ཐེར་ཟུག་པར་འགྱུར་ བས་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་འཕོས་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེས་ན་མ་འོངས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ལ། སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡང་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་འཕོ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདུག་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ཡང་། དེས་ན་ཐེར་ཟུག་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡང་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལས་མི་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ལས། ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེས་ན་མ་བྱུང་བ་བྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱོན་སྔ་མ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ལས་དེ་ཡང་ཅི་དེ་དང་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དམ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད། གལ་ཏེ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེའི་མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་ལས་མི་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ལས། ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ལས་མི་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

比如说，从'过去的色是存在的'这句话开始，直到'未来的识也是存在的'这样所说的，是不如理作意。什么是道理呢？就像这样，这里有些人是论师观察者，从这句话开始，如前所述。他这样想：任何法以其自相而安住，那就是由此圆成。如果未来不存在的话，那么此时就会失去自相。如果过去不存在的话，那么此时就会失离自相。如果这样的话，自相就会不圆成，因此自相不能说是不圆成。他这样想着，因此他如此见解并且说过去也存在，未来也存在。
对此应当这样说：过去和未来的相是与现在的相不同的相呢？还是认为是不同的相？如果是不同的相的话，就不能安立为三时的相。如果是不同的相的话，就不能称为圆成的相。对此还应当这样说：属于时间的法是常住相呢？还是认为是无常相？如果是常住相的话，就不能称为属于三时。如果是无常相的话，就不能说是如实存在于三时中。
对此还应当这样说：是否见到未来到现在时来？是迁移而生？还是如实安住于未来，依此而现在生起？是从不作业变成作业？是从相不圆满变成相圆满？是从不同相变成非不同相？是未来转变成现在事物？如果是来的话，那么就会住于处所，与现在无差别而成为恒常，所以不合理。如果是迁移而生的话，那么未来就成为未生，先前未有的也成为已生，未生的也成为迁移，所以这也不合理。如果如实安住并依此而生的话，那么就会成为恒常，先前未有的也成为已生，未来也因为未生而不合理。如果从不作业变成作业的话，那么未有就会成为已有，过失如前所说一样，所以这也不合理。
那么这个业是与彼不同相呢？还是认为是不异相？如果是不同相的话，因为没有未来相所以不合理。如果是不异相的话，那么就不能说从不作业变成作业。如同不作业一样，相不圆满、相不同、未来事物的相也应当如是了知。

།དེ་ལ་བྱེ་ བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་རང་བཞིན་འདྲེས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་།།མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ད་ལྟར་དང་འདས་པ་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་འདི་དག་ཉིད་དང་། ལན་གྱི་ལམ་འདི་ཉིད་ཀྱིས། ཅི་རིགས་པར་སྐྱོན་དང་ལྡན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ དང་།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། འོངས་པ་དང་། འཕོས་པ་དང་། བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། ལས་དང་མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོས་ཀྱང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་སྐད་དུ་ལན་བཏབ་ཀྱང་ ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ།གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན། དམིགས་པ་མེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་འཇུག་ན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པའི་ལུང་དང་ཇི་ལྟར་ འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ།འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་འཇིག་རྟེན་ན་མེད་དོ་ཞེས་འཛིན་པའི་བློ་མི་འཇུག་གམ། འོན་ཏེ་འཇུག་པར་འདོད། གལ་ཏེ་མི་འཇུག་ན་ནི་དེས་ན་བདག་མེད་པར་འཛིན་པ་དང་། རྭི་བོང་གི་ར་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པར་ འཛིན་པ་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་གཡོ་མེད་པ་ནི་ངས་གདམས་ངག་བྱིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་ན། ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས། མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་རུང་བར་ འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འཇུག་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཅི་བློ་དེ་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པའམ། མེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་མེད་པར་འཛིན་པའི་བློ་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་འགྱུར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ མེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་མེད་པའི་རྣམ་པའི་བློ་དེ། ཅི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འཇུག་གམ། མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ལ་འཇུག་ན་ནི། དེས་ན་མེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པའི་བློ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འཇུག་ན་ནི།དེས་ན་དམིགས་པ་མེད་པ་ལ་བློ་འཇུག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་། ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་ལ། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཡོད་པ་མི་ཤེས་ པ་དང་།མེད་པ་མི་ཤེས་པས་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་གནོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་། འདས་པའི་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་།བག་ཆགས་དེ་ལ་དེ་ཡོད་པའི་འདོགས་པ་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་གང་དག་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་སྐྱེས་ནས་འགགས་པ་ཡོད་ལ། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་འདུ་བྱེད་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱི་རྒྱུད་འཇུག་པ་དེ་ལ་ནི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་རྒྱུན་ དུ་གནས་པ་ལས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །འདས་པའི་གཟུགས་ཡོད་དོ། །མ་འོངས་པ་ཡོད་དོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ལ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་།།རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་མ་འོངས་པའི་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་འདི་ ལས་དགོངས་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

其中差别是这样的：由于有自性混杂的过失，所以不合理。如同未来与现在那样，对于现在与过去也应当以这些理由和这些回答的方式，观察其相应的过失。如是，以自相和共相，以及来去、迁移、依缘而生、业与相不圆满、相不同，以及以未来之事物而说过去和未来实有，都是不合理的。
虽然如此回答，但又有此说：如果过去和未来不存在，对于无所缘如何能生起认识？如果能生起认识，又如何不与所说的'十二处皆有'等教证相违？对此应当这样回答：难道世间不会生起'无'的认识吗？还是认为会生起？如果说不生起，则执无我、兔角、石女儿等的认识也就不应当说是'无'了。
世尊对不动听闻者所说的'我授予教诫，如实修行者，于有知其有，于无知其无'这样的教言也将不合理。如果说会生起，那么这种认识是以'有'的行相还是以'无'的行相？如果是以'有'的行相，则执无的认识不应成为'有'的行相。如果是以'无'的行相，则此无的行相的认识是缘于实有还是缘于无有？如果缘于实有，则以'无'的行相的认识缘于实有是不合理的。
如果缘于无有，则不应说'于无所缘不生起认识'。所说的'十二处皆有'，是依于有者具有有的特征、无者具有无的特征而说的。如是，有相之法执持有相，无相之法执持无相，因此称为诸法。若非如此，则由于不知有、不知无，瑜伽行者就不会相续思维所知之法，这是不合理的。
如说'众生感受有害无害的感受，故过去业存在'，这也是依于习气中有彼而假立而说的。即某些行中生起善不善业后灭去，由彼因缘而特殊相续转起，此即称为习气。由其相续住故，能成就可意不可意果，因此无过失。
所说的'过去色有，未来有，现在有，乃至识亦如是有'，这也是依于诸行三种相而说的。依于因相、自相、果相而说：依于因相而说'未来有'，依于此自相有而说'现在有'。

།འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་འདས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟར་རྫས་སུ་ནི་མི་རུང་གི་། མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་ པ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ལུས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། འདོད་པར་བྱ་ བ་དང་།འདོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྟག་ཏུ་རུང་བ་དང་བརྟག་ཏུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དེ་། འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ལུས་སྐྱེས་པ་དང་། རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་། མི་སྐྱེ་ བའི་ཆོས་ཅན་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། བརྟག་ཏུ་རུང་བ་དང་། བརྟག་ཏུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །འདས་པ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་ གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་འདས་པ་དང་། རྐྱེན་འདས་པ་དང་། འབྲས་བུ་འདས་པ་དང་། ལུས་ཞིག་པ་དང་། འགགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། ལྟས་ པའི་གནས་ལྟ་བུ་དང་།ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ལྟ་བུ་དང་། བརྟག་ཏུ་རུང་བ་དང་། བརྟག་ཏུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན། བདག་གམ་སེམས་ཅན་ནམ། སྲོག་གམ། སྐྱེ་བ་པོའམ། གསོ་བའམ། སྐྱེས་བུའམ། གང་ཟག་གམ། དེ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པར་གནས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དག་ཡོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ལུང་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན བཞིན་ནོ།།རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རྟོག་གེ་པ་དཔྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་མ་ཡིན་པས། ཡོད་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འཇུག་པ་དམིགས་པ་དང་། བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་སྤྱོད་པ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་འདི་ སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ན། དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་མཐོང་བ་ན། རྣམ་པ་ལྔས་བདག་ཏུ་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་དབྱིབས་མཐོང་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ཁོ་ན་འཇུག་པའི་རིགས་ཀྱི། སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འཇུག་པའི་མི་རིགས་སོ། །བདེ་བ་ དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཡེན་སྤྱོ་བའི་འདུ་བྱེད་མཐོང་ན།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ཁོ་ན་འཇུག་པའི་རིགས་ཀྱི། སེམས་ཅན་ལ་དམས་པ་དང་མ་ཐོས་པའི་བློ་འཇུག་པའི་མི་རིགས་སོ། །མིང་དང་ལྡན་པ་མིང་དང་འབྲེལ་བའི་འདུ་བྱེད་མཐོང་ན། འདུ་ཤེས་ཀྱི་བློ་ཁོ་ན་འཇུག་པའི་རིགས་ ཀྱི་།རྒྱལ་རིགས་སམ། བྲམ་ཟེའམ། རྗེའུ་རིགས་སམ། དམངས་རིགས་སམ། སངས་རྒྱས་བྱིན་ནམ། ཡོན་ཏན་བཤེས་གཉེན་ཞེས་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འཇུག་པའི་མི་རིགས་སོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་འདུ་བྱེད་མཐོང་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་བློ་ཁོ་ ན་འཇུག་པའི་རིགས་ཀྱི།བྱིས་པ་དང་མཁས་པ་ཞེས་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འཇུག་པའི་མི་རིགས་སོ། །ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་མཐོང་ན། སེམས་ཅན་གྱི་བློ་ཁོ་ན་འཇུག་པའི་རིགས་ཀྱི། ངས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འཇུག་པའི་མི་རིགས་སོ་ སྙམ་མོ།།དེ་ལྟར་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བར་དངོས་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ། རྣམ་པ་ལྔར་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་ཁོ་ན་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བློ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བར་དེས་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་མཐོང་ནས། འདི་སྙམ་དུ་ སེམས་ཏེ།བདག་ཡོད་དོ་སྙམ་མོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ན། བདག་གི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་ངོ་། །མཐོང་ཟིན་ནོ།

从果的性相来看说有过去，因此也无过失。再者，过去和未来的性相如此实体是不合理的，应当了知未来的性相有十二种：因的分别、身体未生、依缘、与已生相似、有生法、无生法、未生烦恼、未生清净、可欲、不可欲、可观察、不可观察。
现在也有十二种性相：果的分别、身体已生、具足缘、与已生相似、刹那性、无生法、具足烦恼、具足清净、悦意、不悦意、可观察、不可观察。
应当了知过去也有十二种性相：因已过去、缘已过去、果已过去、身已坏灭、已灭性、无生法、烦恼寂灭、清净寂灭、如所依处、如非所依处、可观察、不可观察。
何为我见？如此，此处有些沙门或婆罗门，如此见解，即此外道，认为我或众生或命或生者或养育者或士夫或补特伽罗等真实存在，如是见解并如是宣说。为何如是见解并如是宣说？以教证和理证，其中教证如前。
何为理证？如此，此处有些寻思者观察者，如前所说，由非先起分别而见有情之心趣入所缘，及见先起分别而行，由二相而如是思维：若无我，见五种事物时，以五相趣入我执心是不合理的。见色形时，应当唯生色心，不应生众生心。
见乐苦所动之行时，应当唯生受等心，不应生众生卑贱与未闻心。见具名与名相关之行时，应当唯生想心，不应生刹帝利或婆罗门或吠舍或首陀罗或佛授或德友等众生心。
见与善不善行相关之行时，应当唯生行心，不应生愚者与智者等众生心。见识趣入境时，应当唯生众生心，不应生'我见'等众生心。
如是非先起分别而于五事中，唯以五相生众生心而不生行心，因此由非先起分别而见其生众生心所缘，如是思维：有我。其如是思维：若无我，则我以眼见诸色，见、已见。

།ཡང་ན་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། འདུ་བྱེད་ རྣམས་ལ་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྤྱོད་པ་དམིགས་པའི་མི་རིགས་སོ།།ལྟ་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་ལས་གྲུབ་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་མི་དགེ་བའི་ལས་འགྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་སྤྱོད་པ་དམིགས་པ་མི་རིགས་ཏེ།དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཙམ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་མི་རུང་ངོ་སྙམ་མོ། །དེས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ཡོད་དོ་སྙམ་མོ།

或者说'将不会看见'这样的想法，先有这样的造作，不应该执着于以心识为先导的诸行的行为。
如同对于眼根的道理，对于耳根、鼻根、舌根、身根、意根也应当如是了知。
同样地，从造作善业而成就善业，从造作不善业而成就不善业等，不应该执着于以心识为先导的行为。
那也仅仅是诸行而已是不行的。
因此他这样想：'我存在'。

།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་ སྟེ།ཅི་གང་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འབྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་གཞན་མཐོང་བ་ལ་གཞན་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འབྱུང་བར་འདོད། གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ལ་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་བདག་ཡོད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ གཞན་ལ་འདོད་ན་ནི།དེས་ན་དབྱིབས་དང་ལྡན་པ་ལ་བདག་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དམས་པ་དང་། མཐོས་པ་དང་། རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱིས་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་ཡང་བདག་ཅེས་བྱར་མི་ རུང་ངོ་།།ཅི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་འབྱུང་བའམ་འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བྱུང་བར་འདོད། གལ་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་གང་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ལ་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདག་གི་བློ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་གཞན་ལས་འདོད་ ན་ཡང་།དེས་ན་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བས་མ་ཡིན་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་བློའམ། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་བློའམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ལ་ དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་བློ་འབྱུང་བར་འདོད་དམ་མི་འདོད།གལ་ཏེ་བློ་འབྱུང་ན་ནི། དེས་ན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་ཡང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ སེམས་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མི་འབྱུང་ན་ནི། དེས་ན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ལ་ཡང་སྐུར་བ་བཏབ་བར་གྱུར་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་སེམས་ཅན་གྱི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་འཛིན་པའམ། འོན་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དོན་འཛིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་མངོན་ སུམ་གྱི་དོན་འཛིན་ན་ནི།དེས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད། མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་གྱི། སེམས་ཅན་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དོན་འཛིན་ན་ནི། དེས་ན་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཀྱང་མ་བརྟགས་པར་འཕྲལ་ལ་ འཇུག་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྤྱོད་པ་བློའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའམ། འོན་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འདོད། གལ་ཏེ་བློའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ན་ནི། བདག་གི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བདག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ན་ནི། བློ་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།ཅི་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་མི་རྟག་པའམ། འོན་ཏེ་རྟག་པར་འདོད། གལ་ཏེ་མི་རྟག་ན་ནི་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་བདག་གི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྟག་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་ན་ནི། དེས་ན་འགྱུར་བ་མེད་པས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། ། ཅི་སེམས་ཅན་རྩོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བའམ། འོན་ཏེ་མི་རྩོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་སྤྱོད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་རྩོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པས་ཡང་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མི་རྩོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན ཞིག་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་མི་རྩོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་རྒྱུ་ཡོད་པས་སེམས་ཅན་སྤྱོད་པའམ། འོན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པར་སྤྱོད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་། བྱེད་དུ་འཇུག་པ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི། རྟག་ཏུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངམ་ཅི་སེམས་ཅན་རང་དབང་གིས་སྤྱོད་པའམ། འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྤྱོད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་རང་དབང་ཡོད་ན་ནི། བདག་ཉིད་ན་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། སྡུག བསྔལ་བ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་པའི་མི་རིགས་སོ།

对此应当这样说：是在所见之物上产生有情的认知，还是在见到某物时对其他事物产生有情的认知？如果认为是在所见之物上，则由于对色等产生颠倒的有情认知，不应说有我。如果认为是对其他事物，则不应说具有形状者为我。
对于卑贱、高贵、刹帝利等、愚者、智者以及执取色等境者，也不应说为我。
是从法的自性中产生有情的认知，还是从他性中产生？如果认为从自性中产生，则由于对所见之物产生颠倒认知，不应有我的认知。如果认为从他性中产生，则一切境都将成为一切认知的因，这是不应理的。
是否认为在非有情数中产生有情数的认知，或在有情数中产生非有情数的认知，或在异于此的有情数中产生异于此的有情数的认知？如果产生这样的认知，则非有情将成为有情，有情也将成为非有情，异于此的有情也将成为异于此的有情，这是不应理的。
如果认为不产生，则否定现量，这也是不应理的。
有情的认知是执取现量境还是比量境？如果执取现量境，则色等诸蕴将成为现量，而有情不成为现量，这是不应理的。如果执取比量境，则婴儿也将不经观察而当下趣入，这是不应理的。
对此也应当这样说：行为是从认知的因中产生，还是从有情的因中产生？如果从认知的因中产生，则不应说为我的行为。如果从我的因中产生，则不应说为以认知为先导的行为。
行为的因是无常还是常？如果是无常，则由于有变化，不应说为我的行为。如果是常而无变化，则由于无变化，不应说为行为。
是具有勤勉性的有情在行为，还是具有不勤勉性的有情在行为？如果是具有勤勉性，则由于恒常具有行为，不应再说'又行为'。如果是具有不勤勉性，则不应说不勤勉性的行为。
是有因而有情行为，还是无因而行为？如果有因，则对有情的行为还需要其他的发动者，这是不应理的。如果无因，则一切时中一切都将行为，这岂不是不应理？
是有情以自主而行为，还是以他主而行为？如果有自主，则不应理有生病、衰老、死亡、痛苦、烦恼的行为。

།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྤྱོད་ན་ནི། བདག་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཕུང་པོ་ཙམ་སེམས་ཅན་དུ་འདོགས་པའམ། འོན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལ་ཡོད་པའམ། ཕུང་པོ་ རྣམས་དང་ཐ་དད་པའམ།ཕུང་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པས་བདག་བདེན་པར་གནས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་ན་ནི། དེ་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ གྲང་སྟེ།གལ་ཏེ་རྟག་ན་ནི་རྟག་པ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཕན་པ་དང་། གནོད་པར་འགྱུར་བའི་མི་རིགས་སོ། །ཕན་པ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ན་ནི། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པའི་མི་རིགས་སོ། །ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ་མེད་ན་ནི། ལུས་གཏན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འབད་མི་དགོས་པར་བདག་རྟག་ཏུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་ན་ནི། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་དང་། འཇིག་པ་དང་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ཡང་མི་དམིགས་པས་མི་རུང་ལ། འདིར་ཞིག་པར་གྱུར་པ་གཞན་དུ་མ་བྱས་པར་ཐོབ་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་ཐ་དད་ན་ནི། དེས་ན་སེམས་ཅན་འདུ་མ་བྱས་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་བདག་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།ཅི་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་དེ་དང་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ཅི་ལྟ་བ་ ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པར་བཏགས་ནས་ལྟ་བ་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའམ།འོན་ཏེ་དེ་དག་དང་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གདགས་ན་ནི། དེས་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ལྟ་བ་པོར་གྱུར་གྱི། བདག་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ མེད་པས་ལྟ་བ་བོར་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་དེ་དག་དང་ཐ་དད་ན་ནི། དེས་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བདག་གི་ལས་སམ་བྱེད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གལ་ཏེ་ལས་ཡིན་ན་ནི། དེ་ཡང་ས་བོན་དང་འདྲ་བས་དེས་ནི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྫ་མཁན་ལ་སོགས་པ་ཐ་ སྙད་དུ་གདགས་པའི་མི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་མི་རྟག་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གྱུར་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་མི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་མི་རྟག་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ལ། དེ་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་དགུར་ བྱེད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་མི་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། ས་ལྟར་ལས་གསལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་སའི་ལས་ནི་གསལ་བར་དམིགས་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་ཐུར་དུ་མི་ལྟུང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ ཞིག་ཡིན་ན་ནི།དེས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཙམ་ལ་ནམ་མཁར་གདགས་པར་ཟད་པས་མི་རུང་ངོ་། །གདགས་པས་ཡོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། དེའི་ལས་ནི་གསལ་བར་དམིགས་ལ། བདག་གི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་མི་རུང་སྟེ། །འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལས་ནི་ གསལ་བར་དམིགས་ཏེ།དེའི་དབང་གིས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་འཇུག་སྟེ། དེ་བས་ན་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་གལ་ཏེ་ཟོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་ན། དེས་ན་ཇི་ལྟར་ཟོར་བ་ལ་སོགས་ པས་གཞན་གཅད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་གཞན་མི་དམིགས་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་མེ་ནི་སྲེག་པ་པོ་ མེད་པར་ཡང་།བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྲེག་པར་བྱེད་དོ།

如果被他人所控制，就不能说'我在行动'。对此应当这样说：是将蕴聚合体安立为有情，还是存在于蕴中，或是与诸蕴不同，或是认为无蕴？
如果认为仅仅是蕴聚合体，那么由于与诸蕴无有差别，就不能说'我真实存在'。如果存在于诸蕴中，那么它是常住的还是无常的呢？
如果是常住的，那么常住之物受到快乐和痛苦的利益与损害是不合理的。如果没有利益与损害，那么趣入善法与非善法也是不合理的。如果不趣入善法与非善法，那么身体就永远不会出生，不需要努力就永远解脱，这是不合理的。
如果是无常的，那么既看不到离开诸行而有，也看不到灭与生相续运行，所以不合理；而且在此处灭了却在他处未造作而获得的过失也会产生，所以不合理。
如果与诸蕴不同，那么就不能说有情是无为法。如果是无蕴的，那么由于与身体无关联，就会永远不是烦恼性的，所以不能称为'我'。
是具有见者等特征呢？还是认为与彼不同的特征？如果是见者等特征，那么是在见等上安立为见等而称为见者的特征呢？还是与彼等不同？
如果安立于见等，那么见等本身就成为见者，而'我'与见等无差别，所以不能成为见者。如果与彼等不同，那么见等是'我'的业或作用呢？
如果是业，那么它就如同种子一样，因此会成为无常，这是不合理的。如果是如陶师等世俗安立的人那样，那么由于是无常的和世俗的，所以不合理。
如果是如具神通的世俗安立的人那样，那么由于是无常的和世俗的，而且能对一切事物随意而为，所以不合理。
如果是如地那样，那么会成为无常，而且不像地那样业用明显，所以不合理。如此，地的业用是明显可见的，由其力量使物体不向下坠落。
如果是如虚空那样，那么仅仅是在无色上安立为虚空而已，所以不合理。即使是以安立的方式而有，其业用是明显可见的，而'我'不是那样，所以不合理。
如此，虚空的业用是明显可见的，由其力量而有来去、屈伸等业用运行，因此不能说是业。如果是作用，那么如果与斧子等相似，那么就如同斧子等能砍断他物等作用一样，
见等之外不见有其他见等，所以不合理。如果是如火那样，那么执著为'我'就成为无意义，所以不合理。如此，火即使没有能烧者，也能自己烧物。

།གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བདག་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་འདོད། གལ་ཏེ་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ།རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེས་ན་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ལ། ཡམས་ཀྱི་ནད་དང་། གནོད་པ་དང་། འགོ་བའི་ནད་རྣམས་དང་། དེ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དག་དམིགས་ཏེ། འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བདག་མེད་པར་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་། ནང་གི་ལུས་དེ་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི། དེས ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་གང་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་འཇུག་ ཀྱང་འཇུག་ལ་ལྡོག་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་འདོད། གལ་ཏེ་གང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ནི། དེས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ངང་ཅན་དང་། འཇིག་པའི་ངང་ཅན་དང་། གཞན་དང་གཞན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ལུས་དང་། མྱུ་གུ་དང་། ཆུ་ཀླུང་དང་། མར་མེ་དང་། བྱ་བ་དང་། བཞོན་པའི རྒྱུན་རྣམས་ལ་དམིགས་ཏེ།དེས་ན་བདག་མེད་པར་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉིད་འཇུག་ཅིང་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་བདག་ཉིད་འཇུག་ཅིང་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཅི་ཡུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟ་བ་པོའམ། བྱེད་པ་པོའམ། གྲོལ་ པ་པོར་འདོད་དམ།འོན་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལྟར་འདོད། གལ་ཏེ་འགྱུར་བ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉིད་ཟ་བ་པོ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། གྲོལ་བ་བོར་འགྱུར་བས་བདག་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ ཞིག་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་ཟབ་པོ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། གྲོལ་བ་པོ་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འགྱུར་བ་མེད་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་པོར་འདོགས་པའམ། འོན་ཏེ་བདག་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡང་འདོགས་པར་འདོད། གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ལ་འདོགས་ན་ནི། མེ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ།

如果是除了观察者等特征之外的其他特征，那么就不应该称无一切量的特征为我。对此也应当这样说：是具有烦恼和清净特征的事物成为烦恼或清净，还是不具有这些特征的事物成为烦恼或清净？如果具有烦恼和清净特征的事物成为烦恼或清净，那么在诸行中可见瘟疫、损害、传染病及其平息和利益等，这些行具有烦恼和清净的特征。因此，无我是不合理的，因为外在事物和内在身体会成为烦恼和清净。如果是不具有这些特征，那么离开烦恼和清净特征的我成为烦恼和清净是不合理的。
对此也应当这样说：是具有流转特征的事物既流转又还灭，还是不具有这些特征的事物如此？如果具有特征的事物如此，那么在诸行中可见五种流转特征：即有因、具生性、具灭性、从一处到另一处的流转和变化，这就是流转的特征。这可见于诸行如身体、芽、河流、灯火、事业和乘具等相续。因此，无我是不合理的，因为诸行自身流转和还灭。如果是不具有这些特征，那么无流转特征的我自身流转和还灭是不合理的。
对此也应当这样说：是由境界所生的苦乐变化、由心所生的变化、由烦恼和随烦恼所生的变化，被认为是受者、作者或解脱者，还是不变化的被如此认为？如果认为变化是如此，那么诸行自身成为受者、作者和解脱者，因此我成为无常是不合理的。如果是不变化的，那么受者、作者和解脱者是我，不变化是不合理的。
对此也应当这样说：是将作者安立于我自身，还是也安立于异于我的其他事物？如果安立于我自身，就如同说火在燃烧。

།འོད་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཡང་འདོགས་ན་ནི། དེས་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་། བྱེད་པ་པོར་འདོགས་པས་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ་། ། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་འདོགས་པའམ། འོན་ཏེ་གཞན་ལ་ཡང་འདོགས་པར་འདོད། གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ལ་འདོགས་ན་ནི། དེས་ན་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་མིའི་ལུས་ལ་ཡོན་ཏན་བཤེས་གཉེན་དང་། སངས་རྒྱས་བྱིན་ཞེས་བྱ བ་ལ་སོགས་པ་གདགས་སུ་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གཞན་ལ་འདོགས་ན་ནི། དེས་ན་འདུ་བྱེད་ཙམ་ལ་བདག་ཏུ་འདོགས་པར་ཟད་དེ། བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་མི་ཉིད། བདག་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་ནོ་ སྙམ་དུ་སེམས་ལ།གཞན་དག་ལ་ཡང་རྣམ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བར་འདོད། གལ་ཏེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་དེས་ན་རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་ཤས་ཆེར་ལྷག་པར་སྐྱེ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་མེད་ པར་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་།ཐར་པ་ལ་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བདག་ཡོད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་འདོད།གལ་ཏེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་བདག་བདེ་བར་གནས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་དགེ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ ལས་སྐྱེས་པ་དང་།ཐར་པ་ལ་སྐྲག་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། དཀར་པོའི་འབྲས་བུ་འཕྲལ་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སམ་འོན་ཏེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ བདག་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ནི།དེས་ན་ནམས་ཀྱང་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་བདག་མེད་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཙམ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་བདག་ཡོད་དོ་སྙམ་ དུ་སེམས་པ་མི་རུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བར་དེའི་བློ་འཇུག་པ་དང་། བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་སྤྱོད་པ་སྟོན་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་འདོགས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཟབ་པོ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། གྲོལ་བ་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བྱེད་པ་པོར་འདོགས་པ་དང་། བརྗོད་པར་འདོགས་པ་དང་། ལྟ་བ་འདོགས་པས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་མི་རུང ངོ་།།ཡང་ཡང་དག་པའི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་འདོགས་ལ། དེ་རྫས་སུ་འགྱུར་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆོས་དེ་དག་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཡང་མི་རྟག་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་།མི་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། དགེ་སློང་དག་ཁྱོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་མི་རྟག་པའོ། །དགེ་སློང་ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་མི་བརྟན་པ་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

不应称为能作光明。如果也安立于其他，则于眼等诸根也安立为作者，则执我将成无义而不应理。对此也应如是说：是唯于自身安立为我，还是也欲安立于他？若安立于自身，则于世俗假立之人身，不应安立善知识、佛授等功德之名。
若安立于他，则仅仅于诸行安立为我而已，执我将成无义故不应理。如是，此处世俗假立之人，于自身思维为'是有情'，于他人也如是显示。对此也应如是说：执我见是善还是不善？若是善，则于愚者多分增长，无修行亦生起，
令怖畏解脱，能治罪过故不应理。若是不善，则如是不应称为无颠倒，若有颠倒则不应说有我。执无我见是善还是不善？若是善，则若有我安乐而住，则不应称无我见为善、无颠倒。若是不善，则不应称为一切智者所说，
从修行而生，不令怖畏解脱，当下获得白果，对治诸过失。是思维自身有我，还是执为我见？若思维唯我，则永不会生起无我之心故不应理。若是我见，则无我而仅于诸行由我见力思维有我不应理，
是故也不应说有我。如是，未经思维而趣入其心，及经思维而显示行为，安立于诸蕴，建立相，建立烦恼及清净，建立趣入及还灭，建立甚深及作者、解脱者，安立作者，安立言说，由安立见解故也不应有我。
复次，当说真实我之相：于诸法安立我，由彼将成实故，不应说彼等是异或非异。或者彼等诸法即是我相，即是无常相、不坚固相、不可靠相、变异相、生法相、老病死法相、唯法相、苦相。
如是世尊亦说：'诸比丘，汝等之法我即是此，比丘，汝之我是无常。比丘，汝之我是不坚固、不可靠、变异法性。'等如是宣说。

།ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་འདོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟ། ཐ་སྙད་ལ་བདེ་བར་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་དོ་སྙམ་སྟེ། སྐྲག་པ་ལ་གསལ་བ་ དང་བདག་དང་།ཕ་རོལ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐྱོན་དང་ལྡན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟག་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་པ་སྟེ། བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱས་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྲུལ་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གསད་དུ་མེད་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་དང་། སྲོག་ཤིང་ལྟར་བརྟན་པར་གནས་པའོ་ སྙམ་དུ་འཛིན་ཏོ་།འདི་ལྟ་སྟེ། རྟག་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཁ་ཅིག་རྟག་པར་འཛིན་པ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། །འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ ཡང་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ།།ཡང་ན་ཁ་ཅིག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྟག་པར་འཛིན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་ཇི་སྐད་སྨྲ་ཞེ་ན། དེའི་གཏན་ཚིགས་ནི་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ ལ་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི།བསམ་གཏན་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་འདས་པའི་དུས་ལ་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་སྟེ་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མི་མཁས་པ། འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དེ་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་ན་ལྷའི་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་རྒྱུན་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དེ་འབྱུང་ངོ་།།ཚངས་པས་རང་གི་ཡིད་ལ་བསམས་པ་གྲུབ་པ་དམིགས་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་དམིགས་པ་དང་། ཕྱི་ མའི་མཐར་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཚོར་བ་ཐ་དད་པར་ནི་མཐོང་ལ།མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་ནི་མ་མཐོང་བ་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དེ་འབྱུང་སྟེ། དེས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་གོ་སྙམ་མོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྟག་པར་འཛིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ པའི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་པས། འདི་ལྟར་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསགས་པ་འབྱུང་ལ་འབྲི་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ན་འཇིག་པར་རྟོག་སྟེ། དེས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། རྡུལ་ ཕྲ་མོ་རྣམས་ལས་ནི་རྫས་རགས་པ་འབྱུང་ལ།རྫས་རགས་པ་རྣམ་པར་བཤིག་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོའི་སོ་ན་གནས་ཏེ། དེ་བས་ན་རྫས་རགས་པ་ནི་མི་རྟག་ལ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ནི་རྟག་གོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལ་རྟག་པར་ལྟ་བ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་ ནི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སུན་ཕྱུང་བས་བདག་གི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་སུན་ཕྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

又以四种因缘，应当了知于诸行中假立众生，即为了方便言说，为了随顺世间，为了不令众生因'一切种类的众生实体皆无'之想而生恐惧，以及为了对自他建立言说功德与过失的信解。因此，说有我者亦非由正理所生。
何谓常见？即如有某沙门或婆罗门等，如前所述。执持'我与世间是常，非所作、非他作、非所化、非他化、不可杀、恒常住、如柱坚住'之见。
即如说常见者，有一类执常见者观察前际，观察后际者中有说有想者，说无想者，说非有想非无想者。
或有一类执微尘为常。
何故如是见及宣说我与世间是常？其因由应当如此经中所说而如理了知。
其中，观察前际者，依小、中、大禅定，由忆念宿住，推度过去时分为前际。由于不善缘起，对过去诸行仅有忆念而不如实了知者，生起此见。
或依天眼，于现在时推度前际，不如实了知诸行刹那坏灭相续，及从此世间至他世间识相续所缘者，生起此见。
缘梵天自意所成，缘大种变异，缘识变异，于后际见想受差别而不见相差别者，生起此见。由此彼作是念：我与世间是常。
执微尘为常者，依世间禅定，由不如实了知缘起，如是见：若以事物为先，则生事物果报积集；若以损减为先，则有坏灭。由此彼作是念：从微尘生粗物，若析粗物则住于微尘位，是故粗物无常而诸微尘是常。
其中，常见中观察前际者与观察后际者，由摄属别相故，以破除我见亦能破除说我别相者。

།གཞན་ཡང་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ། ཕུང་པོ་འཛིན་པ་ཡིན་ནམ། བདག་འཛིན་པ་ ཡིན་པར་འདོད།གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་འཛིན་པ་ཡིན་ན་ནི། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བདག་འཛིན་པ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེར་བདག་གི་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིགས་འདི་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་རྒྱས་ པར་བརྗོད་པར་མི་རུང་ངོ་།།ཅི་གཟུགས་ལ་དམིགས་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ལ། ཡུལ་གཟུགས་ཁོ་ན་དང་ཕྲད་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་བཀོད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འགགས་པའམ། འཇུག་པར་འདོད་ གལ་ཏེ་འགག་པར་འདོད་ན་ནི།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པ་ལ་རྟག་གོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འཇུག་ན་ནི་དེས་ན་ཡུལ་གཅིག་གིས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བྱས་པའམ། ཚོར་བས་བྱས་ པས།བདག་ལ་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་འདོད་དམ། འོན་ཏེ་མི་འདོད། གལ་ཏེ་འགྱུར་བ་ཡོད་ན་ནི། དེས་ན་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འགྱུར་བ་མེད་ན་ནི། དེས་ན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་ནས། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཆུང་ ངུའི་འདུ་ཤེས་དང་།ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ལ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བར་གྱུར་ནས། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་གང་ལ་ལ་ སྲོག་དེ་ལུས་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལྟ་བ་དེ་ནི།བདག་གཟུགས་ཅན་དུ་ལྟའོ། །སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ལྟའོ། །བདག་ཆ་གཉིས་ཀ་དང་། ཟད་པར་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་། མ་ཚང་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི།གཟུགས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་གཉེན་པོར་དོན་དེ་ཉིད་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གཞན་གྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པ། བདག་གཟུགས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ལྟའོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ ཅན་ནམ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཆུང་ངུར་ལྟ་ན་དེ་ནི་མཐའ་ཡོད་པར་ལྟའོ། །གལ་ཏེ་ཚད་མེད་པར་ལྟ་ན་དེ་ནི། མཐའ་མེད་པར་ལྟའོ། །གལ་ཏེ་ཟད་པར་དུ་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཤས་ནི་ཆུང་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་ཤས་ནི་ཚད་མེད་པའམ། ཡང་ན་ གཟུགས་མེད་པའི་ཤས་ནི་ཆུང་ལ།གཟུགས་ཀྱི་ཤས་ནི་ཚད་མེད་པར་ལྟ་ན། དེ་ནི་མཐའ་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མཐའ་མེད་ཀྱང་མེད་པར་ལྟའོ། །ཡང་ན་དེའི་གཉེན་པོར་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ལ། དོན་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་ཡིན་ན་ནི། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་ མ་ཡིན།མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ལྟའོ། །གྲོལ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་ལྟའོ།

此外对此还应当这样说：是认为宿命随念是执取蕴，还是执取我？如果是执取蕴，则不应说我与世间是常。如果是执取我，则不应广说'那些众生名为某某，我的名字叫这个，属于这个种姓'。
当眼识缘于色而现前，只与色境相遇时，是认为其他境界中的其他诸识灭去还是继续？如果认为灭去，则不应说识灭是常。如果继续，则一境会在一切时中生起一切识，这是不合理的。
是认为由想造作或由受造作使我有变化，还是认为无变化？如果有变化，则不应说我与世间是常。如果无变化，则不应说从一想转变为种种想、小想、无量想，也不应说从决定乐转变为决定苦、非苦非乐。
其中，若有人见命即是身，这是我有色见。若见命是一物而身是另一物，这是我无色见。若见我具有两分、圆满、无二、无缺，这是非有色非无色见。与此相对，对此义以其他文字执著，这是见我非有色亦非无色。
若见为有色或无色而小，这是有边见。若见为无量，这是无边见。若见为圆满，而色分小而无色分无量，或者无色分小而色分无量，这是亦有边亦无边见。或者与此相对，执著种种文字而不执著种种义，这是非有边非无边见。解脱即是无二见。

།རྡུལ་ཕྲ་མོ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ལ། འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་བརྟགས་པར་བརྟགས་པར་འདོད་དམ། བརྟགས་ནས་བརྟགས་པར་འདོད། གལ་ཏེ་མ་བརྟགས་ པར་འདོད་ན་ནི།བརྟགས་པ་མེད་པར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་སོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བརྟགས་ན་ནི། དེས་ན་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་དང་འགལ་བས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རྟག་པར་འདོད་དམ་། འོན་ཏེ་འབྲས་བུའི་རྫས་རགས་པ་ དང་།ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་ཕྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ མཚན་ཉིད་ལས་ཐལ་བས་རིགས་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས།འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེར་ཡང་མི་རུང་ལ། མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་ཡང་མི་འཐད་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དང་རྫས་རགས་པ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དམ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད། གལ་ ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི།རྒྱུ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། རྒྱུར་ངེས་པ་ཡང་མེད། འབྲས་བུར་ངེས་པ་ཡང་མེད་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ཅི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོ་ན་འདུག་པ་རྣམས་ལས་ འགྲུབ་པའམ།འོན་ཏེ་འདུས་པ་རྣམས་ལས་འགྲུབ་པར་འདོད། གལ་ཏེ་སོ་སོ་ན་འདུག་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་རྟག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། རྒྱུར་ངེས་པ་ཡང་མེད། འབྲས་བུར་ངེས་པ་ཡང་མེད་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདུས་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ ན་ནི།དེས་ན་ཅི་དེ་ལས་ལུས་གཟུགས་ལོགས་ཤིག་ན་འདུག་པ་མ་ཡིན་པའམ། འོན་ཏེ་ལུས་གཟུགས་ལོགས་ཤིག་ན་འདུག་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ལུས་གཟུགས་ལོགས་ཤིག་ན་འདུག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི། རྫས་ཀྱི་ལུས་ལས་གྲུབ་པ་སྟེ། ལུས་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་ ངོ་།།གལ་ཏེ་ལུས་གཟུགས་ལོགས་ཤིག་ན་འདུག་ན་ནི། དེས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཡན་ལག་མེད་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྫས་རགས་པ་ཡང་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྔོན་མེད་པ་ཞིག་འབྱུང་ན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་རྣམས་ཀྱི་རྫས་རགས་པ་རྩོམ་པ་དེ།ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྫ་མཁན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྫ་མཁན་ལ་ སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སེམས་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྫ་མཁན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་དཔེ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་ སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འདོད་དམ།འོན་ཏེ་མ་ཡིན་པར་འདོད་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་རྫས་རགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་བྱུང་ལ། དེའི་རྟེན་རྫས་ཆ་ཕྲ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་མི་རུང་སྟེ་དེ་ལ་དེའི་མཐུ་སུས་བཟློག་།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ གྱི་ཕྱིར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་བྱུང་བ་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ཕུང་པོ་ལ་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཡུལ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུན་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་དང་། མི་འགྱུར་བས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་རྣམས་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་མི་རུང་ངོ་། །བརྟགས་པ་དང་མ་བརྟགས་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྩོམ་པ་དང་། བཞིའི་དགོས་པས་ཀྱང་། རྡུལ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ཡང་མི་རུང ངོ་།།དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

对于主张微尘是常住的论者，应当这样说：是认为未经观察的微尘是常住，还是经过观察后认为是常住？如果认为是未经观察而常住，则不能说未经观察就确定是常住。如果是经过观察，则与一切量相违故不应理。
是认为因为微尘极其微细所以常住，还是因为与粗大物质有不同的特性所以常住？如果认为因为微细而常住，则因为极其微弱故不能说是常住。如果认为因为特性不同而常住，则由于超出地水火风的特性，从异类的特性中不能产生果，而且其他特性也不合理故不应理。
是认为微尘与粗大物质是不同特性还是相同特性？如果是相同特性，则因为因与差别无别，将如实常住，而且因不确定，果也不确定，故不应理。如果是不同特性，则是认为由分散的微尘形成还是由聚合的微尘形成？如果认为由分散的形成，则一切果将常生，因不确定，果也不确定，故不应理。
如果认为由聚合形成，则是认为与物质形体不分离还是分离而存在？如果与物质形体不分离，则成为物质之体，即成为彼体故不应理。如果与物质形体分离，则因为微尘无分故无法分别，粗大物质也将成为常住，故不应理。或者，如果产生前所未有的微尘，则也不能说微尘是常住。
是认为微尘组成粗大物质如同种子一样，还是如同陶师一样？如果如同种子，则如同种子等将成为无常故不应理。如果如同陶师，则微尘将有心识故不应理。如果既不如种子也不如陶师，则因为无可见的比喻故不应理。
是认为外在事物的产生是为了有情而生，还是认为不是？如果认为是为了有情而生，则粗大物质为有情而生，而其所依的微细物质不为有情而生，这不应理，谁能阻止它的力量？如果认为不是为有情而生，则外在事物的产生将无意义故不应理。
如是，由蕴中忆念有情，及一境生起一切识相续，以及诸受想的变与不变，也都不应主张前际思维和后际思维是常住。由观察与未观察，共相与自相，及组成与四种目的，主张微尘常住也不应理。因此，此说也非由理生。

།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བདག་ཉིད་མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱིས་མི་ འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་།སྐྱེ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བདུན་པ། སྔོན་བྱས་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ བཞིན་ཏེ།སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་མྱོང་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལས་བསམས་པའོ། །སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལས་བསམས་པའོ། །འདི་ལྟར་ལས་རྙིང་རྣམས་ནི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ འབྱང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དྲག་པོ་སྤྱོད་པ་ལས་བསམས་པའོ། །ལས་གསར་རྣམས་ནི་མི་བྱ་བ་དང་། ཆུ་ལོན་གྱིས་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་དགེ་བ་རྣམས་ལས་བསམས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཕྱིས་ཉེས་འཛག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དགེ་བ་ ཉིད་ཡིན་པས་ཕྱིས་ཉེས་འཛག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཉེས་འཛག་མེད་ན་ལས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡིག་པ་ལས་བསམས་པའོ། །ལས་ཟད་ན་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚེ་འདིའི་གནོད་པ་ལས་བྱུང་བ་ ལས་བསམས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཟད་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚེ་གཞན་གྱི་རྒྱུན་འཇུག་པ་ལས་བསམས་པ་སྟེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། གཅེར་བུ་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ལྟ་ཞིང་། འདི་སྐད་སྨྲ་ཞེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ། ལུང་ ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རྟོག་གེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚེ་འདིའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་འཁྲུལ་པར་ཡོད་པར་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར་ངེས་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་དང་། ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་བདེ་བར་སྐྱེ་བར་མཐོང་ནས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི། འདི་ལས་ལོག་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལོག་པར་ཡང་མ་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ།དེས་ན་འདི་ལྟར་ལྟ་ཞིང་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཚེ་འདིའི་གནོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའམ། འོན་ཏེ་ཚེ་འདིའི་གནོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། གལ་ཏེ་ སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་ལས་རྙིང་རྣམས་ནི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་འབྱང་བར་འགྱུར་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མི་བྱ་བ་དང་ཆུ་ལོན་གྱིས་བཀག་ན་དེ་ལྟར་ཕྱིས་ཉེས་འཛག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཚེ་འདིའི་གནོད་པའི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི།སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་མྱོང་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གནོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྔོན་ལས་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་ཡང་མི་ རུང་སྟེ།དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ངན་སོང་རྣམས་དང་། རིགས་ངན་རྣམས་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ བའི་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ།།འདྲེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ལ་གཡོས་བརྟེན་པ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ།

虽然如此，但应当说明常的定义：一切时候都不改变的定义，一切方面都不改变的定义，自性不改变的定义，不被他者改变的定义，凡是非生起性的，应当了知那就是常的定义。
第七品：何谓前世所作因论？如是，此处有一些沙门或婆罗门，如经中广说：此补特伽罗所感受的一切，是从苦而思。从前世所作因而生，是从罪业因而生而思。如是旧业以苦行而净除，是从今世行苦行而思。新业不造作，以水浴而清净，是从不善业而思。如是之后不会有过失渗漏，是因为决定是善性，故称为之后不会有过失渗漏。
无过失渗漏则业尽，是从罪业而思。业尽则苦尽，是从前世所作因而生和今世损害而生而思。苦尽则到达苦的边际，是从他世相续流转而思，如裸行外道等。为何如是见解并如是说呢？是以教证和理证而作，教证如前。
何为理证？如是此处有些论理者，如前所说。见到今世补特伽罗的作为有错乱，如是在世间中，即使是正确精进者也生苦，具有邪精进者也生乐，见此后他如是思维：若此是从补特伽罗作为因而生，则应当相反，然而并未相反，因此此是从前世所作因而生，如是思维。因此有如是见解并作如是说。
对此应当如是说：今世损害所生的苦是从前世所作因而生，还是从今世损害因而生？若是从前世所作因而生，则所说旧业以苦行而净除，现在所生者以不造作和水浴而遮止，如是之后不会有过失渗漏等广说则不应理。若是从今世损害因而生，则此补特伽罗所感受的一切皆从前世所作因而生之说不应理。
如是，从损害而生的苦既不应是从前世所作因而生，也不应是从补特伽罗作为因而生。因此此说也非由理所生。虽然如此，也有决定从前世所作因而生的苦，如是此处有些由自业力而生于诸恶趣、低贱种姓、痛苦家庭等。
也有从混合因而生的苦，如依附国王。那是从无果因而生的苦。

།རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཁྱིམ་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་ལས་དང་རྐུ་བའི་ལས་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་། བསོད་ནམས་དང་ལྡན་པའི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི་བསོད་ནམས་མེད་པའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་གསར་སྲིད་པ་གཞན་འཕེན་པར་བྱེད་པ། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་ཅིང་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་བྱེད་པ་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རྣམས་སློབ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དབང་ཕྱུག ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་མྱོང་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའམ། སྐྱེས་བུ་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་ རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་ཞེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ། ལུང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ ཅིག་རྟོག་གེ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་བྱེད་པར་འཇུག་པ་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་རྒྱུའི་ཚེ་ཡང་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ལས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་སྡིག་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུའི་ ཚེ་ཡང་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ལས་ངན་སོང་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།བདེ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་མྱོང་སྟེ། དེས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་། འབྱིན་པ་པོ་དང་། སྤྲུལ་པ་པོ་དང་། ཕ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དབང་ཕྱུག་གམ། དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྡོམ་ནི། ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་དང་། །ཁོངས་སུ་གཏོགས་ན་འགལ་བ་དང་། །དགོས་པ་དང་ནི་དགོས་པ་མེད། །རྒྱུ ཡང་སྐྱོན་དང་ལྡན་ཕྱིར་རོ།

如同依靠国王一样，对于从事居家事业、农业、盗窃之事以及投入利益他人等事业的人们，具有福德者将会成就，而无福德之人所做之事将无果报。
有些事情确定是由人为因缘所生，例如：造作新业而投生他处，听闻正法并证悟诸法，行为举止，学习工艺技能等类似之事，这些都是由人为因缘所生。
什么是主张大自在天等为作者呢？如有些沙门或婆罗门等，如前广说，此补特伽罗所经历的一切，皆由大自在天所化现而生，或由其他补特伽罗所化现而生等，即是说，这些是主张大自在天等不合理因的论者们。
为何如此见解并作此说呢？他们依据教证和理证而说。教证如前所述。何为理证？如有些论者，如前所述。
可见因果之中有违背意愿而行事者，例如：众生在因位时虽想趋入善业，却违愿而趋入恶业。在果位时虽想往生善趣天界诸天之中，却转生恶趣，虽想享受安乐，却唯独感受痛苦。
因此他们这样想：必定有一位作为诸法的作者、生者、化现者、如父般的大自在天或其他存在。
对此应当这样说：总结：非有能力、归属相违、有无必要、因具过失。

།ཅི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། ལས་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའམ། འོན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད། གལ་ཏེ་ལས་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་དབང་ཕྱུག་གི་ལས་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུ་ལས་ འགྲོ་བ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་འགྲོ་བ་མ་བྱུང་བས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་དབང་ཕྱུག་འགྲོ་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའམ། འོན་ཏེ་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ན་ནི། འགྲོ་བ་དང་ཆོས་ མཚུངས་པས་འགྲོ་བ་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་ན་ནི་དེས་ན་གྲོལ་བས་འགྲོ་བ་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་པའམ། འོན་ཏེ་དགོས་པ་མེད་པར་འབྱིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་ པར་བྱེད་ན་ནི།དེས་ན་དགོས་པ་དེ་ལ་དབང་མེད་པར་གྱུར་པས་འགྲོ་བའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དགོས་པ་མེད་ན་ནི། དེས་ན་དགོས་པ་ཡང་མེད་ལ། འབྱིན་པར་ཡང་བྱེད་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་འབྱིན་པ་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའམ། དེ་མ་ཡིན་པའི་ལེན་ པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འདོད།གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་གང་གི་ཚེ་དབང་ཕྱུག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ། འབྱིན་པ་ཡང་ཡོད་ལ། གང་གི་ཚེ་འབྱིན་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་ཡོད་པར་གྱུར་པས། དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་འབྱིན་པ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱར་མི་ རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་དེ་མ་ཡིན་པའི་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ན་ནི། དེས་ན་དབང་ཕྱུག་གི་འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངམ། འདོད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་དེ་མ་ཡིན་པའི་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་། གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གི་འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ན་ནི། འདོད་པ་དེ་ཡང་ཅི་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་མ་ཡིན་པའི་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་དབང་ཕྱུག་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ། འདོད་པ་ཡང་ཡོད་ལ་གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་དབང་ཕྱུག་ཀྱང་ཡོད་པས། རྟག་ཏུ་འབྱིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་དེ་མ་ཡིན་པ་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ན་ནི། ལེན་པ་ཡང་མི་དམིགས་ལ། ལེན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པར་ཡང་མ་གྱུར་པས་འགྲོ་བའི་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ནུས་པ་དང་། ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་དང་། དགོས་པ་ཡོད་པ་དང་། དགོས པ་མེད་པ་དང་།རྒྱུའི་དངོས་པོས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཚེ་བའི་ཆོས་སུ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་བར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། མཆོད་སྦྱིན་རྣམས་ལ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་སྲོག་གཅོད་ པར་བྱེད་དེ།མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་དག་དེའི་གྲོགས་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཚིག་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། གཡོན་ཅན་གྱིས་ བསྒྲུབས་པ་ཡིན་གྱི་རིགས་པས་མངོན་པར་བརྟགས་ནས་གཞག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྩོད་པའི་དུས་ལ་བབ་པ། བྲམ་ཟེ་ཤ་ཟ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྲམ་ཟེའི་ཆོས་རྙིང་པ་ལས་འགལ་བར་བྱས་ནས་འདི་བྱས་པར་ཟད་དོ།

大自在天所显现的能力，是从业和瑜伽的因而生，还是从无因而生？如果是从业和瑜伽的因而生，那么就不能说是从大自在天的业和瑜伽的因而生众生。如果是无因，那么就不能说是从大自在天的因而生众生。
大自在天是属于众生之列，还是不属于众生之列？如果属于众生之列，由于与众生性质相同，就不能说能产生众生。如果不属于众生之列，那么就是解脱者，也不能说能产生众生。
是因为有需要而产生，还是无需要而产生？如果因为有需要而产生，那么就受制于这个需要，就不能称为众生之主。如果无需要，那么既无需要又在产生，这是不合理的。
产生是从大自在天的因而生，还是从其他取因而生？如果仅是从大自在天的因而生，那么当大自在天存在时产生也存在，当产生存在时大自在天也存在，这样就不能说是从大自在天的因而有了产生。如果是从其他取因而生，那么就是从大自在天的意愿因而生，还是从除意愿之外的其他取因而生。
如果是从大自在天的意愿因而生，那么这个意愿是仅从大自在天的因而生，还是从其他取因而生？如果仅是从大自在天的因而生，那么当大自在天存在时意愿也存在，当意愿存在时大自在天也存在，这样就会永远产生，所以不合理。如果是从其他取因而生，那么既不见取，又不能主宰取，就不能称为众生之主。
如此，从能力、属于之列、不属于之列、有需要、无需要、因的实相等方面都不合理，因此这种说法不是由正理所生。
什么是损害法论？如此，此处有人'等如前广说。以咒语仪轨为先而杀生行祭祀，认为凡是行祭祀者、被祭祀者以及协助者，这一切都将往生天界。
为什么会有这样的见解和说法呢？这是超越言说的论调，是邪见者所立，不是依正理观察而安立的。在争论的时代，婆罗门中想食肉者违背古老的婆罗门法而作此说而已。

།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་ག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའམ།འོན་ཏེ་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོད། གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་སྲོག་གཅོད་པ་མེད་པར། རང་གི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་མི་འགྲུབ་ལ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཆོས་སུ་བྱེད་པས་མི་རུང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་བདག་ཉིད་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་ལ། མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་གཞན་ཟློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་སྐད་དུ་ལན་བཏབ་ཀྱང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་དཔེར་ན་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་གས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་དུག གིས་འཆི་བར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ལ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་གས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དུག་ཇི་ལྟར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་ མུག་གི་དུག་ཀྱང་ཞི་བར་བྱེད་པར་འདོད་དམ།གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞི་བར་བྱེད་ན་ནི། ཞི་བ་དེ་ཡང་། གང་དུ་ཡང་སུ་ལ་ཡང་ནམ་ཡང་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞི་བར་མི་བྱེད་ན་ནི། དེས་ན་ཇི་ལྟར་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་གས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དུག་ཞི་ བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཞི་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།ཅི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་ག་དེ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའམ། འོན་ཏེ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ན་ནི། ཐོག་མར་གཉེན་འདབ་སྡུག་པ་མཆོད་སྦྱིན་དུ་མ་བྱས་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ ཏེ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི།དེས་ན་དེའི་ནུས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོ་ག་དེས་རྒྱུ་ཁོ་ན་བཟློག་པར་ནུས་སམ། འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡང་བཟློག་ནུས་པར་འདོད། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཁོ་ན་བཟློག་པར་ནུས་ན་ནི། དེས་ན་འབྲས་བུ་ལ་ནུས་པ་མེད་པས་མི་རུང་ ངོ་།།གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡང་བཟློག་པར་ནུས་ན་ནི། དེས་ན་འདོད་དགུར་སྒྱུར་བའི་གཟུགས་ཅན་བཞིན་དུ། ཕྱུགས་ཀྱང་ཕྱུགས་ཀྱི་ལུས་སྤངས་ནས་ལྷའི་ལུས་འཛིན་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་གསང་སྔགས་རྣམས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། ནུས་པ་ཡང་ཡོད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ ནམ།འོན་ཏེ་ནུས་པ་ཡང་མེད་ལ། སྙིང་རྗེ་ཡང་མེད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ནུས་པ་ཡང་ཡོད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་མཐོ་རིས་སུ་འཇོག་པར་མི་བྱེད་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ནུས་པ་ཡང་མེད་ལ། སྙིང་རྗེ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་ དེའི་གསང་སྔགས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་། དཔེ་དང་འཁྲུལ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་ནུས་པ་མེད་པ་དང་། གསང་སྔགས་བྱེད་པས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ གང་ཡིན་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཕ་རོལ་གསོད་པའི་ལས་བྱེད་ལ། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཉེས་པའི་གཉེན་པོ་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡ་མཚན་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུར་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་མི་དགེ་བར་གཅིག་ཏུ་ ངེས་པར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།བདག་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རིག་སྔགས་དང་བཀྲ་ཤིས་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་།འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། མཐའ་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། གཉི་གར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། གཉི་ག་མ་ ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པས་གནས་པ་མདོ་ཉིད་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ལས་། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲའོ།

对此应当这样说：密咒仪轨是属于法的本性还是非法的本性？如果是法的本性，那么不杀生就不能成就自己所爱的果报，而且把非法变成法也是不合理的。如果是非法的本性，那么自身就是非法不善果报的本性，说能遮止其他不善果报是不合理的。
虽然如此回答，但又说道：比如被密咒仪轨所摄持的毒不会致死一样，在此也应当如是看待密咒仪轨。对此应当这样说：密咒仪轨如何能平息外在的毒，是否也同样认为能平息内在的贪欲、嗔恨和愚痴之毒？如果认为同样能平息，由于从未在任何时候、任何地方、对任何人见到这样的效果，所以是不合理的。如果不能同样地平息，那么就如同密咒仪轨能平息外在的毒一样说能平息非法是不合理的。
密咒仪轨是普遍性的还是非普遍性的？如果是普遍性的，那么最初不用亲爱的亲属作祭祀就不合理。如果是非普遍性的，那么其功效就有错谬，所以不合理。
密咒仪轨是只能遮止因还是也能遮止果？如果只能遮止因，那么对果无效就不合理。如果也能遮止果，那么就像能随意转变形体一样，牲畜也应能舍弃牲畜身而获得天身，这是不合理的。
施行密咒者是既有能力又有慈悲，还是既无能力又无慈悲？如果既有能力又有慈悲，那么不杀生就应能使一切世间众生安置于善趣，不这样做就不合理。如果既无能力又无慈悲，那么说其密咒能成就是不合理的。
如此，从因、喻例、错谬、果报无效以及施咒者来看都不合理，因此这种说法也不是由正理所生。
也应当说明非为法而行的特征：凡是行杀害他人之业，而在今生也不作过失对治的，那就是非为法而行。对一切具相者都以不善果报闻名的，以及一切遍智者明确宣说为不善的，以及自己所不欲的，以及由烦恼心所生的，以及具有明咒和吉祥的，以及本性无记的，这些都是非为法而行。
什么是说边与无边？如此，此处有些沙门或婆罗门依止世间禅定，以世间有边想而安住，以无边想而安住，以二俱想而安住，以非二俱想而安住，如经中广说。从世间有边乃至非有边非无边，如是见解并如是宣说。

།འདིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་དང་། གང་ཟག་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་ཐ་མར་ཆད་པར་འགྱུར་རམ། མི་འགྱུར་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པར་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མཐའ་ཡོད་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་འཆགས་པའི་བསྐལ་ པ་དྲན་པ་དེའི་ཚེ་ནི།མཐའ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་། །ཡུལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཐའ་ཡང་དག་པར་ཚོར་བ་ན། གང་གི་ཚེ་འོག་ཏུ་ནི་མནར་མེད་པ་ཡན་ཆད་ལས་མ་མཐོང་། སྟེང་དུ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ལས་མ་མཐོང་ལ། ཐད་ཀར་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཕ་རོལ་ཡང་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ འོག་དང་སྟེང་དུ་ནི་མཐའ་ཡོད་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་།།ཐད་ཀར་ནི་མཐའ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡི་གེའི་ཁྱད་པར་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ལ། དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མཐའ་མེད་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་དེའི་ཚུ་རོལ་ན། འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ཡོད་པར་འདོད་དམ། འོན་ཏེ་མི་འདོད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱར་མི་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི་དེས་ནི་ འཇིག་རྟེན་ན་གནས་ལ།འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ཚུ་རོལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཚུ་རོལ་དངོས་པོ་མེད་པས་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་མི་སྤོང་བ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷ་མི་ སྤོང་བ་བཞི་པོ་རྣམས་ཏེ།མདོ་ཉིད་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལས་དྲི་བ་དྲིས་ན། བདག་ནི་ལྷ་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ ནོ་སྙམ་དུ་དམ་བཅས་ནས།གང་དུ་འཆི་བ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དྲི་བ་དྲིས་པ། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་དེར་དེ་དག་དྲི་བ་དྲིས་པ་རྣམས་ལ། ཚིག་གིས་གཞན་དང་གཞན་དུ་རླུང་བསྐུར་བ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་། མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ལྷ་ མི་སྤོང་བ་གཅིག་ནི་བློ་མ་བྱང་བ་ཁོ་ནའོ།།གཉིས་པ་ནི་རྟོགས་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་བློ་བྱང་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །བཞི་པ་ནི་ཤེས་པ་ཞན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བས་འཇིགས་ཤིང་འཛེམ་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་ཡོད་ པས་འཇིགས་ཤིང་འཛེམ་པའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་གསལ་བར་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་དོ།།གཉིས་པ་ནི་རང་གིས་རྟོགས་པ་ལ་འཇིགས་པ་ཡོད་དེ། བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པས་འཇིགས་ཤིང་འཛེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བས་འཇིགས་ཤིང་འཛེམ་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བས་འཇིགས་ ཤིང་འཛེམ་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་ཤེས་སོ་ཞེས་གསལ་བར་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་དོ།།གསུམ་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་འཇིགས་ཤིང་འཛེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བས་འཇིགས་ཤིང་འཛེམ་པ་དང་། བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པས་འཇིགས་ཤིང་འཛེམ་པ་དང་། བདག་ནི་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་གསལ་བར་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་དོ་།།དེ་དག་ནི་དེར་གཞན་དང་གཞན་དུ་རླུང་སྐུར་བར་བྱེད་པས་ཚིག་གིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །བཞི་པ་ནི་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་ཤིང་འཛེམ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་ཞེས་ཡི་གེ་ཙམ་ལ་ཡང་། ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མཁས་པའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་སོ་ཞེས་གསལ་བར་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་གཞན་ཁོ་ན་ལ་ཀུན་དྲིས་ནས། དེ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པས་ཚིག་གིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །སྨྲ་བ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་དང་། གང་ཟག་དང་། ལན་ཀྱང་གང་ཁོ་ནས་ འཇིགས་པ་དེའི་གནས་ཉིད་ལ་གནས་སོ་ཞེས་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏེ།དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ལྟར་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྣམས་འོངས་ན། དེར་གཡོས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་འདི་ནི་འདིར་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

在此，理由和补特伽罗应当如前所述方式了知。对于世间是否最终断灭，应当如实探究。当忆念坏劫时，会生起有边际的想法。当忆念成劫时，会生起无边际的想法。当如实感知广大境界的边际时，若向下未见无间地狱以下，向上未见第四禅天以上，而水平方向则见到一切彼岸，此时对于上下会生起有边际的想法，对于水平方向则生起无边际的想法。与此相反的一面则执著于文字差别而非义理差别，会生起非有边际的想法和非无边际的想法。
对此应当如是说：在坏劫之前，是否承认有世间生起？还是不承认？若有，则不应说世间有边际。若无，则不应说住于世间而忆念世间边际。如是，由有此边事物和无此边事物皆不应理。因此，此说也非由正理所生。
何为不回避说？即四种不回避说，应当如经中广说般了知。当被问及关于增上道善与不善，以及决定胜道之苦、集、灭、道时，他们立誓'我是不回避者'，对于无死亡清净天众所问之应断除的问题，以言语方式采取种种推诿、反驳、随顺的方式回避。
其中第一种不回避者纯属智慧未开启者。第二种是增上慢者。第三种是智慧已开启但尚未决定者。第四种纯属智慧微弱极其愚痴者。其中第一种因畏惧妄语且畏惧无知，故不明确回答'我不知'。第二种对自己的证悟有所畏惧，因畏惧诘问、畏惧妄语、畏惧邪见，故不明确回答'我已知晓'。
第三种因畏惧邪见、畏惧妄语、畏惧诘问，故不明确回答'我尚未决定'。这些人以种种推诿方式用言语回避。第四种纯属畏惧诘问者，对于增上道和决定胜道等词句，因对一切都完全不通晓，故不明确回答'我极其愚痴'。他只是询问他人，以随顺方式用言语回避。
如经中所说，这些说法的因、补特伽罗及其回答，皆安住于其所畏惧之处。应当了知，他们心想：'若有反驳者来，当以诡辩应对'，这就是此处的见解。

།དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རྟོག་གེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟར་བདག་དང་འཇིག་ རྟེན་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པར་ལྟ་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན། བསམ་པ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བར་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་དང་། རེས་འགའ་རྒྱུ་རྣམས་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྣང་བ་དང་། རེས་འགའ་གློ་བུར་དུ་རླུང་ལྡང་ལ་ རེས་འགའ་མི་ལྡང་བ་དང་།རེས་འགའ་གློ་བུར་དུ་ཆུ་ཀླུང་འབབ་ལ། རེས་འགའ་མི་འབབ་པ་དང་། རེས་འགའ་གློ་བུར་དུ་ཤིང་རྣམས་ལས་མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་འབྱུང་ལ་རེས་འགའ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཅི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་རྗེས་སུ་དྲན་ནམ། འོན་ཏེ་བདག་རྗེས་སུ་དྲན། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྗེས་སུ་དྲན་ན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་གོམས་པ་མ་འདྲིས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བདག་རྗེས་སུ་དྲན་ན་ནི། དེས་ན་བདག་སྔོན་མ་བྱུང་ལ། ཕྱིས་ འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ཅི་ལུས་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཇུག་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་འཇུག་པ་རྒྱུ་མེད་པའམ། འོན་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ན་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཇུག་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་མི་འཇུག་པ་མི་རུང་ ངོ་།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན་ནི། དེས་ན་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། བདག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཇུག་པ་དང་། རྒྱུ་ཡོད་དེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ འཇུག་པས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ།དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་ལ་ལ། འདི་ལྟར་ལྟ་ཞིང་འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། བདག་གཟུགས་ཅན་རགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བ་ཇི་སྲིད་དུ་འདུག་ཅིང་སྡོད་ ལ་འཚོ་བ་དེ་སྲིད་དུ།ནད་དང་བཅས་པ། འབྲས་དང་བཅས་པ། ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པ། རིམས་དང་བཅས་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ནམ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདག་ཆད་དེ་ཞིག་ཅིང་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ན། བདག་གཏན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་ དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆད་པར་སྨྲ་བ་བདུན་པོ་མདོ་ཉིད་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་།དེ་སྐད་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ། ལུང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རྟོག་གེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ལས་རྣམས་ མ་བྱས་པར་འཐོབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་བདག་གཏན་མེད་ན་ཡང་དེས་ན་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ། དེས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་མི་རུང་བར་མཐོང་ནས། ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདག་ཆད་པ་དང་། ཞིག་པ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གྱོ་མོ་ཆག་པ་རྣམས་ཕྱིར་མི་འབྱོར་བ་དང་། རྡོ་ཆག་པ་ཕྱིར་མི་འབྱོར་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ལྟར་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲའོ།

因此这种说法也不是由正理所生。什么是无因论呢？这也有两种方式：依止禅定和依止推理，应当如经中所说般了知。为何依止推理而如此见到我与世间从无因中生呢？简言之，因为未经思考而见到内外诸事物无量种种显现，有时见到诸因无果，有时突然起风有时不起，有时突然河流奔流有时不流，有时突然树木开花结果有时不开花结果等显现的缘故。
对此应当如是说：是忆念无实物，还是忆念我？若忆念无实物，则不应说忆念未曾熟习、未曾亲近的无实物。若忆念我，则不应说我先前不存在而后来存在。
身体和外在诸事物种种运行及突然运行，是无因还是有因？若无因，则不应有种种运行、突然运行及不运行。若有因，则不应说我与世间从无因中生。如是，忆念无实物、忆念我、内外诸事物无因种种运行，以及有因种种运行皆不应理，因此这种说法也不是由正理所生。
什么是断见论呢？如是有某些沙门或婆罗门，如是见如是说：我是有色粗大，由四大种所生，只要住世存活，就有病苦、有疮疾、有痛苦、有疾病、有热恼，当死后我断灭、毁坏、不复存在，那时我就完全断灭。
乃至欲界天、色界天、无色界空无边处天，乃至非想非非想处天亦复如是，即如经中广说的七种断见论。为何如是见如是说呢？是由教证和理证，教证如前。
何为理证？如前所说'此中有些是推理者'。他如是思维：若死后我存在，则有不造业而得果的过失。若我完全不存在，则无有享受业果者。见到这两种都不应理后，认为死后我断灭、毁坏、不复存在，如同破碎的瓦罐不能复原，碎石不能复原一样，应当如是观察，如是见如是说。

།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཕུང་པོ་ཆད་པར་འགྱུར་བའམ། འོན་ཏེ་བདག་ཆད་པར་འགྱུར་བར་འདོད། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ ཆད་པར་འདོད་ན་ནི།དེས་ན་ཕུང་པོ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པས་ཆད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བདག་ཆད་པར་འདོད་ན་ནི། གཟུགས་ཅན་རགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བ་ནད་དང་བཅས་པ། འབྲས་དང་བཅས་པ། ཟུག་རྔུ་ དང་བཅས་པ།རིམས་དང་བཅས་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ བར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་ཕུང་པོ་ཆད་པ་དང་། བདག་ཆད་པས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་ པར་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ལུང་དང་རིགས་ པས་བྱེད་དེ།དེ་ལ་ལུང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རྟོག་གེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས། ལ་ལ་ཚེ་ཐོག་ཐག་ཏུ་སྦྱིན་པ་དག་བྱེད་པར་མཐོང་ལ། དེ་ཤི་འཕོས་ཏེ་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས་ རིགས་དམའ་བ་དང་།དབུལ་པོ་དང་། བཀྲེན་པ་དང་། ནོར་མེད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡང་མཐོང་ནས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ། །སྦྱིན་སྲེག་མེད་དོ་སྙམ་མོ། །ཡང་ལ་ལ་ཚེ་ཐོག་ཐག་ཏུ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའམ། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་ མཐོང་ལ།དེ་ཤི་འཕོས་ཏེ་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས། ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པའམ་། བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་དག་ཀྱང་མཐོང་ནས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་ སྤྱད་པ་མེད་དོ།།ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་སྙམ་མོ། །ཡང་ལ་ལ་རྒྱལ་རིགས་ལས། བྲམ་ཟེའི་རིགས་དང་། རྗེའུ་རིགས་དང་། དམངས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ལས། རྒྱལ་རིགས་དང་། རྗེའུ་རིགས་ དང་།དམངས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡང་མཐོང་ངོ་། །རྗེའུ་རིགས་དང་དམངས་རིགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་པས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་ལས་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་ལས་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་སྙམ་མོ།།ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ཡང་མཐོང་ལ། ཡང་མ་ལས་བུ་མོར་སྐྱེ་བའམ། བུ་མོ་ལས་མར་སྐྱེ་བའམ། ཕ་ལས་བུ་ཕོར་སྐྱེ་བའམ། བུ་ཕོ་ལས་ཕར་སྐྱེ་བ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དེས་ན་ཕ་མ་ལ་ངེས་པ་མེད་པར་མཐོང་ནས། འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། མ་ཡང་མེད་དོ། །ཕ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་མོ། །ཡང་ལ་ལ་གང་ཟག་གི་སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་བཙལ་ན་མ་མཐོང་ལ། གང་ཟག་དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་རྣམས་སམ། གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེས་སམ། ཡོངས་སུ མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ནས།དེའི་སྐྱེ་མཆེད་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་སྙམ་མོ། །ཡང་དགྲ་བཅོམ་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་འཆི་འཕོ་བ་ན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་མཐོང་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ དགྲ་བཅོམ་པ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ནས་རྒྱས་པར་བྱའོ།

对此应当这样说：是蕴灭尽还是我灭尽？如果认为蕴灭尽，那么蕴是无常的，因为因果相续，所以不应说灭尽。如果认为我灭尽，那么从具有色身的粗大四大所生，具有疾病、具有果报、具有痛苦、具有疾疫、具有热恼，以及欲界天、色界天、无色界空无边处天乃至非想非非想处天，都不应说灭尽。
如此，蕴灭尽和我灭尽都不应理，因此这种说法也不是由正理所生。什么是断见？就像有些沙门或婆罗门认为'无布施，无供养'等等，乃至'世间无阿罗汉'，如是见解如是言说。又有人认为'一切都以一切相而无'，如是见解如是言说。
为什么会有如是见解如是言说？是由教证和理证所致。其中教证如前所述。什么是理证？如前所说'有些人不是论师'等等。他依靠世间禅定，见到有人一生中常行布施，死后转生为低贱种姓、贫穷、困乏、无财者，于是心想：无布施，无供养，无火祭。
又见有人一生中行善或作恶，死后堕入恶趣、恶道、邪道、地狱，或生于善趣天界诸天之中，于是心想：无善行，无恶行，无善恶业果报。又见有人从刹帝利种姓生于婆罗门种姓、吠舍种姓、首陀罗种姓，从婆罗门种姓生于刹帝利种姓、吠舍种姓、首陀罗种姓。吠舍种姓和首陀罗种姓也是如此。
于是心想：无从前世到今世从刹帝利等种姓转生为刹帝利等种姓，无从今世到后世从刹帝利等种姓转生为刹帝利等种姓。又见离贪者转生下界，又见母转生为女儿，女儿转生为母，父转生为儿子，儿子转生为父，见到父母无有决定，于是心想：无母亦无父。
又有人遍寻某人的转生而不见，或者此人转生于无想天或无色界天中，或已入涅槃，因不能了知其生处，于是心想：众生无有转生。又见增上慢者自认为是阿罗汉而转生，见到自己转生，于是心想：世间无阿罗汉等等。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་དང་། ཟབ་མོར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་མེད་པར་ལྟ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་དོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་ལ།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་པའམ། འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནར་འདོད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི། དེས་ན་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ། །སྦྱིན་སྲེག་མེད་དོ། །ལེགས་པར་ སྤྱད་པ་མེད་དོ།།ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མེད་ན་ནི། དེས་ན་གང་ གཞན་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དེ། ཅིག་ཅར་སྐྱེས་ནས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་གང་གིས་གང་བསྐྱེད་པ་དེ་དེའི་མ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ནོ་། །གང་ གིས་བོན་ལས་གང་སྐྱེས་པ་དེ།དེའི་ཕ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཕ་མ་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་མ་དང་ཕ་མ་ཡིན་ན་ནི་མ་མེད་དོ། །ཕ་མེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མ་ཡང་མ་ཡིན། ཕ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་བསྐྱེད་ཀྱང་བསྐྱེད་ལ། དེའི་ས་བོན་ལས་ ཀྱང་བྱུང་བཞིན་དུ།མ་ཡང་མ་ཡིན་ཕ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་མ་དང་ཕར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི། བུ་མོ་དང་བུ་ཕོ་མ་ཡིན་ལ་གང་གི་ཚེ་བུ་མོ་དང་བུ་ཕོར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མ་དང་ཕ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སེམས་ཅན་གང་དུ་སྐྱེ་བ་ན་ལྷའི་མིག་གིས་མི་མཐོང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཡོད་ པའམ།འོན་ཏེ་མེད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི། དེས་ན་འདུ་ཤེས་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། ། ཅི་དགྲ་བཅོམ་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དུ་འཛིན་པ་ཡོད་པའམ་འོན་ཏེ་མེད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི་དེས་ན་གང་ལ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ཞུགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སེམས་པ་དེ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱར་མི རུང་ངོ་།།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཡོད་པའམ། འོན་ཏེ་མེད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་ རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི་དེས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་དོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། འཁྲུལ་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་གནས་ཡོད་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཆོག་ཏུ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་རིགས་ཀྱི་མཆོག་གོ། །རིགས་པས་གཞན ནི་དམའ་བ་ཡིན་ནོ།།བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་རིགས་དཀར་པོའོ། །རིགས་གཞན་ནི་གནག་པའོ། །བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་དག་པར་འགྱུར་བའོ། །བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་ཚངས་པའི་བུའོ། །སྙིང་ག་ནས་བྱུང་བའོ། །ཁ་ནས་བྱུང་བའོ། །ཚངས་པ་ལས་ བྱུང་བའོ།།ཚངས་པས་སྤྲུལ་པའོ།

如果问为什么会这样看待并且说'一切都以一切相而不存在'？因为不了解如来依不可言说法性而宣说的甚深经典和显现甚深的经典的真实义，以及由于不如理而对法相的安立产生无有的见解。因此他这样想：'一切都以一切相而不存在'。
对此应当这样说：是否有顺生受业和异熟受业，还是认为一切都是顺生受业？如果有的话，就不应该说'无布施、无供养、无火供、无善行、无恶行、无善恶业的果报、无此世、无他世'。如果没有异熟受业，那么某人造作种种善恶业，就不应该同时感受善恶业的果报。
难道生某者的不是其母亲吗？或者不是？从种子生某者的是其父亲吗？还是认为不是父亲？如果不是父母，就不应该说'无母亲、无父亲'。如果既不是母亲也不是父亲，那么虽然生了他并且从其种子而生，却说既不是母亲也不是父亲是不应理的。当其为父母时不是子女，当其为子女时不是父母。
是否有天眼不能见到的众生投生处？还是认为没有？如果有的话，就不应该说'无众生投生'。如果没有的话，就是诽谤无想有情、无色有情和三界有情，这是不应理的。
是否有人执著自己是阿罗汉的增上慢？还是认为没有？如果有的话，就不应该说'世间无阿罗汉'。如果没有的话，那么某些不如理修行而颠倒认知的人也不应称为阿罗汉。
对此应当这样说：圆成实相、依他起相和遍计所执相的法是否存在？还是认为不存在？如果存在，就不应该说'一切都以一切相而不存在'。如果不存在，就不应该说'无颠倒、无烦恼、无清净'。
如此，由于有顺生受业、异熟受业、无错乱、有投生处、有增上慢以及三种法相，所以这种说法不是由正理所生。
什么是最胜说？即某些沙门或婆罗门说：'婆罗门是种姓中最胜，其他种姓低劣。婆罗门是白种姓，其他是黑种姓。婆罗门能得清净，非婆罗门则不能。婆罗门是梵天之子，从心生，从口生，从梵天生，为梵天所化。'

།ཚངས་པའི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ། ལུང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རྟོག་གེ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ། བྲམ་ཟེའི་རིགས་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དམིགས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རིགས་རྣམས་ཁོ་ན་མ་ལས་སྐྱེས་ཤིང མངལ་ནས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པའམ།འོན་ཏེ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཀྱང་འདོད། གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་མངོན་སུམ་དུ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་མངལ་ནས་སྐྱེ་ཞིང་མ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཀྱང་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་རིགས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ལ། རིགས་གཞན་ནི་དམའ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །མངལ་ནས་སྐྱེ་ཞིང་མ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྐྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་མི་འདོད་པ་དང་། འདོད་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་གསུམ་པོ་རྣམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་གང་ཡང་རུང་གང་ནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། མའི་མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོའི་གནས་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ལ་མཁས་པའམ། མི་མཁས་པའམ། རྒྱལ་པོའམ། དེའི་ཚལ་ཟའམ། མཁས་ཤིང་སྒྲུབ་ཕོད་པའམ། རྒྱལ་པོའི་རིམ་གྲོ་པར་སྤུས་བཏུ་བའམ། སྤུས་བཏུ་བ་མ་ཡིན་པའམ། ན་བའི་ཆོས་ཅན་ནམ། རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་ནམ། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ནམ། ཚངས་པའི་གནས་པ་རྣམས་བསྒོམས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བའམ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་པའམ། མི་སྒོམ་པའམ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའམ།མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཅི་སྐྱེ་གནས་ཁོ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཆོག་ཡིན་པའམ། འོན་ཏེ་ཐོས་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད། གལ་ཏེ་སྐྱེ་གནས་ཁོ་ནས་ འདོད་ན་ནི།དེས་ན་མཆོད་སྦྱིན་ལ་ཐོས་པ་གཙོ་བོ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚད་མར་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཐོས་པའམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་རིགས་ཀྱི་མཆོག་གོ། །རིགས་གཞན་ནི་དམའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་མི་ རུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་གནས་དང་། ལས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་དང་། བདག་པོ་དང་། དེས་སྤུས་བཏུ་བ་དང་། །ཚངས་པའི་གནས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཀྱང་མི་ རུང་སྟེ།དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如是见解并且这样宣说享用梵天之份，譬如这样，即是诤论时期的婆罗门们。为何如是见解并且这样宣说呢？是依据教证和理证而作。教证如前所说。何为理证？如是有些人是论师，乃至广说，是因为依止婆罗门种姓、自性戒律所缘、利养和恭敬。对此应当这样说：是否唯有其他种姓是从母胎所生，还是也承认婆罗门种姓也是如此？若唯有其他种姓是如此，则否定现见婆罗门种姓从母胎所生并从母亲而来，这是不合理的。若婆罗门种姓也是如此，则说'婆罗门是种姓中最胜，其他种姓是低劣的'是不合理的。
如同从母胎所生并从母亲而来一样，造作不善业和善业，以身语意造作恶行和善行，于现世感受不悦意和悦意果报，于后世转生恶趣和善趣天界中的天众之中，从三处任何一处显现，从任何处投生于母胎，精通或不精通世间工巧处和业处，或为国王，或为其侍从，或为智者能行者，或为国王恭敬者之精选或非精选，或具有病法，或具有老法，或具有死法，或修习四梵住而生于梵世间，或修习或不修习菩提分法，证悟声闻菩提、独觉菩提和无上正等正觉菩提，或不证悟，也是如此。
是仅由生处而殊胜者为最胜，还是也承认由闻法和持戒而殊胜？若仅由生处而承认，则说'于祭祀中以多闻为主和以持戒为主者应当遍取为量'是不合理的。若由闻法或持戒而承认，则说'婆罗门是种姓中最胜，其他种姓是低劣的'是不合理的。如是，由生处、业、出生、工巧、业处、主尊、其所选择、梵住、修习菩提分、证悟菩提、多闻和持戒的差别也是不合理的。因此，此说也非由理所生。

།དག་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་བདག་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ། སེམས་ལ་ཡང་དབང་ཐོབ་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་ལ་ཡང་དབང་ཐོབ་པས་ལྷའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་འབྱོར་ཅིང་ ལྡན་ཏེ།རྩེ་ཞིང་དགའ་ལ་དགའ་མགུར་སྤྱོད་ཀྱང་། དེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་དག་པས་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ཤིང་དབེན་པ་ལས་ སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་། དེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཆོག་ཐོབ་པའི་དག་པས་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་། དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་དང་། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ ལ་གང་ཆུ་ཀླུང་མཛེས་ལྡན་དུ་ཁྲུས་བྱེད་པ་དེའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སོལ་བར་འགྱུར་རོ།།མཛེས་ལྡན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆུ་ཀླུང་ལག་སྦྱིན་དང་། ག་ཡ་དང་། ཚིག་ལྡན་དང་། གང་གཱ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དེར་ཆུས་ཁྲུས་བྱས་པས་དག་པར་འཛིན་པ་དང་། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཁྱིའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་དག་པར་འཛིན་པ་དག་བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། འབྲུ་མར་དང་སྲེ་མོག་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། གཅེར་བུའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ཐལ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དྲག་པོ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཐར་ཐུག་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག གི་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡང་དག་པ་འཛིན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ཆུས་དག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ། ལུང་ནི་སྔ་མ་ བཞིན་ནོ།།རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རྟོག་གེ་པ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་པོ་དང་། དབང་ཐོབ་ནས། འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། བདག་པོ་དང་། དབང་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ།།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཉེས་པ་བྱས་པ་ལས་ཉེས་པ་ལས་ཐར་པ་བཞིན་དུ། བདག་ཉིད་ཆད་པས་བཅད་ན་བདག་ཉིད་སྡིག་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་འགྱུར་བར་ལྟ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔས་རྩེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ། འོན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི། རྩེ་ཞིང་དགའ་ལ་དགའ་མགུར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི། གྲོལ་ལོ། །དག་གོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང ངོ་།།ཅི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ལས། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ། འོན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པར་འདོད། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་ གནས་སོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི། གྲོལ་ལོ།

什么是清净说呢？就像这里有些沙门或婆罗门，因为自己已经解脱，并且获得了对心的自在，也获得了对瑜伽的自在，所以具足并拥有天界的五种欲妙，虽然游戏欢乐、尽情享受，但认为以今生就获得涅槃的清净而得清净。
又如有人说，因为远离诸欲、远离罪恶不善法，具有寻伺，具足由远离而生的喜乐，成就并安住于初禅，乃至成就并安住于第四禅，认为以今生就获得最上涅槃的清净而得清净。
又如有人认为在美丽河流中沐浴，能消除一切罪障。如同美丽河流一样，施手河、伽耶河、具词河、恒河也是如此。他们这样见解并且这样宣说，认为在那里用水沐浴就能得到清净。
又如这里有些人认为以狗的禁戒得清净，或以牛的禁戒、油麻禁戒、裸形禁戒、涂灰禁戒、严厉禁戒、究竟禁戒，以及类似这些的禁戒而得清净。
就像那些宣称今生能得涅槃的人们，以及宣称用水能得清净等的人们。
为什么他们会有这样的见解并且这样宣说呢？是依据教证和理证。教证如前所述。什么是理证呢？就像这里有些人是论师，乃至广说。他们认为自己是主宰者并获得自在，是欲望的主宰和瑜伽的主宰，但他们对主宰和自在的真实性质并不了解。
又如这里有些人认为，就像因犯错而从错误中解脱一样，如果自己受到惩罚就能从罪恶中解脱。
对此应当这样说：那些享受五种欲妙游戏的人，你认为他们是已离欲贪还是未离欲贪？如果是已离欲贪，就不应说'游戏欢乐、尽情享受'。如果是未离欲贪，就不应说'解脱了、清净了'。
那些成就并安住于第四禅的人，你认为他们是已离一切贪欲还是未离一切贪欲？如果是已离一切贪欲，就不应说'成就并安住于第四禅'。如果是未离一切贪欲，就不应说'解脱了'。

།དག་གོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ནང་གི་དག་པའམ། འོན་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དག་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ནང་གི་ དག་པར་འདོད་ན་ནི།དེས་ན་ཆུ་ངོགས་སུ་ཁྲུས་བྱས་པས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དག་པར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་གཏི་མུག་དང་བཅས་བཞིན་དུ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དྲི་མ་བསལ་བས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།ཅི་དངོས་པོ་གཙང་མ་ཞིག་བླངས་པས་དག་པར་འགྱུར་བའམ། འོན་ཏེ་དངོས་པོ་མི་གཙང་བ་ཞིག་བླངས་པས་དག་པར་འགྱུར་བར་འདོད། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གཙང་མ་ཞིག་བླངས་པས་དག་པར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་ཁྱི་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མི་གཙང་བར་བགྲང་བ་ ཡིན་ཏེ།དེ་བླངས་པས་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མི་གཙང་བ་བླངས་པས་དག་པར་འདོད་ན་ནི། དེས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གཙང་བའི་དངོས་པོ་གཙང་མར་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་ཁྱི་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བླངས་པས་ན། ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་ པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་བསྒྲུབས་པས་དག་པར་འགྱུར་བའམ།འོན་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པར་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པས་དག་པར་འདོད། གལ་ཏེ་ལོག་པར་བསྒྲུབས་པས་དག་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེས་ན་ལོག་པར་ཡང་སྒྲུབ་ལ། དག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་ རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པས་དག་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེས་ན་ཁྱི་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ དང་།མི་གཙང་བ་དང་། གཙང་མ་བླངས་པ་དང་། ལོག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་མཚན་དང་བཀྲ་ཤིས་སུ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ། འདི་ལྟར་ལྟ་ཞིང་འདི་ སྐད་སྨྲ་སྟེ།ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་དང་། གཟའ་དང་། རྒྱུ་སྐར་དང་། ཚེས་གྲངས་མི་མཐུན་པ་ལས་བསམ་པ་རྣམས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་དག་མཐུན་པ་ལས་བསམ་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་སྙམ་ནས། དེ་དག་དེའི་ཕྱིར་ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་ཅིང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། བཟླས་བརྗོད་དང་། རྩཝ་དར་བ་དང་། བུམ་པ་གང་བ་དང་། བིལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དུང་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འཇོག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྩིས་བྱེད་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ། ལུང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རིགས་པ་གང ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རྟོག་གེ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

不应说是清净。对此也应当这样说：是内在的清净还是外在的清净？如果认为是内在的清净，那么就不应说在河边沐浴就能得到清净。如果认为是外在的清净，那么就不应说带着贪欲、嗔恨、愚痴的同时，仅仅去除外在的污垢就能得到清净。
是拿取清净之物而得清净，还是拿取不清净之物而得清净？如果认为拿取清净之物而得清净，那么狗等在世间被认为是不清净的，就不应说拿取它们能得清净。如果认为拿取不清净之物而得清净，那么就不应说本性不清净的事物能变成清净。
是通过受持狗等的苦行，以身体等的不善行邪行而得清净，还是以身体等的善行正行而得清净？如果认为以邪行而得清净，那么就不应说既行邪行又能得清净。如果认为以正行而得清净，那么狗等的苦行就成为无意义，不应说由此得清净。
如此，无论是离贪或未离贪、内在或外在、取不净或取净、邪行或正行都不应理，因此这种说法也不是由正理所生。
什么是吉祥瑞相之说？即有些沙门或婆罗门这样认为并且这样说：由于日、月、星宿、行星、日期不相应故，所愿不能成就；由于它们相应故，所愿得以成就。因此他们供养日等，作火供、念诵、洒净草、盛满瓶、木果、法螺等，如占卜者一般。
为什么他们会这样认为并且这样说呢？是依据教证和理证。教证如前所述。什么是理证？如前所述'于此有人是论理者'。

།དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཐོབ་པ། སྐྱེ་བའི་ཚོགས་ཆེན་པོས་དགྲ་བཅོམ་པར་བཀུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བདག་ཉིད་འབྱོར་པར་འདོད་པ་དང་། རྒྱས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེར་དྲི་བ་དྲིས་ ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ནས། ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་དང་། གཟའ་དང་། རྒྱུ་སྐར་དང་། ཚེས་གྲངས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མཐོང་ནས། དེས་ དེ་ལས་གྱུར་པ་དེར་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཅིང་རྣམ་པར་གཞག་གོ་།དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་དང་། གཟའ་དང་། རྒྱུ་སྐར་དང་། ཚེས་གྲངས་གྱིས་འབྱོར་པ་དང་། རྒུད་པར་བྱས་པའམ། འོན་ཏེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ བྱས་པར་འདོད།གལ་ཏེ་ཉི་མ་ལ་སོགས་པས་བྱས་ན་ནི། དེས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་རྣམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་སྣང་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བྱས་ན་ནི། དེས་ན་ ཉི་མ་ལ་སོགས་པས་བྱས་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཉི་མ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བྱས་པས་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་འདི་ཡང་རིགས་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་སྨྲ་བ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་བརྟག་པའི་རིགས་པ་མངོན་པར་ བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བརྟགས་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡོམ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་དབྱེ་དང་། །རྒྱུ་དང་གནས་སྐབས་སྒོ་རྣམས་དང་། །ལྕི་བ་དང་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག། །རྣམ་གྲངས་དང་ནི་ཉེས་ དམིགས་སོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་། གནས་སྐབས་དང་། སྒོ་དང་། ཆེ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་གང་ཞེ་ན།ཆོས་གང་སྐྱེ་བ་ན་བདག་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ལ། དེ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱང་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་ཁོ་ནར་འཇུག་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ རྣམ་པ་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ་། །རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་ཡོད་དེ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །རྣམ་ པ་བཞི་ཡང་ཡོད་དེ།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུང་དུ་བསྟན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་ཡོད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ་། །རྣམ་པ་དྲུག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། རྣམ་པ་བདུན་ནི། བག་ལ་ ཉལ་བདུན་ཏེ།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། མ་རིག་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ བའོ།།རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ལྟ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་སོ།

又，获得世间禅定者，被大众恭敬为阿罗汉。对于想要获得成就和发展的人们向他询问时，由于不能如实了知缘起业的道理，而是通过观察日、月、星宿、行星和历数，见到众生善业与不善业的果报成熟，他便向那些希求的众生们宣说并建立这些。
对此应当这样说：是由日、月、星宿、行星和历数造成富裕与衰败，还是由善业与不善业所造？若是由日月等造成，则善业与不善业的富裕与衰败应当终生相随，这是不合理的。若是由善业与不善业所造，则不应说是由日月等所造。因此，既不能说是由日月等所造，也不能说是由善业与不善业所造。所以这种说法不合乎道理。
如此，若以二种观察正理来审察这十六种外道论，在一切方面都是不合理的。其中，烦恼建立是什么呢？应当了知有三种烦恼：烦恼烦恼、业烦恼和生烦恼。
什么是烦恼烦恼？总摄为：自性与分类，因及诸阶段，诸门及重性，颠倒与异名，过患等应知。
应当了知烦恼烦恼的自性、分类、因、阶段、门、重性、颠倒摄集、异名和过患。
什么是烦恼的自性？凡是生起时，自身具有不寂静相而生，由其生起使得诸行相续也唯是不寂静，应当了知烦恼的自性仅此而已。
什么是烦恼的分类？有一种烦恼，即烦恼的意义。有二种，即见所断和修所断。有三种，即欲界系、色界系和无色界系。有四种，即欲界系中有记、无记，色界系无记，无色界系无记。也有五种，即见苦所断、见集所断、见灭所断、见道所断和修所断。六种是贪欲、嗔恚、我慢、无明、见和疑。七种是七随眠，即欲贪随眠、嗔恚随眠、有贪随眠、我慢随眠、无明随眠、见随眠和疑随眠。八种是贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑、见和两种执著。

།རྣམ་པ་དགུ་ནི། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དགུ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ང་རྒྱལ་ གྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་།མ་རིག་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། སེར་སྣའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའོ། །རྣམ་པ་བཅུ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་ པར་ལྟ་བ་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཉིད་བདེན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ གཉིས་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས།ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། བདེན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། གཟུགས ན་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་།དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འགོག་པའི་བདེན་བ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དེ་དག་ལ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པོ། ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་། དེའི་དབང་གིས་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ལོག་པར་བསྒྲུབ་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མ་ གཏོགས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ལ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་སྟེ། དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲིབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་དྲན་ པ་བརྗེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས།ཉེ་བར་ལན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གམ། བདག་གིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་བརྟགས་ཀྱང་རུང་མ་བརྟགས་ཀྱང་རུང་བའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་ པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་དྲན་པ་བརྗེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་སྟེ། རྟག་པའམ་ཆད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་བརྟགས་ཀྱང་རུང་། མ་བརྟགས་ཀྱང་རུང་བའི་ཤེས་ རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།

九种是：九种结，即贪欲结、嗔恚结、我慢结、无明结、见结、执取结、疑结、嫉妒结、悭吝结。
十种是：萨迦耶见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见、贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑。
此等十种烦恼，于十二种谛中颠倒执取，安立为一百二十八种烦恼。何为十二种谛？欲界所行苦谛、集谛，色界所行苦谛、集谛，无色界所行苦谛、集谛，欲界所行之遍知果，由遍知所分别之灭谛、道谛，色界所行之遍知果，由遍知所分别之灭谛、道谛，无色界所行之遍知果，由遍知所分别之灭谛、道谛。
其中于欲界所行苦谛、集谛、欲界所行之灭谛、道谛等，一切十种烦恼皆颠倒执取。于色界所行苦谛、集谛、由彼所生之灭谛、道谛等，除嗔恚外，其余九种烦恼皆颠倒执取。如色界所行，无色界所行亦复如是。
于修欲界对治时，六种烦恼颠倒执取，即除邪见、见取见、戒禁取见、疑之外。如是于修色界对治时，五种烦恼颠倒执取，即除此六种中之嗔恚者。如色界对治，无色界对治亦复如是。如颠倒执取，障碍亦复如是。
其中何为萨迦耶见？依止非善士、听闻非正法、非如理作意，及依止其他自性忘失正念，于五取蕴执为我或我所，有分别或无分别之染污慧。
何为边执见？依止非善士、听闻非正法、非如理作意，及依止其他自性忘失正念，执取五取蕴为我后，执为常见或断见，有分别或无分别之染污慧。

།ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུའམ་འབྲས་བུའམ་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་ཏེ། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པ་དངོས་ པོ་ལ་བརྟགས་པ་ཁོ་ནའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་ འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་རྟེན་དང་བཅས་པའོ་། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པ། གཞི་དང་བཅས་པ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་ལྟ་བ་ལ་ཡང་བརྟེན་ཏེ། མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། དམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ། བརྟགས་པ་ཁོ་ནའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས།ལྟ་བ་དེ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྟ་བ་དེའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་སམ། བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྟེན་དང་བཅས་པ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ། གཞི་དང་བཅས་པ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ། བརྟགས་པ་ཁོ་ནའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །འདོད་ཆགས་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས དྲན་པ་བརྗེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས།བརྟགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱིའམ་ནང་གི་སྡུག་པའི་ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རང་ བཞིན་གྱིས་དྲན་པ་བརྗེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས།བརྟགས་ཀྱང་རུང་མ་བརྟགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱིའམ་ནང་གི་མི་སྡུག་པའི་ཡུལ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ ཐོས་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་དྲན་པ་བརྗེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བརྟགས་ཀྱང་རུང་མ་བརྟགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱིའམ་ནང་གི་མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་ལ་མཐོར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མ་རིག་པ་གང་ ཞེ་ན།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་དྲན་པ་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟགས་ཀྱང་རུང་མ་བརྟགས་ཀྱང་རུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཐེ་ཚོམ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟགས་པ་ལ། ཁོ་ནའི་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན།རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། འདུ་འཛི་དང་། བཤད་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེའོ། དེ་ལ་རྟེན་ནི་བག་ལ་ཉལ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ལྟ་ བུའི་ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ།དེ་ལ་འདུ་འཛི་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བཤད་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གོམས་པ་ནི་སྔོན་འདྲིས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是邪见？依止非善士、听闻非正法、非如理作意为缘，对因或果或作用诽谤，对实有之事物执为坏灭的唯分别染污慧。
什么是见取见？依止非善士、听闻非正法、非如理作意为缘，对萨迦耶见、边执见和邪见及其所依、所缘、所依处、俱生、相应，以及依止他人见解，执为最胜、最上、殊胜、清净的唯分别染污慧。
什么是戒禁取见？依止非善士、听闻非正法、非如理作意为缘，对彼等见解及随顺彼见的戒律或禁行，及其所依、所缘、所依处、俱生、相应，执为清净、解脱、出离的唯分别染污慧。
什么是贪欲？依止非善士、听闻非正法、非如理作意，以及自然失念为缘，无论是否观察，对外在或内在可意境的过度执著。
什么是嗔恚？依止非善士、听闻非正法、非如理作意，以及自然失念为缘，无论是否观察，对外在或内在不可意境的嗔恨。
什么是我慢？依止非善士、听闻非正法、非如理作意，以及自然失念为缘，无论是否观察，对外在或内在高下、善恶的高举之心。
什么是无明？依止非善士、听闻非正法、非如理作意，以及自然失念为缘，对所知事物无论是否观察的染污无知。
什么是疑惑？依止非善士、听闻非正法、非如理作意为缘，对所知事物观察时的唯一犹豫。
烦恼的因是什么？因有六种：依止、所缘、聚集、宣说、串习、作意而生烦恼。其中依止是从随眠而生。所缘是现前烦恼处所的境相。聚集是追随非善士。宣说是听闻非正法。串习是生起宿习之力。作意是从非如理作意而生。

།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡོད་ཅེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ཀུན་ནས་བརྟགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་དང་། འབྲིང་གི་གནས་སྐབས་དང་། ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ས་བོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། དེའི་བདག་པོའི་དངོས པོས་སོ།།སྒོ་དུས་ནི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྒོ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་སྟེ་སྒོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྒོས་ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔས་ཏེ། རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་གནས་ པ་དང་།དགེ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། ངན་སོང་གི་རྒྱུ་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པས་སོ། །བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོས་ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ན། ཀུན་ ནས་དཀྲིས་པའི་རྟེན་བྱས་པ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་སོ། །གཞན་ཡང་སྒོ་བདུན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་བགེགས་བྱེད་ཅིང་། སྒྲིབ་པར་བྱེད་པར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། ལོག་པར་རྟོགས་ པ་དང་།མ་རྟོགས་པ་དང་། རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དེའི་གཞིའི་གནས་རྟེན་དང་། དེ་འཇིགས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའོ།། །།བམ་པོ་བརྒྱད་པ། ཉོན་མོངས་ པ་ཆེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་།དྲག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལྕི་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཏེ། ལྟུང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུད་དང་། གཞི་དང་། ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། མཐར་གྱུར་པས་སོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ དཀྲིས་པ་གང་གིས་ལྟུང་བ་མ་ལུས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའམ། ངན་སོང་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུད་ནི་ལང་ཚོ་ལ་བབ་ཅིང་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལས་གཞི་ནི་བླ་མའི་གནས་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་གནས་ལ་དམིགས་པ་དང་། འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ དཀྲིས་པ་གང་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་སེམས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ནས།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། །དེ་ལ་མཐར་གྱུར་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤས་ཆེ་བའི་རྣམ་པར་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐོག་མར་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་རྣམ་པ་ བདུན་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེའོ་སྙམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ཞེ་ན། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེའོ་སྙམ་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྩ་བ་ཡང་ཡོད་དོ།

如果问烦恼的诸种状态，简而言之有七种：潜伏状态、缠缚状态、寻思状态、俱生状态、小的状态、中的状态和大的状态。其中由两种因使烦恼的潜伏成为随眠：与种子相续和其所依的事物。
如果问通过何门何时成为烦恼，简而言之是通过两门：缠缚之门和潜伏之门。如果问如何通过缠缚之门而成为烦恼，是通过五种：住于不寂静、障碍善法、引发恶趣之因的恶行、执取今生衰损、成就生等苦。如果问如何通过潜伏之门而成为烦恼，是由作为缠缚之所依和成就生等苦。
另外，应当了知一切烦恼通过七门障碍并遮蔽见道和修道。即：邪解、未解、非解非未解、由邪解而邪行、其所依处、生起怖畏、自性普行。
第八品。如果问如何了知烦恼大的特征、猛烈的特征和沉重的特征，简而言之是通过六种：堕落、出生、相续、所缘、发起业和究竟。其中堕落是由烦恼的缠缚而生起一切堕落。其中出生是处于欲界或转生恶趣。其中相续是青春年少诸根成熟，行贪等者和非般涅槃法者的相续。其中所缘是缘于上师处、功德处和不应趣入处。其中发起业是由烦恼的缠缚所压制并执持心而发起身语业。其中究竟是本性增盛所摄，这是首先由小对治而断除。
颠倒有这七种：想颠倒、见颠倒、心颠倒、于无常谓常的颠倒、于苦谓乐的颠倒、于不净谓净的颠倒、于无我谓我的颠倒。
什么是想颠倒？是于无常谓常、于苦谓乐、于不净谓净、于无我谓我的遍计分别想。什么是见颠倒？是对那些想的遍计分别，如是忍可、欲求、安立和执著。什么是心颠倒？是对那执著如是由贪等烦恼。
其中应当了知诸烦恼有三种：烦恼也是颠倒的根本。

། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྩ་བ་ནི་མ་རིག་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་དང་།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། ཁོང་ཁྲོ་ བ་དང་།ང་རྒྱལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་དུ་ སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེའོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བའོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་མང་པོ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་། འཆིང་བ་རྣམས་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་དང་། ཆུ་བོ་རྣམས་དང་། སྦྱོར་བ་རྣམས དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་དང་། མདུད་པ་རྣམས་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་། ཐ་བ་རྣམས་དང་། དྲི་མ་རྣམས་དང་། སྡིག་པ་རྣམས་དང་། ཟུག་རྔུ་རྣམས་དང་། ཡོངས་འཛིན་རྣམས་དང་། རྩ་བ་རྣམས་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ཟག་[(]བ་[,]པ་[)]རྣམས་དང་། ཕོངས་པ་ རྣམས་དང་།ཡོངས་སུ་གདུང་བ་རྣམས་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་དང་། འཐབ་པ་རྣམས་དང་། མེ་རྣམས་དང་། རིམས་ནད་རྣམས་དང་། ནགས་སྦྱོར་རྣམས་དང་། གེགས་རྣམས་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ན།ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། །དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་འདོད་དགུར་མི་བྱེད་པས་ན་འཆིང་བ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡར་འཕེལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པས་ན་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པས་ན་ ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ།།ཡང་དང་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་ན། ཀུན་ཏུ་དཀྲིས་པ་རྣམས་སོ། །གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་དང་། རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པས་ན་ཆུ་བོ་རྣམས་སོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་བས་ན་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། །ལུས་ཀྱི་རྒྱུན་ ཉེ་བར་ལེན་བར་བྱེད་པས་ན།ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་སོ། །དགྲོལ་དཀའ་བས་ན་མདུད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་སྒྲིབ་གཡོགས་བྱེད་པས་ན་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སོ། །དགེ་བའི་ལོ་ཐོག་གི་ཞིང་དུ་མར་གྱུར་པས་ན་ཐ་བ་རྣམས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་ན་དྲི་མ་རྣམས་སོ།།རྟག་ཏུ་གནོད་པར་བྱེད་པས་ན་སྡིག་པ་རྣམས་སོ། །རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བས་ན། ཟུག་རྔུ་རྣམས་སོ། །ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན། ཡོངས་འཛིན་རྣམས་སོ། །མི་དགེ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་ པས་ན་རྩ་བ་རྣམས་སོ།།ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པར་བྱེད་པས་ན་ཟག་པ་རྣམས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་པས་ན་ཕོངས་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་པས་ཕོངས་པར་བྱེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་རྣམས་ སོ།།རྒུད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་ན་འཁྲུག་པ་རྣམས་སོ། །འཐབ་རྩོད་དང་། མཚང་འབྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན། འཐབ་པ་རྣམས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་སོ་ཅོག་གི་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པས་ན་མེ་རྣམས་སོ། །ནད་ཆེན་པོར་གྱུར་པས་ན་རིམས་ ནད་རྣམས་སོ།།ལུས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཤིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་ནགས་སྦྱོར་རྣམས་སོ།

有颠倒的等流。其中颠倒的根本是无明。颠倒是身见和边执见的一分，以及见取见、戒禁取见和贪欲。颠倒的等流是邪见、边执见的一分、嗔恚、我慢和疑惑。
其中身见是于无我中颠倒执为有我。边执见的一分是于无常中颠倒执为常。见取见是于不净中颠倒执为净的心。戒禁取见是于苦中颠倒执为乐。贪欲则是于不净中颠倒执为净，以及于苦中颠倒执为乐两者。
烦恼有何种异名？异名众多，即：诸结、诸缚、诸随眠、诸随烦恼、诸缠、诸暴流、诸系、诸取、诸结、诸障、诸草、诸垢、诸罪、诸刺、诸执、诸根、诸恶行、诸漏、诸贫、诸热恼、诸乱、诸斗、诸火、诸疫、诸林、诸碍，如是等类是烦恼的异名。
其中，令苦相续故名诸结。于善行不得自在故名诸缚。具有世间一切增上种子故名诸随眠。以诸颠倒令心烦恼故名诸随烦恼。相续不断而生起故名诸缠。深难测量且随流漂去故名诸暴流。是邪行方便故名诸系。
摄取身相续故名诸取。难以解脱故名诸结。遮蔽真实义故名诸障。成为善苗田中杂草故名诸草。自性成为染污故名诸垢。恒作损害故名诸罪。具不寂静相且远离故名诸刺。是执取诸蕴之因故名诸执。成为不善所依故名诸根。
是邪行自性故名诸恶行。令心散乱故名诸漏。于受用无知足故名诸贫。以欲使贫乏故名诸热恼。引生衰败故名诸乱。成为斗诤、挖苦、争论、斗争之因故名诸斗。焚烧一切所积善根薪故名诸火。成为大病故名诸疫。成就种种身体之树故名诸林。

།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་འཐོབ་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པས་ན་གེགས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་དེ་དག་རྣམ་གྲངས་དེ་དང་དེར་གཞག་གོ། །ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དགུ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འཆིང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆིང་བ་གསུམ་ སྟེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་སོ། །བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བག་ལ་ཉལ་བདུན་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་སོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བརྒྱད་དེ། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣའོ། །ཆུ བོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བོ་བཞི་སྟེ།འདོད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་དང་། མ་རིག་པའི་ཆུ་བོའོ། །ཆུ་བོ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །མདུད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུད་པ་བཞི་སྟེ། བརྣབ་སེམས་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ འཛིན་པ་དང་།འདི་ནི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལུས་ཀྱི་མདུད་པའོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ གྱི་སྒྲིབ་པའོ།།ཐ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་བ་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གོ། །ཐ་བ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། དྲི་མ་རྣམས་དང་། སྡིག་པ་རྣམས་དང་། ཟུག་རྔུ་རྣམས་དང་། ཡོངས་འཛིན་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྩ་ བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བ་གསུམ་སྟེ།ཆགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །ཟག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པའོ། །ཕོངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཕོངས་པ་གསུམ་སྟེ།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་སོ། ཕོངས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་རྣམས་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་དང་། འཐབ་པ་རྣམས་དང་། མེ་རྣམས་དང་། རིམས་ནད་རྣམས་དང་། ནགས་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱང་དེ་ དང་འདྲའོ།།གགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གགས་ལྔ་སྟེ། ལུས་ལ་ལྟ་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་། འདྲེ་བར་གནས་པ་དང་། མཐུན་པའི་གཏམ་མེད་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་ངན་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའོ།

由于贪著欲妙以及对出世间法的获得造成障碍，故称为障碍，这些都是一切烦恼的异名。世尊主要将这些烦恼安立为这些异名。
所谓诸结，即九种结：贪结等，详如前述。所谓诸缚，即三缚：贪欲、嗔恚、愚痴。
所谓随眠，即七种随眠：欲贪随眠等，详如前述。所谓诸随烦恼，即三种随烦恼：贪欲、嗔恚、愚痴。
所谓诸缠，即八种缠：无惭、无愧、昏沉、睡眠、掉举、恶作、嫉妒、悭吝。
所谓诸暴流，即四种暴流：欲暴流、有暴流、见暴流、无明暴流。诸轭如暴流相同。
所谓诸取，即四种取：欲取、见取、戒禁取、我语取。
所谓诸结，即四种结：贪身结、嗔恚身结、戒禁取身结、此实执取身结。
所谓诸盖，即五盖：欲贪盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举恶作盖、疑盖。
所谓诸缝，即三种缝：贪欲、嗔恚、愚痴。如诸缝般，诸垢、诸罪、诸刺、执著、诸恶行亦复如是。
所谓诸根，即三不善根：贪不善根、嗔不善根、痴不善根。
所谓诸漏，即三漏：欲漏、有漏、无明漏。
所谓诸贫，即三种贫：贪欲、嗔恚、愚痴。如诸贫般，诸热恼、诸扰乱、诸斗争、诸火、诸疫病、诸林亦复如是。
所谓诸碍，即五种碍：身见、欲贪、杂住、无善言、以小劣为足。

།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་ དམིགས་གང་ཞེ་ན།ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་དུ་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ན་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བརྟེན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་ ཀྱི་རྒྱུད་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་།བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་དང་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉི་གའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་ བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྒྱུད་ཐག་རིང་བར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཁོར་གྱི་ ནང་དུ་སོང་བ་ན་ཞུམ་པ་དང་།དགའ་བ་མེད་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་སྡིག་པ་དང་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་གྲགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འགྱོད་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཞིག་པའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། བདག་གི་དོན་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡོམ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་དབྱེ་དང་། །རྒྱུ དང་གནས་སྐབས་སྒོ་རྣམས་དང་།།ལྕི་བ་དང་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།རྣམ་གྲངས་དང་ནི་སྐྱོན་ཉིད་དོ། །ལས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་གནས་སྐབས་དང་། སྒོ་དང་། ལྕི་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། རྣམ་གྲངས་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱང་ རིག་པར་བྱའོ།།ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་སྐྱེ་བ་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་ལ། དེ་སྐྱེས་པས་དེའི་རྗེས་ལ་ལུས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། ངག་གི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ ལེན་པ་དང་།མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤངས་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤངས་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤངས་པ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ཕྲ་མ་སྤངས་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྤངས་པ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་དང་། ཚིག་ ཀྱལ་པ་སྤངས་པ་དང་།བརྣབ་སེམས་དང་། བརྣབ་སེམས་སྤངས་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་གནོད་སེམས་སྤངས་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་ པར་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །དྲག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལག་པ་ཁྲག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གསད་ པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལུས་གྱུར་པའོ།།གསད་པ་དང་གསེ་བ་ལ་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་དང་ཕྲལ་ནས་ཡན་ལག་སོ་སོར་གསེ་སྟེ་། འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་རྗེ་མེད་པར་ཞུགས་པར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ལ་མི་སྡུག་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གཅེར་བུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡོད་དེ། དེ་དག་འདི་སྐད་དུ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཚུན་ཆད་ན་འཁོད་པའི་སྲོག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བསྡམས་པ་མི་བསྡམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོར་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་གསུངས་སོ།

烦恼的过患是什么呢？应当了知多种过患，即：烦恼生起时，首先令心烦恼，令所缘颠倒，令随眠增长，令同类相续，令自害，令他害，令双方受害，令今生后世及二者都造作罪过，令感受由此所生的痛苦和忧恼的心所，令成就生等诸苦，令远离涅槃，令退失诸善法，令财物损坏，令处众之时畏缩，无喜，无安，令十方传播恶名与不赞，令声誉诗句流传，令圣者呵责，令临终时悔恨而死，令身坏命终后堕恶趣、恶道、险处、地狱，令不能获得自利。
业的烦恼是什么呢？总摄为：自性及分类，因及时位门，重及颠倒性，异名及过患。应当了知诸业的自性、分类、因、时位、门、重性、颠倒、异名及过患。
业的自性是什么呢？即法生起时具有造作相而生，由此生起后随之发起身业造作和语业造作，这就称为业的自性。
业的分类是什么呢？应当观察为二种：补特伽罗相的分类和法相的分类。这些即是十善业道和十不善业道：杀生与离杀生，不与取与离不与取，欲邪行与离欲邪行，妄语与离妄语，离间语与离离间语，粗恶语与离粗恶语，绮语与离绮语，贪欲与离贪欲，害心与离害心，邪见与离邪见。
其中补特伽罗相的建立，如经中所说'是杀生者'等广说。其中'是杀生者'是能诠语。'凶暴'是因为具有杀害、损恼之心。'手染血腥'是为了成办杀害而转起身业。'执著杀戮和分割'是因为断命后支解肢体作为生活资具。'无惭'是因为造作自身的罪过。'无悲心而行'是因为对他人造作不善。
有些出家外道裸行者说：'对于百由旬内的有情，为其约束即是不约束。'为对治此说而说'于一切有情'。

།ཡང་དེ་དག་ཉིད་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལྟར་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་སྲོག་ཆགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོར་ནི། སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ ལྟར་ན་སྤོང་བའི་བསོད་ནམས་བཟང་པོ་ཡང་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།སྤོང་བའི་བསོད་ནམས་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚིག་འདི་དག་གིས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་གསོད་པ་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཐ་ན་སྲོག་ཆགས་གྲོག་ སྦུར་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ནི་བསྲུང་བར་དཀའ་བ་གསོད་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།སྲོག་གཅོད་པ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྐྱེན་དང་ལྡན་ན་ལྡང་བའི་སྐབས་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དོན་ མདོར་བསྡུ་ན་ཚིག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་གྱིས་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་རྟགས་དང་།སྲོག་གཅོད་པའི་བྱ་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་པའི་རྒྱུ་དང་། སྲོག་གཅོད་པའི་གཞིའི་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དོན་མདོར་བསྡུ་ན། སྲོག་གཅོད་པར་ བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་།སྲོག་ཆགས་ཇི་ལྟར་གསོད་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་གང་གིས་དེ་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། འདི་ཡང་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །དེས་གཞན་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ནོར་དང་། འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའོ། །གྲང་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་དུ་གཞག་པའམ་བསྐྱབ་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།དགོན་པ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དགོན་པ་ནས་སྐྱེས་པའམ། བསྡུས་པའམ་བསྐྱབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྐུ་བར་བགྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་བྱིན་པ་དང་། མ་བཏང་བ་དང་། མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལེན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིར་བྱེད་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ལ་ཡོ་བྱད་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་གིར་བྱེད་པའོ། །མ་བྱིན་པ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྐུ་བའི་ལས་དེ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་པའོ། མ་བྱིན་པ་དང་། མ་བཏང་བ་དང་། མ་སྤངས་པ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གཞན་གྱིས་བརྐུས་པ་བདག་གིར་བྱེད་པར་འདོད་པའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་པོ་བདག་པོས་སྐྱིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྔར་བྱིན་པ་མ་བྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་པོས་ལེན་པ་པོའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བདག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བོ་ ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ལེན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྐུ་བ་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་དགའ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།བརྐམ་པ་ཡོངས་སུ་སྤེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱིན་པ་དང་། མ་བཏང་བ་དང་། མ་སྤངས་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་དག་པ་ཡོངས་སུ་སྦེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྩོད་པ་ལ་ཕམ་པར་གྱུར་ཏེ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཙང་བ་ཡོངས་སུ་སྦེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕམ་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་། ཉེས་པ་དེས་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་སྦེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཞིན་དུ། འདི་དང དེ་ལས་གཞན་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།

他们又这样说道：'像树木等外在的事物都是有情众生'。对此的对治是'对有情众生'这句话。如此，善妙的舍弃福德也是作为对治而宣说的，非善妙的舍弃福德也是作为对治而宣说的。
以上所说的这些词句，是完全显示了以造作而杀生。'乃至蚂蚁等有情'这句话，是完全显示了难以守护的杀生。
'未断除杀生'是指在未断除之前会行杀生，显示了具足因缘时有再起的机会。
总之，这些词句都完全显示了杀生的标志、杀生的行为、杀生的因和杀生的基础行为的分类。
另外总的来说，显示了杀生者是什么样的、如何杀害有情、以什么杀害有情而成为杀生者，这也是完全显示了杀生者的特征，而不是杀生的特征。
'行不与取'是教示的词句。'他人的'是指他人所拥有的财物和谷物等物品。'在村中所有'是指放置或保管在他们村中的。
'在旷野所有'是指在旷野中生长的、收集的或保管的。'计为偷盗'是指未给予、未赠与、未舍弃的。'取'是指占为己有。
'行不与取'是指因缺乏资具而占为己有。'乐于不与取'是指完全接受偷盗业而安住。'欲求未给予、未赠与、未舍弃'是指想要占有他人偷盗的物品。
其中，施主以借贷方式先前给予的称为'未给予'。物主未为领受者而舍弃的称为'未赠与'。物主自己未为一切众生受用而随意取用而舍弃的称为'未舍弃'。
'自身行窃'是因为行不与取和乐于不与取。'行贪婪'是因为欲求未给予、未赠与、未舍弃。'行不净'是因为在诤讼中失败而不清净。
'行污秽'是即使未失败，也因该过失而染污。'行有过'是因为执持今生来世不悦意果报的因。
'未断除不与取'如同杀生的分类一样，对此和其他业道也应当如是观察。

།དོན་མདོར་བསྡུ་ན། གང་ལས་བརྐུས་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་། གནས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐབས་ཇི་ལྟར་བརྐུ་བ་དང་། ཉེས་པ་དེ་ལས་སྐྱོན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བསྡུས་པའི་ དོན་ཡིན་ནོ་།།འདི་ཡང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །གང་དེ་དག་ ཕ་མ་ལ་སོགས་པས་བསྲུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་མས་བདག་གི་བུ་མོ་ཁྱིམ་ཐབ་ལ་གཏང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཁྲིག་པ་ལས་སྦ་བ་དང་སྲུང་བར་བྱེད་ཅིང་། དུས་དུས་སུ་མྱུལ་བ་དང་། ཕ་མ་ཤི་ན་ཡང་དེ་དང་འབྲེལ་ པའི་མིང་པོའམ་ཕུ་ནུ་མོས་བསྲུངས་པ་དང་།དེ་ཡང་མེད་ན་གཉེན་གྱིས་བསྲུངས་པ་དང་། དེ་ཡང་མེད་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ནི་ཚོ་རིགས་ཀྱི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ནས། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་བསྲུང་བའོ་། །གྱོས་པོ་དང་། སྒྱུག་མོས་བསྲུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ གི་བུའི་ཕྱིར་རོ།།ཆད་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་། བསྐོས་པས་ཆད་པའི་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྲུངས་པའོ། །བར་ཆད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོ་སྲུང་གིས་བསྲུངས་པའོ། །བསྲུངས་པ་དེ་ཡང་བག་མར་མ་སོང་བ་ལ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏེ། བླ་མ་དང་ བྱམས་པའི་མི་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྲུངས་པས་བསྲུང་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་བསྐོས་པས་བསྲུང་བ་དང་། སྒོ་སྲུང་གིས་བསྲུང་བའོ། །གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་བག་མར་སོང་བའོ། །གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་བག་མར་མ་སོང་ བ་དང་།བསྲུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་མ་བསྲུངས་པའོ། །དེས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་བབ་ཅོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་བསྐྱེད་ནས་སོ། །མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་པ་བཞིན་ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བར་མཐུ་དཀར་འདོར་བའོ། །ནན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ དེ་དག་གིས་མ་མཐོང་བར་རྐུ་བའོ།།འདོད་[(]བ[,]་པ་[)]དག་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤོད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཆུང་མ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་ མ་ཡིན་པར་བྱེད་ན་དེ་དག་གིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བའོ།།དོན་མདོར་བསྡུ་ན། གང་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འཇུག་ན་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཁོར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།རྒྱལ་པོའི་འོ། །བསྐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྣ་ལ་གཏོགས་པའོ། །འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོང་པའི་སྡེ་ཚན་ཐ་དད་པའོ། །འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དང་ཕྱོགས་བཞིའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་སོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐོང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་མྱོང་བའོ།།བདག་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རམ། ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་ཕྱིར་རམ། གཉི་གའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོད་པ་དང་། འཆིང་བ་ དང་།ཆད་པ་དང་། ཉམས་པ་དང་། སྨད་པ་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོར་དང་། འབྲུ་དང་དབྱིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་། འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་བསྒྱུར་ནས་སྨྲ་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།དོན་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་པ་དང་། གཞན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། གཞི་དང་། འདུ་ཤེས་བསྒྱུར་བ་ལ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྲ་མ་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱེ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

总之，从何处偷盗即为不与取，以及处所为何，如何偷盗的方式，由此过失而具有过患，这是总义。这也是不与取者之补特伽罗的特征，应知不是不与取的特征。其余诸法也与此相同。
所谓欲邪淫者是能表之语。所谓'为父母等所护'是指：譬如父母为将自己的女儿嫁与夫家，使其远离与他人交合而加以隐藏和守护，并时常探视；父母若死，也由兄长或姐妹守护；若无彼等，则由亲属守护；若亦无彼等，则自己了知'这不是种姓之法'而自我守护。所谓'为夫或婆婆所护'是为自己儿子的缘故。
所谓'有惩罚'是由国王和官员以惩罚法律守护。所谓'有障碍'是由门卫守护。对于未出嫁者的守护，总之显示为三种：由上师、慈爱之人和自己守护的守护，由国王和官员守护，由门卫守护。所谓'他人之妻'即是已出嫁者。所谓'他人未摄受'即是未出嫁且未受三种守护者。
所谓'对如是等轻率'即是生起迷乱。所谓'以力'即是违背意愿而被父母等一切人看见地强行。所谓'强制'即是违背意愿而不被彼等看见地偷盗。
关于'行诸欲'，此处所谓欲的含义，显示为二者交合。所谓'入邪行'即是即便对自己妻子，若于非支分、非处所、非时而为，由此等成为有过失。
总之，于何处趣入，如何趣入为欲邪淫，此已完全显示。所谓'是妄语'是能表之语。所谓'王宫眷属'是国王的。所谓'官员'是属于其管辖的。所谓'眷属'是不同商人群体。所谓'大众'是彼等与四方民众之众。所谓'了知'即是以三种言说所经验者。所谓'见'即是仅以见而经验。
所谓'为自己'即是为了恐惧或些微资具。如同为自己，为他人或为二者也是如此。所谓'为恐惧'即是为了害怕杀害、束缚、惩罚、损害、诽谤等。所谓'为些微资具'即是为了财物、谷物、金银等。
所谓'明知而说妄语'即是转变想、欲、见而说，总之应知处所及异说、事相、转变想为妄语。所谓'是离间语者'是能表之语。所谓'令分离'即是具有分离之意乐故。

།འདི་ དག་ལས་ཐོས་ནས་དེ་དག་ལ་ཟློས་པ་དང་།དེ་དག་ལས་ཐོས་ནས་འདི་དག་ལ་ཟློས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཚིག་ཇི་སྐད་ཐོས་པའོ། །མཐུན་པ་རྣམས་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ན་མི་དགའ་བ་བསྐྱེད་པས་སོ། །བྱེ་བ་རྣམས་མི་འདུམ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དགའ་བར་ འགྱུར་བ་གཅོད་པས་སོ།།མི་འདུམ་པར་དགའ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་མི་དགའ་བ་བསྐྱེད་པའོ། །མི་འདུམ་པར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱེད་པའོ། །མི་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།མ་ཐོས་པའམ། གཞན་ལ་འཚོལ་བ་སྟེ། དོན་མདོར་བསྡུ་ན། དབྱེ་བའི་བསམ་པ་དང་། མ་བྱེ་བ་དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། བྱེ་བ་མི་མཐུན་པར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། བྱེ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཡོད་པ་དང་། གཞན་ལ་འཆོལ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ནི་མི་གཡོ་བའི་ངག་ཅེས་བྱའོ། །ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྙན་ཅིང་མཉེན་པས་ན་རྣར་སྙན་པའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་སྦྱར་བ་ དང་།བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཡོས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དུས་དང་། ཚོད་དང་། དོན་དང་ལྡན་པས་ན་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་ན་ཕོ་བྲང་འཁོར་བའི་སྐད་ དོ།།ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྙན་པས་ན་སྙན་ཅིང་འཇེབས་པའོ། །ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལེགས་པར་སྦྱར་བས་ན་རྣམ་པར་གསལ་པའོ། །བརྡ་ཕྲད་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །ཆོས་དང་ལྡན་པས་ན་མཉན་པར་འོས་པའོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བས་ན་མི་གནས་པའོ། ། ཚིག་རན་པས་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་པའོ། །རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པས་ན་གཏུགས་པ་མེད་པའོ། །མི་གཡོ་བ་མན་ཆད་གཏུགས་པ་མེད་པའི་བར་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་གཅིག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པར་འདུས་སོ། །རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཡང་དག པར་དགའ་བར་བྱེད་པའོ།།རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ། ཕྱི་མ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དང་པོ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཡི་གེ་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ན་འདོད་པར་བྱ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའོ།།འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ན་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་བརྟེན་དངོས་པོ་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྐྱེ་བོ་མང་པོས་འདོད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བའོ། །ཆོས་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཞེར་འདེབས པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་དུག་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པའོ།།རྩུབ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་རེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ལ་རྩུབ་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ཚིག་ཀྱལ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །དུས་ གསུམ་དུ་ཚིག་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།ལོག་པར་གླེང་བའི་དུས་ན་དུས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བས་ན་དུས་ལ་མ་བབ་པར་སྨྲ་བའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བས་ན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བའོ། །དོན་དང་མི་ལྡན་པར་སྨྲ་བས་ན་དོན་མེད་པར་སྨྲ་བའོ། །རྩུབ་པོར་སྨྲ་བས་ན་ཆོས་མ་ ཡིན་པར་སྨྲ་བའོ།།ཞེ་སྡང་གི་སྐབས་སྨྲ་བས་ན་མ་བརྟགས་པར་སྨྲ་བའོ། །ཆོས་ལོག་པར་སྟོན་པའི་དུས་ན་མ་བསམས་ཤིང་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པར་སྟོན་པས་ན་མ་བརྟགས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བརྙས་ཤིང་ཉན་པ་ན་སྟོན་པས་ན་དུས་མ་ཡིན་པའོ། །སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ ན་མ་འབྲེལ་པའོ།

从这些听闻后对那些重复，从那些听闻后对这些重复，是指按照分类所听闻的相应语言。
所谓'使和合者分离'是指引发不悦。
所谓'使分离者不和合'是指切断欢喜。
所谓'喜欢不和合'是指以烦恼心生起不悦。
所谓'倾向不和合'是指以烦恼心使欢喜不相应。
所谓'说不和合语'是指未闻或寻求他人，总之，包含离间之心、使未分离者分离之加行、使已分离者不和合之加行、对分离有烦恼心，以及寻求他人等。
所谓'说粗恶语'是能表达的语言。
其中由戒律支所摄持故称为'不动语'。
语言文字悦耳柔和故称为'悦耳'。
由增上意乐所发起、非伪造、无诡诈损害故称为'可意'。
由无增益、契合时机、分寸、义理故称为'令人欢喜'。
就涅槃城而言故为'宫殿之音'。
语言文字悦耳故为'悦耳动听'。
语言文字善加组合故为'明了'。
能表达意义故为'了解'。
具足法义故为'堪能听闻'。
由无执著心所生故为'无住'。
语言适度故为'无违'。
相续不断且无怖畏故为'无碍'。
从'不动'到'无碍'这些应当了知有三种：其一摄于戒律，三种为正欢喜，其余为说法。后者又可分为：初种具足摄受，二者具足五字，其余应知具足加行。
依未来时故为'可欲'。
依过去时故为'可爱'。
依现在时故应知为'欢喜'与'可意'。
凡是正欢喜者，即是众人所欲、所生、所喜、所意。
凡是说法者即是等持。
凡是戒律支所摄持者，即是由无悔等次第而成定。
其中诽谤即是为投射嗔毒而损害他人。
粗恶即是触及痛苦故对他人粗暴。
其余应从白品相反而了知。
所谓'绮语者'是能表达的语言。
就三时中五语而言：于邪语时不当而说故为'非时语'。
说不如实故为'不如实语'。
说无义理故为'无义语'。
说粗恶故为'非法语'。
于嗔恚时说故为'不察语'。
于邪说法时不思不察而说故为'说不察语'。
轻视而说故为'非时'。
前后义理不相连故为'不相关'。

།རིགས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་སྟོན་པས་ན་ལྡན་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །འབྲེལ་པ་མེད་པའི་དཔེ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པས་ན་དཔེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པས་ན་ཆོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བཞད་གད་དང་། གླུ་ལ་སོགས་ པས་རྩེ་བའི་དུས་དང་།ཟློས་གར་མཁན་དང་། གར་མཁན་དང་། བཞད་པ་དང་། སྒེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བའི་དུས་ན་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་། དོན་མདོར་བསྡུ་ན། དུས་གསུམ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །བརྣབ་སེམས་ཅན་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་གྱི་ནོར་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བདག་གིར་བྱ་བར་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་དུ་ལེན་པས་ན་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པ་དྲག་པོ་ཅན་ནོ། །ནོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟོང་དུ་བྱ་བའི་ནོར་གྱི་རིགས་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་ བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་བསྡུས་པའོ། །གཞན་དག་གི་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་། །མདོར་བསྡུ་ན་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གནོད་པར་བྱ་བ་ངེས་པར་སྐྱེད་པ་དང་དུ་ལེན་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་སྡང་བའོ། །བསད་ན་ཅི་མ་རུང ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལུས་བསད་དེ་མ་རུང་བར་འགྱུར་བར་འདོད་པའོ། །བཅིངས་ན་ཅི་མ་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་ཉམ་ང་བར་འགྱུར་བར་འདོད་པའོ། །ཕམ་པར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྒུད་པར་བྱེད་པར་འདོད་པའོ། །ཚུལ་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རང་རྒུད་པར་འདོད་པ་སྟེ།དོན་མདོར་བསྡུ་ན་ནི། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་ལ་བཟོད་ཅིང་འདོད་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་ སུ་སྟོན་ཏོ།།འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་ཕ་རོལ་རྣམས་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ། །བསམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ལྷ་ལ་མཆོད་པའི་བསམ་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་ པ་མེད་དོ།།མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། སྦྱིན་སྲེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གསང་སྔགས་དང་། མེ་དང་། ལྷ་ལ་མཆོད་པའི་བསམ་པ་ཅན་གྱི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོར་བཅས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ཕྱིར། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དགེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོར་བཅས་པ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ཕྱིར། ལེགས་པར་བྱས པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འཇུག་པའི་གནས་ཀྱི་རྐྱེན་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པ་དང་། དེའི་ས་བོན་གྱི་རྐྱེན་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ཕྱིར། པ་མེད་དོ། །མ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཇུག་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཇུག་པའི་གཉེན་པོ་ལྡོག་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་སོ་སོ་རང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་སོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་སོ།

由于宣说不具有正理的论据，故非具有宣说。由于引证无关联的比喻，故非具有比喻。由于完全宣说烦恼，故非具有法。在笑话和歌曲等游戏时，以及观看舞台演员、舞者、笑话、妖艳等时非具有义利，总之，如前所说三时中所说的言语，即是宣说为绮语。
'具有贪婪心'是能诠之词。由于受他人财物贪欲所控，决定据为己有并接受，故为具有强烈贪著。'财'即是可作为商品的财物种类。'资具'即是可受用之物。'物品'即是总摄前二者。'愿他人所有变成我所有'是宣说为贪心的行相。总之，应知是贪心的本性、所缘和行相。
'具有害心之心'是能诠之词。由于受害心所控而对其他有情，决定生起损害并接受，故为意的极其嗔恨分别。'若能杀害岂不善哉'即是希望杀害其身体而变得不好。'若能捆绑岂不善哉'即是希望其身体变得恐惧。'若能失败岂不善哉'即是希望他人受用衰败。'若能以非理而受苦岂不善哉'即是希望自身受用衰败。总之，应如前观察。
'具有邪见'是能诠之词。'如是见'即是宣说为自身欲说义理的忍许与欲求。'如是说'即是宣说为令他方领受欲说义理。由于诽谤三种意乐：受用意乐、清净意乐和供养天的意乐的布施，故说'无布施'。'无供养'即应观察为具有密咒、火和供养天意乐者。
由于诽谤持戒所生和修习所生的善法之违品及对治，以及布施所生的违品，故说'无善行，无恶行'。由于诽谤彼等三种善法之违品及对治的果报，故说'无善业果报成熟'。由于诽谤趣入处的缘，故说'无此世间，无他世间'。由于诽谤其果报之缘和其种子之缘，故说'无父，无母'。由于诽谤趣入的士夫，故说'无有情生'。由于诽谤趣入对治的还灭，故广说'世间无阿罗汉'。其中，由于息灭各自烦恼故为正行者。由于趣入断除对有情邪行故为正趣者。

།ཚེ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུའི་དུས་སུའོ་། །ཚེ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུའི་དུས་སུའོ་། །རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་རྟོགས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་ཤིང་གཞན་དག་ ལ་ཡང་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། བྱེད་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ཡོད་པའི་ དངོས་པོ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་བྱེད་པ་ནི་ས་བོན་འདེབས་པའི་བྱེད་པ་དང་། འཛིན་པའི་བྱེད་པ་དང་། འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པའོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པ་དང་། རྐྱེན་དང་བཅས་པར་འཇུག་ པའི་སྐྱེས་བུའི་འཇུག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་།དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ལྡོག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ནི། རྒྱུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པར་བལྟ་བར་བྱའི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པ་ལ་སྐུར་བ་ འདེབས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པར་བལྟ་བར་བྱའི།གང་ཟག་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདི་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པ་གསུམ་གྱིས་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དུས་དག་པ་དང་། གཞན་ཡིད་ཆེས་པ་དག་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དག་པས་སོ། །དེ་ལ་རིང་དུ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་དུས་དག་པ་སྟེ། རྩོད་པ་དག་པས་དག་པའོ། །གཙང་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཞན་ཡིད་ཆེས་པ་དག་པའོ། །དེ་ལ་དག་པ་ཡིན་ལ་གཙང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་མུ་དང་པོ་ནི། བྱས་ལ་རྩོད་པའི་ཚེ་ རྒྱལ་བའོ།།མུ་གཉིས་པ་ནི་མ་བྱས་ལ་རྩོད་པའི་ཚེ་ཕམ་པའོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་མ་བྱས་ལ་རྩོད་པའི་ཚེ་རྒྱལ་བའོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་བྱས་ལ་རྩོད་པའི་ཚེ་ཕམ་པའོ། །དེ་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་ལ་རེག་པ་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དྲིང་བ་མེད་པའོ། །གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ འཁྲིག་པ་སྤངས་པའོ།།ལག་པས་རེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་གཞན་གྱིས་ཁུ་བ་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་གྲོང་པའི་ཆོས་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་མདོར་བསྡུ་བ་ཡང་འདི་ཉིད་དུ་འདུས་པར་ བལྟ་བར་བྱའོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་བརྟན་པར་གྱུར་པས་ན་ཡིད་ཆེས་པའོ། །དེ་ལ་རྩོད་པ་ན་ཚད་མར་གཞག་པ་ཡིན་པས་གཞག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཡིད་བརྟེན་པ་དག་ལ་སླུ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་མི་འཁུ་བས་མི་སླུ་བ་སྟེ། མདོར་ བསྡུ་ན་ཉེ་བར་གཟུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།བསམ་པ་ཉེ་བར་གཟུང་བ་དང་། བསྐོ་བ་ཉེ་བར་གཟུང་བ་དང་། བྱ་བ་ཉེ་བར་གཟུང་བའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྲོག་གཅོད་པ་གང་ཞེ་ན། གསད་པའི་བསམ་པ་ཅན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ དང་ལྡན་པས།སྲོག་ཆགས་ཕ་རོལ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་གསད་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཤིང་གསད་པ་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ།

'此生'是指因位时。'来世'是指果位时。'自己'是指自己的补特伽罗所作故。'以神通'是指以第六神通。'现证'是指以见道。'修成'是指以修道。'通达'是指自己证悟且自身也了知并令他人理解故。
'我生已尽'等应如前了知分别。其中略说为此：谤因、谤果、谤作用、谤实有事。其中作用是播种作用、执持作用、来去作用、将生业的作用。
总义是：另外也显示谤具因果及缘的补特伽罗趣入之趣入，及谤其对治之还灭。其中谤趣入应视为谤因，而非谤自相。谤还灭应视为谤功德，而非谤补特伽罗。其中白品一切应知与此相反。
有差别相者亦当说明：依欲邪淫而言'梵行'是教言。此应知以三种清净而清净：时清净、他信清净、修行清净。其中'长时行'是指尽形寿断除故。此是时清净，以诤论清净而清净。'清净'是指能净化，此是他信清净。
其中'净而不净'等有四句：第一句是作已诤论时胜。第二句是未作诤论时败。第三句是未作诤论时胜。第四句是作已诤论时败。其中因不受用女身触故无亲昵。因无二根交合故断淫欲。不以手触等其他方式出精，及无希求而受持梵行故断除凡俗法，此称为修行圆满。
总义亦应视为摄于此中。从妄语开始，因可信故堪可信赖。因已可信赖故可信。其中诤论时应立为量故应成立。如是于可信者不欺不诳故不欺诳。
略说已显示三种摄持：摄持意乐、摄持委任、摄持作业。其中法相建立的杀生是什么？具有杀害意乐，具有烦恼心，对彼有情作杀害加行并完成杀害的身业。

།མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། རྐུ་འཕྲོག་བྱས་པའི་བསམ་པ་ཅན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས་། གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ བཟུང་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་རྐུ་འཕྲོག་གི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་།དེ་ཉིད་ལ་རྐུ་འཕྲོག་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་གང་ཞེ་ན། བསྟེན་པའི་བསམ་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས་འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ དང་།ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་དེ་ཉིད་ལ་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་བསྒྱུར་ཏེ་ སྨྲ་བར་འདོད་པ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས། སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་དེ་ཉིད་ལ་སྒྱུའི་དབང་པོའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་སྒྱུའི་དབང་པོ་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ངག་གི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྲ་མ་གང་ཞེ་ན། དབྱེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ སེམས་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དེ་ཉིད་ལ་དབྱེ་བའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་།དབྱེ་བའི་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ངག་གི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །ངག་རྩུབ་པོ་གང་ཞེ་ན། ངག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས། སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་དེ་ཉིད་ལ་ ངག་རྩུབ་པོའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་།ངག་རྩུབ་པོའི་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ངག་གི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །ཚིག་ཀྱལ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱུང་རྒྱལ་སྨྲ་བར་འདོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས། མ་འབྲེལ་བའི་བྱུང་རྒྱལ་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་། མ་འབྲེལ་བའི་བྱུང་རྒྱལ་ མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ངག་གི་ལས་གང་ཡིན་པའོ།།བརྣབ་སེམས་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་ནོར་བདག་གིར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས། གཞན་གྱི་ནོར་བདག་གིར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ལ། ངེས་པར་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་། དེ་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་ པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ།།གནོད་སེམས་གང་ཞེ་ན། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་བསམ་པ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་། དེ་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །ལོག་ པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན།སྐུར་བ་འདེབས་པའི་བསམ་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་བསམ་པ་དེ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་། དེ་ལ་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་སྦངས་ པ་གང་ཞེ་ན།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་བསམ་པ་ཅན། དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པས། དེ་ཡང་དག་པར་བསྡམ་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་། དེ་ཡང་དག་པར་བསྡམ་པའི་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་ པར་ལེན་པ་དང་།འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་དང་། བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་བསམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་བསམ་པ་ཅན་དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་དེ་ཡང་དག་པར་བསྡམ་པ་མཐར་ཐུག་པར་བྱས་པའི་བར་གྱི་ཡིད་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བཅུ་ཡོད་པ་ལས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །གསུམ་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་བཅུར་འགྱུར་རོ། །ལས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། བདག་དང་། ཕ་རོལ་དང་། གཞན་གྱི རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།ཟང་ཟིང་དང་། འཇིགས་པ་དང་། གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩེ་ཞིང་དགའ་བ་དང་། ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ།

什么是不与取？即具有偷盗之心，以烦恼心相应，对他人所拥有的物品实施偷盗行为，并完成偷盗的身业。
什么是邪淫？即具有贪欲之心，以烦恼心相应，在不应进入之处、不当部位、不当场所、不当时间实施邪淫行为，并完成邪淫的身业。
什么是妄语？即具有欺诈之心，以烦恼心相应，对其他众生实施欺诈行为，并完成欺诈的语业。
什么是离间语？即具有分裂之心，以烦恼心相应，对他方众生实施分裂行为，并完成分裂的语业。
什么是粗恶语？即具有恶语之心，以烦恼心相应，对其他众生实施粗恶语行为，并完成粗恶语的语业。
什么是绮语？即具有杂乱语之心，以烦恼心相应，实施无关杂乱语行为，并完成无关杂乱语的语业。
什么是贪心？即具有占有他人财物之心，以烦恼心相应，确实实施占有他人财物的行为，并完成此等意业。
什么是害心？即具有损害他人之心，以烦恼心相应，确实实施损害他人的行为，并完成此等意业。
什么是邪见？即具有诽谤之心，以烦恼心相应，确实实施诽谤行为，并完成此等意业。
什么是断除杀生？即具有见杀生过患之心，以善心相应，实施真实防护行为，并完成真实防护的身业。
如同断除杀生一般，断除不与取、邪淫、妄语、离间语、粗恶语、绮语、贪心、害心、邪见等也应如是了知。
其中差别是：从'具有见不与取过患之心'乃至'具有见邪见过患之心，以善心相应，完成真实防护'的意业。
此等十种可归为三类：身业、语业、意业。三类又可开为十种。
什么是诸业的因？应当了知有十二种：贪欲、嗔恚、愚痴、自身、他人、随从他人、财物、恐惧、为造损害、嬉戏欢乐、认为是正法、邪见。

།ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་ དང་།འབྲིང་གི་གནས་སྐབས་དང་། ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་དང་། བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཆུང་ངུས་ནི་དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འབྲིང་གིས་ནི་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཆེན་པོས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བའི་ལས་ཆུང་དུས་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འབྲིང་གིས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆེན་པོས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཆུང་ངུ་གང་ཞེ་ན། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་གཞི་ཆུང་ངུ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་སྐབས་འབྲིང་ནི་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་གཞི་འབྲིང་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་སྐབས་ཆེན་པོ་ནི། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་གཞི་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །དགེ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའི་གཞི་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ནི། སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་གང ཡིན་པའོ།།བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་སྐྱེས་ནས་འགགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་སྒོ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་ཕན་འདོགས་པའི་སྒོའོ། །འབྲས་བུ་ འབྱིན་པའི་སྒོ་གང་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཚེ་འདིའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་ ལ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ཏེ་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གལ་ཏེ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་ན། ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆུང་མ་མ་བསྲུངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐུར་པ་མང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཛའ་བོ་དང་འབྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི འོང་བའི་སྒྲ་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཚིག་མི་སྙན་པར་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ དབང་གི་འབྲས་བུ་ནི།མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ཏེ། ལན་མང་དུ་བྱས་པ་དེའི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཐུ་ཆུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་མི་སྨིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་འདྲུལ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། འབྲས་བུ་ ཤིན་ཏེ་མར་འགྱུར་བ་དང་།འབྲས་བུ་མི་ཞིམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྟག་ཏུ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཆུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་། །དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདིའི་འབྲས་བུ་ ནི་བསམ་པའམ།གཞིའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའི་ལས་ཚེ་འདིའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བའོ་། །དེ་ལ་བསམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་། མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་། གནོད་པའི་བསམ་པ་དང་། སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། དང་བའི་བསམ་པ་དང་། བྱས་པ་མི་གཟོ་བའི་བསམ་པ་དང་། བྱས་པ་གཟོ་བའི་བསམ་པའོ།

什么是业的阶段？简而言之，应当了知有五种：小的阶段、中的阶段、大的阶段、已生的阶段和习气的阶段。其中，以小的不善业将投生于旁生之中；以中等的将投生于饿鬼之中；以大的将投生于地狱众生之中。以小的善业将投生于人中；以中等的将投生于欲界天众之中；以大的将投生于色界和无色界天众之中。
什么是不善业的小阶段？即是小的贪欲、嗔恚和愚痴的基础。中等阶段是中等的贪欲、嗔恚和愚痴的基础。大阶段是大的贪欲、嗔恚和愚痴的基础。善业则是无贪、无嗔、无痴的基础，应当如是观察。已生的阶段是已生而未灭、现前显现的。习气的阶段是已生已灭、已过去的现行。
什么是诸业的门？简而言之有二种：出生果报之门和造作损害与利益之门。什么是出生果报之门？应当了知有五种：异熟果、等流果、增上果、现世果和他世增上果。
其中，异熟果是：若数数修习、串习杀生，将成熟为地狱众生中的异熟。如同杀生，其余不善业道也是如此，这是它们的异熟果。等流果是：若生为与人同分，则将短命、贫乏受用、妻子不贞、多遭诽谤、亲友分离、听闻不悦之声、言语粗恶、贪欲炽盛、嗔恚炽盛、愚痴炽盛，这是它们的等流果。
其中增上果是：由于数数修习、串习不善业，以其力故，外在事物的果实微弱、果实不熟、果实腐烂、果实变异、果实极少、果实不美味、果实不恒常、果实微小、果实有害、无有果实。善业则应当了知与此相反。
其中现世果是：由思或事二种因缘，善或不善业成为现世果报。其中思有八种应当了知：即是见的意乐、不见的意乐、损害的意乐、悲悯的意乐、怨恨的意乐、净信的意乐、忘恩的意乐、知恩的意乐。

།དེ་ལ་ལྟ་བའི་བསམ་པས་ཀྱང་ལས་མི་དགེ་བ་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག ལུས་ལ་ལྟ་བ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བ་དང་། སྲིད་པ་ལ་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པས་ཀྱང་ལས་དགེ་བ་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ལུས་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། སྲིད་ པ་ལ་མི་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་གནོད་པའི་བསམ་པས་ཀྱང་ལས་མི་དགེ་བ་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་།སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་དང་། གང་ཟག་གཞན་དག་ལ་གནོད་པའི་བསམ་པ་ཤས་ཆེ་བ་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པས་ཀྱང་ལས་དགེ་བ་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་དང་། གང་ཟག་གཞན་དག་ལ་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་པའི་བསམ་པ་ཤས་ཆེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལས་ཀྱང་མི་དགེ་བ་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་སམ། ཆོས་སམ། དགེ་འདུན་ནམ། བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བའི་གཞི་ལ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། གནོད་པའི བསམ་པ་ཤས་ཆེ་བས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་དང་བའི་བསམ་པས་ཀྱང་ལས་དགེ་བ་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་སམ། ཆོས་སམ། དགེ་འདུན་ལ་དང་བའི་ཤས་ཆེ་བས་དེ་ལྟར་མོས་པའི་བསམ་པ་མངོན་དུ་འདུ་བྱེད་ པ་ལྟ་བུའོ།།བྱས་པ་མི་གཟོ་བའི་བསམ་པས་ཀྱང་ལས་མི་དགེ་བ་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཕའམ། མའམ། ཕན་འདོགས་པའི་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ལ། དྲིན་དུ་མི་གཟོ་བའི་བསམ་པ་དང་། འཁུ་བའི་བསམ་པ་དང་། དྲག་པོའི་ བསམ་པ་ཤས་ཆེ་བས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བའི་བསམ་པས་ཀྱང་ལས་དགེ་བ་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཕའམ། མའམ། ཕན་འདོགས་པའི་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་གདགས་ པའི་བསམ་པ་ཤས་ཆེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་གཞི་ལས་ཀྱང་མཚམས་མེད་པ་རྣམས་དང་། མཚམས་མེད་པ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་གསོད་པ་ དང་།མ་གསོད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བའོ། །མཚམས་མེད་པ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་དགྲ་བཅོམ་མའམ་མ་ལ་ཉལ་བའམ། སྲིད་པ་ ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྣུན་པར་བྱེད་པའམ།ལྷའི་གནས་རྣམས་སམ། ལམ་གྱི་བཞི་མདོའམ། ལམ་གྱི་སུམ་མདོ་རྣམས་སུ་ཕྱུགས་གསོད་པར་བྱེད་པའམ། ཡིད་གཅུགས་པའི་མཛའ་བཤེས་སམ། མཛའ་བོ་མཆོག་ཏུ་ཡིད་ གཅུགས་པར་གྱུར་པ་ལ་འཁུ་ཞིང་སླུ་ལ་འདྲིད་པར་བྱེད་པའམ།སྡུག་ཅིང་ཅི་ཡང་མེད་ལ་མགོན་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པ་དང་། སྐྱབས་མེད་པར་འོངས་ཏེ། སྐྱབས་སྦྱིན་པས་ཉེ་བར་བཟུང་བའི་འོག་ཏུ་འཁུ་ཞིང་གནོད་པ་བྱེད་པའམ། དགེ་འདུན་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པ་ པའམ།མཆོད་རྟེན་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ལས་ནི་མཚམས་མེད་པ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བ་ཡང་གཞི་ལས་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་མ་ལ་མ་དད་པ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པར་ ལེན་དུ་འཇུག་སྟེ།འདུལ་ཞིང་འཛིན་དུ་འཇུག་ལ་འཇོག་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མ་ལ་མ་དད་པ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སེར་སྣ་ཅན་ལ་གཏོང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ ལྡན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།མ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

由于观察的意乐也会导致今生感受不善业，比如此处有些人，对身体过分执著观察、对受用过分执著观察、对三有过分执著观察而造作。
由于不观察的意乐也会导致今生感受善业，比如此处有些人，不执著观察身体、不执著观察受用、不执著观察三有而造作。
由于损害的意乐也会导致今生感受不善业，比如此处有些人，对其他众生和其他补特伽罗具有强烈的损害意乐而造作。
由于悲悯的意乐也会导致今生感受善业，比如此处有些人，对其他众生和其他补特伽罗具有强烈的悲悯意乐和利益意乐而造作。
由于嗔恨的意乐也会导致今生感受不善业，比如此处有些人，对佛或法或僧或上师等任何对境，以强烈的嗔恨意乐和损害意乐而造作。
由于净信的意乐也会导致今生感受善业，比如此处有些人，对佛或法或僧具有强烈的净信而以如是胜解意乐造作。
由于忘恩负义的意乐也会导致今生感受不善业，比如此处有些人，对父或母或任何施恩的对境，以强烈的忘恩负义意乐、怨恨意乐和粗暴意乐而造作。
由于知恩图报的意乐也会导致今生感受善业，比如此处有些人，对父或母或任何施恩的对境，以强烈的知恩图报意乐和利益意乐而造作。
由于事相也会导致今生感受无间罪和近无间罪的不善业，即五无间罪：杀父、杀母、杀阿罗汉、破和合僧、恶心出佛身血。
近无间罪是：此处有些人，与阿罗汉尼或母亲交媾，或伤害最后有菩萨，或在天界处所、四岔路口、三岔路口屠宰牲畜，或欺骗背叛至亲好友和最亲密的朋友，或对贫穷无依无靠来投奔而施予庇护者反而怨恨加害，或掠夺僧团聚会处，或破坏佛塔等，如是类似的业称为近无间罪。
由于事相也会导致今生感受善业，比如此处有些人，使不信母亲者生起信心并引导调伏安置，如同使不信母亲者生起信心一样，也同样使破戒者具足戒律，使悭吝者具足布施，使失坏智慧者具足智慧。
如同对母亲一样，对父亲也是如此。

།བྱམས་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་ལངས་བ་ལ་ཁ་ཟས་འབུལ་ཞིང་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལས་ལངས་པ་ལ་ཁ་ཟས་འབུལ་ཞིང་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་དགེ་འདུན་ལ་ཡང་དེ་དང འདྲའོ།།གཞི་དེ་དག་ཉིད་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པའི་མི་དགེ་བའི་ལས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་དབང་གི་འབྲས་བུས་ཚེ་འདི་ལ་ལས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་གནས་གང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་ པ་དེར་ཡམས་ཀྱི་ནད་རྣམས་དང་།གནོད་པ་རྣམས་དང་། འགོ་བའི་ནད་རྣམས་མི་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཡམས་ཀྱི་ནད་མེད་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ་དང་འགོ་བའི་ནད་མེད་པར་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་སོ། །སངས་རྒྱས་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། བྱམས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་དབུལ་པོ་རྣམས་དང་། སྡུག་པ་རྣམས་དང་། གནམ་གྱིས་མནར་ བ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་བརྟགས་ནས་ཟས་དང་།སྐོམ་དང་། ནོར་དང་། འབྲུ་དང་། མཛོད་ཀྱིས་བརྟས་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་རྐྱེན་དེས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལས་བྱུང་བའི་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གནོད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ལས་གནོད་པ་ནི་སྒོ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། གནོད་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྲོག་ལ་གནོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནོད་པ་དང་། ཆུང་མ་ལ་གནོད་པ་དང་། སྒྱུའི་དབང་པོའི་གནོད་པ་དང་། གྲོགས་པོའི་ཚུལ་གྱིས་གནོད་པ་དང་། མཚང་འབྲུ་བའི་གནོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་སྐྱེད་པའི་གནོད་པ་དང་། འཇིགས་པ་བསྐྱེད་པའི་གནོད་པ་སྟེ། འདི་དག་ལས་བཟློག པ་ནི།དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྒོ་རྣམས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ།། །། བམ་པོ་དགུ་པ། ལས་རྣམས་ཀྱི་ཆེ་བ་དང་། དྲག་པ་དང་། ལྕི་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞི་ དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེལ་བའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དྲག་པོའམ། མ་ཆགས་པའམ། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་ མུག་མེད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དྲག་པོས་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་གོམས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་གིས་མི་དགེ་བའམ། དགེ་བའི་ལས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ལ་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚིག་ ཀྱལ་པ་ལས་ངག་རྩུབ་པོ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེས་ཆེ་བ་དང་།ངག་རྩུབ་པོ་བས་ཕྲ་མ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེས་ཆེ་བ་དང་། ཕྲ་མ་བས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེས་ཆེ་བ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་བས་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེས་ཆེ་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་བས་ མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེས་ཆེ་བ་དང་།མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་བས་སྲོག་གཅོད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེས་ཆེ་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་བས་བརྣབ་སེམས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེས་ཆེ་བ་དང་། བརྣབ་སེམས་པས་གནོད་སེམས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེས་ཆེ་བ་དང་། གནོད་སེམས་ པས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེས་ཆེ་བ་དང་།སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ཆེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་བས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཆེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་བས་བསམས་པ་ལས་བྱུང་ བ་ཆེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།

从入慈心等持中起身后供养饮食并作事业，如同慈心等持一般入悲心和灭尽定，从得预流果位中起身后供养饮食并作事业，如是亲近承事佛世尊，如同佛世尊一般，对有学和无学僧众也是如此。
在这些基础上，与此相反的不善业的危害也会在今生感受果报。其中由他力之果而在今生感受业报的也有，比如在如来所住之处，瘟疫、危害、传染病等都不会发生，也就是说，由佛陀的威力使众生远离瘟疫、危害、传染病而安住于快乐。
如同佛陀一般，转轮王和安住慈心的菩萨们也是如此。如是具有悲心意乐的菩萨观察贫穷者、痛苦者、受天灾折磨者，以饮食、财物、谷物、仓库来供养他们，他们也因这些缘由而安住于快乐中。如是应当了知这些相应之事是由他力所生的今生感受的业。
其中危害与利益中的危害是以八种方式对众生建立十不善业道，八种危害门是什么呢？即危害生命、危害受用、危害妻子、危害诳言、以友善方式危害、揭露过失的危害、生放逸的危害、生恐惧的危害。与这些相反的应当视为善业道门。
第九品。什么是诸业的广大、猛利、沉重？应当了知有六种：即造作、串习、自性、所依、决定于违品一边、遣除违品。
其中造作是指有些人以强烈的贪著、嗔恨、愚痴的缠缚，或以强烈的无贪、无嗔、无痴的造作而发起诸业。
其中串习是指有些人长期以来修习、串习不善或善业，多次实行。
其中自性是指：比起绮语，恶口的过失更大；比起恶口，离间语的过失更大；比起离间语，妄语的过失更大；比起妄语，邪淫的过失更大；比起邪淫，不与取的过失更大；比起不与取，杀生的过失更大；比起杀生，贪欲的过失更大；比起贪欲，嗔恚的过失更大；比起嗔恚，邪见的过失更大。比起布施所生，持戒所生更无过失；比起持戒所生，修所生更无过失；比起闻所生，思所生更无过失。

།དེ་ལ་གཞི་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་སམ། ཆོས་སམ། དགེ་འདུན་ནམ་བླ་མ་ལྟ་བུའི་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གནོད་པའམ། ཕན་པའི་དངོས་པོ་ལྕི་བ་ཉིད་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཅིག་ཏུ་ངེས་ པ་ནི།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་འབའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། འདུག་ལ་དགེ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཀྱང་མི་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེལ་བ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་མི་དགེ་བའི་ལས་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྤངས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས།དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ལྟ་བུའོ། །ལས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། དགའ་བ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ།།དེ་ལ་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་སྲོག་ཆགས་གཞན་གསད་པར་བྱ་བ་ལས། གཞན་བསད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ཡོད་ལ། སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་མེད་དེ་། འོན་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་དང་འདྲ་ཞིང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྲོག་ཆགས་གཞན་བསད་པར་མ་གྱུར་ན་ཡང་། སྲོག་ཆགས་ལྟ་བུའི་གཞི་ལ་བསྣུན་ལ། བདག་གིས་སྲོག་ཆགས་བསད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་དེ་ལ་ནི་སྲོག་བཅད་པ་ཡང་མེད་ལ། སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ ཐོ་བ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་དང་འདྲ་ཞིང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལ་ཡང་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཅི་རིགས་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟར་ལྟ་ཞིང་འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གསོད་པའམ། གསོད་དུ་འཇུག་པ་ དང་།མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྲ་མ་བྱེད་པ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཡང་ན་སྦྱིན་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྙེན་གནས་ལ་ གནས་པ་དང་།བསོད་ནམས་དག་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་པ་མེད་དེ། གཞི་དེ་ལ་སྡིག་པའམ་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་སྙམ་མོ། །འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟར་ལྟ་ཞིང་། འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་ལ་སྡང་ཞིང་། ཚངས་པ་ ལ་སྡང་བ་དང་།ལྷ་ལ་སྡང་བ་རྣམས་ནི་གསད་པར་བྱའོ། །གསད་པ་ན་གཞི་དེ་ལས་བསོད་ནམས་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། སྡིག་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་ པོ་དང་།ཚིག་ཀྱལ་པ་བྱས་པ་ཡང་། བསོད་ནམས་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་དགའ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། འདུག་ ཅིང་ཤིན་ཏུ་དགའ་སྟེ།དེ་དག་གིས་རྩེ་བའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན་ལས་བྱས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མ་བྱས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །བསགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མ་བསགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །བསམས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མ་བསམས་ པ་ཡང་ཡོད་དོ།

关于基础，在此有些人对佛、法、僧或上师等任何基础造成损害或重大利益之事。
关于决定于违品一方，在此有些人终其一生决定仅行持不善业，而一次善业也不行持。
关于断除违品，在此有些人断除不善业之违品后，以离贪而清净善业。
何为诸业颠倒？应当观察三种：行为颠倒、执著颠倒、欢喜颠倒。
关于行为颠倒，在此有些人为杀害其他生命而杀害他人，虽有杀生但无杀生过失，然而会产生与杀生相似随顺的过失。
即使未杀害其他生命，但打击类似生命的对象，自认为杀害了生命，此时虽无杀生也无杀生过失，然而会产生如同杀生及与杀生相似随顺的过失。
如同杀生一样，对于不与取等业道，也应当了知相应的行为颠倒。
关于执著颠倒，在此有些人如是见解并如是言说：'无布施，无供养'等详述诸邪见。
他们如是思维：杀生或教唆杀生、不与取、邪淫、妄语、离间语、粗恶语、绮语，或者行布施、持斋戒、修福德、受持戒律等皆无，认为此等基础无罪无福。
在此有些人如是见解并如是言说：应当杀害憎恨婆罗门、梵天、诸天者，杀害时仅成福德而不成罪业。
对他们不与取、邪淫、妄语、离间语、粗恶语、绮语等，也仅成福德而不成非福。
关于欢喜颠倒，在此有些人受持不善法并极为欢喜，如同他们行持游戏之法。
何为诸业差别？有已作业，有未作业，有积聚业，有未积聚业，有思维业，有未思维业。

།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པར་མ་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་མ་སྨིན་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་དང་། སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ དང་།མི་གཡོ་བ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པ་དང་། དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་དང་། གནག་ཅིང་དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་ཅིང་དཀར་བ་དང་། ལས་གནག པ་ཡང་མ་ཡིན་དཀར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དེ།དེ་ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡོན་པོའི་ལས་དང་། ཉེས་པའི་ལས་དང་། སྙིགས་མའི་ལས་དང་། གཙང་བའི་ལས་དང་། ཐུབ་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །བྱས་པའི་ལས་གང་ཞེ་ན། བསམས་པའམ། བསམས་ནས་ཀྱང་ལུས་དང་ངག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མ་བྱས་པའི་ལས་ནི་མ་བསམས་པའམ། མ་བསམས་ནས་ཀྱང་ལུས་དང་ངག་གིས་ཀུན་ནས་མ་བསླངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བསགས་པའི་ལས་ནི་ལས་རྣམ་པ་བཅུ་མ གཏོགས་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྨི་ལམ་དུ་བྱས་པ་དང་། མ་ཤེས་པར་བྱས་པ་དང་། བསམས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བྱས་པ་དང་། དྲག་པོ་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུན་ཆགས་མ་ཡིན་པར་བྱས་པ་དང་། ནོར་བས་བྱས་པ་དང་། བརྗེད་པས་བྱས་པ་དང་། མི་འདོད་བཞིན་དུ་བྱས་པ་ དང་།རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འགྱོད་པས་བསལ་བ་དང་། གཉེན་པོས་བསལ་བ་སྟེ། ལས་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་མ་གཏོགས་པའི་ལས་གཞན་གང་ཡིན་པའོ། །མ་བསགས་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །བསམས་པ་ལས་ བྱུང་བའི་ལས་ནི།བསམས་བཞིན་དུ་བྱས་པའམ། བསགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མ་བསགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ནི། བསམས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ངེས་པའི་ལས་ནི། བསམས་བཞིན་དུ་བྱས་པ་དང་། བསགས་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པའི་ལས་ནི། བསམས་བཞིན་དུ་བྱས་ལ་མ་བསགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པའི་ལས་ནི་འབྲས་བུ་བྱིན་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་མ་སྨིན་པའི་ལས་ནི། འབྲས་བུ་ མ་བྱིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དགེ་བའི་ལས་ནི། མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་གཞིར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ནི། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གཞིར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་ནི། མ་ ཆགས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་གཞིར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གཞིར་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་ལས་ནི། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་ བསྡུས་པའམ།བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྤོང་བའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའམ། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

同样地，有决定成熟和不决定成熟的，已成熟和未成熟的，善和不善的，无记的，戒律所摄的，非戒律所摄的，既非戒律所摄亦非非戒律所摄的，由布施所生的，由持戒所生的，由修习所生的，福德和非福德的，不动的，感受快乐的，感受痛苦的，感受非苦非乐的，现世受报的，来世受报的，后世受报的，过去的，未来的，现在的，欲界系的，色界系的，无色界系的，有学的，无学的，非有学非无学的，见断所断的，修断所断的，非所断的，黑业黑报的，白业白报的，黑白业黑白报的，非黑非白无报业能尽诸业的，邪曲业，过失业，污浊业，清净业，以及调伏业。
什么是已作业？是已思或思已由身语发起的。未作业是未思或未思而不由身语发起的。积集业是除十种业之外的其他业：即梦中所作，无知所作，非故意所作，非猛利非相续所作，错误所作，忘念所作，不情愿所作，自性无记，以悔除，以对治除，除此十种业外的其他业。未积集业即是上述十种业。
思所生业是故意所作或积集的业。非思所生业是非故意所作的业。决定受报业是故意所作且积集的业。不定受报业是故意所作但未积集的业。已成熟报的业是已经产生果报的业。未成熟报的业是尚未产生果报的业。
善业是以无贪、无嗔、无痴为基础的业。不善业是以贪、嗔、痴为基础的业。无记业是既非以无贪、无嗔、无痴为基础，也非以贪、嗔、痴为基础的业。戒律所摄业是别解脱戒所摄，或禅定、等至、断除戒所摄，或无漏戒所摄的业。

།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པའི་ལས་ནི། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རིས་བཅུ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྡོམ་ པ་མ་ཡིན་པའི་རིས་བཅུ་གཉིས་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། ལུག་གསོད་པ་རྣམས་དང་། བྱ་གག་འཚོང་བ་རྣམས་དང་། ཉ་པ་རྣམས་དང་། བྱ་པ་རྣམས་དང་། རྒྱས་འཆོར་བ་རྣམས་དང་། ཆོམ་རྐུན་པ་རྣམས་དང་། གཤེད་མ་རྣམས་དང་། བཙོན་སྲུང་རྣམས་དང་། ལོག་པོ་པ་རྣམས་དང་། གནོད་བྱེད་ རྣམས་དང་།གླང་པོ་ཆེ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། སྤྲུལ་ཚོགས་ཅན་རྣམས་སོ། །སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པའི་ལས་ནི། སྡོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་མ་གཏོགས། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་རིས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་མ་གཏོགས་པ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རིས་ཀྱི་དགེ་བ་ དང་།མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི། གཞི་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གཞི་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའི་གཞིའོ། ། ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏང་བའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་།ངག་གི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ལེན་པ་པོ་ནི་གནས་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལས་ བྱུང་བ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་གཞི་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་འདྲའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །གནས་ནི་སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་དངོས་པོའོ། །བསྒོམ་ པ་ལས་བྱུང་བའི་གཞི་ནི།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཞི་སྟེ། མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའོ། །ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །གནས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་གྱི་ ཁམས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ།།སྦྱིན་བདག་གི་རྟགས་རྣམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་གྱི་རྟགས་རྣམས་དང་། སྒོམ་པའི་རྟགས་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ནི་བདེ་འགྲོར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་ལྔ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་ནི་ངན་སོང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་ལྔ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་གཡོ་བའི་ལས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། གཟུགས་དང གཟུགས་མེད་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་པའི་ལས་ནི།ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ནི་མི་གཡོ་བའོ། །ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་ཚེ་འདིའི་ འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པའོ།།སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་བར་དུ་མ་ཆོད་པར་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པའོ། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་དེ་ཕན་ཆད་དུ་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པའོ། །འདས་པའི་ལས་ནི་བག་ཆགས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]གནས་སྐབས་ འབྲས་བུ་བྱིན་ཟིན་པའམ།འབྲས་བུ་མ་བྱིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མ་འོངས་པའི་ལས་ནི་མ་སྐྱེས་ཤིང་། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ལས་ནི་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་མངོན་པར་བསགས་ལ་ཞིག་པར་མ་གྱུར་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཅིང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

非戒所摄业，即是十二种非戒类中的任何一种。十二种非戒类是：屠羊者、贩卖鸡鸭者、渔夫、猎人、设陷阱者、盗贼、刽子手、狱卒、骗子、害人者、驯象师、养蛇者。
非戒非非戒所摄业，即除三种戒律，也不包括非戒类业，除此之外其他类别的善业、不善业和无记业。
布施所生业，应从基础、发起、自性和所依处了知。其中基础是无贪、无嗔、无痴的基础。发起是为了舍弃布施物而发起身语业的无贪、无嗔、无痴相应的思。自性是由布施物的舍弃所发起的身业和语业。其中所依处是布施物和受施者是所依处。
如同布施所生业一样，持戒所生业和修定所生业也应当如理了知。
其中持戒所生业的基础和发起与前相同。自性是戒律所摄的身业和语业。所依处是有情和非有情所显示的事物。
修定所生业的基础是三摩地的基础，即无贪、无嗔、无痴。发起是与此相应的成就三摩地的思。自性是三摩地。所依处是十方众生界非苦非乐。
施主的标志、持戒者的标志、修定者的标志都应如前所述般了知。
福业是善趣中成熟和五道中感受的善业。
非福业是恶趣中成熟和五道中感受的不善业。
不动业是色界和无色界中成熟和色无色界中感受的善业。
感受乐的业是感受前三禅和不动业。
感受苦的业是非福业。
感受非苦非乐的业是一切处阿赖耶识成熟的业。
第四禅以上是不动业。
现法受业是现世果报的业。
生受业是无间隔转生果报的业。
后受业是此后转生果报的业。
过去业是习气位已与果报或未与果报的业。
未来业是未生且未成就的业。
现在业是已造作积集而未坏灭的业。
欲界系业是在欲界成熟且属于欲界的业。

།གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཅིང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཅིང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སློབ་པའི་ལས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་ཡིན་པ་སློབ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དགེ་བ་གང ཡིན་པའོ།།མི་སློབ་པའི་ལས་ནི་མི་སློབ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སློབ་པའི་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པའི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ནི་གཉི་ག་ལས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དགེ་བ་དང་ མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལས་ནི་ངན་སོང་མྱོང་བར་འགྱུར་པའི་མི་དགེ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལས་ནི་བདེ་འགྲོ་མྱོང་བར་འགྱུར་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བའི་ལས་ནི་མི་གཡོ་བ་གང ཡིན་པའོ།།གནག་ཅིང་དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་ཅིང་དཀར་བའི་ལས་ནི་མི་དགེ་བའི་གཉེན་པོ་བསོད་ནམས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མ་སྤངས་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །ལས་གནག་པའི་ཡང་ མ་ཡིན་དཀར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དེ་། ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ལས་གསུམ་ཆར་ཡང་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོན་པོའི་ལས་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་ སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཉེས་པའི་ལས་ནི་ཡོན་པོའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉེས་པའི་ལས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཉེས་པའི་ལས་ནི་ཆོས་འདི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བསྟན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་ པ་ལོག་པར་ངེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ།།སྙིགས་མའི་ལས་ནི་ཡོན་པོའི་ལས་དང་། ཉེས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྙིགས་མའི་ལས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྙིགས་མའི་ལས་ནི། ཆོས་འདི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བསྟན་པ་ལ་ ངེས་པར་མ་གྱུར་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་བློ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་པོ་ནི་དེ་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡོན་པོའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་ པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྟེན་པ་ལ་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྙིགས་མའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཙང་བའི་ལས་ནི། ཆོས་འདི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་གྱུར་པ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་བློ་དང་ལྡན་ པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ།།ཐུབ་པའི་ལས་ནི་ཆོས་འདི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་ཡིན་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་པོས་སྲོག་གཅོད་པའི་གཞིའི་ཕྱིར་བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་བྱ་བར་སེམས་པ་དང་། ཚེ་འདིའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། ཚེ་འདི་པ་དང་ཚེ་ ཕྱི་མ་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་བདག་ལ་གནོད་པར་སེམས་ཤེ་ན། སྲོག་ཆགས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ན། གཞི་དེ་ ལས་བདག་ཉིད་གསད་པའམ།བཅིང་བའམ། ཉམས་པའམ། སྨད་པར་འགྱུར་ལ། ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པར་ནི་མི་ནུས་པའོ།

有色业是在色界成熟并属于色界的业。
无色业是在无色界成熟并属于无色界的业。
有学业是凡夫和非凡夫有学相续中的善业。
无学业是无学相续中的善业。
非有学非无学业是除此二者之外其他相续中的善业、不善业和无记业。
见所断业是感受恶趣的不善业。
修所断业是感受善趣的善业、不善业和无记业。
非所断业是世间和出世间的无漏业。
黑业黑报业是非福业。
白业白报业是不动业。
黑白业黑白报业是不善对治的福业，即未断非福业而建立为福业者。
非黑非白无异熟业能尽诸业，是对治三业的出世间无漏业。
邪曲业是外道的善业和不善业。
过失业即是邪曲业，此外过失业还包括内教凡夫中颠倒见解、执著己见、邪定者的善业和不善业。
杂染业即是邪曲业和过失业，此外杂染业还包括内教凡夫中对教法不确定、具有怀疑心的善业和不善业。
另一种分类：外道的三种业因邪行而成邪曲，因障碍依止功德的成就而成过失，因障碍所依而成杂染业。
清净业是内教凡夫中对教法确定、无有怀疑者的善业。
寂默业是内教非凡夫圣者的有学和无学善法。
诸业过患是什么？略说有七种过患：即杀生者为了杀生而思维损害自己、损害他人、损害双方，生起现世过失、生起后世过失、生起现后世过失，以及由此所生的心所苦受和忧受。
如何思维损害自己？即损害有情时，由此自己可能被杀、被缚、受损或受辱，而不能损害他人。

།ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་བྱས་པས་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། གཞི་དེ་ལས་བདག་ལ་གསད་པ་ ནས་སྨད་པའི་བར་དུ་མི་འབྱུང་བའོ།།གཉི་ག་ལ་གནོད་པ་ནི་དེ་ལྟར་བྱས་པས་གཞན་ལ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། གཞི་དེ་ལས་ཕ་རོལ་གྱིས་གསད་པ་ནས། སྨད་པའི་བར་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚེ་འདི་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་བདག་ལ་གནོད་ པར་སེམས་པ་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་གཞན་ལ་གནོད་པར་སེམས་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚེ་འདི་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་སེམས་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་ པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྲོག་ཆགས་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་ན། གལ་ཏེ་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་དྲུག་མ་བྱུང་ལ། སྲོག་གཅོད་པ་ཡང་དེའི་འདོད་པ་ལྟར་མ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། འདོད་པས་ཕོངས་པའི་གཞི་ ལས།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དེས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཉེས་དམིགས་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐབས་ནས་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ ཡང་དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་པ་ལ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཞི་དང་།ལྔ་པ་སྟེ་འབྲུའི་ཆང་དང་། བཅོས་པའི་ཆང་གི་སྐབས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེས་དམིགས་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དགའ་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། རྒྱས་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འགྲོ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ དང་།གནས་གཞན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རིགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེ་བའོ། །འགྲོ་བའི་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔའོ།།གནས་གཞན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་གཞན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བཅོ་བརྒྱད་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གནས་གཞན་བཞི་པོ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་དག་ཏུ་ བསྡོམས་ན་སྐྱེ་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།།རིགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རིགས་ངན་པར་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་གདོལ་པའི་རིགས་སམ། གཡུང་པོའི་རིགས་སམ། ཤིང་རྟ་མཁན་གྱི་རིགས་སམ། སྨྱིག་མ་ མཁན་གྱི་རིགས་སམ།གཞན་ཡང་གང་མ་རབས་རྣམས་དང་། དམའ་བ་རྣམས་དང་། ངན་པ་རྣམས་དང་། འཚོ་བ་ངན་པ་རྣམས་དང་། ཆུང་བ་རྣམས་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་སྐལ་བ་མེད་པའི་མི་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་བཙུན་པར་སྐྱེ་བ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའམ། བྲམ་ཟེ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའམ། ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའམ། རིགས་གཞན་ ཡང་གང་ཕྱུག་པོ་རྣམས་དང་།ནོར་མང་བ་རྣམས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་རྣམས་དང་། ནོར་རྫས་མང་བ་རྣམས་དང་། བདག་དབང་བ་མང་ཞིང་མཐའ་བཟང་བ་རྣམས་དང་། ནོར་དང་འབྲུ་དང་བང་མཛོད་མང་བ་རྣམས་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ངན་པ་ཡང་མ་ཡིན་རིགས་བཙུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་དེ་གཉི་ག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་བར་མའི་རིགས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ།

如何对他人造成损害呢？如此做会对他人造成损害，而从这个基础上不会对自己产生从杀害到诽谤等危害。对双方造成损害是指如此做既会对他人造成损害，从这个基础上也会遭受对方从杀害到诽谤等危害。
如何产生现世的过失呢？就像对自己造成损害那样。如何产生后世的过失呢？就像对他人造成损害那样。如何产生现世和后世的过失呢？就像对双方造成损害那样。
如何从此产生心所引起的痛苦和不悦的感受呢？当对生命造成损害时，如果六种过患未生起，杀生也未如其所愿达成，则由于欲望落空的缘故，将感受由此产生的心理痛苦和不悦。
此外还会产生十种过患，应当如经中所说的破戒品那样详细了知。此外，关于近事戒中的四种不善业道和第五种即谷酒和酿酒，世尊所说的过患，也应当如《难陀经》中所说那样详细了知。
什么是生的烦恼呢？应当从四个方面来看：分类、痛苦、不定和趣入。其中生的分类包括界的分类、趣的分类、处所的分类、种姓的分类和世间身体的分类。
其中界的分类是：欲界生、色界生和无色界生。趣的分类是五趣中的五种生。处所的分类是：欲界有三十六处所、色界有十八处所、无色界有四处所，总计五十八种生处。
种姓的分类是：在欲界人中生于低贱种姓，即有些人生于旃陀罗种姓、屠夫种姓、车匠种姓、竹匠种姓，或其他卑贱、低下、恶劣、生计低下、微小、饮食享受微少等种姓，这些称为无福德之人。
生于尊贵种姓是指：有些人生于如大沙罗树般的刹帝利种姓，或如大沙罗树般的婆罗门种姓，或如大沙罗树般的长者种姓，或其他富有、财多、受用广大、财物众多、自主权大而边际良好、财谷库藏丰富等种姓，这些称为具福德之人。
既非低贱种姓也非尊贵种姓的出生是指：有些人生于不属于上述两类的中等种姓。

།ཡང་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།ལྷ་མ་ཡིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ས་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ནམ་མཁའི་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་བརྟེན་པའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། འདུ་ཤེས་ཚད་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་ མེད་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ན་ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་དག་ན། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ།རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཆུ་གང་ཡིན་པ་དེ་བས་ནི། ཁྱེད་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འགྲོ་ཞིང་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་འཛག་ཅིང་འབབ་པ་ཆེས་མང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱེད་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གླང་པོ་ཆེ་རྣམས་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པར་སྐྱེས་ཤིང་། རྟ་རྣམས་དང་། རྔ་མོ་རྣམས་དང་། བ་ལང་རྣམས་དང་། བོང་བུ་རྣམས་དང་། ར་དང་། རི་དགས་དང་། མ་ཧེ་དང་། ཕག་དང་། ཁྱི་རྣམས་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པར་སྐྱེས་ལ། དེར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་བཅད་པ་མང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། དེར་ཁྱེད་ཀྱི་ཁྲག མང་པོ་ཟགས་ཤིང་འབབ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཕའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཕུ་ནུ་པོའི་ཕྱིར་ སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།སྲིང་མོའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཉེན་བཤེས་ཟད་པ་དང་། ནོར་ཟད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པ་མང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། དེར་ཁྱེད་ཀྱི་མཆི་མ་མང་པོ་ཟགས་ཤིང་བབ་པར་གྱུར་ཏོ། །ཁྲག་དང་མཆི་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མའི་ནུ་ཞོ་འཐུངས་པ་ ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མ་ངེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་འདིའི་སྟེང་ན་རྩཝ་དང་། ཤིང་དང་། ཡལ་ག་ དང་།ལོ་མ་དང་། ལོ་མ་གཞོན་ནུ་ཅི་ཡོད་པ་དེ་དག་།སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་སོར་བཞི་ཙམ་དུ་དུམ་བུར་བཅད་ལ། ཕ་དང་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱིར་བཀོད་དེ། འདི་ནི་བདག་གི་ཕའོ། །བདག་གི་ཕ་དེའི་ཕ་ནི་འདིའོ། །འདི་ནི་བདག་གི་མའོ། །བདག་གི་མ་དེའི་ མ་ནི་འདིའོ་ཞེས་བྱས་ན།སོར་བཞི་ཙམ་གྱི་དུམ་བུ་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཆེས་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་ཟད་ཅིང་ཐུག་པར་འགྱུར་གྱི། ཕ་རྣམས་ཀྱི་ཕའི་མཐའ་དང་མ་རྣམས་ཀྱི་མའི་མཐའ་ནི་ཐུག་པར་འགྱུར་ཞེས་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གང་ཁྱེད་ཀྱིས་སེམས་ ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།མཆོག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་གང་དག་མཐོང་ན། དེར་ཁྱེད་ཀྱིས་བདག་ཅག་གིས་ཀྱང་འདི་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། བདེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་སྙམ་དུ་ མཐའ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་དང་།སྔོན་ཡུན་རིང་པོ་འདས་པ་ནས་གང་དུ་ཁྱེད་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་སོང་བ་དང་། མ་ཤི་བའི་ས་ཕྱོགས་དེ་ནི་ངས་མཐོང་བར་དཀའོ། །ཡུན་རིང་པོ་འདས་པ་ནས། སེམས་ཅན་གང་ཁྱེད་ཀྱི་ཕ་མའམ། ཕུ་ནུའམ། སྲིང་ མོའམ།།སློབ་དཔོན་ནམ། མཁན་པོའམ། བླ་མའམ། བླ་མའི་གནས་ལྟ་བུར་མ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ངས་མཐོང་བར་དཀའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་གི་བསྐལ་པ་གཅིག་གི་རུས་པ་རྣམས་ཀྱི་རུས་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་གལ་ཏེ་སྡུད་པ་ཞིག་ཡོད་ལ། བསྡུས་ནས་ ཀྱང་གལ་ཏེ་འཇིག་པར་ཡང་མི་འགྱུར།རུལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་དུ་ཟིན་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། རི་ངོས་ཡངས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

或者，欲界诸天有三种出生：一是生为非天，二是生于依地基之处，三是生于依虚空宫殿之处。色界有三种出生：一是凡夫具想而生，二是无想而生，三是生于净居天。无色界有三种出生：即生于无量想天、生于无所有处天、生于非想非非想天中。
关于世间身体的差别，应当了知：在十方无量世界中，无量众生有无量种出生。
关于这种苦，世尊如是说：'四大海水虽多，但你们长久流转轮回时所流失的血液更多。为什么呢？因为你们长久以来，曾与象同生，与马、骡、牛、驴、羊、鹿、水牛、猪、狗同生，在那里你们经历了许多肢体被砍断的痛苦，因此流失了许多血液。'
如同与象等同生一样，在人中也是如此。在那里你们经历了为父亲而受苦，为母亲而受苦，为兄弟而受苦，为姐妹而受苦，亲友逝去、财产损失、受用耗尽等诸多痛苦，因此流下了许多眼泪。
如同血液和眼泪一样，饮用母乳也应当如是观察。这些都应当了知为生苦的差别。
关于无有边际，世尊如是说：'譬如，若将此地上所有的草、树、枝、叶、嫩叶都被人们截成四指长的段落，然后一一排列，说这是我的父亲，这是我父亲的父亲，这是我的母亲，这是我母亲的母亲。那么这些四指长的段落很快就会用尽，但是诸父之父的尽头、诸母之母的尽头，我不说会有穷尽。'
又说：'当你们见到痛苦、极度痛苦、忧愁的众生时，你们应当了知：我们也曾如是经历过苦。如同经历苦一样，也同样经历过乐。'
又说：'从久远以来，我难见有任何地方是你们未曾出生、未曾前往、未曾死亡之处。从久远以来，我难见有任何众生不曾做过你们的父母、兄弟、姐妹、师长、和尚、上师或如上师般的存在。'
又说：'若有人能收集一个人一劫中的骨骸，假使收集后不会损坏，不会腐烂，其量当如山岳般高大。'

།དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལུས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་ གི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། སྡོམ་ནི། ལུས་དང་སྒོ་དང་དོན་དང་ཡང་། །རྣམ་པར་དབྱེ་དང་རིམ་པ་བསྟན། །ངེས་པའི་ཚིག་དང་རྐྱེན་ཉིད་དང་། །རྐྱེན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། །མདོ་སྡེ་བསྡུ་བར་བྱ་བ་དང་། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐ་མ་ཡིན། ། ལུས་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་ཇི་ལྟར་དབུས་ཀྱི་མཐར་འབྱུང་བ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་ནས་ཇི་ལྟར་ཕྱི་མའི་མཐར་འབྱུང་བ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐར་བྱུང་ནས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་ཇི་ལྟར་དབུས་ཀྱི་མཐར་འབྱུང་ཞིང་བྱུང་ནས་ཀྱང་དབུས་ཀྱི་མཐར་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ནི་ལ་ལ་སྔོན་མི་མཁས་ཤིང་མ་རིག་པར་གྱུར་པས། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་ནས། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དེ་དང་འབྲེལ་ཞིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། ནམ་མ་ཤི་བའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ནང དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྲེད་པ་ཡང་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གྲོགས་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས། སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་རྒྱུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འབྲས་ བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐར་གྱིས་མའི་མངལ་དུ་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་བར་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་གིས། མངལ་ན་གནས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་དེ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྒ་བའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ ཉིད་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་འདུག་གོ། །དེ་ཡང་རྟེན་རྣམ་པ་ དྲུག་ལ་བརྟེན་ཅིང་འདུག་སྟེ།དེས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་དབང་པོའི་གཟུགས་དང་། འགགས་མ་ཐག་པའི་མིང་ནི་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་གི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་ བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་པོ་དག་གི་རྟེན་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། དབང་པོའི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོས་བསྐྱེད་པའི་གཟུགས་དང་དབང་པོ་རྣམས་གང་གིས་ཟིན་པའི་མིང་གང་ཡིན་པ་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་ པ་སྟེ།དེ་གཉི་ག་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་རྟེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་ འདུག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་དབུས་ཀྱི་མཐར། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དབུས་ཀྱི་མཐར་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་ གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མའི་མངལ་མ་གཏོགས་པ།དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ནི་དབང་པོ་ཚང་བར་འབྱུང་སྟེ། བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡོད་དོ།

什么是生的趣入？就是如此，诸身的缘起，这就称为彼等的趣入。什么是缘起？总摄为：身与门及义，分别与次第，决定语及缘，缘之广分别，经典总摄义，种种为最后。
什么是身？略说之，缘起安立为三种：从前际如何趣入中际，从中际如何趣入后际，以及趣入中际后如何安住和显现。
其中，从前际如何趣入中际并趣入后如何安住中际呢？如是，某人先前愚昧无知，由无明缘而生起福德、非福德及不动业的身语意业，造作积累后，其识与彼相应，结生识成为因，直至未死之间相续。内外诸爱在果报成就时，以助伴方式亲近彼识。
当其命终时，从前际到现在，因识缘起结生果识，渐次在母胎中成就身体，以胎中凝酪等各个阶段差别，住胎的名色渐次发展直至衰老。彼识结生之后即刻所感受的业，以异熟方式出生果报，彼异熟识即依止于彼名色。
彼又依止六种所依而住，故说名色缘识。俱生根色和刚灭的名随其所应为六识之所依，依此直至命终识得运行。五根色之所依是根大种及根所依大种所生色，以及诸根所执持的相续运行的心相续，由于此二者相续，故合为一所依。
如是，说识缘名色，亦说名色缘识，现在世中如同束竹般相依而住。如是从前际到中际，诸行缘起而生，已生者亦趣入中际，这是胎生众生趣入的次第。
卵生、湿生除母胎外，应知与此不同。欲界有色众生及色界众生化生时诸根具足而生，其中有差别。

།གཟུགས་མེད་ པ་རྣམས་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིང་ལ་བརྟེན་ཅིང་།གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་ཡང་བརྟེན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་མིང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་བྱེ་ བྲག་དེ་ཡོད་དོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པས་ནི་ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །མི་གཡོ་བས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དབུས་ཀྱི་མཐའ་ནས་ཕྱི་མའི་མཐར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། མི་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དབུས་ཀྱི་མཐར་བྱུང་བའི་གང་ཟག་དེས་སྔོན་ གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་།ཡུལ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉན་པའམ། སྔོན་གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་རྨོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་རྨོངས་པས་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལས། སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ། །དེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་བྱེད་ཅིང་སོགས་སོ།། །། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གསར་དུ་ལས་བྱེད་པས་ལས་དེ་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ན་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ། ཡང་སྲིད་པའི་མིང་དང་ གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ། ཡང་སྲིད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་བོན་དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ། ཡང་སྲིད་པའི་རེག་པའི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། ། རེག་པའི་ས་བོན་དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ། ཡང་སྲིད་པའི་ཚོར་བའི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་དབུས་ཀྱི་མཐའ་ལ་གནས་ཤིང་། ཡང་སྲེད་པ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དག་གི་ལུས མཐའ་དག་འཕེན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་རྨོངས་པ་སྔ་མས་དེ་ལྟར་ཡང་སྲིད་པས་འཕངས་ནས། ཡུལ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་རྨོངས་པ་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས། ཡུལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་དམིགས་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྲེད་པ་དེས་འདོད་པ་ཡོངས་ སུ་ཚོལ་བའམ།སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན། འདོད་པའི་ལེན་པའམ། སྲིད་པའི་ལེན་པའམ། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །ལེན་པ་བླངས་ནས་ཀྱང་། སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་ན། འཕེན་ པའི་རྒྱུ་སྔ་མ་ལ་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ།

在无色界中，识依于名和色的种子，而色的种子和名又依于识而转，就像这样，从色完全断绝之后，后来从种子中生起，这其中也有这种差别。
由福业则生于欲界天人之中。
由非福业则生于恶趣中。
由不动业则生于色界和无色界中。
从中边至后边，诸行的缘起如何生起？如何不生起？以及如何由不生而清净呢？
如是，住于中边的补特伽罗，由前业的果报，内在异熟果及从境生起的感受力，将经历两种果报。
他由听闻非正法或依靠往昔串习，对两种果报生起愚痴，由于对内在异熟果的愚痴，从而现前成就后有，不能如实了知苦。
他由前际和后际的无明力，如前般造作诸行等。
他的识在此生中由新造业而与彼业相应，如是由无明缘生诸行，由诸行缘也生识。
此生之识是未来现前成就识果的摄持因。
依一切识而说六识聚，彼识于后世又与后有的名色种子相应。
彼名色种子于后世又与后有的六处种子相应。
彼六处种子于后世又与后有的触种子相应。
彼触种子于后世又与后有的受种子相应，当知此是住于中边而复投生的因，故从识乃至受等一切身皆成投生。
他由前者对异熟果的愚痴如是投生后有，由另一个对境生果的愚痴，缘于境受而生起贪爱。
彼贪爱于遍求欲或遍求有时，即取欲取或有取，或取见、戒禁、我语等。
取已，当贪爱与取和合时，于前投生因即名为有。

།སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་བསྡུས་པའི་སྲིད་པའི་རྗེས་ལ་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས། ཇི་ལྟར་འཕངས་པའི་འཕེན་པའི་རྒྱུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རིམ་མམ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚེ་འདི་ལ་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས། སྐྱེ་བའི་གནས་ཁ་ཅིག་ཏུ་མངོན་དུ་འགྱུར་ལ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དབུས་ཀྱི་མཐར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱི་མའི་མཐར་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་ཚེ་འདི་ལ་གཞན་གྱི་སྒྲའམ། སྔོན་གྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས། འབྲས་བུར་གྱུར་པ་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་། དེ་དག་གི་འགོག་པ་དང་། དེ་དག་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ན། དེས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱས་པའི་རྒྱུས ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེད་དེ།བདེན་པ་རྣམས་ལ་རིམ་གྱིས་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཤེས་པ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཤེས་པ་མཐོང་བ་དེས་ན་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དེ་མ་ལུས་པར་སྤོང་ངོ་། །དེ་སྤངས་ན་དེ་ལ་དམིགས་ པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་སྤངས་པས་ཀྱང་ཚེ་འདི་ལ་མ་རིག་པ་དང་བྲལ་ནས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་དང་།འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པའི་སེམས་དེ་དང་བྲལ་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་དེ་འགགས་པས་མ་ རིག་པ་མ་སྤངས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པའི་རིམ་ པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རེག་པ་འགག་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་བར་དུ་འགག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །ཚེ་འདི་ལ་མ་རིག་པ་འགགས་པས། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་འགག་།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་འགགས་པས་མ་རིག་པའི་ འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འགག་།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འགགས་པས་སྲེད་པ་འགག་།སྲེད་པ་འགགས་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་འཁྲུག་པ་ལ་ཐུག་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགག་ཅེས བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཚེ་འདི་ལ་འདུ་བྱེད་དེ་དག་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཚེ་འདི་ལ་མི་འཇུག་པས་ཚེ་འདི་ལ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་ གཟུགས་དང་།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྷག་མ་ཡོད་དེ། ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ལུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བྲལ་ནས་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ལུས་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཚེ་ཇི་ཙམ་པ་དེ་སྲིད་གནས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་དེའི་ཚེ་ཟད་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཟིན་པའི་ལུས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་འདི་ཕན་ཆད་ཀྱི་དེའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཕྱིས་ རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ།

作为显现成就生的因所摄的有之后死亡时，由如是所引业力之因，从识等乃至受为止的诸行将次第或同时生起。如是此生中由无明触所生之受为缘而有爱，以爱为缘而有取，以取为缘而有有，以有为缘而有生，以生为缘而有老、病、死等苦的差别，于某些生处显现，于某些则应知随顺种子相续。如是于中际以无明为缘诸行及以受为缘爱为依，于后际诸行生起。
若于此生依他音声或前世资粮，于作为果的二种行相，如理作意彼等之因及彼等之灭以及能令彼等灭之道，由彼如理作意之因生起正见，于诸谛渐次获得有学、无学之清净见智。由彼见智故能断尽无明与爱。断彼已，则于彼所缘如实不知之无明触所生受亦将断除。由彼断故，于此生离无明而现证慧解脱。
由离与无明触所生受相应之心相应之爱与贪，由彼心解脱故，以离贪故现证心解脱。由彼无明灭故，若未断无明则从识等乃至受为止之诸行将生起者，彼等从后际起将不生，且成为不生法。是故由无明灭故行灭之次第，异熟所生触灭，乃至异熟所生受灭。
于此生中由无明灭故无明触灭，由无明触灭故无明触所生受灭，由无明触所生受灭故爱灭，由爱灭故如前不生法性，从取等乃至扰动为止诸行灭。如是于此生彼等诸行不转，以此生不转故，于此生获得有余依涅槃界涅槃。
尔时彼以识为缘名色，以名色为缘识之余分，将清净且圆满。彼身与识俱住时，将离系而领受诸受，然非系缚。彼身与识俱住亦由往昔业力所引寿量而住，当彼寿尽时将舍离识所执持之身，此后彼命根将尽，后不再成熟。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འདིར་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་དང་བཅས་པར་རང་གི་ངང་གིས་འགགས་ལ། སྔར་རྒྱུ་འགགས་པས་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་ཅིང་མ་ལུས་པར་འགགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ།གང་གི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་བསྟེན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ནི།སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་དབུས་ཀྱི་མཐར་འཇུག་པ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་ནས་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་པ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ལུས་ཡིན་ནོ། །སྒོ་གང་ཞེ་ན། སྒོ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ནང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་སྒོ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ལོ་ཏོག་འགྲུབ་པའི་སྒོ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་སྒོ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པའི སྒོ་དང་།ཟས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟེན་པའི་སྒོ་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ལས་དང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྒོ་དང་། མཐུའི་སྒོ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྒོའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ དོན་གང་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་མེད་པའི་དོན་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་དེ་སེམས་ཅན་མེད་པ་ཡིན་ན་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ། །མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་དོན་ཏོ། །རིང་པོ་མི་ཐོགས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་ཏོ།།གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ན་བྱེད་པ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །བྱེད་པ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡིན་ན་མཐུན་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འཇུག་པའི་དོན་ཏོ། །མཐུན་ པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འཇུག་པའི་དོན་ཡིན་ན་ལས་བདག་གིར་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ།།དོན་གང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་མདོ་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ རྟོག་པའི་སྟེ།ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ཞིག་།བདག་ཅིར་གྱུར་པ་ཞིག་།བདག་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་བ་ཞིག་སྙམ་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་སྟེ།ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་།བདག་ཅིར་འགྱུར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཅིར་འགྱུར། སེམས་ཅན་འདི་དག་གང་ནས་འོངས། འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་སྙམ་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ནང་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བདག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱི་རོལ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་བདག་གི་བར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན པའོ།།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མཛའ་བཤེས་དང་། དགྲ་དང་། ཐ་མལ་པར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

那个识也在此处与一切受一起自然灭尽，由于前因已灭，不会在他处结生，而是完全灭尽。这是无余涅槃界极为寂静的境地，为此而到世尊处趋向涅槃，修持以涅槃为究竟的梵行。如是，缘起安立有三种广说：从前际趣入中际，从中际趣入后际，以及清净趣入中际。这是缘起的体性。
何为门？以八种门趣入缘起：内识生起门，外庄稼成熟门，有情世间死生门，器世间坏成门，食所依止门，依业自作而言苦乐业及与彼相应果报受用门，威力门，清净门。
何为缘起义？无有情义是缘起义，若是无有情则是无常义。若是无常则是不久住近住义。若是不久住近住则是他缘义。若是他缘则是无作义。若是无作义则是因果相续不断义。若是因果相续不断则是因果随顺趣入义。若是因果随顺趣入义则是依业自作义而为缘起义。
为显示何义而安立缘起？答：为显示因缘诸法自身烦恼及清净义故。
何为差别？如经中广说'不知前际'等。其中，何为不知前际？于过去诸行非理分别：我于过去时是否存在？我于过去时是否不存在？我成为何物？我如何存在？如是不知。
何为不知后际？于未来诸行非理分别：我于未来时将会存在吗？我于未来时将不存在吗？我将成为何物？我将如何存在？如是不知。
何为不知前际后际？于内以非理怀疑方式思维：何者存在？将成何物？这些有情从何处来？从此处死后往何处去？如是不知。
何为不知内？于各自诸行非理作意为我的不知。
何为不知外？于外在非情诸行非理作意为我所的不知。
何为不知内外？于他相续中诸行非理分别为亲友、怨敌、中庸的不知。

།ལས་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚོར་བ་པོར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་དང་ དེའི་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སངས་རྒྱས་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ། ལོག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། བག་མེད་པའམ། ཡིད་གཉིས་ཟ་བའམ། སྐུར་ པ་འདེབས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྲུངས་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ། ལོག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། བག་མེད་པའམ། ཡིད་གཉིས་ཟ་བའམ། སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དགེ་ འདུན་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།དགེ་འདུན་གྱིས་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ། ལོག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། བག་མེད་པའམ། ཡིད་གཉིས་ཟ་བའམ། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་ བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའམ།ལོག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། བག་མེད་པའམ། ཡིད་གཉིས་ཟ་བའམ། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་མེད་པར་རྟོག་པའམ། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། རང་བཞིན་དང་། སྐྱེས་བུ་གཞན་ལ་སོགས་པར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུ་ ཇི་ལྟ་བར་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའོ། །དེ་དག་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བའོ། །ཕན་པའི་ཕྱིར་བརྟེན་པར་བྱ་བའོ་། །གནོད་པའི་ཕྱིར་བརྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །གནག་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ དང་བཅས་པའོ།།དཀར་བའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །འདྲེས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་ཆ་ཡོད་པའོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་ལ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པ་ གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་བསྡོམས་ན་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དགུ་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡང་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། དུས་ལ་རྨོངས་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པ་དང་། འཕོ་བ་ལ་རྨོངས་པ་དང་། མཆོག་ལ་རྨོངས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་རྨོངས་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་རྨོངས་པའོ། །མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དགུ་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། གང་གིས་གང་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན། མི་ཤེས་པ་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་ནི་ དང་པོ་གཅིག་བསྡུས་སོ།།འོག་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་གཉིས་པ་བསྡུས་སོ། །འོག་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་གསུམ་པ་བསྡུས་སོ། །འོག་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་བཞི་པ་བསྡུས་སོ། །འོག་མ་བཞིས་ནི་ལྔ་པ་བསྡུས་སོ། །འོག་མ་དྲུག་གིས་ནི་དྲུག་པ་བསྡུས་སོ། །ཐ་མ་གཅིག་གིས་ ནི་བདུན་པ་བསྡུས་སོ།།གཞན་ཡང་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དོན་ལ་རྨོངས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་རྨོངས་པ་དང་། བག་མེད་པས་རྨོངས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་རྨོངས་པའོ། །མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དགུ་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། གང་གིས་གང་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན་ལྟ་བ་ལ་རྨོངས་པ་ནི། དང་པོའི་དྲུག་དང་། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་པ་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བག་མེད་པས་རྨོངས་པས་ནི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་དེ་གཉི་ག་མི ཤེས་པ་བསྡུས་སོ།།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ནས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་མི་ཤེས་པ་བསྡུས་སོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་རྨོངས་པས་ནི་ཐ་མ་བསྡུས་སོ།

什么是不知业？就是非如理地执著作业者的无知。什么是不知异熟？就是非如理地执著领受异熟果所摄诸行的无知。什么是不知业异熟？就是非如理地颠倒执著业及其果的无知。
什么是不知佛？就是对诸佛菩提不作意，或邪思维，或放逸，或怀疑，或诽谤的无知。什么是不知法？就是对法的善护不作意，或邪思维，或放逸，或怀疑，或诽谤的无知。什么是不知僧？就是对僧伽的善修不作意，或邪思维，或放逸，或怀疑，或诽谤的无知。
什么是不知苦？就是对苦不作意为苦，或邪思维，或放逸，或怀疑，或诽谤的无知。如同苦一样，集、灭、道的不知也应如是观察。
什么是不知因？就是执著无因，或非如理地执著不相应因、自在天、自性、神我等的无知。如同因一样，对从因所生诸行也是如此。由于无过失故是善。由于有过失故是不善。由于有益故应依止。由于有害故不应依止。由于黑暗故有过失。由于清净故无过失。由于杂染故有各别分。
什么是对六触处如实正确的不知？就是心颠倒的增上慢者的无知。总计有十九种无知。
又有七种无知：于时迷惑、于事迷惑、于转移迷惑、于殊胜迷惑、于真实迷惑、于烦恼迷惑、于清净迷惑和增上慢迷惑。
对于这十九种无知和七种无知，应当如何观察它们之间的摄属关系？前三种无知摄属第一种。下面三种摄属第二种。再下面三种摄属第三种。再下面三种摄属第四种。再下面四种摄属第五种。再下面六种摄属第六种。最后一种摄属第七种。
又有五种无知：于义迷惑、于见迷惑、由放逸迷惑、于真实义迷惑和由增上慢迷惑。对于这十九种无知和五种无知，应当如何观察它们之间的摄属关系？于见迷惑摄属最初六种和不知从因所生诸法。由放逸迷惑摄属不知业、异熟及二者。于真实义迷惑摄属从不知佛直至道谛的诸种无知。由增上慢迷惑摄属最后一种。

།དོན་ལ་རྨོངས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མི་ ཤེས་པ་དང་།མ་མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་མ་རྟོགས་པ་དང་། མུན་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་རིག་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་རྨོངས་པའི་གཞི་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དག་དང་། རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྨོངས་ པའི་གཞི་ཐ་མ་གཉིས།གཞི་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ནི་ཐ་མའི་མ་རིག་པའི་མུན་པའི་རྣམ་གྲངས་དེའི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱིས།རྣམ་གྲངས་གསུམ་པོ་དང་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ལ། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ན་། རྣམ་གྲངས་ཕྱི་མ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་ གྲངས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་པ། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་སྟེ། འོག་མའི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་དང་། གོང་མའི་མི་གཡོ་བར་གྲགས་པའོ། ། ངག་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ངག་གི་ལས་ཏེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྟེ་། མི་གཡོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་གོང་མ གཉིས་ཀྱི་ནི་མི་གཡོ་བ་ཉིད་དོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་མ་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། གཟུགས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བས་ཡོངས་ སུ་བསྒོས་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ས་བོན་དེ་ལས་བྱུང་བ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བར། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྟེན་དང་། ཡུལ་ལས་དེ་དག་གི་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་པུའོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་མྱོང་བའི རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན།ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་འདི་དག་ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ ཁམས་གཉིས་ན་ཡོད་དོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་བཅུ་དང་། བཏགས་པའི་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ གཟུགས་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་པོ་གཟུགས་དང་བ་སྟེ། གང་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་ལྟ་བར་འགྱུར་བའོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཇི་ལྟ་བར་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་དུས་གསུམ་དུ་བསྟན་པས། ལས་བསྟན་པར་བྱའོ།

由于对义理愚昧，应当观察为摄一切。不知、未见、未现证、黑暗、愚昧、无明黑暗这六种无明的异名，应当依次配合七种愚昧事。最后两种愚昧事合为一事，应当观察为摄入最后无明黑暗的异名中。另外异名，闻所生、思所生、修所生的智慧的违品，依次配合三种异名。由于违品有小、中、大的差别，故成为后三种异名。如是由违品的分类和自性的分类，成为六种异名。
第十品。什么是身行？是欲界所行和色界所行的身业，即下界所谓的福和非福，以及上界所谓的不动。什么是语行？是语业，其余如前应当观察。什么是意行？是意业，其中欲界的是福和非福，而非不动。上二界的唯是不动。
什么是眼识？依止眼根而了别色的识，为福、非福、不动所熏习的种子识，以及从彼种子所生的果识。如眼识，耳、鼻、舌、身、意识亦应当随应观察，应当观察彼等依止和境的各别了别差别。其中欲界所行有六种，色界所行有四种，无色界所行唯一种。
什么是受蕴？一切皆是领纳相，彼遍行三界。什么是想蕴？一切皆是了知相。什么是行蕴？一切皆是心造作意业相。什么是识蕴？一切皆是了别相。应当观察此等蕴遍行三界。
什么是四大种？地界、水界、火界、风界，彼等存在于二界中。什么是四大种所造色？十种有色处和法处所摄色，即欲界所行十色和假有法处色，以及色界所行八种和法处所摄色。彼亦有二种：为识种子所执持的种子性和彼所成就的果性。
什么是眼处？是眼识所依止的清净色，由此见色、观色及将见色。如眼处，耳、鼻、舌、身、意处亦应当如是随应观察，一切皆由三时宣说而应宣说业。

།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི ལྔའོ།།དྲུག་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་སྤྱོད་པའོ། །མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་གང་ཞེ་ན། གསུམ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པ། ཡུལ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་བོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་བཞིའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་གཅིག་གོ། །བདེ བའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན།བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་སིམ་པར་ཚོར་བའི་ཚོར་བའི་རྣམ་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ལྟ་བུའི་གཉིས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། སིམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཚོར་བའི་ཚོར་བའི་ རྣམ་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་གཉིས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སིམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཚོར་བའི་ཚོར་བའི་རྣམ་པ་ སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་གསུམ་ཆར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་ན་ནི་གཉིས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཐུག་པ་མན་ཆད་ན་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ ཡིན་པའོ།།ཚོར་བ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་རེག་པའི་ས་བོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ། །འདོད་པའི་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་སྟེ།གང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། གཟུགས་ན་ སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་སྟེ།གང་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །འདོད་པའི་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པའོ། ། ལྟ་བའི་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། འདོད ཆགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དང་པོས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་ཁོ་ནར་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་དུའོ། ། འདོད་པའི་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། ལྷ་དང་། མིའི་སྲིད་པ་ལ་འདོད་པའི སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་སྔོན་བྱས་པའི་འདུ་བྱེད་དང་། ཉོན་མོངས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

此复有二种，即为名色种子所摄持而成为种子者，以及由此显现成就而成为果者。欲界所行者与色界所行者为五。第六者是三界皆所行者。
眼触为何？由三和合而生，执取可意等境之义。如是其余诸触亦应从各自境相之说明中了知。
彼等复有二种，即为六处种子所摄持而成为种子者，以及由此显现成就而成为果者。欲界所行者为一切。色界所行者为四。无色界所行者为一。
乐受为何？依如乐住处之根与境而生起安适感受之受相者。苦受为何？依如苦住处之二者而生起不安适感受之受相者。非苦非乐受为何？依如非苦非乐住处之二者而生起非安适亦非不安适感受之受相者。
欲界所行者具三者。色界所行者于第三禅以下有二。第四禅以上乃至非想非非想处以下唯有非苦非乐。
彼等诸受亦有二种，即为触之种子所摄持而成为种子者，以及由此显现成就而成为果者。
欲贪为何？依欲界所行诸行而于欲界所行诸行起希求之烦恼者，即由此于欲界显现成就苦者。色贪为何？依色界所行诸行而于色界所行诸行起希求之烦恼者，即由此于色界显现成就苦者。无色界所行之贪为何？依无色界所行诸行而于无色界所行诸行起希求之烦恼者，即由此于无色界显现成就苦者。
欲取为何？即于诸欲之欲乐与贪着。见取为何？即除身见外，于其余诸见之欲乐与贪着。戒禁取为何？即于邪行之戒律与禁行之欲乐与贪着。我语取为何？即于身见之欲乐与贪着。初者唯于欲界显现成就苦。余者则于三界皆然。
欲有为何？即欲界所行之前际有、业有、死有、中有、生有，以及地狱、傍生、饿鬼、天、人之有，名为欲有。此亦为先前所作之行与烦恼所摄持及所生。

།གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། མིའི་སྲིད་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་ པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ཡང་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པས་བསྡུས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྲིད་པ་བདུན་པོ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། ལྷ་དང་། མི་དང་། ལས་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་རྣམས་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དགོས་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ནི་འཕེན་པའི་སྲིད་པའོ། །གཅིག་ནི་སྲིད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྲིད་པའོ། །ལྔ་ནི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པའོ། །སྐྱེ བ་གང་ཞེ་ན།མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ཐོག་མར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལ་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱིར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱུང་ནས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕུང་པོ་འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་གནས་འདི་དག་ཉིད་དང་། གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ དགའ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཁམས་འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་ཁ་ཟས་ཀྱིས་བརྟས་ཤིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚེའི་ལྷག་མའི་དབང་གིས་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བ་དེའི་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང ཡིན་པ་དང་།གང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། གང་སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ཉེ་བར་རྟོན་པས་བསྒྲུབས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་གང་གིས་འཚོ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ ཉམ་ཆུང་བས་ཁྱོར་ཁྱོར་བ་གང་ཡིན་པའོ།།སྐྲ་དཀར་བ་གང་ཞེ་ན། སྐྲའི་མདོག་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །གཉེར་མ་མང་བ་གང་ཞེ་ན། པགས་པ་སྙེར་སྙེར་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒས་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཐུ་མེད་ཅིང་། གཟི་བརྗིད་ཉམས་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།ཞོམ་པ་གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་ནད་བུ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བརྩལ་བར་བྱ་བ་ལ་མཐུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལུས་སྨེ་བ་ནག་པོས་གང་བ་གང་ཞེ་ན། བཟང་བ་ལ་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་སྨེ་བ་ནག་པོ་མང་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཕྱམ་སྒུར་པོ་ལྟར་སྒུར་བ་དང་ མགུལ་བའི་སྒྲ་ངར་ངར་པོ་འབྱུང་ཞིང་དབུགས་བརྫངས་པ་གང་ཞེ་ན།འགྲོ་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་ཕྱེ་བའི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྔ་མ་བས་ཆེ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །ལུས་མདུན་དུ་དབྱིབས་སྒུར་པོར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། འདུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་དུ་གནས་པའི་ལུས་ སྒུར་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།།ཁར་བ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཞེ་ན། འགྲེང་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་གནས་པ་ཁར་བས་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་གསལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། གཉིད་ལོག་པའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་གནས་པ་ན། རྒྱུན་དུ་གཉིད་སྟུག་པོས་ནོན་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།ཞན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ལས་མྱུར་དུ་སད་པའི་མཐུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དྲན་པའི་བློ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དྲན་པའི་བློ་ཞན་པས་དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་མཐུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དབང་ པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཞེ་ན།རང་བཞིན་གྱིས་ཞན་པར་གྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་འབྲལ་བ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་དེ་དག་ཉིད་ལ་མཐུ་མེད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是色有？除了地狱有情、畜生、饿鬼和人的有之外，其余的应当视为色有。
什么是无色有？除了中有之外，其余有所摄的应当视为无色有。
七有即地狱、畜生、饿鬼、天、人、业和中有，是依据什么而建立的呢？是依据三种需要而建立的：一是牵引有，一是得有，五是受用果报有。
什么是生？是指在胎生和卵生处最初形成的。
什么是遍生？是指在其中身体完全形成而尚未出生的。
什么是出生？是指从其中出生的。
什么是现起？是指出生后的生。
什么是生起？是指湿生和化生处顿时生起的。
什么是获得蕴？是指在这些生处和阶段中获得五取蕴的。
什么是获得界？是指那些蕴为因缘所摄持的。
什么是获得处？是指那些蕴为其他缘所摄持的。
什么是蕴的现起？是指那些蕴每日由饮食滋养增长的。
什么是命根的生起？是指那些蕴依寿命余力而住的阶段。
什么是生的略义？是指生的自性、所生处、能生者、为何因缘所摄持、依何而成就、以何俱生而活命，如是为略义。
什么是衰退？是指因身体虚弱而摇晃的。
什么是白发？是指头发颜色改变的。
什么是多皱纹？是指皮肤起皱的。
什么是衰老？是指无力享受欲乐且失去威光的。
什么是羸弱？是指因自然多病而无力作为的。
什么是身体布满黑斑？是指妨碍美好的黑斑大量出现。
什么是如弓般弯曲且发出粗重的喉音和呼吸？是指由行走姿势所显现的身体形状，以及由此产生的比以前更大的声音。
什么是身体前倾弯曲？是指坐姿时身体弯曲的状态。
什么是依杖而立？是指站立时依靠拐杖支撑而住的。
什么是不清醒？是指在睡眠姿势时常被沉重的睡意所压的。
什么是衰弱？是指无力从睡眠中快速醒来的。
什么是损坏？是指记忆力衰退的。
什么是遍损坏？是指因记忆力衰退而无力正确修习善法的。
什么是诸根成熟？是指自然变得衰弱的。
什么是遍离？是指对那些境界无有力用的。

།འདུ་བྱེད་རྣམས་རྙིངས་པར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། འཆིར་ཉེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཐ་མའི་དུས་ སྐབས་ལ་བབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གཏུགས་པར་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་མཐུ་མེད་པར་གྱུར་བའི་ཕྱིར། །ཚེ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ན། ལུས་འཇིག་ཏུ་ཆ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒ་བའི་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། སྐྲ་ཡང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ དང་།རྒྱས་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། གཟི་བརྗིད་དང་ཉམས་སྟོབས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། ནད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། མདོག་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་གཟུགས་ ཅན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་།གནས་སྐབས་འདས་པ་དང་། ཚེའི་མཇུག་བརྟུལ་བ་ནི་དོན་གྱིས་མདོར་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རིས་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉིད་དོ། ། འཆི་འཕོ་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གང་དག་གནད་ཆད་པ་མེད་པར་འཆི་བའོ། །འཆི་བ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གང་དག་གནད་ཆད་དེ་འཆི་བའོ། །འབྲལ་བ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཞེ་ན། དབང་པོ་གཟུགས ཅན་འགགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཚེ་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱིགས་བུ་དང་རྔམ་པར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པའོ། །དྲོད་ཡལ་བ་གང་ཞེ་ན། གཡོ་བ་མེད་པར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་པ་གང་ཞེ་ན། དུས་སུ་ འཆི་བ་གང་ཡིན་པའོ།།འཆི་བ་གང་ཞེ་ན། དེའི་རྐྱེན་དག་གིས་དུས་ལམ་བབ་པར་འཆི་འཕོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འཆི་བ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཏེ། འཆི་བའི་དུས་བྱེད་ ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འཆི་བའི་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། འཆི་འཕོ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་གང་འཆི་འཕོ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འཆི་འཕོ་བ་དང་། ཤི་འཕོས་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་དུས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་གྱིས་མདོར་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་འདི་ལྟ་བུར་བསྟན་པར་བྱས་ཤེ་ན། ཐོག་མཁོ་ནར་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་སོ། །རྨོངས་པ་དེ་ཉིད་ལས་ལོག་ པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།།ལོག་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་གཉིས་ ཀྱིས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ།ཡུལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། དེ་འདོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་བསགས་པས་ཡང་སྲིད་པར་ སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ལས་ཀུན་ནས་ལྡང་ངོ་།།ལས་བསགས་པ་ཀུན་ནས་ལངས་པས་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པོ། །སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱས་པས། རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ལུས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒ་ ཤིའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངོ་།།ཡུལ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་གོ་རིམས་ ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།གོ་རིམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་བརྩམས་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་། ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡང་ཡན་ལག་དྲུག་གིས་བསྡུས་ཤིང་ཡུལ་ལས་ལོངས་སྤྱད་པའི་རྐྱེན་ཡང་ ཡན་ལག་དྲུག་ཁོ་ནས་བསྡུས་ཏེ།ཐོག་མར་ནི་ལུས་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པས་རྨོངས་སོ།

什么是诸行衰老？就是临近死亡时，到了它们最后阶段的状态。什么是衰损？就是因为无力从事活动，寿命耗尽时，身体趋向毁坏的状态。什么是衰老的略义？身体的改变、头发的改变、丰满度的改变、威仪与体力的改变、健康的改变、肤色的改变、行为的改变、无形根的改变、有形根的改变、时节的流逝、寿命的衰退，应当视为其略义。什么是所谓的诸有情？即地狱众生等。什么是有情界？即是这一切。什么是死没？是指众生无故而死。什么是死亡？是指众生有故而死。什么是别离？是指识从身体分离。什么是消失？是指有形根的灭尽。什么是寿命损减？是指呃逆与喘息的状态。什么是暖气消失？是指无有动摇的状态。什么是舍弃诸蕴及命根灭尽？是指适时而死。什么是死亡？是指因其缘故而适时死没。什么是命终？是指不久将死的状态。另外死亡也是魔业，称为命终。什么是死亡的略义？即是死没、死没之法、如何死没、死没之后的时间，这是其略义。如是，应当视为缘起分别的区分。为何如此次第宣说无明等诸有支？首先是对所知事物愚痴。由于愚痴而造作邪行。由造作邪行而心颠倒。由心颠倒而结生相续。由结生相续而诸根圆满。由诸根圆满而二者领受境界。由领受境界而生过度执著和贪欲。由贪求而生烦恼等。由积累烦恼而于后有中生起善恶业。由积累业而于五道轮回中现前苦果。由现前苦果而生起衰老死亡等痛苦、身体变化的衰老死亡之苦。由境界变化之因而生起忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼之苦，因此世尊次第宣说此十二支。另有次第差别，缘起所依的缘有二种：身体之缘和受用境界之缘。身体之缘摄于六支，受用境界之缘也唯摄于六支。最初由执著身体为我等而愚痴。

།དེ་ནས་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ། སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བར་མ་ཤེས་ནས་ལས་བྱེད་དོ། །བྱས་ནས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལ་ཤས་ཆེར་རྗེས་སུ་རྟོག་སྟེ། གྲོགས་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱིས་ཕྱི་མ་ལ་དབང་པོ་འགྲུབ་པས་བསྡུས་པ་དང་།དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བསྡུས་པ་དང་། ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་བསྡུས་པས་མིང་དང་གཟུགས་དང་། རེག་པ་ལ་ཐུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཚེ་འདི་ ཉིད་ལ་ཡང་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་།བརྩལ་བའི་སྒོ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་སྒོ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྒོ་དང་། ཐར་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའམ། ལུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའམ། ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའང་རུང་ སྟེ།ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བྱེད་དོ་། ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་རྣམས་བྱས་ནས་། འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་སྐྱེའོ། །སྐྱེས་ནས་ཀྱང་རྒ་ཞིང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །གོ་རིམས་ ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་།སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གསུམ་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་འདོད་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དག་པ་འདོད་པ་རྣམས་དང་། ཡུལ་ལྷུར་འཛིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རྣམས་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་འགོག་པར་བྱེད་ལ་འཕེལ་བར་ནི་མི་བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་གཉིས་པ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། དྲན་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་། བསོད་ནམས་དང་། མི་གཡོ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་བྱས་པའམ། དྲན་པ་ ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལ་འགྱོད་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའམ། འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཤས་ཆེར་གནས་ཏེ། དེས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཐ་མ་དང་། འབྲིང་དང་། ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པ་དག་ཏུ་མཐར་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ནས་རེག་པ་ལ་ཐུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་གསུམ་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་དྲུག་པོ་ གཞན།སྲེད་པ་ནས་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ། རྒ་ཤི་ནས་བཟུང་སྟེ། ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་གོ་རིམས་སུ་བསྟན་ཞེ་ན། བདེན་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ནི་དགུའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་འགག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་མ་གསུངས་ཤེ་ན། སེམས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ལ་དེ་འདོགས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་གི་ཚེ་འདི་ལ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ། མི་སྐྱེ་བའི་འགོག་པས་འགག་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ན་སྲེད་པའི་ བག་ལ་ཉལ་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར།མི་འཇུག་པས་འགག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་འགགས་པས་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཞིག་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་དག་སྐྱེ་བའོ། །ཡི་གེའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། སྐད་ཅིག་མའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། མྱུར་དུ་འཇིག་པ་དང་ལྡན་ པར་སྐྱེ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ།།གཞན་ཡང་རྐྱེན་འདས་པ་དང་། མ་བཏང་བ་ལས་རང་གི་རྒྱུད་དུ་སྐྱེ་བ་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ།

此后不知业果成熟会带来痛苦而造业。造业之后又对此深加思维，与识相应的业在后世成就诸根所摄、圆满所摄、受用境界所摄的名色乃至触的三种苦。
即于今生也因触缘而于受上生起贪爱，或通过勤求之门、获得供养之门、戒禁之门、解脱之门来追求欲望、追求身体、追求解脱，具足受用境界之缘而作追求。
由于邪求而造作烦恼及其所引发的诸业，转生于五道轮回中。生已复老且死。
另一种次第是，有三类众生：欲求出世间清净者、欲求世间清净者、执著境界者。其中第一类以白品而灭除缘起，不令增长。
第二类众生虽然不如实了知诸谛，但若住于正念，造作福德及不动有漏修所生业，或虽不住于正念，但以追悔熏习非福德，或以无悔欢喜熏习而多住，因此如前所说，于后世渐次成就下、中、上等生处，从名色乃至触的三种苦。
第三类众生住于现前受用境界所生之受，如前所说，其余六支从爱乃至老死，应当观察次第生起。
为何逆序宣说从老死开始的缘起？是依据宣说谛理，即生与老死是苦谛所分别。
世尊说'以灭名色为先的法有九种'，为何不说以灭无明为先？是为了安立于心解脱者，因为他们于今生作为种子及后世作为果报的从名色乃至受，以不生灭而灭，今生感受诸受时，由于断尽爱的随眠而不生起，由此灭除，由彼灭故其前行诸支亦灭，如是应当了知此是宣说缘起次第的因缘。
为何称为缘起？缘起即是灭已于诸趣中与烦恼相应而生。文字的词义是依缘而生，就刹那义而言，与速灭相应而生即是缘起。
又从已过去及未舍的缘于自相续中生起，即是缘起。

།འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ངེས་ པའི་ཚིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་བྲལ་ཞིང་བྲལ་ཞིང་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། ཞིག་ཅིང་ཞིག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ཡང་འདས་པའི་དུས་སུ་རྐྱེན་དུ་གྱུར་ནས། འབྲེལ་པར་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ཀྱང་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས།ཡང་དག་པའི་རྐྱེན་ངས་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སོ་སོར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་མིང་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་དུ་ཞིག་གིས་མ་རིག་ པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ནི། དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་གསུམ་ཁོ་ནས་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་བདག་པོའི་རྐྱེན་གཅིག་གིས་སོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ནི། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་གཉིས་སོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་ གཅིག་པུ་ཁོ་ནས་སོ།།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ། དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་གསུམ་གྱིས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་འདི་དག་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱིས་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ས་བོན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱིས་རྐྱེན་རྣམས་སུ་མི་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་ཞེ་ན། བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྡུས་པའི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དང་། འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ རྣམས་ལས་སུ་ཞིག་འཕེན་པའི་རྒྱུར་བསྡུས་ཤེ་ན།མ་རིག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཚོར་བའི་བར་དུའོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་ཞིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་བསྡུས་ཤེ་ན། སྲེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྲེད་པའི་བར་དུའོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་ཞིག་འཕེན་པ་དང་། མངོན་པར་ འགྲུབ་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་ཤེ་ན།ཚེ་འདི་ནས་ཚེ་ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སོ། །མ་རིག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཐོག་མར་མ་བསྟན་ཅེ་ན།སྤོང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི། རྨོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་སྐྱེ་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་།མ་རིག་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། དེས་ནི་མ་རིག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། མ་རིག་པའི་དབང་གིས་དེ་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྐྱེ་བ་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དང་པོ་མ་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ གསུངས་ཤེ་ན།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྐྱེན་གཞན་དང་མ་ཕྲད་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གསོ་བར་བྱེད་པའམ། ཉམས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མ་གསུངས་སོ།

由此有故彼有，由此生故彼生，并非其他的这个意思，应当视为确定之语。
另外，相续不断地生起即是缘起，'不断地'是词义。
另外，在过去时成为缘，相续不断生起即是缘起。
世尊也通达后说'我当宣说真实缘'，'通达'是'现前圆满证悟'的同义词。
因此，'缘起'这个名称即是如此确立的。
无明以何缘成为诸行的缘呢？对于有色法，以增上缘而成为缘。
对于无色法，则唯以等无间缘、所缘缘、增上缘三者而成为缘。
对于其余支分，应当视其相应而成为缘，即有色法对有色法以一个增上缘。
对无色法则以所缘缘和增上缘二者。
无色法对有色法则唯以一个。
无色法对无色法则以等无间缘、所缘缘、增上缘三者。
为何这些支分不以因缘而成为缘呢？因为因缘是由自种子缘所区分的缘故。
若不以因缘成为诸缘，为何将缘起宣说为因果之理呢？因为是就增上缘所摄的引因、牵引因和现前成就因而言。
诸支分中哪些摄于牵引因？从无明直至受。
诸支分中哪些摄于现前成就因？从爱直至有。
诸支分中哪些摄于牵引和现前成就因的果？从此世到来世的识乃至受，以及生和老死的诸阶段。
虽然也说无明是从非如理作意因所生，但在解说缘起时为何不首先宣说它呢？因为它不是断除因，也不是烦恼因。
如是，彼作意于无愚痴者不生，而缘起是烦恼因，无明本性是烦恼性，非如理作意本性非烦恼性。
它不使无明成为烦恼，而是由无明力使它成为烦恼。
生也是由业和烦恼所生，其中业的相续即是缘起的最初无明，因此也未说非如理作意。
为何未说自性为自性缘呢？因为自性若未遇其他缘，不能以烦恼方式增益或损减自性，所以未说。

།བསོད་ནམས་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི། སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བསྒྲིམས་ཏེ་བྱས་པ་མ་ ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བརྡར་བཏགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་ལ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་འབྱུང་ལ། ཡང་དག་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་ལ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བསོད་ནམས་དང་མི་གཡོ་བ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཀྱང་ལས་ཀྱི་གཞིར་གསུངས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་བཞི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་གཞིའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས པ་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་རྐྱེན་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཅེ་ན། འདུ་བྱེད་མཐའ་དག་ཀུན་ སློང་བའི་རྐྱེན་གྱི་སྐབས་ཡིན་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བའི་སེམས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྐྱེན་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཅེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པ་དང་།ཡང་སྲིད་པར་འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ནི་རྟེན་པ་དང་། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་རྣམས་དང་།རེག་པ་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྐྱེན་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་གསར་དུ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། རིག་པ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཚེ་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁམས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་མའི་མངལ་དུ་འཆགས་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡོད་ན། མའི་མངལ་དུ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་། མངལ་གྱི་སྦུབས་མ་ཚང་བ་མེད་པས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི ཁམས་གཙོ་བོར་ངེས་པ་དང་།སྐྱེ་གནས་དང་། སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་ཟས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་རྐྱེན་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཅེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཟས་ནི་སྐྱེས་ནས་གནས་ པ་དང་།སྟོན་པའི་རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པ་ནི་གསུམ་འདུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྐྱེན་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཅེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་གཉིས་ངེས་པར་ཚང་བར་འགྱུར་བས། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་གཉིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྩལ་བ་དང་། ཕ་རོལ་གྱིས་བརྩལ་བ་དང་། དུས་ཚིགས་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་དྲངས་པ་དག་ལས་དམིགས་པར་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་རེག་པ་རྐྱེན་ཁོ་ནར་བསྟན་ཞེ་ན། རེག་པ ནི་ཀུན་ནས་ཉེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་འདྲེན་པ་ཡང་རེག་པ་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་དེ་དག་ཀྱང་རེག་པ་ལས་བྱུང་གི་རེག་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་དང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་གྱི་ རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་ཡང་གསུངས་ན།ཅིའི་ཕྱིར། འདིར་ཚོར་བ་རྣམས་རྐྱེན་ཁོ་ནར་བཤད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ཚོར་བའི་དབང་གིས་ཡུལ་དང་ཕྲད་ཅིང་། མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་གཏི་མུག་འབའ་ཞིག་གི་དབང་གིས་ཚོར་བ་དེ་དག་འབྱུང་བ་དང་། ནུབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ནས། དེ་ལ་སེམས་ཟློག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果福德和不动行不是经过各别观察后专注而作，为什么说是以无明为缘而生？对于不了知世俗苦因者，以其为缘而生非福德；对于不了知真实苦因者，以其为缘而生福德和不动行，因此说彼等也是以无明为缘而生。
贪欲、嗔恚、愚痴也说是业的根本，为什么说唯独是愚痴？因为是福德、非福德和不动业的根本之时。贪欲、嗔恚、愚痴唯是非福德的根本。
思虽然能发起身语诸业，诸行也由行缘而生，为什么说唯无明为缘？因为是发起一切诸行之缘的场合，也是生起烦恼和善思之缘的场合。
识虽然也从名色缘而生，为什么说唯行为缘？因为诸行能使识成为烦恼性，能投生后有，能令其成就，而名色仅是依托和所缘方式的生起之缘而已，所以不是那样。
名色虽然以四大种和触为因，为什么说唯识为缘？因为识是新生之因，而四大种和触仅是已生和生时的住因。
虽然依六界在母胎中结生，为什么说唯识界？因为有识界时，母胎中精血的四大种和胎藏不会不具足，识界是主要决定，也是一切生处和有中出生的场合。
六处虽然也从食缘而生，为什么说唯名色为缘？因为名色是其生起之因，而食仅是生已安住和增长之因而已。
触虽然从三和合缘而生，为什么说此唯六处为缘？因为有六处时，其余二者必定具足，六处是主要的，也因为六处摄集二者。
诸受虽然从自作、他作、时节变化和宿业牵引等而缘起，为什么此处说唯触为缘？因为触是普遍生起之因，其他诸缘的牵引也是触，彼等诸受也从触而生，无触则不生。
虽然说渴爱从无明缘和顺彼境缘而生，为什么此处说唯诸受为缘？因为以受的力量而欲求与境会遇且不离，对于顺彼境仅以愚痴的力量而生起彼等诸受，对于生灭等如实义不知，故不能转心。

།ལེན་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་དང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཁོ་ནས་ལེན་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་སྐྱེས་ནས་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན། བག་ལ་ཉལ་ཡང་སད་པར་བྱེད་ལ། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཞེས་བཤད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ལེན་པའི སྟོབས་ཀྱིས་ལས་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དང་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདྲེན་པའི་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་། ཁྲག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་འབྱུང་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་སྲིད་པ་ཅན་ཁོ་ནར་བཤད་ཅེ་ན། སྲིད་པ་ཡོད་ན་དེ་ལས་ གཞན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཚང་བར་ངེས་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་ཤི་ནི་དུས་དང་ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་གནོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཀྱང་དམིགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་སྐྱེ་བ་རྐྱེན་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཅེ་ན། རྐྱེན་དེ་དག་གི་རྩ་བ་ཡང་ སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།རྐྱེན་དེ་དག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒ་ཤི་ནི་སྐྱེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ལས། ཡན་ལག་དུ་ཞིག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན། གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་ མོ།།གཉིས་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལམ་མོ། །རྒྱུར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་དག་ནི་དུ་ཞེ་ན། དང་པོ་གཅིག་གོ། །འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་དག་ནི་དུ་ཞེ་ན། ཐ་མ་གཅིག་གོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་དག་ནི་དུ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །དྲི་བ་ འདིའི་ལན་གདབ་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་།གསུམ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཁོ་ནའོ། །གཉིས་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཁོ་ནའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་དུ། འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་དུ་ཞེ་ན། གསུམ་ནི་སོ་སོའི་ མཚན་ཉིད་དོ།།འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ནི་འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཞེ་ན། སྡུག་པ་དེ་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་བར་འགྲུབ་པའི་མཐུའི་བྱེ་བྲག་ གིས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པ་དང་། ལྡུགས་པའི་དུས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པ་དང་། འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་དག་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་རྣམས་འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་བའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་བསྟན་པའི ཕྱིར་དང་།འཕེན་པ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འཇིག་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་གནས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །ལྡན་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ཤིང་ཕྲད་པའི་དོན་གང་ཡིན་ པའོ།།སྐྱེ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། རྐྱེན་ཚོགས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་རྣམས་སར་པ་སར་པ་འབྱུང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའོ།།སྐྱེས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་ལ། ཚེ་འདིའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། གཉིས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །དུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་སོ།

取著是由未断随眠以及与之相应的诸法而生起，为何此处唯说由爱为缘而有取呢？因为生起欲望而寻求时，能令随眠觉醒，并能引发与之相应的诸法。
前面说无明为缘而有业有，为何此处说取为缘而有有呢？因为由取的力量，使该业能在各处引生识、名色等的功能。
生虽由精血等缘而生起，为何此处唯说由有而生呢？因为有有时其他诸缘必定具足，此为诸缘中最主要者。
老死虽也从时节、恐怖未断以及他人加害等而显现，为何此处唯说生为缘呢？因为彼等诸缘的根本即是生，即使无彼等诸缘，老死仍从生而起。
此十二支中，几支是烦恼道，几支是业道，几支是苦道呢？三支是烦恼道，二支是业道，其余诸支是苦道。
唯是因者有几？第一支。唯是果者有几？最后一支。既是因又是果者有几？其余诸支。
此问题的另一种答法：三支唯是因，二支唯是果，其余诸支应视为因果。
各别相有几？杂相有几？三支是各别相，从行等其余诸支是杂相。
诸行若是杂相，为何说为二种？因为善能生不善果，以及成就趣处的功能差别。
识、名色、六处一分虽是杂相，为何说为三种？因为是染污时位、结生时位、趣入时位。
从识乃至受，以及生与老死是杂相，为何说为二种？为显示苦事的相状差别，以及显示能引及能生的差别。
缘起的坏灭义是什么？已生者不住的意义。
和合义是什么？诸缘聚集和合的意义。
生起义是什么？诸缘和合所摄持者新新生起的意义。
什么是缘起？什么是缘起性？诸行生起的法性即是缘起，已生起性即是缘起性。
诸支中几支摄属苦谛且成为现世苦？二支：生与老死。
几支唯摄属苦谛且唯成为后世苦？从识乃至受的种子诸支。

།ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །ཅི་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་འགགས་མ་ཐག་པ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ལ་། འོན་ཏེ་འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱིས་ཀྱང་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི། འདུ་བྱེད་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་དོན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་མི་ཤེས་པའོ། །འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་རྐྱེན་ཏོ། །ལྟ་བ་ངན་པ་དང་། བག་མེད་པར་ལྡན་པའི་མི་ཤེས་པས། ཕྱི་མ་ལ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུད་འཇོག་པས་ན། འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་འཕེན་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བར་བལྟ་བར བྱའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། ས་བོན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོ་བས་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དབང་བྱེད་པས་ན། འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཕྱི་མ་ལ་ འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འཕེལ་བས་ན།འཕེན་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་། མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རེག་པའི་རྐྱེན་དང་། རེག་པ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཚོར་བ་སྲིད་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི། ལྷག་པར་ཞེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་མ་ཐག་པ་ནི་དེའི་དབང་གིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྗེས་སུ་འཇུག་པས ན་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཕྱི་མ་ལ་དེ་ལས་གྲོལ་བར་དཀའ་བའི་རྒྱུད་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན། འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་འཕེན་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །སྲེད་པ་ལེན་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་དེས་བླང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདོད་ཅིང་ཞེན་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས་ན།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་མ་ཐག་པ་ནི་དེ་དབང་བྱེད་པས་ན། སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་གྲོལ་བར་དཀའ་བའི་རྒྱུད་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན། འགགས་ནས་རིང་དུ་ ལོན་པ་ཡང་འཕེན་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ།།ལེན་པ་སྲིད་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི། ལས་དེའི་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བས་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་གནས་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དེ་ལ་སོགས་པ་འདྲེན་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས་ན།འགགས་མ་ཐག་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཁམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་མཐུ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས་ན། འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་འཕེན་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་དུ་ འགྱུར་ཞེ་ན།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ནི་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་ཐག་པ་ནི། དེའི་དབང་གིས་འཇུག་པས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་འབྲས་བུ་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་འཕེན་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་སྐྱེ་ བའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ལྟར་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།སྲིད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། གཙོ་བོའི་ཡན་ལག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལས་དེ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །མཐའ་དག་གི་ཡན་ལག་ནི། ལས་དང་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་།ལེན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་རྣམས་སྲིད་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

什么是集谛所摄？其余诸法。无明是否成为诸行的俱生缘？还是成为刚灭的缘？还是成为灭后经久的缘？应当观察三种都成为缘：俱生是对诸行相应诸法的障碍缘，即不知为何而发起诸行。刚灭是缘。由具有恶见和放逸的无知，于后世安立其生起相应的相续，所以灭后经久也应当观察为引发缘。
如何观察诸行成为识的三种缘？由种子的方式熏习，故成为俱生缘。其后由作主导，故刚灭成为能生缘。于后世由增长果的成就，故成为引发缘。如同诸行成为识的缘一样，识成为名色的缘、名色成为六处的缘、六处成为触的缘、触成为受的缘也是如此。
如何观察受成为有的三种缘？俱生应当观察为增上执著的缘。刚灭由其力量随顺寻求等行为，故成为能生缘。由于后世安立难以解脱的相续，故灭后经久也成为引发缘。
爱如何以三种缘成为取的缘？由具有希求和贪著，故对所取诸法生起欲求和执著的缘，因此成为俱生缘。刚灭由其作主导，故成为能生缘。由安立难以解脱的相续，故灭后经久也成为引发缘。
取如何以三种缘成为有的缘？俱生由成就彼业趣，故成为俱生缘。由其力量引导彼生处的识等，故刚灭成为能生缘。由成为具有成就界的力量的缘，故灭后经久也成为引发缘。
有如何以三种缘成为生的缘？俱生缘是由种子方式熏习的缘故。刚灭由其力量趣入，故成为生的缘。灭后经久也成为引发彼果成就的缘。如同有成为生的缘一样，生成为老死的缘也应当如是观察。
有分为两种：主要支分即如前所说的取所摄持的业。一切支分即业和识等乃至受为种子性的、为取所摄持者，应当观察安立为有。

།ཅི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ནས་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་པ་འདི་དག་གི་ལས་རིམ་གྱིས་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་དམ། འོན་ཏེ་གཞན་ འགའ་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་གཉིས་པ་ནི་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅི་རིགས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅི་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབའ་ཞིག་གི་རྐྱེན་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཡན་ལག་གཞན་དག་གི་ཡང་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ རིག་པ་ནི་རྒ་ཤི་ཡན་ཆད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་རབ་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ། །ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་འོག་མ་རྣམས་ནི་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།ཅི་ནས་འོག་མ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གོང་མ་སྤང་བ་ལ་སྒྲིམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་སྤངས་པས་འོག་མ་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ། གོང་མ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འོག་མ་སྤང་བར་ནི་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ཉིད་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་ བྱ་ཞེ་ན།རྐྱེན་མ་སྤངས་པ་ལས་དེ་ལས་གཞན་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྐྱེན་མི་རྟག་པ་ལས་དེ་ལས་གཞན་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་འབྱུང་ལ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་བརྗོད་པའི་ཚུལ་འདི་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།བྱེད་པ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་དེ་ལས་གཞན་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་འབྱུང་ལ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་སྟེ་གཞན་ལ་མི་བྱ། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་བརྗོད་པའི་ ཚུལ་འདི་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རང་གི་རྒྱུད་ཉིད་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་འདུ་བྱེད་གང་དག་ཡིན་པ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་ བ་ཡང་དེ་དག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡིན་ལ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་ རྣམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ ཀྱི་འདུ་བྱེད་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་།མི་གཡོ་བ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་ནི། མུ་བཞི་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་མུ་བཞིར་དབྱེ་བའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནམ་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ད་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་ ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།ཟག་པ་མེད་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ན་ནི། ཡང་སྲིད་པ་པའི་ས་བོན་དུ་ གྱུར་པ་དང་།འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་འདི་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་ནི་མུ་བཞི་པ་སྟེ། ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བའི་བར་གྱི་མུར་བཞིར་དབྱེ་བ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

这些缘起支分是否仅仅是从诸行乃至老死这些依次为缘,还是还有其他的呢?应当如是观察:一切的第二种作用是随其境界而转。
无明是否仅是诸行的缘,还是也是其他支分的缘呢?无明也是乃至老死的缘,因为是最近缘的缘故,所以只说是诸行的缘。其余支分也应当如是随理观察,下支不成为上支的缘。
为什么呢?因为为了断下支而精进断上支,由断彼而断下支,而不为断上支而断下支的缘故。因此应当观察彼等即是彼等之缘。
为什么说'此有故彼生'呢?因为从未断的缘而生起其他。为什么说'此生故彼生'呢?因为从无常的缘而生起其他。
为什么说'有生则有老死,以生为缘有老死',乃至无明与诸行之间也应当配合这种说法呢?因为从无作者的缘而生起其他。
为什么'有生则有老死,以生为缘有老死'而不说其他呢?乃至无明与诸行之间也应当配合这种说法,因为由自相续中的缘而于自相续中生起其他。
由无明为缘所生的法是否就是诸行,或者诸行是否就是由无明为缘所生的呢?有诸行而非由无明为缘所生的,即无漏及无覆无记的身语意行。
有由无明为缘所生而非诸行的,即除了诸行所摄的有支之外的其他有支。有由无明为缘所生也是诸行的,即身语意的福行、非福行及不动行。除此等相之外的是第四句,如是分为四句。
由诸行为缘所生的是否就是识,或者识是否就是由诸行为缘所生的呢?有由诸行为缘所生而非识的,即除识之外的其他有支。
有是识而非由诸行为缘所生的,即无漏及无覆无记的识,但不包括异熟生。有是识也是由诸行为缘所生的,即成为后有种子及成为果报的识。除此等相之外的是第四句,如是乃至触缘受之间的四句分别也应当随理观察。

།ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་སྲེད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཡང་མུ་བཞིར་དབྱེ་སྟེ། སྲེད་པ་ཡིན་ལ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི། གོང་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འདོད་པ་དང་། སྲེད་པ་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་ ནས།སྲེད་པ་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་སྲེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། རེག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། སྲེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྲེད་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའོ། །རྣམ་པ་འདི་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་ནི་མུ་བཞི་པའོ། །སྲེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལེན་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཚིག་ཕྱི་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་ རྐྱེན་ལས་བྱུང་ལ།ལེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ལེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། དགེ་བ་ལ་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ལེན་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལེན་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྲེད་པ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལེན་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ལེན་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ལ། སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྲིད་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །སྲིད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྲིད པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།སྲིད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་ཐ་མ་རྒ་ཤི་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒ་ཤི་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྒ་ཤི་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རྒ་ཤི་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ལ། རྒ་ཤི་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ན་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་སོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ལས་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་བསྡུས་པའི་ལམ་གྱི་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སྲིད་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི མཐའ་དང་།འཚོ་བ་རྣམས་ལ་ནི། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། ངག་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སྲིད་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་བགེགས་སུ་གྱུར་པར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་དག་ལས་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཡིན། དུ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཞེ་ན། བཞི་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

问：一切从受缘所生的都是爱吗？或者一切爱都是从受缘所生的吗？对此分四句：是爱但非从受缘所生的是：希求上界解脱，以及依善爱而断爱。从受缘所生但非爱的是：依触所生受而生起的其他诸法，以及其他诸有支。既是从受缘所生又是爱的是：烦恼性的爱，即从无明触所生受缘而生。除此等相外是第四句。
问：一切从爱缘所生的都是取吗？或者一切取都是从爱缘所生的吗？对此应观察后句，即一切所有取都是从爱缘所生。有从爱缘所生而非取的，即除取之外的其他诸有支，以及依善爱而发起精进等善法。
问：一切从取缘所生的都是有吗？或者一切有都是从取缘所生的吗？一切所有有都是从取缘所生。有从取缘所生而非有的，即除有之外的其他诸有支。
问：一切从有缘所生的都是生吗？或者一切生都是从有缘所生的吗？一切所有生都是从有缘所生。有从有缘所生而非生的，即除生之外的最后有支老死。
问：一切从生缘所生的都是老死吗？或者一切老死都是从生缘所生的吗？一切所有老死都是从生缘所生。有从生缘所生而非老死的，即病、遇不爱、离爱、贫乏、由此所生的忧愁、悲叹、痛苦、不悦及烦恼。
问：此等诸有支中，几支是正见所摄道的主要障碍？无明及由此所生的意行，以及有的一分是障碍。如同正见，正思维和正精进也是如此。对于正语、业边和正命，身行、语行和有的一分是障碍。对于正念和正定，应观察其余诸支是障碍。
问：此等诸有支中，几支是决定唯染污分，几支是染污清净分？四支是决定唯染污分。

།དེ་ལས་ གཞན་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་མི་ཁོམ་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སོ། །མི་ཁོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་སུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མ་རིག་པ་གང་མེད་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། མ་རིག་པ་གང་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་ འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གནས་པའི་མ་རིག་པ་འགགས་པས། མ་རིག་པ་འགགས་ལ། དེ་འགགས་པས། དེ་འགག་པ་ཡོད་ན། དེ་ལས་འདུ་བྱེད་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །འདུ་བྱེད་ གང་དག་མེད་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་ལ། འདུ་བྱེད་གང་དག་འགགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་གང་དག་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བྱས་ནས་འགགས་ལ་གཉེན་པོ་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ ཡོད་ན།ལུས་དང་ངག་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་ཡོད་ཅིང་དེ་ཡོད་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ལ། དེ་མེད་ཅིང་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན། དེ་མཐའ་དག་འགགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་མེད་ན་མིང་དང་ གཟུགས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འགགས་པས་མིང་དང་གཟུགས་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་ལ། དེ་གཉིས་འགགས་པས་མིང་དང་གཟུགས་དེ་གཉིས་ འགག་པར་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཡན་ལག་ལྷག་མ་ཚོར་བའི་བར་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་དང་། ལེན་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ ཤི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།ཚོར་བ་གང་མེད་ན་སྲེད་པ་མི་འབྱུང་ལ། ཚོར་བ་གང་འགགས་པས་སྲེད་པ་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདིའི་ཚུལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས།སྒོ་དུ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྒོ་གསུམ་ནི་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །གཅིག་ ནི་ཡན་ལག་རིལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེའོ་།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་སྒོ་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བའི་སྒོ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་རབ་ཏུ་ཕྱེའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འཇུག་པའི་སྒོ་ནི་ཡན་ལག་རིལ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་མ་ཤེས་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན།ལྔ་སྟེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་གནས་པ་དང་། ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་ལྔ་པའོ། །ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན དུ་བལྟ་བར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ནི་ཕན་ཡོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ལས་ཡན་ལག་དུ་ཞིག་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། དགུའོ།

除此之外的其他诸法是属于杂染和清净两方面，即投生于诸恶趣和其他非暇满处是属于杂染方面。投生于非暇满处以外的天人之中，应当视为杂染和清净两方面，其余支分也应当视为这两方面中的相应者。
若问：无何等无明则诸行不生，何等无明灭则诸行灭？答：由三种形态的无明灭尽，即缠、随眠、随增三种形态的无明灭尽，由此灭尽，若有此灭，则由此诸行灭。
若问：无何等诸行则识不生，何等诸行灭则识灭？答：若诸行于自相续中造作后灭尽且未生对治，以及其他意行存在时，身行语行生起，因此若彼存在且彼存在，则由彼缘而识生起，若彼不存在且彼不存在，则应观察由彼一切灭尽而识灭。
若问：无何等识则名色不生，何等识灭则名色灭？答：若无种子识则果识不生，由彼二者灭故彼二名色灭。如识与名色之理，其余支分乃至受亦应如理观察。
如无明缘行一样，渴爱缘取以及取缘有亦应如是观察。如行缘识一样，有缘生亦应如是观察。如识缘名色等一样，生缘老死亦是如此。
若问：无何等受则爱不生，何等受灭则爱灭？答：如行缘识一样，此理亦应如是观察。
第十一品。在所说的缘起八门中，几门是由十二缘起支分别，几门不是？答：三门是由彼分别，二门是部分分别，一门是由全部支分分别。其余诸门非所分别，即识生门和业受持门是部分分别，有情世间趣入门是由全部支分分别。
若问：应当观察不了知缘起有几种过患？答：有五种，即成为我见，生起前际相应诸见，如前际相应一样，后际相应诸见以及前后际相应诸见坚固执著，有取著，有热恼，今生不能般涅槃，此为第五过患。
若问：应当观察了知有何利益？答：应当观察与彼五种相违即为利益。
若问：此十二支中几支实有？答：九支。

། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དུ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །རྫས་གཅིག་ གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཞེ་ན།ལྔའོ། །རྫས་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་དུ་ཞེ་ན། གཅིག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དུ་ཞེ་ན། ལྔའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྙིང་པོ་དུ་ཞེ་ན། ལྔ་པོ་ཉིད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ཞེ་ན། གཉིས་ སོ།།རྒྱུའི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་ནི་དུ། འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་ནི་དུ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདྲེས་པའི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་ནི་དུ་ཞེ་ན། གོང་མ་དྲུག་པོ་མ་རིག་པ་ནས་རེག་པའི་བར་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བསྟན་ཏོ། །ཐ་མ་ གཉིས་ནི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བསྟན་ཏོ།།ཚོར་བ་ནི་འདྲེས་པར་བསྟན་ཏེ། ཚེ་ཕྱི་མའི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། ཚེ་འདིའི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་འདྲེས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་ ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན།ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གོང་མ་དྲུག་ནི་འབྲས་བུ་སྔ་མ་ཤོས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་ཕྱི་མ་ཤོས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།གཅིག་ནི་འབྲས་བུ་དེ་གཉིས་ཀ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། ཡན་ལག་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། དེ་དག་ཉིད་དང་། གཞག་པ་ལས་ཡན་ལག་གཅིག་གོ། ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་བདེ་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དུ་ཞེ་ན། གཅིག་སྟེ་ཡན་ལག་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས བསྡུས་ཤེ་ན།བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དུ་བསྡུས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དུ་བསྡུས་ཤེ་ན། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་ བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་ལ།དེ་མ་ཡིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །ཅི་སྐྱེ་བ་དང་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དམིགས་སམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་མི་དམིགས་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་དམིགས་ ལ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་མི་དམིགས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དམིགས་ལ། གཟུགས་ཅན་རྣམས་མི་དམིགས་སོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡན་ལག་ལས་དབེན་པ་ཐོས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེའི་དུས་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་དབེན་པར་འགྱུར་གྱི། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལས་གཏན་དབེན་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ས་གོང་མ་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། ས་འོག་མ་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན ཡིན་ལ།དུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི། དགེ་བ་རྣམས་སོ་། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཐ་དད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདོད་པ་དང་ ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན།ཐམས་ཅད་རིལ་གྱིས་འདུས་པའོ། །གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།

如果问非实有的有几种？除其余者。如果问单一实有的本性有几种？是五种。如果问多实有的本性有几种？是其余者。如果问所知障的因有几种？是一种。如果问形成苦的有几种？是五种。如果问苦的本质有几种？就是那五种。如果问苦性有几种？是两种。
如果问显示为因的事物有几种？显示为果的事物有几种？显示为因果混合的事物有几种？上面六种从无明到触，以及爱、取、有等是显示为因的事物。最后两种是显示为果的事物。受是显示为混合的，因为是后世触缘所成的因，以及今世爱缘所成的果，这两者都是从触缘所生故显示为混合。
在诸支中有几种是成就可意与不可意果的？在诸支中有几种是成就业果的？前六种是成就前者果的。后三种是成就后者果的。一种是成就这两种果的。
具有乐受的有几种？除去两支外的其他诸支。具有苦受的有几种？就是那些以及所立的一支。具有不苦不乐受的有几种？这也应当如乐受的方式来看。不具受的有几种？一种，即所立支。
在诸支中有几种是坏苦所摄？具有乐受的那些，以及不具受支的一部分。苦苦所摄的有几种？具有苦的那些，以及不具受支的一部分。行苦所摄的有几种？凡是坏苦和苦苦所摄的，也都是行苦所摄。有些是行苦所摄而非其他两苦所摄的，即具有不苦不乐的那些，以及不具受支的一部分。
是否在一切生处和等至中都以周遍行的方式觉察一切支？答：不是，在无想、灭尽定、无想定中只觉察色法，不觉察非色法。在无色界中生者只觉察非色法，不觉察色法。
依诸支能否听闻离支？答：当时只能离一分，而非完全离一切支，即依上地支而离下地支。
在诸支中有几种是染污的？有几种是非染污的？三种是染污的。其余是两种。非染污的是诸善法。应当观察依无记的差别而有两种差别。
具有欲的有几种？是一切总摄。具有色的有几种？是一切的一分。

།དེར་རྒ་བ་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་རྙིངས་པ་དང་། དེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ དང་ལྡན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།སློབ་པ་དུ་ཞེ་ན་གང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། མི་སློབ་པ་དུ་ཞེ་ན། གང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དུ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་དོ། །ཅི་ཡན་ལག་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སློབ་པ་པ་མ་ཡིན་ ནམ་ཞེ་ན།འཇུག་པར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་སྟེ། སློབ་པའི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཇུག་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་དུ་སྤངས་པར་བརྗོད་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ། གང་ ཡང་རིལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བས་ཡན་ལག་དུ་སྤངས་པར་བརྗོད་ཅེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། ། དགྲ་བཅོམ་པས་ཡན་ལག་དུ་སྤངས་པར་བརྗོད་ཅེ་ན། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་དུས་བསྟན་ཅེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ལུགས་སུ་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་དང་། ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཡན་ལག་བསྟན་པ་དང་། ཡན་ལག་རིལ་གྱིས་བསྟན་པ་དང་། ནག་པོའི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཟབ་པོ་ཞེས གསུངས་པ་དེ།ཟབ་པ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པའི་དོན་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་དང་། སྟོང་པའི་དོན་དང་། བདག་མེད་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཟབ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ མི་རྟག་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།རང་གི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་ལ། རྐྱེན་གཞན་ལས་ཀྱང་ལྟོས་པ་དང་། རྐྱེན་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་ལ། རང་གི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ལྟོས་པ་དང་། རང་གི་ས་བོན་དང་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་ལ། ས་བོན་དང་རྐྱེན་ལས་ཀྱང་དེ་བསྐྱེད་ པའི་ཕྱིར་གཡོ་བའམ།སྤྱོད་པའམ། བྱེད་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། ས་བོན་དང་རྐྱེན་ལས་གཡོ་བའམ། སྤྱོད་པའམ། བྱེད་པ་ཡང་མེད་ལ། དེ་གཉིས་ལ་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གྲགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སར་པ་སར་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་འཇུག་གོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི། སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ། གནས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡང་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཡན་ལག་རྣམས་ སྡུག་བསྔལ་བར་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ།རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡང་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་སྟོང་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། །ཡན་ལག་རྣམས་སེམས་ཅན་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་དང་མ་བྲལ་བ་ལྟ་བུར་ཡང་སྣང་ཞིང་སྟོན་ཏོ། ། དེ་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཡན་ལག་རྣམས་རང་ལ་དབང་མེད་ཅིང་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། བདག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་སྣང་ངོ་། །དོན་དམ་པར་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་བརྗོད་པས་ཀྱང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་པ་དུ ཞིག་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན།ཆོས་གནས་པ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། ཆོས་གནས་པ་ཤེས་པས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གཞག་པ་དང་། བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སློབ་པ་གཞི་རྣམས་མཐོང་བ་དག་གིས་ཟབ་མོའི་དོན་དུ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།

如何观察衰老？即诸行衰朽和消退。
如同有色法一样，无色法也是如此。
问：有几种有学？答：一个也没有。
问：有几种无学？答：一个也没有。
问：有几种非有学非无学？答：一切都是。
问：难道有漏善支分不是有学吗？答：因为属于趣入，所以不合理，因为有学的有漏善法与趣入不相应，且是从了知缘而生。
问：预流果位断除几种？答：一切的一部分，但都不是完全断除。
如同预流果位一样，一来果位也是如此。
问：不还果位断除几种支分？答：欲界所行的一切。色界和无色界所行则不确定。
问：阿罗汉断除几种支分？答：三界所行的一切。
问：在诸经中以几种方式宣说缘起？答：略说有六种：顺序生起的教说、非顺序生起的教说、一分支分的教说、全部支分的教说、黑分的教说和白分的教说。
世尊说缘起甚深，如何理解其甚深？即应当从无常义、苦义、空义、无我义出发，以十种方式观察缘起义的甚深。
其中从无常义出发：从自种生起也依赖其他缘，从其他缘生起也依赖自种，从自种和他缘生起，从种子和缘产生时没有任何动作、行为或造作，从种子和缘虽无动作、行为或造作，但这二者也非无因性的力量。
诸支分是从无始以来显现的相，也在每一刹那显现新的相。
缘起虽是刹那坏灭的本性，却也显现为安住的形式。
其中从苦义出发：诸支分是苦一味相，也显现为三种形式。
其中从空义出发：诸支分虽离众生、作者和苦，却显现和宣说似乎未离。
其中从无我义出发：诸支分虽是无自主和无我相，却显现为我相。
胜义中虽是不可言说的本性，但通过言说也显示其本性。
问：通过几种智能了知缘起？答：通过法住智和真实智二者。
问：如何通过法住智了知？答：如世尊所安立和宣说那样了知。
问：如何通过真实智了知？答：如同见基础的有学者们所见到的甚深义那样了知。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་དག་གིས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ།ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་གནས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ནི་གནས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ། ཆོས་ཉིད་ནི་གང་ཆོས་གནས་པ་ནི་གང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་གང་ཞེ་ན། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གྲགས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ།ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་རིགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཆོས་གནས་པའོ། །གནས་པ་དེའི་རྒྱུ་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དབྱིངས་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ན། སུ་ཡང་གང་དུ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ། ཡང་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཡོད་དམ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུངས་ཤེ་ན། འབྲས་བུའི་སྐྱེ་བ་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ས་བོན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡིན་པས་ན།དེ་ཡང་དོན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོང་ན་ཕིས་དེ་དག་ཉིད་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ལ་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡན་ ལག་ཐམས་ཅད་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པར་མ་གསུངས་ན།ཅིའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཚེ་འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ལ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་མའི་མངལ་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། གཅིག་གི་རྐྱེན་དུ་གཅིག་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མའི་མངལ་དུ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་གཟུགས་མིང་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་མེར་མེར་ པོར་འདྲེས་པར་འགྱུར་ལ།མིང་དང་གཟུགས་དེའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་དེར་གནས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ། ཡན་ལག་གཞན་ དག་ལས་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་དེ་གཉིས་ནི་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དེའི་ ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལས་གཞན་པ་ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དེ་ལྟར་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མ་གྱུར་ཏེ། དེ་ལ་འགའ་ཞིག་ལ་གཅིག་གི་རྐྱེན་དུ་གཅིག་འགྱུར་པ་མཐོང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཡང་སྲིད་པ་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་གཞན་ཡིན་པར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཉིས་ནས་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ བརྗོད་ཅེ་ན།སྐྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། རྐྱེན་ལ་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། རྐྱེན་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་གང་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་ཡིན། གང་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མྱུ་གུ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་གང་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཤིང་ལྟ་བུ་ཡིན་ ཞེ་ན།མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ནི་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་སྲིད་པ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ ཤིང་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡན་ལག་རྣམས་ལས་མར་མེའི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུར་ལྟ་བ་དུ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་སོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་མར་ལྟ་བུར་ལྟ་བ་དུ་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པའོ།

缘起法非我所作，也非他人所作。如来出世与否，法性、法住、法界皆如是安住。对此所说，何为法性？何为法住？何为法界？从无始以来所传承者即是法性。如其所传，以理论语言文字建立者即是法住。由于此住的因是法性，故称为界。
若无生，谁于何处能生？或者虽然一切种类都无生，但以生缘而有老死？对此所说，为何此处说自性为自性缘？因为是就果的生起具有种子而言。生的种子是识等乃至受支，故实际上也是生。若有此，则后来彼等成为果时，称为以有缘而生。如是，其余支分如前所说亦当如理观察。
若未说一切支分互为缘，为何建立名色与识互为缘？名色于此世为识之缘，识于后世为名色之缘。如是，于入胎时，互为缘故，以识缘力，母胎中精血之色与名和合成为凝滑，由彼名色缘所生之识于彼获得住处。
为何菩萨观察黑分时，从识返回而非从其他支分返回？因为此二互为缘故，如以识缘有名色，以名色缘有识亦复如是。观察时从识返回，而不从其他支分返回，因为见到某些互为缘，故说返回。
于返回分中，名色非是后有识返回之因，因为彼观待为他故。为何说诸支分非自作、非他作、非共作、亦非无因生？因为无作者、缘无动摇及缘有功能故。
于缘起中，何者如苦芽？何者如守护苦芽？何者如苦树？无明、行缘识乃至受者如芽。爱等从受缘所生乃至有者，当视如守护。生及老死当视如苦树。
诸支分中几如灯芯？识等乃至受者。诸支分中几如油？无明、诸行、爱、取、有。

།ཡན་ལག་རྣམས་ལས་མེ་ལྕེ་འབར་བ་ལྟ་བུར་ལྟ་བ་དུ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ནག་པོའི་ཕྱོགས་བསྟན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཐ་མར་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པོར འགྱུར་བ་དང་།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་དུ་གྱུར་ཅིང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡན་ལག་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་བསྟན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་འགྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ སྤངས་པས་ཡོངས་སུ་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འགྲིབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དང་པོ་བདུན་ནོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་ནི་རྒྱུ་ དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ལས་གཞན་པ་ལྔའོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་འགགས་ན་ཟག་པ་ཟད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གསུམ་མོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་འགགས་ན་རྐྱེན་ཟད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ་དེ་ ལས་གཞན་པའི་ཡན་ལག་གི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡན་ལག་རྣམས་ལས་དུ་འགགས་ན་ཚོར་བ་ཟད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཅིག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་ཕུང་པོ་འགག་པའི་དུས་ན། འདི་ཉིད་དུ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཤེས་པས་བརྗོད་པའི་དོན་དང་། རང་གི་རྒྱུད་ལ་རང་གིས་བྱས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བརྗོད་པའི་དོན དང་།སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་མེད་པར་བརྗོད་པའི་དོན་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གོ་སྐབས་བརྗོད་པའི་དོན་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པའི་གོ་ སྐབས་བརྗོད་པའི་དོན་དང་།ཡན་ལག་དུ་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བརྗོད་པའི་དོན་དེ་རྒྱུ་འདི་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡང་བདུན་བདུན་ཡོད་པས་ན། ཤེས་པ་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་དུ་འགྱུར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བཞི་བཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ་། དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱིས ས་གོང་མའི་མིག་དང་།རྣ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ནི་དེས་ཀྱང་ས་འོག་མ་པ་རྣམས་དང་། རང་གི་ས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་ལ། སྒྲ་རྣམས་ཀྱང་ཐོས་སོ། །ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་དང་མ་བརྟགས་པ་ནི་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པས་ནི།ས་འོག་མ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བཞིན་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་སྤང་བའི་ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དྲུག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དད་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས པས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྟོག་པ་མེད་ ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་།རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ས་སྟེ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།

如果问到从诸支分中观见如火焰燃烧般的是什么？就是生和老死。
如果问到为什么通过显示黑分而说缘起是增长的？因为最终唯成为苦蕴的果报，以及一切支分成为缘，从彼之外的支分随顺于从彼之外的诸支分之故。
如果问到为什么通过显示白分而说缘起是减少的？因为通过断除后后而成为完全减少，以及一切支分成为唯一苦蕴减少之因故。
如果问到诸支分中有几种是有因之法？是前七种。
如果问到诸支分中有几种是有因之苦？是除此之外的五种。
如果问到诸支分中灭除几种是由漏尽所分别？是三种。
如果问到诸支分中灭除几种是由缘尽所分别？就是那三种，因为成为从彼之外的支分之缘故。
如果问到诸支分中灭除几种将成为由受尽所分别？是一种，因为断除诸烦恼后，在蕴灭时，于此中一切受将成为无故。
如果问到为什么依于缘起而安立七十七种智？因为有因之烦恼智所说义、于自相续中自作烦恼所说义、从前际诸支分无始所说义、从前际诸支分烦恼机会所说义、从后际诸支分烦恼还灭机会所说义、非摄于支分之有漏智慧遍知所说义，由此等因的缘故，于每一支分中各有七种，故应观见成为七十七智。
如果问到为什么安立四十四智？是依于以四圣谛之理观察每一支分的缘故而成为四十四。
其中，若生于欲界，以行于欲界之身成就上地之眼耳，则彼亦见下地及自地之诸色，亦闻诸声。行于三界之意与未观察，即以彼身现前。生于色界、无色界者，除下地外，一切如欲界般现前。
三种烦恼，即烦恼烦恼、业烦恼、生烦恼，为断除此，应知有六种现观，即：思现观、信现观、戒现观、现观智现观真谛、从现观边所生智现观真谛、究竟现观。
瑜伽师地论中，有寻有伺地、无寻唯伺地、无寻无伺地第五品终。

། །།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་གང་ཞེ་ན། སྡོམ་ལ། བསྟན་དང་དེ་ཡི་རྣམ་གཞག་དང་། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་མཚན་མ་དང་། །མདོ་སྡེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས། །བསྡུས་པ་ ཐ་མར་གྱུར་པ་ཡིན།།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། བསྟན་པ་དང་། དེའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མཚན་མའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མདོ་སྡེའི་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྟན་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་བཞི་སྟེ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་དང་། དགའ་བ་མེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དེ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ པོའོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པའོ། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་ མཆེད་དང་།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། བསྒྲུབས་ནས་གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ གང་ཞེ་ན།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའོ། །ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གསུམ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པའོ། །ཡང་གསུམ་ སྟེ།ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པའོ། །ཡང་གསུམ་སྟེ། དགའ་བ་ལྡན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའོ། །ཡང་ཆ་གཅིག་བསྒོམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་བསྒོམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་ ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་བསྒོམས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཡང་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཡང་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཡང་འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུ་དང་བཅས་ཤིང་ཡོ་བྱད་དང་བཅས་པ་དང་། ཡང་ རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཡང་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྔ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དེའི་རྣམ་ པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ཞེས་བྱ་ལ། གང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པ་དང་།བདེ་བས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་སེམས་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་གནས་ན།ཆོས་ལྔ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ ལྡན་པའི་བཏང་སྙོམས་སོ།།ཆོས་ལྔ་བསྒོམས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།

什么是等持地？总摄：宣说及其建立，作意与相状，从诸种经典，摄集为最后。
等持地略说应知有：宣说、建立、作意差别、相状差别及经典摄集。
什么是宣说？略说等持地有四种，即：禅定、解脱、三摩地、等至。
什么是禅定？有四种禅定：离生有寻有伺、定生无寻无伺、离喜、舍念清净。
什么是解脱？有八解脱：有色观诸色是第一解脱；内无色想观外诸色是第二解脱；净解脱身作证具足住是第三解脱；空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，以及灭受想身作证具足住是第八解脱。
什么是三摩地？即空性、无愿、无相。又有三种三摩地：有寻有伺、无寻唯伺、无寻无伺。又有三种：小、大、无量。又有三种：具喜、具乐、具舍。又有一分修习三摩地与双分修习三摩地。
又有与四种三摩地修习相应的三摩地，又有与五种圣智相应的三摩地，又有具五支的三摩地，又有具因具资具的圣者三摩地，又有金刚喻三摩地，又有有学三摩地、无学三摩地、非学非无学三摩地。
什么是等至？即五现见等至、八胜处等至、十遍处等至、四无色等至、无想等至、灭尽等至。
什么是其建立？为何唯此称为等持地，而欲界一心性非为等持地？因为此等三摩地是以无悔、极喜、喜、轻安、安乐所成就，而欲界则不如是。然欲界中并非无有正法思惟。
其中初禅称为离生喜，若现前安住，则能断除五法，即：欲界相应喜、欲界相应忧、不善相应喜、不善相应忧、不善相应舍。
圆满修习五法，即：极喜、喜、轻安、安乐、三摩地。

།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་དག་ འཐོབ་པའི་ཚེ་དང་།ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་ཉིད་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉིད་མི་འཐོབ་ པའི་ཚེའམ།དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མི་འཐོབ་པའམ། ཐོབ་པ་རྣམས་ཉམས་པ་དང་། འབྲལ་བ་དང་། ཆུད་ཟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་བདེ་བ་དང་བཅས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ བཅས་བཞིན་པས།སྲོག་གཅོད་པ་ན་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་དུ་འགྱུར་བའོ། །མི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཅས་བཞིན་པས་སྲོག་གཅོད་པ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་དུ་འགྱུར་བའོ། ། མི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་བཏང་སྙོམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་རྒྱལ་པོའམ། བློན་པོའམ། གང་གི་བདག་པོ་ཡང་རུང་བའམ། བླ་མའམ། བླ་མ་ལྟ་བུ་ལ་ལ། དེ་བདག་ཉིད་སྲོག་གཅོད་པའི་སྡིག་པ་བྱེད་མི་འདོད་ལ། བསྒོ་བ་བསྒྲུབ་པའི་མི་རྣམས་བྱེད་ན་ཡང་ཡལ བར་འཇོག་སྟེ།བཟློག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་འདུལ་བ་ལ་འགོད་པར་མི་བྱེད་ལ། དེ་ཡལ་བར་འདོར་བས་ལས་དེ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེས་ཀྱང་ལས་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྐོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་གང་མི་དགེ་བར་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་བཞིན་དུ་དེ་ མི་སྤོང་བར་ཡལ་བར་འདོར་བ་དང་ལྡན་པ་དང་།མི་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་གང་ཞེ་ན། ཚོགས་ཀྱི་ས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ན། དང་པོ་ནས་དག་ པའི་དགའ་བ་འགྱོད་པ་མེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ།ཡིད་བདེ་ཞིང་སེམས་ཉམས་བདེ་བའོ། །དགའ་བ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་དགའ་བ་སྟེ། ཡིད་བདེ་ཞིང་སེམས་ཉམས་བདེ་བའོ། །ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་བ་གང་ཞེ་ན།གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །བདེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་སྟེ། ཕྱོགས་ གང་གི་གནས་ངན་ལེན་དེ་དང་བྲལ་བས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སེམས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟག་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ སྔ་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འཕྱི་བར་གསུངས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པའི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྔ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འཕྱི་བར་གསུངས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དངོས་གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་དག་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་ཚེ།སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པའོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ། འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་ལྟ་བར་འདོད་[(]བ་[,]པ་[)]ནས་རེག་པར་འདོད་པའི་བར་གང་ཡིན་པའམ། སྔོན་མྱོང་བ་ཀུན་རྗེས་སུ་དྲན་ནས། རྟོག་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是具有欲望的愉悦？就是获得五种欲望功德之时，以及已获得、正在享用、见到、听到、体验时，依靠忆念这些而产生的愉悦。
什么是具有欲望的不悦？就是当不能获得五种欲望功德时，或不能享用它们，或已获得的衰失、分离、毁坏时，依此而生起的不悦。
什么是具有不善的愉悦？就是有些人带着快乐和愉悦去杀生乃至邪见。
什么是具有不善的不悦？就是有些人带着痛苦和不悦去杀生乃至邪见。
什么是具有不善的舍？就是比如在这里，国王或大臣或任何主人或上师或类似上师的人，自己不愿造作杀生等罪业，但当执行命令的人们做这些事时却置之不理，既不阻止也不使其调伏，由于这种放任而使那些人造作业，他们也将感受那些业果，这种不隐藏的舍，以及对不善进行思维观察却不断除而放任的舍，还有造作不善时既不苦也不乐的感受。
什么是极喜？就是当观察资粮道的清净时，从最初就具有的清净喜悦，以无悔为先导的喜悦，这就是极喜，使意愉悦而心情舒适。
什么是喜？就是以正确的修行为先导的喜悦，这就是喜，使意愉悦而心情舒适。
什么是轻安？就是远离随眠后身心调柔性。
什么是乐？就是如是身心调柔的身心无害之乐，以及解脱之乐，即由于远离某方面的随眠而从那些烦恼中解脱。
什么是三摩地？就是对所缘正确思维的专一心。世尊说在无漏修行中，三摩地在先，解脱在后，这是因为由三摩地成就的缘故，心只是从烦恼中解脱。在有漏修行中说解脱在先，三摩地在后，这是因为断除烦恼是修行究竟作意的果，而能获得正行三摩地。所说三摩地与解脱同时生起，就是在修行究竟作意以及其他无间道、解脱道的三摩地中，具有解脱的三摩地。
其中五盖是对禅定入定的障碍，是在入定时起障碍作用的，即贪欲盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举恶作盖和疑盖。
什么是贪欲？就是随顺可爱相，对五种欲望功德想要看乃至想要触，或者忆念过去所经历的而想要思维。

།གནོད་སེམས་གང་ཞེ་ན། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གླེངས་པ་ལ་བརྟེན་ཏམ། གནོད པ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའམ།གནོད་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལ་ཤས་ཆེར་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྨུགས་པ་ གང་ཞེ་ན།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཉམས་པ་ལ་བརྟེན་ཏམ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་མ་བསྡམས་པའམ། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་མ་ཟིན་པའམ། ཉལ་བའམ། ཤེས་བཞིན་མེད་པར་གནས་པའམ། སྤོང་བ་ལ་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ།ལུས་དང་སེམས་རྨུགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའོ། །གཉིད་གང་ཞེ་ན། སེམས་མངོན་པར་བསྡུས་པ་སྟེ། རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་པས་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ལ། གཉིད་ནི་ སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པས་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་དེ་གཉི་ག་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། ལས་སུ་མི་རུང་བར་གློང་བའི་ཕྱིར་རྨུགས་པའོ། །མངོན་པར་བསྡུས་པས་གློང་བའི་ཕྱིར་གཉིད་དོ། །རྨུགས་པ་ནི་གཉིད་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་ཉེ་ བར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ནི་སྐྱེ་ཡང་སྲིད་མི་སྐྱེ་ཡང་སྲིད་ལ། གཉིད་ནི་གློང་བར་གྱུར་པ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་དུ་ ལ་རྟོག་པའམ།ཡུལ་ལ་རྟོག་པའམ། འཆི་བར་མི་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྔོན་བགད་པ་དང་། རྩེས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། དགའ་དགུར་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱུར་ཏམ། རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ན་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་ཞིང་འཕྱར་ བར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།འགྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་དུ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་སྟེ། གང་དུ་འདི་ལྟ་བུའི་བཟའ་བ་དག་ཟ་ཞིང་བཏུང་བ་དག་འཐུང་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་གོས་དང་། ཟས་དང་། མལ་སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོ་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམས་རྙེད་པའི་ཉེ་དུ་དེ་དག་དང་། བདག་ཅིའི་ཕྱིར་བྲལ་བར་གྱུར། ཅིའི་ཕྱིར་ཡུལ་དེར་མ་སོང་། ཅིའི་ཕྱིར་ཡུལ་དེ་བོར་ནས་འདིར་འོངས་ཤེའམ། ཅིའི་ཕྱིར་བདག་འདི་ལྟར་གཞོན་ནུར་རབ་ཏུ་བྱུང་། རྒས་རྒས་ཀྱི་བར་དུ་འདུག་པ་ཞིག་ན་སྙམ་པའམ། སྔོན བགད་པའམ།དགའ་བ་དང་། རྩེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ནས། ཅིའི་ཕྱིར་བདག་གང་གི་དུས་སུ་རྩེ་བ་དང་། བརྒྱན་པའི་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པས། གནས་པར་བྱ་བ་དེའི་དུས་སུ་ཉེ་དུ་རྣམས་མ་དད་ཅིང་མཆི་མས་བརྣང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ངུ་བའི་བཞིན་ དུ་འདུག་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྙམ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཀུན་ཏུ་འགྱོད་ཅིང་། རྣམ་པར་འགྱོད་ལ། འགྱོད་ཅིང་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་གཉིས་གཞི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་སྒྲིབ་པ་ གཅིག་ཏུ་མཛད་དེ་གསུངས་སོ།།གཞན་ཡང་བྱ་བའམ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཅི་རིགས་པར་བྱས་ཀྱང་རུང་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་བ་ལ། བྱ་བའི་རིགས་པ་བདག་གིས་མ་བྱས་སོ། །བྱ་བའི་མི་རིགས་པ་བདག་གིས་བྱས་སོ་སྙམ་སྟེ། འགྱོད་པ་དང་པོ་སྐྱེས་པ་དེ་མ་གཏོགས་པ། འགྱོད་ པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ཉིད་བསལ་མ་ནུས་ནས་ཕྱི་མའི་དུས་སུ།སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཀུན་ཏུ་འགྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་འགྱོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཡིད་ལ་གཅགས་པས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་དང་།འགྱོད་པ་ཕྱི་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྒོད་པ་དང་། གཞི་མི་མཐུན་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་དེ་གཡེངས་པའི་རྣམ་པས། ཉེ་བར་ཞི་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ཡང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་རྣམ་པས་ཉེ་བར་ཞི་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་། །འདི་ཡང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ བསྲེས་ཏེ་གསུངས་སོ།

什么是害心？依于梵行同伴的谈论，或者缘于任何损害、愤怒的因由而追忆的心的恼害，或者对于想要加害的对象、愤怒的因由本身多加思索、观察的心的恼害。
什么是昏沉？依于任何戒律等的退失，或者诸根门不防护，或者饮食不知量，或者睡眠，或者不正知而住，或者未作断除之修习，随顺一切烦恼生起，身心昏沉，即身心不堪任。
什么是睡眠？心的收摄。昏沉是由于生起烦恼而破坏断除的修习，睡眠则是由于摄心而破坏断除的修习。因此这两者被说为一盖，因为不堪任而迟钝故为昏沉，因为收摄而迟钝故为睡眠。
昏沉如何成为睡眠生起的近缘，对于其他烦恼和随烦恼则不然。其他烦恼和随烦恼可能生起也可能不生起，而睡眠对于迟钝者必定生起。
什么是掉举？依于思念亲属，或思念境界，或不思念死亡，忆念或追忆过去的嬉笑、游戏、欢乐、随意享乐时，心不寂静而生起轻浮。
什么是恶作？即对于亲属等的这些寻思：'为何与能获得如是饮食、衣服、卧具、医药、资具的那些亲属别离？为何不去那个地方？为何舍弃那个地方来到这里？为何我如此年轻就出家，应该等到年老时才出家。'或者忆念过去的嬉笑、欢乐、游戏等：'为何我在应该游戏装扮的时候，在亲属不信任、含泪悲伤、哭泣的情况下出家？'由于如是因缘，心生追悔、懊恼、忧虑。
因此掉举与恶作二者基础相同，故说为一盖。
又无论是做了或未做了任何应做或不应做之事，认为'我未做应做之事，我做了不应做之事'而生起的最初追悔除外，由于未能断除那追悔的缠缚，后来相续生起心的追悔、懊恼、忧虑，这是恶作盖的异名。
从不当处所生起的恶作，以及后来的恶作，虽与掉举基础不同，但如同掉举以散乱相而不得寂静，此亦以不悦意相而不得寂静，故与彼合说。

།ཐེ་ཚོམ་གང་ཞེ་ན། སྟོན་པའམ། ཆོས་སམ། བསླབ་པའམ། རྗེས་སུ་བསྟན་པའམ། རྟོགས་པ་ལ་ནེམ་ནུར་བྱེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའམ། འདས་པའི་དུས་ལ་ནེམ་ནུར་བྱེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ནེམ་ནུར་དང་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ སེམས་དེ་ནི་བརྩོན་པ་དང་།རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་དང་། སྤོང་བ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །འདས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ནེམ་ནུར་དང་ཐེ་ཚོམ་ ཟ་བ་སྟེ།སེམས་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། སོམ་ཉི་དང་། ཡིད་གཉིས་དང་། ནེམ་ནུར་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པའི་ཟས་གང་ཞེ་ན། སྡུག་པ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་མང་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྡུག་ པ་གང་ཞེ་ན།འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་དང་། དམ་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ལ་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ན་ཐ་ཆད་དུ་གྱུར་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། གྱད་ཆེན་པོ་ཐུབ་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་གྱད་ཐུབ་པར་འགྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བུད་མེད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་པའི་གནས་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གནས་བརྒྱད་པོ་གང་དག་གིས་བུད་མེད་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། གར་དང་། གླུ་དང་། བགད་པ་དང་། བལྟས་པ་དང་། ཁ་དོག་དང་། རེག་པ དང་།ཆ་བྱད་དང་། རྨ་འབྱེད་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཟས་ཡིན་ནོ། །ཟས་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། མི་སྡུག་པ་ཡང་ཡོད་ལ་དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་མང་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལུས་འདི་ཉིད་མི་གཙང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བར་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་ནང་གི་ལུས་ལ་མི་སྡུག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་ སོགས་པའི་མི་སྡུག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མི་སྡུག་པ་ནི།རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། འདི་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤོང་བའི་ཟས་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ནི་སྤོང་པར་ འགྱུར་རོ།།ནག་པོའི་ཕྱོགས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྐྱེད་ལ། ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ནི་ཡང་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གནོད་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་ཟས་གང་ཞེ་ན། ཁོང་ཁྲོ་བ་ཡང་ཡོད་ལ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ ཅིང་མང་དུ་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་གནོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་མནར་སེམས་པ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའོ། །གནོད་པ་དེ་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུ་པོ་རྣམས་ལའོ། ། ཟས་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། བྱམས་པ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་མང་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་གཞན་གྱི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། དེའི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་འདུལ་བས་བསྡུས་པ་སོ སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ནི་ཟས་མ་ཡིན་པ་སྟེ།གང་གིས་གནོད་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་མདོ་ལས་གསུངས་སོ། །རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་ཟས་གང་ཞེ་ན། མུན་པ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་མང་དུ་བྱེད་པའོ། ། ཟས་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། སྣང་བ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་མང་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མུན་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་མུན་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ནི། མཚན མོར་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཟླ་བ་དང་། སྐར་མ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཉིན་མོར་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉི་མ་དང་། དེ་གཉི་གར་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མེ་དང་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བའོ།

什么是疑惑？即对导师、法、学处、教法、证悟产生犹豫和怀疑，或对过去时产生犹豫和怀疑。如此犹豫和怀疑的心，不能趣入精进、随顺、断除和内正安住。如同对过去一样，对未来和现在也是如此。或者对苦等诸谛产生犹豫和怀疑，即心生二分、疑虑、犹豫、迟疑。
欲贪盖的食是什么？有可爱境，对此非理作意并多作。其中可爱境是什么？即诸欲中最胜、最妙、最上者，若能对此离贪，则对其他低劣者也能离贪，如同能胜大力士，则能胜其他力士一样。这又是什么？即归纳为女人八种可爱处，即以此八处女人能系缚男人，也就是：舞蹈、歌唱、笑、眼神、肤色、触摸、装扮和挑逗。这是能令未生欲贪生起，已生欲贪增长的食。
什么是非食？有不净观，对此如理作意并多作。这又是什么？即观察青瘀等，详细观察此身充满种种不净。如是对内身观察不净，对外身观察青瘀等不净，不净观仅有此二种。这是能令未生欲贪不生，已生欲贪断除的非食。对此作意则不生起，多修则能断除。
黑分通过作意而生起，多修则增长广大。
嗔恚盖的食是什么？有嗔恚，也有嗔恚因，对此非理作意并多作。其中依于损害而心生恼害即是嗔恚。彼损害与非理作意相应即是嗔恚因，也就是九种恼害事。
什么是非食？有慈心，对此如理作意并多作。这即是以修习力所摄的利他安乐为相，以调伏彼恼害事所摄的择力为非食，经中说此能断除嗔恚盖。
昏沉睡眠盖的食是什么？有黑暗，对此非理作意并多作。
什么是非食？有光明，对此如理作意并多作。其中光明有三种：作为黑暗对治的光明、法光明和身光明。其中作为黑暗对治的是：夜间所思即月亮、星辰等，日间所思即太阳，昼夜皆思即火和宝珠等的光明。

།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ བསམས་པ་དང་།ཇི་ལྟར་རེག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའམ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རང་ལས་འོད་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སྣང་བ་དང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མུན་པ་ རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མོའི་མུན་པ་དང་། སྤྲིན་གྱི་མུན་པ་དང་། ཆོས་པའི་མུན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུག་ལ་སོགས་པའིའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྣང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི། མུན་པའི་ཚོགས་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་ནས།འདས་པའི་དུས་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ནེམ་ནུར་བྱེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ནེམ་ནུར་བྱེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སྟེ། དེ་ལ་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གང་ ཡིན་པ་དེ་གཉི་གལ་ནི་མུན་པའི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ།།རྟོགས་པ་ལས་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱི་མུན་པ་སྟེ། དེས་ན་ཆོས་དེ་གསལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་ཟས་གང་ཞེ་ན། ཉེ་དུ་ལ་ རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་དང་།སྔོན་བགད་པ་དང་། རྩེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་མང་དུ་བྱེད་པའོ། དེ་ལ་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱི་དར་བའམ། རྒུད་པའམ། འཕྲད་པའམ། འབྲལ་བ་ལ་ བརྟེན་ནས།དགའ་བའི་རྣམ་པ་དང་། མི་དགའ་བའི་རྣམ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་ལ་རྟོག་སྟེ། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འཆི་བར་མི་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། གཞོན་པའམ། རྒན་པའམ། ངན་ངོན་གྱི་བྱ་བའམ། ཡང་དག་པའི་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། དགའ་བ་དང་། མི་དགའ་བའི་རྣམ་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །བགད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཐོ་འཚམས་པའམ། ། འབྲེལ་པ་སྨྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སྟོན་ཅིང་དགོད་པའམ། འཕུལ་བ་དང་། ཁོང་ནས་དགོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་རྩེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོ་ལོའམ་ཤིང་བུས་རྩེ་བའམ། ནོར་བུས་རྩེ་བའམ། གཞན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དགའ་བ་ནི། ཕན་ཚུན་ཉེ བར་སྤྱོད་པའམ།ཡུལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དགའ་བའམ། ལྷན་ཅིག་འདུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་པའི་དགའ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དགའ་དགུར་སྤྱད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལག་པ་ནས་བཟུང་བའམ། དཔུང་པ་ནས་ བཟུང་བའམ།ལན་བུ་ནས་བཟུང་བའམ། ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་ནོམ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ནོམ་པ་དང་། འཁྱུད་པ་དང་། འོ་བྱེད་པ་དང་། ལྟ་བ་སྟེ། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་དགའ་དགུར་སྤྱོད་པའི་ལས་ཡིན་ནོ། །ཟས་མ་ཡིན་ པ་གང་ཞེ་ན།ཞི་གནས་ཀྱང་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་མང་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ནི་སེམས་མི་འཕྲོ་བར་གནས་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ གི་རྒུད་པ་དང་།ཕ་རོལ་གྱི་རྒུད་པ་དང་། བདག་གི་འབྱོར་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་འབྱོར་པ་དག་གིས་སེམས་སྐྱོ་བ་དང་། སྐྲག་པ་དང་། ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། ཞི་བར་གནས་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པའི་ཟས་གང་ཞེ་ན། དུས་གསུམ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་མང་དུ་བྱེད་པ་སྟེ།ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་ངམ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་བསྡུས་པ་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ལ་སེམས་ པ་དང་།སེམས་ཅན་ལ་སེམས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་པའོ། །དེ་ལ་ནང་ལ་བརྟེན་ཏེ། དུས་རྣམས་སུ་བདག་ཉིད་ལ་སེམས་པའོ། །ཕ་རོལ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སེམས་པའོ།

关于法的光明是这样的，此处有些人对所执取的、所思维的、所触及的诸法进行观察，或者修习忆念佛陀等。关于身的光明是这样的，即从有情自身发出的光明。关于第一种光明的违品，应当了知有三种黑暗，即：夜晚的黑暗、云的黑暗、洞穴等处的黑暗。
法光明的违品是三种黑暗聚，即：对这些法未能如实了知，对过去时、未来时、现在时生起迷惑怀疑，以及对佛和法等生起迷惑怀疑。其中无明和怀疑这两者称为黑暗聚。
对于观察的违品是昏沉和睡眠的黑暗，因为这使法不能明显。掉举和悔的障碍食是什么呢？对亲属等的思维，以及忆念过去的嬉笑、游戏等，对此非理作意且多作。
其中依靠亲属的兴盛或衰败、相聚或分离，会生起喜悦和不喜悦的心的寻思和分别。对境也是如此，依靠受用等而思维境，广说如前。
什么是不思维死亡？依靠年轻或年老、低劣的事业或正确的事业，而生起喜悦和不喜悦的心的寻思，广说如前。所谓嬉笑，是指有些人依靠戏谑或说笑而露齿而笑、大笑或内心发笑等。
游戏是指用骰子或木棒游戏，或用宝石游戏，或其他类似的游戏。欢喜是指彼此受用或受用境界的受用之喜，或共同坐、住、谈话等的安住之喜。
随意受用是指握手、抱肩、握腰或触摸任何肢体，拥抱、亲吻、观看，以及其他类似的随意受用之业。
什么是非食？有止观，对此如理作意且多作。其中止是心不散乱而安住，以及止品诸法。这些也会厌离，即依靠自身衰败、他人衰败、自身受用、他人受用而心生厌离、恐惧、厌患和寂止。
疑障的食是什么？有三世，对此非理作意且多作，即'我于过去世是否存在'等，广说如前。这种非理作意也摄于不可思议处，不可思议处即：思维我、思维有情、思维世间。其中依内而思维自身于诸时中，依他而思维。

།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ ལ་སེམས་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་ཡིན་ནམ། མི་རྟག་པ་ཡིན་ནམ། རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ནམ། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཟས་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་ལ།དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་མང་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཆོས་ཙམ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཙམ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཙམ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཙམ་མཐོང་ནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཞི་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དུས་གསུམ་དུ་མི་སྐྱེ་ བ་དང་།སྐྱེས་པའང་སྤོང་བའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་འདི་གཉིས་བསྡུས་པ་ལ་ནི། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་དུ་གང་དགོས་པ་དེ་དེར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མུན་ པ་ལ་སྣང་བར་འདུ་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཡན་ལག་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། ནང་ཡོངས་སུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །བཞི་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྟོག་པ དང་དཔྱོད་པ་ནི་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་དོན་དུའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེ་དག་གི་རྟེན་གྱི་དོན་དུའོ། །དགའ་བ་ནི་དམིགས་པ་མྱོང་བའི་དོན་དུའོ། །བདེ་བ་ནི་གནས་ངན་ལེན་བསལ་བའི་དོན་དུའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བ་ ནི།དམིགས་པ་འཛིན་པའི་དོན་དུའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བའི་རྟེན་གྱི་དོན་དུའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་དོན་དུའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེ་དག་ གི་རྟེན་གྱི་དོན་དུའོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་དོན་དུའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དོན་དུའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་ ཆོས་གཞན་ཡང་ཡོད་བཞིན་དུ།དེ་དག་ཉི་ཚེ་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པ་ནི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དང་། བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ལ་ཆེས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་དག་གིས་འདོད་ པའི་ཁམས་ཀྱང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དེ་དག་གི་སྐྱོན་ཡང་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་དེ་དག་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཞི་བར་གྱུར་པས་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་ པའོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དེ་གཉིས་སྐྱོན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡང་དགའ་བ་དེ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་བས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །བསམ་ གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་བདེ་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བ་དང་།བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ན་བསམ་གཏན་ནོ།

对于有情世间和器世间的思考，即是对世间的思维：世间是常住的吗？是无常的吗？亦常亦无常吗？非常非无常吗？等等。
什么是非食？即是此缘性的缘起，对此如理作意并多加修习，见到其唯是法、唯是法因、唯是苦、唯是苦因后，对于非理作意的基础无明，于三世中不生起，已生起者则断除。
关于非理作意和不如理作意这两者的总结，称为'因为非理作意'，应当了知何处需要何者。比如，以暗处为明的认知方式是不如理作意，而非非理作意本身，因为此处还有其他的非理作意存在。
关于初禅，应知有五支：寻、伺、喜、乐、心一境性。第二禅有四支：内等净、喜、乐、心一境性。第三禅有五支：舍、念、正知、乐、心一境性。第四禅有四支：舍清净、念清净、不苦不乐受、心一境性。
其中，初禅的寻、伺是为了执持所缘。三摩地是为了作为它们的所依。喜是为了领受所缘。乐是为了除去粗重。
第二禅的内等净是为了执持所缘。三摩地是为了作为内等净的所依。其余如前所述。
第三禅的舍、念、正知是为了执持所缘。三摩地是为了作为它们的所依。其余如前所述。
第四禅的舍清净、念清净是为了执持所缘。三摩地是为了作为这两者的所依。其余如前所述。
虽然还有其他法，但只立这些为支分，是因为它们是主要的，对禅修者最有助益。
为什么初禅有寻有伺？因为通过这些既能厌离欲界，又能入初禅定，而且不见寻、伺的过患。
在第二禅中，由于见到它们的过患，因此它们寂静，所以是第二禅。
如同在第二禅中因见到寻、伺二者的过患而寂静一样，在第三禅中也因见到喜的过患而寂静，因此入第三禅定。
第四禅则应知是由于见到乐的过患，以及以舍念清净而区分。
关于禅定的分类即是这些，也就是说，依据增上心的心清净，因为正确思维，所以称为禅定。

།བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཏུ་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཏུ་དགའ་བའི་བདེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཅོག་དང་ལངས་སོ་ཅོག་ན། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཚེ་ནི། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ནས་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ལངས་པའི་ཚེ་ནི་བདག་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་གནས་སོ་སྙམ་དུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མྱོང་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་མ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལངས་ ནས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དགོན་པ་ལ་དྲི་བ་འདྲི་བ་དག་འོངས་ལ། གལ་ཏེ་དགེ་སློང་དགོན་པ་བས་དེར་དྲི་བ་དྲིས་པ་ལ་ལན་མ་བཏབ་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་ཀྱི་ཧུད་དེ་གཟུགས་ལས་འདས་ནས། གཟུགས་ མེད་པའི་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་དྲི་བ་དྲིས་ཀྱང་ལན་འདེབས་པར་མི་ནུས་ན།དགོན་པ་པ་འདིའི་དགོན་པ་ན་གནས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་ཟེར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའི་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ནི་དེའི་ཡན་ལག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་པ་ཡན་ལག་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ ལག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།མ་ལུས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་ནི་ཚོར་བ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བའི་གཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའོ། ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་བཞི་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། བཅོམ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མདོ་ལས། དེ་ལ་དགེ་སློང་གིས་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་གནས་སྐབས་སུ་ཤེས་ཤེ་ན། དེ་ཉིད་སྤོང་བ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་ཡིད་མི་ བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་འདྲེས་པ་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཤེས་སོ།དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས། གཞི་དང་བཅས། རྣམ་པ་དང་བཅས། འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། རྒྱུ་དང་བཅས་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུར་ཤེས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་སོ།།རྐྱེན་དང་བཅས་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ས་བོན་གྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་རྟེན་ཤེས་པའོ། །གཞི་དང་བཅས་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དངོས་པོ་གང་ལ་གནས་ན་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་དང་། མི་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཀུན་ནས་སློང་བའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཉིས་པ། རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ནི་མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པའོ། །འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ཚུལ་བཞིན མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ནི། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཇོག་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་རྒྱུ་བ་ལས་ སེམས་བཟློག་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་དེར་བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མ་ལུས་པར་འགག་ཅིང་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ།

也称为安住于乐，因为在那些（境界）中完全体验圆满的快乐。即在那些（境界）中体验喜悦之乐、轻安之乐、舍之乐以及身心之乐。
禅修者们在每次入定和出定时，都以现世安乐住的方式来体验。其中在入定时，直接体验现世安乐住；在出定时，则体验'我以如是安乐而住'的感受。
无色界则没有这样的体验，因此不说是安乐住。那些（无色界定）是为了出定后如实开示。为什么呢？因为当有比丘来向林居比丘请教时，如果林居比丘对所问之事不能作答，其他人就会这样说：'唉！连超越色界的无色界寂静解脱的问题都不能回答，这林居比丘住在林中又有什么用？'因此为了能够如实开示而入定，而不是为了安住。
禅定也称为分支涅槃和异门涅槃。因为以其支分断除烦恼的一部分而证得涅槃，又因为不是决定性的，所以称为分支涅槃；因为不是完全的涅槃，所以称为异门涅槃。
其中四禅称为出离受的所依。第一禅是出离忧根，第二禅是出离苦根，第三禅是出离喜根，第四禅是出离乐根。出离舍是无相（定）。
世尊也在《无颠倒经》中说：'于此，比丘如实了知已生起的忧根为已生起。'在什么情况下了知呢？即在致力于断除它时，当与忧根相应时了知心相续。
也如实了知其因缘、所依、行相及诸行。如何了知有因？以了知其种子因的方式。如何了知有缘？了知非种子所摄的所依。如何了知有所依？了知忧根所依的事物，即其因缘以及无明种子引发忧根。
卷十二
如何了知有行相？了知'这是不悦的行相'。如何了知有诸行？了知非理作意和相应的思是引发它的诸行。
如是了知后，则安置心于出离。如何安置？即从烦恼活动中转回心，精进修习作意。这也将导致随眠和缠缚完全止息乃至究竟。

།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བར་འགྱུར་གྱི། དེའི་ས་བོན་གྱི་གནས་དེ་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ནས་དེ་ཕྱུང་བས་ཕྱིས་དེ་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡིད་མི་བདེ བའི་དབང་པོ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤེ་ན།སྨས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུན་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ། །ནང་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའམ། ལུས་ངལ་བའི་དབང་གིས་བྱུང་བའམ། མེས་ གདུངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའམ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡང་གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ། །ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡིན་པར་རོ། །བདེ་བའི་དབང་ པོ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྟེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཡིན་པར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་མ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ན་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྤངས་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དུ་ སྐྱེས་པ་ལ་དེ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་གྲོགས་ཀྱི་ཆ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དེ་སྤངས་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་འདིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ལ།ཚོར་བ་ལས་གྱུར་པའི་གནས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཚོར་བ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་གསུངས་ལ་། གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་ པ་ཉེ་བར་ཞི་བས་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ་།དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱང་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ནི་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མདོ་ ལས།མཚན་མ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་མ་ལུས་པར་བག་ལ་ཉལ་གྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ཚོར་ བ་ངེས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ནི་དེ་འགག་པ་མེད་དེ།དེ་ལ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་གསུམ་ཆར་ཡང་ཡོད་དོ། །ཚོར་བའི་དབང་པོ་དེ་དག་གི་བག་ལ་ཉལ་ནི་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་སྤངས་ན། དེ་དག་ཀྱང་སྤོང་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ལ་ནི།དེ་དག་གི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཡན་ཆད་ན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ནས། སྲིད་པའི་རྩེ་མན་ཆད་ན་ཡོད་དོ། །དབང་པོ་ལྔ་པོའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མཚན་མ་མེད་པ་ ལ་ཐུག་པ་དེ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་རྣམས་དང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ནི། བདེ་བའི་དབང་པོ་མན་ཆད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ བར་གསུངས་སོ།།གཟུགས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་བའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འཇིག་ཚོགས་འགགས་པས་ནི། གཟུགས་མེད་པ་མཐའ་དག་གི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ངེས་པར་ འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན།དེ་དག་ལ་གནས་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའི། དེ་དག་གིས་དེ་དག་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁམས་དེ་ཡོད་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于这个问题，以世间禅定则能断除其分位的随眠，但不能拔除其种子所依。若不是这样，拔除种子后理应不再生起。无漏则能断除这两者。其余诸法也应当如理类推而观察。
若问意忧根是如何遍知的？答：有染污的，或具出离意乐的善法，以及苦根。由内等因缘所生，或由身疲劳所生，或由火热等所生，或即使离贪者也会因他人加害等因缘而生起。
意乐根在第二禅，是属于第二禅地。乐根在第三禅，是属于第三禅地。
为何说第一禅未断苦根？因为尚未断除其分位的随眠。若未断除，为何生于禅定者不会生起苦根？因为已断除其伴随部分即意忧根所摄的苦。
若第一禅也断除了苦根，则入于第一禅与第二禅的两种瑜伽师，在受所生的安住上将无差别，因为诸禅定说是从受中出离，而两者都有喜与乐。
在此，以寂止寻伺而断除随眠的差别是不存在的。同样，对于其他诸根，也应当了知由断除其分位的随眠而断除上位诸法。
关于无相，世尊也在经中说：'无相是心的三摩地。'在其中，舍根的一切随眠将灭尽，因为已清除其分位的随眠。
其中，由于在无相中必定有受，故烦恼缠不会灭尽，因为其中有乐、意乐和舍三者。这些受根的随眠是不存在的。若断除那些烦恼，这些也将断除。其分位的随眠称为这些的随眠。
若问舍根从何处开始存在？应知从第四禅以上直至有顶皆有。
五根的出离乃至无相，应当了知这些与五种出离界互相摄属。其中，由欲、恚、害的出离，说是从乐根以下出离。色的出离是从第四禅的舍根出离。由断除身见，则从一切无色界的舍根出离。
什么是出离义？应当了知住于彼等时即是出离，故称为出离，并非由彼等使彼等出离，因为已说明离贪者也有此界。

།གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་སྤོང་བར་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེ་དག་གི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དུས་གཅིག་མོད་ཀྱི། གཉེན་པོ་ བསྒོམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ལ་ལ་ནི་མི་སྡུག་པ་བསྒོམས་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། ། ལ་ལ་ནི་བྱམས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ལ་ལ་ནི་སྙིང་རྗེས་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པར་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །དེ་ཡན་ཆད་ལ་ནི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་གཅིག་པུར་ཟད་དེ་། དེའི་ཕྱིར་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །ལྟ་བའི་ཤས་ཆེ་ན་འདོད་པ་རྣམས ཀུན་ཏུ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དངོས་པོ་གཙོ་བོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཤས་ཆེར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་མི་ལྟ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་དང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་དགའ་ཞིང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་མི་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་མི་གནས་ཤེ་ན། དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་དགའ་བས་དགའ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མོས་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ མཚན་མ་བཟུང་བར་མ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཕྱིར་ནུར་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ན་མི་འཇུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱིར་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་བཟུང་བ་འདོར་བའོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་ནས་དམིགས་པ་དེ་ལ་འཛིན་པ་ན་ མངོན་པར་མི་དགའ་བའོ།།ཇི་ལྟར་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཤེ་ན། མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །སྐྱོ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ནས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །སྨོད་པ་གང་ཞེ་ན། དང་པོ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ནས། མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱིར་བཟློག་པ་གང་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ནས། མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་མཐུན་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གསུམ་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ནས། མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ལ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང བ་ཡིད་ལ་བྱེད་ད།འཇུག་པ་ནི་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དང་བ་ནི་དད་པ་དང་། མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པས་མངོན་པར་དང་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལས་མི་འཕྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་འཇུག་པས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱོ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ནི། དེའི་སེམས་དེ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བཏང་སྙོམས་སུ་གྱུར་ན་ཡང་རྩོལ་བ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དེའི་སེམས་དེ་བདེ་བར་སོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་སྤོང་བའི་གནས་སྐབས་དང་། སྤོང་བའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།དེ་ལ་གྲོལ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རབ་ཏུ་གྲོལ་བ་ནི། བག་ལ་ཉལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འདོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་ གང་དག་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་མ་གཏོགས་པ། དེ་ལས་གཞན་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ།

当贪欲、嗔恨和伤害这些在同一时间被断除时，为什么要将它们的出离分别建立呢？虽然它们的出离是同时的，但由于对治修习的差别而宣说三种出离。其中对治的差别是这样的：不净观、慈心和悲心依次配对。其中有些人通过修习不净观而出离一切，有些人通过慈心而出离，有些人通过悲心而出离，因此宣说出离的差别。在此之上只有一种对治，因此之上没有差别。
如何是见增盛而随念诸欲呢？答：由于作意观察，因为作意主要事物和大多作意受用，故不入心于诸欲是怎样的呢？因为不视为功德。如何不生净信呢？因为不修习对此欢喜和愉悦。如何不安住呢？因为不以受用的喜乐而欢喜。如何不信解呢？因为不以非如理的相而信解。
如何退却呢？当增长时不趣入。如何远离呢？舍弃所缘执著。如何不趣入呢？观察后对所缘执著不生欢喜。如何安住舍性呢？安置于平等状态中，即将心安置于平等状态中。何为厌离？见到过患后成为不顺的。
这也有三种：无常性、苦性和变异法性。何为呵责？见到第一种过患后成为不顺的。何为违逆？见到第二种过患后成为不顺的。何为不顺？见到第三种过患后成为不顺的。
与此相反则作意出离。趣入是因为视为功德。净信是以信心和胜解而生起清净。安住是因为不散乱于所缘。解脱是因为远离烦恼，即以无烦恼而趣入。当住于厌离等不顺行相时，其心不会退失，即使成为舍性也无功用。
如何是其心善行呢？因为住于究竟加行作意。如何是善修呢？因为善修其他作意，由此也说明断除阶段和断除加行道的阶段。其中解脱是因为从缠缚中解脱。遍解脱是因为从所缘相中解脱。极解脱是因为从随眠中解脱。
所说'由欲缘而生诸漏'是指除欲贪外，其他欲界烦恼。

།ཕོངས་པ་རྣམས་ནི་གཞི་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ཆད་པས་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་ སྟེ།གང་དག་བྱས་ཤིང་བསྩགས་ན་ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བ་རྣམས་ནི་གཞི་དེ་ལས་འདོད་པའི་སྲེད་པས་ཟ་བ་ན་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྲེག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཁྲུག་པ་རྣམས་ནི་གཞི་དེ་ལས་དེའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མྱ་ངན་ དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །གྲོལ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་དེ་ལངས་པ་སྟེ། བྲལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བག་ལ་ ཉལ་བ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་དེ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་འདོད་པའམ་དམིགས་པའི་ཚེའམ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན་ཡང་རུང་སྟེ། རྟེན་དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།པདྨའི་འདབ་མ་ལ་ཆུའི་ཐིགས་པ་འདུག་པ་བཞིན་དུ། དེའི་རྟེན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གོས་པ་མེད་པར་གནས་སོ། །དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཁམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། བདག་གི་བྱམས་པ་ བསྒོམས་པ་ནས།བདག་ནི་ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་ཡང་བྲལ་བའི་བར་དུ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བདག་གི་སེམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་ནེམ་ནུར་གྱི་ཟུག་རྔུས་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་ཏེ་འདུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ སྙམ་པའི་ཉེས་པར་བཟུང་བ་འདོར་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར།འདི་དག་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞི་ནི་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མཚན་མའི་གཉེན་པོ་དང་། འཕགས་ པའི་གནས་པ་འཐོབ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།།དྲུག་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །བྱམས་པ་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མེད་པར་འཇུག་པས་ན། གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ བསྩལ་བ་ལྷག་པའི་བསམ་པས་འཇུག་པས་ན་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན་པོའོ།།དགའ་བ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་བདེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རྣམ་པས་འཇུག་པས་ན། མི་དགའ་བའི་གཉེན་པོའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་པས་ན། འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་དང་།གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་དང་མི་མཐུན་པས་ན། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི། རང་གི་རྣམ་པར་ཐར་པའམ། རྟོག་པ་ལ་ནེམ་ནུར་ཡོད་མི་ སྲིད་དེ།དེ་བས་ན་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བྲལ་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །གནོད་སེམས་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མཛད་པའོ། །གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ བའི་ཉེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཁམས་སྔ་མ་ལྔ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས། སྔ་མ་བཞི་ནི་ལྷའི་གནས་པས་བསྡུས་སོ། །ལྔ་པ་ནི་འཕགས་པའི་གནས་པས་བསྡུས་སོ། །ཡང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དྲུག་པོ་དག་ ལས་བཞི་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པས་བསྡུས་སོ།།ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་གཉིས་ནི་འཕགས་པའི་གནས་པས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ན། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་བརྟན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མ་ཡིན། དོན་ལ་བརྟེན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མ་ཡིན་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟན་གྱི་དྲང་བའི་དོན་ལ་མ་ཡིན། ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན ཞེས་བཞི་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

贫穷者即是从彼基础上造作恶行的差别而受到惩罚等,若造作积累则会转生恶趣。
痛苦者即是从彼基础上被欲望贪爱所噬时身心遭受煎熬。
烦恼者即是从彼基础上其事物变化而生起忧愁、悲叹、痛苦及不悦的烦恼。
解脱即是从彼等中超越,远离和完全远离如前所说从缠缚、所缘和随眠中解脱,依次为此。
如何不受彼缘所生之感受?无论是欲缘于境或正缘时,或是随后忆念时,由于彼依处不生起染污感受,如莲花叶上的水滴一般,其依处不为烦恼所染而住。
此六者即是出离界,此等如经中所说:'从修习慈心直至远离我执,然而我心为疑惑和犹豫刺所缠绕而住'。为了断除认为慈等非是害心等对治的错误执著,应当观察建立此等。
其中基础是以离害心等对治的差别而建立。无相是以无相对治和获得圣住的观察方式。第六是以趣向究竟的观察方式。
慈心因无恼害而入,故是害心的对治。悲心因以增上意乐拔除他人痛苦而入,故是损害的对治。喜心因以随喜他人安乐的行相而入,故是不悦的对治。舍心因对二者平等舍离,故是欲贪和害心的对治。无相因与相违背,故是一切相的对治。
远离我慢者不可能对自己的解脱或分别有犹豫,因此远离我慢是其对治。
'此是从一切害心出离'是说此唯一确定是出离。'有害心等生起过患'是因未修习。
其中前五种出离界中,前四为天住所摄。第五为圣住所摄。又六种出离中四种为梵住所摄,第五和第六二者唯为圣住所摄。其中因真实超越害心等过患故称为出离。
'依止者'即为坚固彼出离,此等即是世尊所说四依:'依法不依人,依义不依语,依了义经不依不了义经,依智不依识。'

།དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཟག་རྣམ་པ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ། དང་པོ་ནི་ཚུལ་འཆོས་པའི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པའི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་རང་གི་ ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ།།བཞི་པ་ནི་ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་གང་ཟག་གིས་སོ། །དེ་ལ་ཚུལ་འཆོས་པ་ནི་ཆོས་ལ་བརྟན་གྱི། གང་ཟག་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འབྲེལ་པའི་གཏམ་གྱིས་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱས་ནས། ཤེས་པས་རྟོགས་ པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།སྤྱོད་ལམ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་ཀྱང་གསུངས་ལ། ཆོས་ཀྱང་གསུངས་པ་དེ་ལ། ཆོས་ཁོ་ན་ལ་བརྟན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གྱི་མིའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དོན་ལ་བརྟན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མ་ཡིན་པ་ནི་། ཐོས་པ་ལྷུར་བླང་བར་མི་བྱའོ། དོན་ལ་བསམ་པར་བྱ། གཞལ་བར་བྱ། ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ནི་མདོ་ལས་ངེས་པའི་དོན་ཡང་གསུངས་ལ།དྲང་བའི་དོན་ཀྱང་གསུངས་མོད་ཀྱི། དེ་ལ་དོན་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པས། ངེས་པས་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟན་གྱི། དྲང་བའི་དོན་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་དང་མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་ལ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཤེས་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་དེ་ལ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པས་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ མདོར་བསྡུ་ན།དུས་བཞིར་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཆོས་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པའི་དུས་དང་། འཛིན་པའི་དུས་དང་། དོན་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་དུས་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་དུས་ ལས་རྟོན་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་གཞག་པ་རྫོགས་སོ།། །།བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལས། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དམིགས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ནི། དངོས་གཞི་བདུན་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་ བཞི་བཅུའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དངོས་གཞི་བདུན་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།

如果问这些是如何安立的，是由四种补特伽罗的差别：第一是由伪装行为的补特伽罗的差别。第二是由顺世外道的补特伽罗的差别。第三是由住于执著自见为最胜的补特伽罗的差别。第四是由专注闻法的补特伽罗。其中伪装行为者是依止于法，而不是依止于补特伽罗，是由相关言论决定后由智慧了知，而不是仅仅由威仪。其他分类还有：世尊宣说了补特伽罗也宣说了法，对此唯依止于法而不依止于补特伽罗，因为不应执著地方人的确定语言。
此法也有二种：文字和义理。其中依止于义理而不依止于文字，不应专注于听闻，应当思维义理，应当衡量，应当观察。其中世尊在经中宣说了了义也宣说了不了义，其中由观察义理，应依止于了义经，而不依止于不了义。其中世尊宣说福德和不动趣近的识为往生善趣，也宣说四圣谛的智慧为得涅槃，其中由修行随顺法的法而依止于智慧，不依止于识。
其中总之，由于在四时会失坏和不失坏而安立四种补特伽罗：即于通达诸法的时候、受持的时候、观察义理的时候、修行随顺法的时候，由此安立四种依止。安立已圆满。
应当了知这些禅定等的作意和所缘，其中作意有七种根本作意和其他四十种作意。什么是七种根本作意？即：了知相作意、胜解作意、远离作意、摄喜作意、观察作意、加行究竟作意、加行究竟果作意。

།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་བཞི་བཅུ་པོ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྤོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྤངས་པའི་ཚེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མོས པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆ་གཅིག་བསྒོམ་པ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་བསྒོམ་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཉེན་པོ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དད་ པར་བྱ་བར་འོས་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟག་པར་འོས་པ་དང་། བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པ་དང་། སྐབས་སུ་ཆད་ཅིང་འཇུག་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པར་འཇུག་པ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟེན་གྲུབ་པས་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་རྟོགས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དོན་ལ་དམིགས་པ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལུས་ལ་དམིགས་པ་ནས་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བར་རྣམས་ཀྱི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ ལ་བརྩོན་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་ལ་མོས་པའི་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་ཀྱི་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སློབ་པའི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུད་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱུད་ལ་ནི་སློབ པའི་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།སློབ་པའི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། མི་སློབ་པའི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྤོང་བར་མི་བྱེད་པའོ། །སྤོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། གང་གིས་གཉིས་ཀ་བྱེད་པའོ། །སྤངས་པའི་ཚེའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་རྗེས་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ནི། གང་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ལུས་ལ་ དམིགས་པའི་ཞི་གནས་བསྒོམ་པའོ།།དངོས་པོའི་མཐའ་ལ་དམིགས་པ་ནི་གང་གིས་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལས་ལུས་མེད་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོས་པ་ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི།བདག་འདི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བདག་འདི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་ན། འདི་དང་འདིར་འགྱུར་རོ། །འདི་དང་འདི་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་དམིགས་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是其他四十种作意呢？即是缘法作意、缘义作意、缘身作意、缘受作意、缘心作意、缘法作意、胜解作意、真实作意、有学作意、无学作意、非有学非无学作意、遍知作意、断作意、已断时作意、有分别影像所缘作意、无分别影像所缘作意、事边际所缘作意、所作成就所缘作意、胜解差别作意、寂静作意、一分修作意、双分修作意、恒常作意、恭敬作意、随顺所生作意、对治所生作意、应可信解作意、应观察作意、勤行作意、间断行作意、有功用行作意、任运行作意、差别作意、内摄作意、障清净作意、依止成就清净境作意、他所作作意、自内证作意、广大作意、普行作意。
其中，什么是缘法作意？即是与闻所生慧相应的作意。缘义作意是与思所生慧和修所生慧相应的作意。从缘身作意乃至缘法作意，是精进于念住，对身等如理作意的作意。胜解作意是禅修者对所欲相状事物的胜解作意。真实作意是以自相、共相、真如相如理作意法的作意。
有学作意有体性和相续两种：其中体性是有学无漏作意，相续则是一切有学善作意。如同有学作意，无学作意也应当了知为两种。非有学非无学作意是一切世间作意。遍知作意是能遍知所缘而不断烦恼的作意。断作意是能做到两者的作意。已断时作意是断除烦恼之后的作意。
有分别影像所缘作意是以分别身为所缘修习毗婆舍那。无分别影像所缘作意是以无分别身为所缘修习奢摩他。事边际所缘作意是缘身、受、心、法的边际，因为离开这些即无身乃至无法。所作成就所缘作意是思维'我作此作意，我如是作意，将成就此此，此此亦将成就'的作意，以及缘清净的所缘作意。

།མོས་ པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་ཐོག་མ་ནས།ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའམ། ཡང་ན་ཞི་གནས་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཐོག་མ་ནས་སེམས་ནང་དུ་འཇོག་པའམ། ཡང་ ན་ལྷག་མཐོང་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་འཇོག་པའོ།།ཆ་གཅིག་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། གང་གིས་ཞི་གནས་སམ། ཡང་ན་ལྷག་མཐོང་ཆ་གཅིག་ལ་བསྒོམ་པའོ། །གཉི་གའི་ཆ་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། གང་གིས་གཉིས་ཀ་ཟུང་དུ་བསྒོམ་པའོ། །རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། མི་ལྷོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་དོ། །ཉེ་བར་ཞི་བར་ བྱེད་པས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བསྐྱེད་དོ།།ཆ་གཅིག་བསྒོམ་པ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་བསྒོམས་པས་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ལས་སེམས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི། དུས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱེད་དོ། །བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་ འཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེས་ནི་དམིགས་པ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གཉེན་པོ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་དང་། སྤོང་བ་འཛིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ལས་རྒྱུད་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པའོ།།དང་པར་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པའམ། དད་པར་བྱ་བར་འོས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སོ་སོར་བརྟག་པར་འོས་པ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་དང་། སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའམ། ཡང་ན་བདག་གིས་རྟོགས་པའམ། སྔོན་དཔྱད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ། །སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་འཇུག་པ་ནི་ཡིད་ལ བྱེད་པ་འཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་ལ་སྦྱོར་བ་ལྷོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ།།རྩོལ་བ་དང་བཅས་པར་འཇུག་པ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་སྦྱོར་བ་མི་ལྷོད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ། །རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ནི། དུས་བཞི་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཐོབ་པའི་དུས་དང་ དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་དང་ཐོབ་ཟིན་པའི་དུས་སུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་གང་ ཡིན་པའོ།།ནང་དུ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ནི། གང་གིས་ཟག་པ་རྣམས་སྤོང་ཞིང་། གནས་ངན་ལེན་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའོ། །རྟེན་གྲུབ་པས་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། གང་ གིས་རྟེན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་དམིགས་པ་ལ་སྤྱོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བའོ། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས། ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །སོ་སོ་ རང་གིས་རྟོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སློབ་དཔོན་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱ་ཆེ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་གཏོགས་པའོ།།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་སམ།ཡང་ན་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།

分别胜解作意是从最初开始分别诸法，或者先修止后再作分别。
寂止作意是从最初安住内心，或者先修观后再作安住。
专注一分作意是专修止或观其中之一。
双运作意是同时修习二者。
恒常作意是一切时中无间断相续生起。
恭敬作意是由精进不懈的修习而生起。
其中分别胜解作意能清净智慧见解，
寂止作意能生起轻安，
专注一分和双运作意能使心从诸障碍中解脱，
恒常作意能使时间不虚度，
恭敬作意能迅速获得神通。
随顺作意是随顺断除烦恼的，由此能破除所缘。
对治作意是能断除诸烦恼、持续断除、使相续远离诸烦恼。
应当净信作意是修习六念或其他任何应当生信之事的作意。
应当观察作意是观察烦恼已断或未断、正在断除，或者观察自己所证悟的或先前已观察的诸法。
专注趣入是初学者未获得作意者的状态。
间断趣入是已获得作意者后来懈怠修习者的状态。
精进趣入是精进不懈者的状态。
任运趣入是在四个时期自然生起：获得作意时、入根本定时、已入定者现证时、获得或已获得阿罗汉果时。
分别作意是属于观的方面。
内摄作意是属于止的方面。
清净障碍作意是断除诸漏并彻底摧毁习气。
依止圆满清净行境作意是由于完全远离一切依止的习气，虽然缘于对境，但烦恼永不生起。
他所引发作意即是声闻依靠他人言教，从如理作意而生起。
自内证悟作意即是独觉和菩萨无师自悟圆满菩提。
广大作意即是菩萨了知轮回过患及其所生而发菩提愿。
遍行作意即是诸佛世尊的智慧无所隐蔽、无碍、具足，以及诸菩萨通达三乘或精通五明处。

།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དོན་ལ་དམིགས་པའོ། །གཞན་དྲུག་ནི་དོན་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའོ། །ལུས་ ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མོས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་ པས་བསྡུས་སོ།།དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཁོ་ནས་བསྡུས་སོ། །ལྷག་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་གྲངས་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་སློབ་པ་ རྣམས་དང་།སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་ནི་མི་སློབ་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དག་པའི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའོ། །མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དཔྱོད་ པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།ལྷག་མ་གསུམ་ནི་སྤོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྤངས་པའི་ཚེའོ། །དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ ཉིད་དོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉི་གར་གཏོགས་སོ། །དངོས་པོའི་མཐའ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དང་པོས་ནི་ཐམས་ཅད་དོ། །གཉིས་པས་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དོ། །མོས་པ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་པོ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཞི་གནས་སྔོན་དུ་བཏང་བ་གང་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་རོ། །ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་པོ་བྱུང་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲུག་ནི་ཆ་གཅིག་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ བསྒོམ་པའོ།།གཉི་གའི་ཆ་བསྒོམས་པ་ཉིད་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའོ། །རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་རོ། །མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །གཉེན་པོ་ལས་བྱུང་བ་ནི། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་གཉིས་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ། །དད་པར་བྱ་བར་འོས་པ་ནི། དགའ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི། དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ བྱེད་པ་ཁོ་ན་བསྡུས་ཏེ།དེ་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་གིས་ནི་ཅི་རིགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་སོ། །སྐབས་སུ་འཆད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པར་འཇུག་པ་ནི་དགའ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་ པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་སོ།།རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ནི། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པས་བསྡུས་སོ། །ནང་དུ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ནི། མོས་པ་ལས་བྱུང་བས་ བསྡུས་སོ།།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ནི། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དགའ་བསྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །རྟེན་གྲུབ་པས་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ ཁོ་ནས་བསྡུས་སོ།།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་རྟོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་སོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་པོ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་སོ། །གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་གཞི་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་། ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་སོ་སོ་རང་གིས་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཚོགས་ ཉིད་དེའི་གཞི་ཡིན་ནོ།

关于这个，分别了知相的作意是缘于法和缘于义。其余六种唯缘于义。应当了知，缘于身等的作意都包含在这七种之中。
分别了知相、由胜解所生、修习究竟的果，是由胜解和如实作意所摄。
寻思作意唯由胜解作意所摄。其余三种依靠前面的分类，即是如实作意。其他的应当了知随应配合。
所有七种都是有学和非学非无学。两种是无学，即清净地的分别了知相和修习究竟的果。
分别了知相、由胜解所生和寻思作意是遍知作意。其余三种是断除作意。修习究竟的果是在断除时。
寻思作意是缘于有分别影像。其余诸种属于两者。一切都是缘于事物的边际。
第一种圆满所需缘是一切。第二种唯是修习究竟的果。初始的胜解分别作意是不摄的。
前行止观的一切都要结合。初始生起寂止和前行胜观也应当了知与此相同。
六种是修习一分和两分。修习究竟的果即是修习两分。
恒常作意和恭敬作意与一切相应。随顺所生由前二者所摄。对治所生由远离所生、修习究竟二者以及摄喜的一分所摄。
应当信受是摄喜的一分。思择已断未断的作意唯摄寻思作意，这是依对治而说的。其他应当了知随应。精进趣入不为任何所摄。
分别解说和有功用趣入由摄喜所摄。任运趣入由修习究竟和其果二者所摄。
分别作意由分别了知相所摄。内摄由胜解所生所摄。
清净障碍由远离所生、摄喜、寻思和修习究竟诸者所摄。依止圆满的清净境界唯由修习究竟的果所摄。
他所作和自所证由一切所摄。广大不为任何所摄。初始生起的一切趣入由修习究竟的果所摄。第二由一切所摄。
若问分别了知相的所依是什么？若是他所作，则他人的言教和内在如理作意是等持的所依。若是自所证，则往昔资粮即是其所依。

།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཕྱི་མའི་གཞི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཞིའི་མཚན་མ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་ བར་བྱ་བ་དང་།སོ་སོར་བསྟེན་པར་བྱའོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལུས་གང་ཡིན་པའོ། །གཞིའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ མཚན་མ་གང་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བྱིང་བའི་མཚན་མ་དང་། རྒོད་པའི་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་མཚན་མ་དང་། ཆགས་པའི་མཚན་མའོ། །སོ་སོར་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་དག་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱིང་ བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན།དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྲུངས་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་མ་ཟིན་པ་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་མི་བརྩོན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་དང་། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། ཐབས་ མི་ཤེས་པ་དང་།ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། ཞི་གནས་ལ་མ་གོམས་པ་དང་། ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་མ་བྱས་པའི་ཞི་གནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་མུན་པ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་དང་། དམིགས་ པ་ལ་གཏོད་པར་མི་དགའ་བའོ།།རྒོད་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྲུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེ་བར་མ་ཞི་བའི་ཚུལ་ཅན་དང་། སེམས་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང་། ཐབས་མི་ཤེས་པ་དང་། སྔ་མ་ བཞིན་ཧ་ཅང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།བརྩོན་པ་ལ་མ་གོམས་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་མ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་བསྒོམ་པ་དང་། ཉེ་དུ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྒོད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བས་ སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པའོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྲུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། རྟོག་པ་དཔྱོད་པ་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་བ་དང་། དོན་མང་བ་དང་། བྱ་བ་མང་བ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་མང་པ་དང་། སེམས་ མི་སྐྱོ་བ་དང་།ཐབས་མི་ཤེས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་མ་གོམས་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པར་མི་དགའ་བ་དང་། འདུ་འཛིས་སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་མི་གཏོད་པའོ། །ཆགས་ པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན།སྔ་མ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྲུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་བ་དང་། སྲེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཉེས་དམིགས་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། གོང་དུ་ངེས་ པར་འབྱུང་བ་ལ་མི་ལྟ་བའོ།།བསྟེན་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མཚན་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་དེ་། རང་གི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་དང་། རྟེན་གྱི་མཚན་མ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་མ་དང་། གནས་པའི་མཚན་མ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། རགས་པའི་མཚན་མ་དང་། ཞི་བའི་མཚན་མ་དང་། མྱོང བའི་མཚན་མ་དང་།ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་མཚན་མ་དང་། ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་མཚན་མ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཚན་མ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་དང་། ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་མཚན་མ་དང་། ལོག་པར་སྦྱོར་བའི་མཚན་མ་དང་། སྣང་ བའི་མཚན་མ་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་བཟང་པོའི་མཚན་མ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གནས་པའི་མཚན་མ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བའི་མཚན་མ་དང་། སྐྱེ་བའི་མཚན་མ་དང་། འབྲལ་བའི་མཚན་མ་དང་། ཐབས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་མའོ།

其余的如同前面的后基一样。什么是所缘？就是相。什么是相？这个简要来说应当观察为四种：所缘相、所依相、应当断除的相、应当各别依止的相。
什么是所缘相？就是所知事物分别的体性。什么是所依相？就是三摩地的资粮。什么是应当断除的相？这也有四种：沉没相、掉举相、散乱相、贪著相。什么是应当各别依止的相？应当了知这就是它们的对治。
什么是沉没相？不守护根门、不知食量、不在初夜后夜修不眠精进、不住正知、愚痴行、多睡眠、不知方便、具有懈怠的欲乐、精进、心和观察、不熟习止、未圆满修习止的一分作意、心如黑暗、不喜安住所缘。
什么是掉举相？如前所说不守护根门等四种，以及贪欲行、不寂静性、心无厌离、不知方便、如前所说具有过分执著的欲乐等、不熟习精进、未圆满修习执著的一分修习、思惟亲属等任何与掉举相应的法而心散乱。
什么是散乱相？如前所说不守护根门等四种，以及寻思、根钝、事多、业务多、事业边际多、心不厌离、不知方便、不熟习远离、不喜安住所缘、被聚会所障碍、不专注于了知散乱与不散乱。
什么是贪著相？如前所说不守护根门等四种，以及根钝、贪爱行、烦恼炽盛、非理作意、不观过患、不观上出离。
应当依止的诸法，应当观察为这些应断除法的对治。此外还有三十二种相：自心相、外境相、所依相、行境相、作意相、发心相、安住相、自相相、共相相、粗相、寂静相、领受相、遍计相、俱起相、有烦恼相、无烦恼相、正加行相、邪加行相、显现相、观察相、善三摩地相、止相、执持相、观相、舍相、三摩地相、三摩地安住相、三摩地出定相、生起相、远离相、方便相、现证相。

།དེ་ལ་རང་གི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ཀུན་ནས ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྔ་རོལ་དུ།འདི་ལྟར་འདི་ལྟ་བུར་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ་ཞེའམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་བྱིང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །བྱིང་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་ ཐབས་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཡང་ན་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སེམས་མ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་གི་སེམས་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལ། བདག་གི་སེམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས། འདི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་བསྩལ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་སྣང་བའི་མཚན་མའམ། དང་བར་བྱ་བའམ། ཡང་ན་གཞན་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱི རོལ་གྱི་མཚན་མ་འཛིན་པའོ།།རྟེན་གྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལུས་གང་ཡིན་པའོ། །སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ནས་ཆོས་ལ་ཐུག་པའི་ཡུལ་གང་དང་གང་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་ལུས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། དེ་དང་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་ན། ཡུལ་དེ་དང་དེ་ལ་དེ་དང་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གི་སེམས་འདི་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་འཇུག་གི། ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། བཤད་མ་ཐག་པ་གཅིག་པོ་དེ་དང་། གཉིས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ ཡིན་པའོ།།གནས་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་སོང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་སོ་ཞེས་མདོ་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ ཞེ་ན།རང་གི་རིགས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དམ། སོ་སོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དམ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དམ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ།།རགས་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ས་འོག་མ་ལ་རགས་པར་ལྟ་བའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །ཞི་བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ས་གོང་མ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་འཛིན་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །མྱོང་བའི་ མཚན་མ་གང་ཞེ་ན།སྔོན་མྱོང་བའི་འདུ་བྱེད་འདས་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས་། རྒྱས་པར་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལས་ཟློག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ ནི།མངོན་པར་བྱུང་བ་ལ་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བསྡུས་པ་དང་། ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། དེའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་ པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གཉིས་ལས་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་གཉེན་པོར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་རིག་ པར་བྱའོ།

那么什么是自心的相呢？在此，比丘在烦恼心生起之前，如是思维：'如是这样的心是烦恼的'或者'不是烦恼的'，以及'这是对治昏沉等的方法'，'这是对治无昏沉等四种的方法'，或者为了使心不执著于烦恼心，而对自心善加观察。
什么是外相呢？如是当心生起烦恼时，了知'我的心已生烦恼'，为了断除那个烦恼并且不再生起，而执取光明相或者净相，或者任何其他外在的相。
什么是所依相呢？即是具有种子的五蕴所摄的一切分别身。
什么是境相呢？即是从色法乃至法的任何境界，分别身意所作的观察。
什么是作意相呢？即是当有与彼相应的作意时，于彼彼境界生起与彼相应的识，而作意'我这个心是以作意趣入境界，而非无作意'的相。
什么是心生相呢？即是前述的单一相，以及第二即行缘和名色缘而心生起的作意相。
什么是住相呢？即是四识住，如经中广说'识依止于色而住'等的作意相。
什么是自相呢？即是作意自类的自相或者各别自相的相。
什么是共相呢？即是作意诸行的共相，或者有漏的共相，或者一切法的共相。
什么是粗相呢？即是观察下地为粗的相。
什么是寂静相呢？即是执取上地为寂静行相的相。
什么是经验相呢？即是忆念过去曾经历的诸行的相。
什么是遍计相呢？即是遍计未来诸行的相。
什么是俱行相呢？即是作意现在诸行的相。
什么是有烦恼相呢？即是从作意'有贪心是有贪心'乃至广说'心非极解脱'的相。
什么是无烦恼相呢？即应知与此相反的是无烦恼相。
其中，对于有贪等的观察，是尚未精进断除现行烦恼者的。对于精进者则是观察掉举、沉没等。
其中，有贪即是与贪相应，或者与彼品随眠相应。
如是一切烦恼心，都应当了知是从缠或随眠二者之一而起。或者应当了知无烦恼是对治缠及随眠的。

།ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞིའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །ལོག་པར་སྦྱོར་བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞིའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་ གང་ཡིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་མ་བསྲུངས་པར་གནས་པ་ནས། ཤེས་བཞིན་མེད་པར་གནས་པའི་བར་དུ། སེམས་ནི་འདི་ལྟ་བུར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །སྣང་བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ འདི་ན་ལ་ལས་མུན་པའི་གཉེན་པོའམ།ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ལས་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་མཚན་མར་རབ་ཏུ་བཟུང་ཞིང་། ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ། འོག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟེང་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མུན་པའི་མཚན་མའི་གཉེན་པོར་འདི་གཞག་གོ། །སོ་སོར་རྟོག་ པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལ་དགེ་སློང་གིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ཉིད་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་མཚན་མར་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། འགྲེང་བས་འདུག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་བཞིན་དུ། ད་ལྟར་གྱི་འཛིན་པས་མ་འོངས་པའི་གཟུང་བའི་ཆོས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། འདུག་པས་ཉལ་བ་ལ་རྟོག་པ་བཞིན་དུ། ད་ལྟར་གྱི་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདས་པའི་གཟུང་བའི་ཆོས་ལ་རྟོག་པ་དང་། མདུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ཕྱི་ནས་འོང་བས་སོ་སོར་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་འཛིན་པའི་ཆོས་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་ཆོས་སོ་སོར་བརྟག་པ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་བཟང་པོའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བཟང་པོ ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལེགས་པར་གཞོམ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བཟང་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། དང་བར་བྱ་བའི་མཚན་མ་གང་ཡང་རུང་བའམ། སྣང་བའི་མཚན་མས་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་གང ཡིན་པའོ།།ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སེམས་མཉམ་པར་གྱུར་ཏེ། ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། གཞི་དང་དམིགས་པ་དང་། བརྟེན་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་དག་གིས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའམ། ཐོབ ཟིན་པ་སྔོན་དུ་བྱེད་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གནས་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། མཚན་མ་དེ་དག་ཉིད་ལེགས་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལེགས་པར་བཟུང་བས་ན། ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་དེ་སྲིད་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་གནས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པར་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལུས་ལས་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ཟིན་པ། ཕྱིར་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །འབྲལ་བའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ཟིན་པ་ཉམས་པ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། ཆུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐབས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། གཉི་ག་སྟེ། ཕྱིར་ཞིང འབྱུང་བ་དང་།འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་འབྱུང་བའམ། ཉམས་པར་འགྱུར་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是正确修习的相？就是作意白品基础相的相。什么是错误修习的相？就是作意黑品基础相的相。如是，从不守护诸根门而住，乃至无正知而住，认为'心是如此烦恼'的作意相。
什么是光明相？譬如此处有人以对治黑暗或法光明为善相而善加执取，善加作意，如下所示上亦复如是等，此即安立为对治黑暗之相。
什么是观察相？此中比丘善加执取观察相，譬如以站立观察坐姿，如是以现在能取观察未来所取法，如以坐姿观察卧姿，如是以现在能取观察过去所取法，如以后来者观察前行者，如是以后后能取观察前前能取法。此复略说，由观察所取能取法而说为二种。
什么是善定相？即是作意不净等相作为对治欲贪的相。为何称之为善？贪欲是一切烦恼中最主要的，而在一切贪欲中欲贪最难以降伏，此相缘于其对治，故称为善。
什么是止相？即是作意无分别影像的相。什么是执持相？即是以任何应净相或光明相摄持心的相。
什么是观相？即是以闻所生、思所生、修所生的智慧作意诸法的相。什么是舍相？即是于善品心平等而特别保持舍心的相。
什么是三摩地相？即是以基础、所缘、所依诸相，令入定或已得定作为前行。什么是三摩地安住相？即是善加执持彼等诸相，由善加执持故，随欲住定多久即能安住多久，以及不退失彼三摩地的诸法。
什么是从三摩地出起相？即是除等持地的分别身以外的相。什么是生起相？即是已得三摩地再次生起、增长、广大的作意相。
什么是离相？即是已得三摩地退失、衰减、减少的作意相。什么是方便相？即是二者，或是再次生起、增长、广大，或是退失之道。

།མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་མ་གང་ཞེ་ན། ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྒྱས་པའི་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནམ། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པའམ། ཟབ་མོའི་དོན་དང་། ཚིག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ།།མཚན་མ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། མཚན་མའི་རྩ་བ་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པའི་མཚན་མས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །གཞིའི་མཚན་མས་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གསལ་བས་ན། ཕྱི་མའི་གཞི་སྔ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཞིའི་མཚན་མ་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ལོག་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གཅིག་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིའོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ གྱི་མཚན་མ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའོ་།།ཅིག་ཤོས་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དང་དེའི་འཕྲལ་འཕྲལ་ལ་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞེ་ན། མཚན་མ་གང་དང་གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དེ་དོན་རྣམ་པ་བཞི་བྱེད་དེ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་ཆེས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་དམ། དེ་ལས་གཞན་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ན།དམིགས་པ་ནི་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད། ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྤོང་བར་བྱེད། སྤོང་བ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད། རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། དེ་ལྟར་སྒོམ་མོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ།རྒྱུའི་སྟོབས་དང་། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་དང་། ལུང་ནོད་པའི་སྟོབས་དང་། མན་ངག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཉེ་བ་ཉེ་བར་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཉེ་བར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྟག་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་པའི་དབང་གིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །ལུང་ནོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེས་བསམ་གཏན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་མང་པོ་ཐོས་ཏེ། བཟུང ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ།དེས་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། གཅིག་ཏུ་མ་འདྲེས་པ། བག་ཡོད་པ་བརྟུན་པ་ཅན་སེམས་གཏད་དེ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །མན་ངག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ ལྟར་ཞེ་ན།མཁན་པོའམ། སློབ་དཔོན་ནམ། བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བའམ། གཞན་སུ་ཡང་རུང་བ་དག་ལས། བསམ་གཏན་དང་པོའམ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཐོབ་ནས། དེས་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་ ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ།དེ་བས་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཅན་དང་། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཅན་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་པ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་སྟེ། སྲེད་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་དང་། ལྟ་བའི་ ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་དང་།ང་རྒྱལ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པའོ། །སྲེད་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་གང་ཞེ་ན། དེས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཐོས་ལ་ངེས་པར་ འབྱུང་བའི་ཐབས་ནི་མ་ཐོས་པས།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་ཡོན་དུ་མཐོང་ནས། བརྩོན་པའི་རྒྱུས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། དེ་ལྟར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་རོ་མྱོང་པར་བྱེད་པའོ། །ལྟ་བའི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་ལ་ ལས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྟོན་པའམ།གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུས་དག་པར་འགྱུར་རོ། །གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།

什么是现证的相？即是将文字和字母广大的义理简略归纳，以及成就神通，无烦恼，各别正确了知，愿智等，以及其他依靠禅定的殊胜功德，或成就力、无畏等，或是甚深义理，以及以智慧了知文字的相。
这一切相都由四种根本相所摄，即所缘相摄一切。基相也摄持，因为后后明显，故前者是后者之基。
正行于一切方面都是基相。如同正行，邪行也与此相同，一是白品，另一是黑品。其中一切有烦恼相都应当断除。另一则应当依止，应当了知这些都是随时应做之事。
其中，如何修习缘相作意？对任何作意所缘相的作意都成办四种义利：依止彼作意本身，令与彼相违的烦恼远离，即是为了使后者更加明显而令彼作意或其他明显，以及依止彼作意时，能破除所缘，断除烦恼，执持断除，令诸烦恼因远离，如是修习缘相作意。
从初禅至有顶以四种方式入定：以因力、加行力、受教力、教授力。如何以因力？即是由近近入定禅定。如何以加行力？即使未近入定，也由常时串习力而相续不断入定。如何以受教力？即是广闻诸多禅定所摄之法，受持等广说，依彼等法，专一无杂，具足正念坚固，专注其心，成办随顺法之法而入定禅定。
如何以教授力？从亲教师或阿阇黎或如是上师，或任何其他人处，获得初禅或余禅随顺教诫教授后，以彼作意而入定禅定。
因此，瑜伽师有四种：具因力者、具加行力者、利根者、钝根者。
禅修者有四种：贪行偏重的禅修者、见行偏重的禅修者、慢行偏重的禅修者、疑行偏重的禅修者。
什么是贪行偏重的禅修者？他最初仅闻知入定禅定的功德，而未闻知出离方便，因见彼极为有功德，以精进因而入初禅定，如是入定之后又耽著其味。
什么是见行偏重的禅修者？此处有人执著自己的导师或其他，认为世间是常等，以及由如是得清净、解脱。

།དེ་ལྟ་བུར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐོས་ནས། དེས་ལྟ་བ་ དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་བརྩོན་པའི་རྒྱུས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ།དེ་ལྟར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་། བསྐལ་པ་དུ་མའི་སྔོན་གྱི་ལུས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས། དེས་འདི་སྙམ་དུ་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ནས། དེས་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་བརྟན་པོར་བྱེད་ཅིང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་འདིས་ནི་བདག་དག་པར་འགྱུར་རོ། །གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། རབ་ཏུ་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་སེམས་པའོ། །ང་རྒྱལ་གྱི་ཤས་ ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཆེ་གེ་མོ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་ཐོས་ལ། ཐོས་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་ན། བདག་ཅིའི་ཕྱིར་ སྙོམས་པར་མི་འཇུག་སྙམ་མོ།།དེ་ང་རྒྱལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། བརྩོན་པའི་རྒྱུས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་དེས་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཚེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ནི་བསམ་ གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི།གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ང་རྒྱལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་སེམས་ཤིང་རབ་ཏུ་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་སེམས་པའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གསུམ་པ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་བ་ཞན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྨུན་ལ། དེ་ཡང་སྔོན་ཞི་གནས་སྤྱོད་པ་ལས། དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། དེ་ལྟར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་མངོན་ པར་རྟོགས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོལ་བར་བྱེད་མོད་ཀྱི།དེ་ཤེས་པ་ཞན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྨུན་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་མི་ནུས་པས་། དེ་གཞན་དག་གི་རྟོག་པ་ལ་ཡང་སོམ་ཉི་བྱེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་སྟེ། སོམ་ཉི་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་སེམས་ ཤིང་རབ་ཏུ་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་སེམས་པའོ།།རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་ལ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། དབང་པོ་རྟུལ་བའམ། འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ ཕན་ཡོན་ནི་ཐོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྲེད་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་དེའི་གོང་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་ངེས་པར་འཛིན་ལ། ལྷག་པར་ཞེན་ཅིང་ལྷག་པར་ཞེན་ནས་གནས་ཏེ། གང་ལ་མྱོང་བར་བྱེད་ པ་ནི་དེ་ལས་ལངས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་གིས་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དག་པའི་བསམ་གཏན་ལ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། དབང་པོ་འབྲིང་ངམ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཆ་མཉམ་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་ ལ་གཞན་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་མྱོང་བ་དང་།ཉེས་དམིགས་དང་གོང་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཐོས་ཏེ། བརྩོན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཀྱང་ཉེས་དམིགས་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་གོང་དུ་ ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པས་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ།

听闻从初禅到有顶之间应当入定后，他依靠这种见解，由精进力而入初禅定。如是入定之后，又忆念多劫以前的身体，他便这样想：'我与世间是常住的'。从三昧中出定后，他坚持这种见解，之后又认为：'以此我将得清净，将得解脱，将得出离'，如是思维、深思、极思。
何为我慢增上的禅修者？譬如此处有人，听闻'具寿某某从初禅到有顶之间入定'。听闻后他这样想：'他尚且能入定，我为何不能入定？'他依靠这种我慢，由精进力而入初禅定，入定之后又生起傲慢，或者入定时这样想：'我已获得初禅定，而他人则不然。'他依靠这种我慢，之后又思维、深思、极思。
卷十三。何为疑惑增上的禅修者？譬如此处有人，本性智慧微弱且极为愚钝，他从前修习止观，之后入禅定。如是入定之后，为证得未证得的四圣谛而精进，但由于智慧微弱且极为愚钝，不能现证诸谛，因此对他人的见解也生疑惑怀疑，依止这种疑惑，之后又思维、深思、极思。
如何入与味着相应的禅定？根钝或贪行者或烦恼增上者，听闻入初禅的功德，乃至如同贪著增上的禅修者广说，由于他不知更上层的出离，而味着、执著、过分执著、安住其中。所谓味着是指从定中出定，能味着的是入定者。
如何入清净禅定？根性中等或利根者，烦恼平等或烦恼微少，从他处听闻为入初禅而有味着、过患及向上出离，由精进入初禅定，入定后即作意彼等过患，由于了知向上出离而不味着。

།ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ལ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའམ། ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཤས་ཆུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། དེས་ ཐོག་མ་ཁོ་ནར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པའམ།ཡང་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། དེས་རྣམ་པ་དང་། མཚན་མ་དང་རྟགས་གང་དག་གིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་དང་། མཚན་མ་ དང་།རྟགས་དེ་དག་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི་དེ་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གཏོགས་པའི་བར་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ། ནད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། འདུ་བྱེད་དེ་དག་གིས་སེམས་སྐྱོ་ཞིང་འཇིགས་པ་དང་། ལྡོག་ པར་བྱེད་ལ།བདུད་རྩིའི་ཁམས་སུ་ཡང་སྒྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། དབང་པོ་རྟུལ་ཞིང་དམན་པ་ལ་མོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བརྩོན་པའི་རྒྱུས་ བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ནི།དེ་ལ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་མི་བཟོད་པས། བསམ་གཏན་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ། དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བར་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། དབང་པོ་འབྲིང་ངམ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ལ་དེས་དེའི་ཕན་ཡོན་ཐོས་པ་ནས། རོ་མྱོང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་དེའི་རོ་མྱོང་བས་གང་ དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ།མར་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེས་དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཐོས་ལ། དེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པས། དེ་མྱོང་བར་ ཡང་མི་བྱེད་ལ།གོང་དུ་རྩོལ་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ཟག་པ་ མེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དཔེར་ན།ནོར་བུ་ཕུག་ཟིན་པ་དང་། རྫ་མ་ཕུག་ཟིན་པ་དང་། རྩིག་པ་ཕུག་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལས་དབུག་ཏུ་མེད་པས་ན་དེ་ལ་ཕུག་ཟིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་ ངེས་པར་དབྱེར་མེད་པས་ན།དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་ཆད་མེད་པར་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་བྱང་བ་ཐོབ་པས། དེ་སྲིད་ པའི་རྩེ་མོ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་ལུགས་སུ་བྱུང་བ་དང་།ལུགས་སུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ཐོད་རྒལ་དུ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ལངས་མ་ཐག་ཏུ་བསམ་གཏན་གསུམ་ པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།དེ་ལས་ལངས་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ལས་ལངས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །གསུམ་པ་ལས་འདས་པར་ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་མེད་དེ། ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ལུགས་སུ་མི་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས། ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་ནི་ཅི་དགའ་དགུར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如何入无漏禅定？是这样的，此处有人或是以信仰随行，或是以法随行，且具有烦恼轻微的本性。他从最初就现证四圣谛，或为现证四圣谛而精进。他不作意那些能入初禅的行相、相状和标志，而是对初禅中所含的色法乃至识法等诸法，以疾病等行相作意。由这些行为而生厌离、恐惧和退却，并证入甘露界。如是入无漏禅定。
如何入退分定？根钝且信解下劣者，由精进因缘入初禅时，因不能忍受其中的喜乐和功德，从此禅定退失。在诸根未清净之前，每次入定都会退失。
如何入住分定？根性中等或利根者，从听闻其功德开始，如实广修与受用相应。由此受用既不能决定出离，也不会退失。
如何入胜进分定？他既听闻其出离，又不以此入定为满足，既不耽著体验，又向上精进，因此能获得殊胜。
如何入决择分定？于一切处观察集聚之过患，因此入无漏定。一切无漏皆是究竟，故称决择分，如说'已穿透宝石'、'已穿透瓦器'、'已穿透墙壁'，因为不能再穿透，故称'已穿透'。同样，因为不能再决定分别，故称决择分。
如何无间入定？此处有人从初禅乃至有顶，获得不清净、不纯熟的定，他于有顶与初禅之间顺逆入定。
如何跳跃入定？为使彼等清净，从初禅出定后立即入第三禅，从彼出定后入空无边处定，从彼出定后入无所有处定。超过三个不能跳跃入定，因为间隔太远。逆行时亦同。除如来和经过两个无数劫的菩萨，因为他们能随意入定。

།བསམ་གཏན་ རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་སྤེལ་བར་སྤྱོད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་འདོད་པའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོད་ པས།རྒྱུན་ཆགས་པར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སྤེལ་མར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལས་ལངས་མ་ཐག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ལས་ལངས་མ་ཐག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། དེ་ ཙམ་གྱིས་ན་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་གང་དུ་གང་གི་ཚེ་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་དེར་དེའི་ཚེ་དེ་སྲིད་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་བའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ། དེའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ཆེས་ གསལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།དེས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ལམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་ ཉོན་མོངས་པའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་གྱུར་ན་ནི།དེའི་ཕྱིར་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐམས་ཅད་དུས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ལ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པས་ནི་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཤིན ཏུ་ཆེ་བ་དང་།རབ་ཏུ་ཆེ་བར་བསྒོམས་པས་གནས་གཙང་མའི་ལྔ་གྲུབ་པོ། །དེ་ལ་དག་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ན་། བསམ་གཏན་གྱིས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ ཏེ་སྐྱེས་ནས་རོ་མྱང་བར་བྱེད་ན་ཡང་།དེ་ལས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་དག་པ་བསྒོམ་ན་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་འོག་མར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གོང་མ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ན་ནི་སྟེང་དུ་འཕར་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་འདི་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དེར་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི། དེར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། སྙོམས་པར་མ་ཞུགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དང་དེར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གཉིས་ལ་ཡང་བདེ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་ མེད་ལ།ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཡོད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚན་མ་བསྒོམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།མདོ་སྡེ་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མོས་ པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་བདུན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ལ་མི་ཕྱོགས་པས་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཐོབ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ནི་མ་བྲལ་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་གྲོལ་བར་གྱུར་ན། གང་དག་ལས་གྲོལ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་དེ་དག་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། སྣང་ཞིང་གསལ་བ་དང་བཅས་པའི་མཚན་མས་མོས པར་བྱེད་དེ་།།དེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ཏེ། གང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དང་། གང་གཟུགས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་ནས། སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟ་བུ་ལ་ནི་ལྟ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ནི་ལྟ་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་བཤིག་པའི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས པར་བྱའོ།

如何修习禅定的交替修法？如是，此处有人获得有漏和无漏的四种禅定，为了获得禅定自在或欲体验禅定自在的果报，以相续不断的方式交替修习有漏和无漏禅定，从一个禅定到另一个禅定，从有漏禅定出定后立即进入无漏禅定，从无漏禅定出定后立即进入有漏禅定。
仅此便可知已圆满成就，在任何时候任何地方想要多久便能多久入定，这就是禅定自在。禅定自在的果报是：现世中更清晰地安住于禅定之乐，获得不退失之道，清净成就解脱、胜处、遍处等修行之道。
若带有烦恼余习而命终，则会转生于净居天。依禅定入定的小、中、大差别，一切都有三个时期。有寻有伺地如前所说。修习无寻唯伺的禅定，则能获得大梵天果位。
依小、中、大、极大、最大五种交替修习，成就五种净居天。其中入于清净禅定者，当知转生于诸禅天。与贪著相应者则不能往生。即使生已贪著，也将从彼处命终。若修清净禅定，则生于彼处或下界。
若入上界禅定，则向上超升，先入此定后生于彼处。为何如此？凡夫未离贪者不能往生彼处，未入定者也不能离贪。此处与彼处入定二者虽无乐受差别，但有身体差别。作意与相修习品已竟。
何为经集？八解脱即'有色观诸色'等，如前所说。解脱即胜解，故有七解脱。不趣向想受，故为八解脱。如是称为八解脱。
云何有色观诸色？生于欲界，已离欲界贪而未离色界贪，如是解脱时，于所解脱的欲界诸色作意，以明显光明相而胜解。
由二种因缘称为有色：一是生于欲界，二是获得色界禅定后于光明相胜解故。关于'观诸色'，观何等色？为何而观？为了胜处所破除的欲界色，无论是小的妙色、丑色，大的妙色等皆应广说。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྦྱོར་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ ཤེས་པ་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྔོན་གཟུགས་དེ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེས་དེ་དག་ལ་མོས་པའི་དབང་མ་ཐོབ་པས་ན། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ནང་གཟུགས་ མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས།ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ་ཞེ་ན་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ལ། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ནི་བྲལ། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ལ། དེའི་འདུ་ཤེས་དང་ནི་ལྡན་ཏེ། ནང་གི་ སྣང་བའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ལ།ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །གང་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་ཕྱི་རོལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་གཟུགས་མེད་ མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་ལ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་དང་། གང་ནང་གི་སྣང་བའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་བ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། བསྒྲུབས་ནས་ཇི་ལྟར་གནས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་ལ། དེས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་པ་བསྒོམས་ཏེ། འཕགས་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་རྣམ་པར་འདས་པ་དང་། གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་པ་དེས་འཕགས་ པ་རྣམས་ཤས་ཆེར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། ནམ་མཁའ་ཉིད་ལ་མོས་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ།དེ་ཉིད་ལ་མོས་པར་བྱེད་པའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་ལ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མོས་པར་བྱེད་པའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི། གཞན་ལ་མོས་པར་མི་བྱེད་དེ། ཇི་སྲིད་དུ་ ཟད་པར་གྱི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བ་དེ་སྲིད་དུ་མོས་པར་བྱ་དགོས་སོ།།སྔར་མོས་ཏེ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ། ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆུང་བར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ པ་ནི།དཔེར་ན་བཟོ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ལྷག་པའི་ཕྱིར། དེས་གཞན་ཆུང་བར་རྩི་བ་ལྟ་བུའོ། །ཉམས་སྟོབས་ཆུང་བར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི། དཔེར་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཆེས་སྟོབས་ཆུང་ངུ་བརྙས་པ་ལྟ་བུའོ། །མི་སྣང་བར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི། དཔེར་ན་རྩིག་པ་ལ་ སོགས་པས་བར་དུ་བཅད་པ་དང་།གསང་སྔགས་སམ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །སུན་འབྱིན་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི། དཔེར་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སུན་ཕྱུང་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དབང་བྱེད་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི། དཔེར་ན་རྗེ་བོས་ བྲན་ལ་ཅི་དགའ་དགུར་བསྐོ་བ་ལྟ་བུའོ།།དོན་འདིའི་སྐབས་སུ་ནི་མི་སྣང་བར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། དབང་བྱེད་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། སྔར་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ལ་མོས་པས་དབང་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཟིལ་ གྱིས་གནོན་པས་དབང་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཆུང་ངུ་དག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་དང་། ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །ཆེན་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱིམ་དང་གནས་ཁང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།

为什么呢？为了成就殊胜功德，为了修习瑜伽，即为了成就胜处、尽处、圣神通、无烦恼、愿智、无碍解等。虽然之前已经从那些色法中离欲，但由于尚未获得对它们的胜解自在，为了获得这种自在而一再修习胜解。
内无色想者，如何观察外色呢？生于欲界，已离色贪，不现前入无色定，而具有其想，不作意内光明相，对外色修习胜解。已离贪的那些称为'彼之外'。以二种方式称为内无色想：一是获得无色定，并且自身了知此定；二是不作意内光明相，其余如前。
身证具足住于净解脱时如何安住呢？此中有些人获得清净圆满的舍念，依此修习净观，以圣者之相圆满成就，称为净解脱。为什么呢？因为三种情况：超越苦乐、远离一切动摇、极为清净的缘故。所谓'身证'，是因为圣者多安住于此处。
空无边处解脱是：已离彼贪，对虚空修习胜解。识无边处解脱亦同，已离彼贪，对识修习胜解。无所有处解脱是：获得无所有处，对识无边处修习胜解。有顶解脱是：不修习其他胜解，直至生起尽想之时都需要修习胜解。
先前修习胜解并清净后，随后以胜解观察，故称胜处。胜解应当了知有五种：小胜解，如某些工匠等因技艺超胜而视他人为小；力量小胜解，如有力者轻视力量更小者；不显现胜解，如被墙壁等遮蔽，或以咒语、神通使之不显现；摧伏胜解，如摧伏烦恼而断除；自在胜解，如主人随意差遣奴仆。
在此处应当取不显现胜解和自在胜解，先前是以胜解而得自在于诸解脱，随后是以胜解而得自在于诸胜处。其中所说'见小色'是指有情和资具，'大色'是指房舍住处等。

།ཁ་དོག་བཟང་པོ་ནི་ཁ་དོག་ཡིད་དུ་འོང་བ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཏེ། གཅིག་ ཏུ་ངེས་པར་མཛེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པའོ། །ངན་པ་ནི་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་སྒོ་ནས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བཟང་པོ་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་དང་ཡོ་བྱད་དང་། གཞལ་མེད་ཁང་དེ་དག་གི་ཁ་དོག་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཟིལ་ གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྣང་བར་བྱས་ཤིང་དམིགས་པ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི། མོས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཉིས་ སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཕགས་པ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། །གཟུགས་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་གཉིས་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། འདི་གཉིས་ནི་བདག་དང་། ཕ་རོལ་གཉི་གའི་རྒྱུད་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང་། དྲི་དང་རོ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་མན་ཆད་ཀྱི་ཟད་པར་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་ནམ་མཁའ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེར་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཞག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡུལ་ཟད་པར་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེའི འོག་ཏུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ལ་དབང་ཐོབ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཉིད་ལ་ཅི་དགའ་དགུར་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཕགས་ པའི་མོས་པ་དང་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དང་། ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བསྒྱུར་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གསེར་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་སོ། །ཟད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་ དག་པས་ནི།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཟད་པར་ནམ་མཁའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་གང་འདོད་པ་དེ་ནམ་མཁར་སྒྱུར་བར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་རྫ་མཁན་དང་། ལྕགས་ མགར་དང་།གསེར་མགར་རྣམས་ཀྱིས་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐོག་མར་ནི་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱི། དེ་དག་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི། ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱས་ནས། ཇི་སྲིད་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། གང་ཟག་ཉིད་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྟོག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟག པ་ནས་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་བར་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའོ།།དེའི་འབྲས་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་འཁྲུག་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་སྟོང་པའོ།

好的颜色是指令人愉悦的任何颜色，因为它们确定是美丽的。与此相反的是不好的颜色。不好是指从声音、气味、味道和触感方面令人不悦意的。与此相反的是好的。有情、资具和宫殿等的颜色有四种。
'胜知'是指使其不显现而专注于所缘。'如是想'是指胜解的想。遍处处则是对所应胜解的事物的遍处处而作胜解。其中'无二'是指因圣者无我执和我所执的差别。'无量'是一切的。
为何安立色处和触处这两种呢？因为这两者存在于自相续和他相续二者中以及一切色界中，而眼等诸根仅存在于自相续中，香和味也并非遍一切处的缘故。其中诸色法是色界以下的遍处等至。
在无色界中，由于遍行一切虚空，因此在彼处安立为遍处处。识也是因为以遍处为所行境。最初瑜伽师仅作胜解。其后则作胜知。然后获得胜知自在后，其后则随意对彼遍处处作胜解。如是，彼等的次第即是如此。
通过八种清净色遍处处，成就圣者的胜解和转变事物的神通，随其如何胜解及转变多久，即如是转变，以彼等金等也能作所作。通过清净识遍处处，则成就无烦恼、无碍解、愿智等。通过清净虚空遍处处，则能将所欲转为虚空。
譬如陶师、铁匠、金匠等最初调制泥土等，彼等尚未极为熟练，解脱位的情况也与此相似。胜处位的情况，如同已极为熟练。遍处处位的情况，应视如已极为熟练后随欲转变。
三摩地有三种：空性、无愿和无相。何为空性三摩地？是从无有情、命、养育者、补特伽罗开始，心一境性。其中空性有四种：分别空性即是以常等乃至我执和我所执观察一切法空。其果空性即是心无扰动而解脱，远离贪等一切烦恼。内空性即是身体远离我执、我所执和我慢执著。

།ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་རྣམས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ནི་འདིར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འདུ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་འདུ་ཤེས་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་རེས་འགའ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །རེས་འགའ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །རེས་འགའ་ནི་རྟོག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནང་དང་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ་དེའི་ དབང་གིས་དེ་གཉིས་ལ་སེམས་འཇུག་གོ།།གལ་ཏེ་ནང་དང་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་མི་འཇུག་ན་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་མི་གཡོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་སམ། སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་བྱའོ་། །དེ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱས་པས་ངའོ་སྙམ་དུ་གཡོ་ བར་མི་འགྱུར་ཏེ་འདིའོ།།བདག་གོ། །ངའོ་སྙམ་དུ་རྒྱ་ཆེར་དེའི་སེམས་གཡོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་གཉིས་ལ་དེའི་སེམས་འཇུག་གོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ལ། མི་རྟག་པའམ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་ ཅིང་།སེམས་ཀྱི་གནས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འགོག་པ་དང་ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་རྩེ་གཅིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། འདུད་ པར་ཡང་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འདུད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་འདུད་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན།མི་མཐུན་པ་དང་མཐུན་པ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་ མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ལ་མཚན་མ་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནི་དེ་དག་ལ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སུན་མི་འབྱིན་པར་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་འདུད་པར་མི་བྱེད་ ཅེས་བྱའོ།།མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི། དེ་ལ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མངོན་པར་འདུད་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སོ་སོར་ བརྟགས་ཤིང་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་འཇོག་པར་བྱེད་པ་མཚན་མ་རྣམས་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་སྐབས་སྐབས་སུ་སེམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཤིང་འདུག་གོ། །དེ་ཡང་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ འཇོག་པ་ན།འབྲས་བུ་མེད་པར་བྱེད་དེ། མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལས་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་ནས་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་སོ་སོར་ བརྟགས་ཤིང་འཇོག་པ་ན་ཡང་གནས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་གྱི།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འགོག་པ་ དང་།ལམ་ཡང་ཀུན་ནས་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ཀུན་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཐོང་ བའི་ལམ་གྱི་ཚེ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཚེ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །གང་ལ་གང་མེད་པར་དེ་དེས་སྟོང་པར་མཐོང་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

外空性是这样的：五种欲妙，以欲贪空性，如广说'由于完全超越色想，以身证得外空性而修习安住'等。此处色想是指欲妙之想，因为断除由其想而生起的贪欲，故称为外空性。
瑜伽师有时以空性果位作意外空性，有时作意内空性，有时以分别空性作意内外空性，由其力故，心趣入彼二者。
若于内外空性亦不趣入，则其后作意不动。所谓不动，是指无常想或苦想。如是作意故，不生我想动摇，即此。我、我所等，其心不生广大动摇。因此其心趣入彼二者。
何为无愿心三摩地？于五取蕴作意无常或苦，而心一境性住。
何为无相三摩地？于彼五取蕴作意灭与寂，而心一境性住。
关于无相心三摩地所说'不趣入'等广说，云何不趣入且不明显趣入？因不具违顺二者故。或者由于不作意一切相及作意无相界二种方式，而入无相等持。
其中由不作意诸相故，于彼等不生厌离，不呵斥且唯不造作，故说不趣入。由作意无相界故，于彼不生贪著，故说不明显趣入。
彼三摩地亦有二种：由加行所生及加行果。其中加行所生者，是观察后安住，尚未从诸相解脱，如是其识随相而行，于某些时心生烦恼而住。
彼亦观察后安住时成无果，且从随相而行中解脱。彼解脱亦因解脱故，非观察后安住。是故极为解脱。观察后安住时亦因住故为解脱，非极解脱。
遍知果与遍知功德者，为断除烦恼及成就此生安乐故。又灭谛与道谛亦是遍知，彼二应当依次配合遍知果与遍知功德。
又现证谛理亦是遍知，阿罗汉果亦是遍知。其中见道时是遍知果，阿罗汉果时是遍知功德。
于何处无何物，见彼由彼空，故名空性。

།དེ་ལྟར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་ཉིད་ལ་སྨོན་པར་མི་བྱེད་པས་ན། སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་མཐོང་བས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ལས་ནི་མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་མཇུག་ཏུ་སྨོས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་སྔར་བསྟན་ཅེ་ ན།ཇི་སྲིད་དུ་བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་ཡང་དག་པར་མི་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ། གང་གིས་སྨོན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྨོན་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མི་རྟག་པའི་འདུ་ ཤེས་ཅན་དུ་གྱུར་ན།བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དེས་མི་རྟག་པ་དེ་བདག་མེད་པར་མཐོང་ན། སྨོན་པར་མི་བྱེད་དེ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཚོལ་བ་ནི་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྨོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་ མཚན་མ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ཀ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་བསྒོམས་པས་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་འཐོབ་པའོ། །རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་བསྒོམས་པས་དེ་ཡན་ཆད་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ འཛིན་རྣམས་ནི་མ་གཏོགས་སོ།།རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ལ་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ནས། གལ་ཏེ་ངང་གཅིག་གིས་ནང་གི་དམིགས་པ་ལ་མོས་ལ། ངང་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྣང་བའོ། །ཆུང་ བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།དམིགས་པས་ཆུང་བ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཆུང་བ་སྟེ་། དད་པ་དང་འདུན་པ་དང་། མོས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། དམིགས་ པའི་སྒོ་ནས་ཆེ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་གཟུགས་ཕལ་མོ་ཆེ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པས་ཏེ། དད་པ་དང་འདུན་པ་དང་། མོས་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། དད་པ་དང་འདུན་པ་དང་། མོས་པ་མཐའ་ ཡས་མུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཚད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ལས་གཟུགས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། མོས་པ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆེན་པོར་གྱུར་ པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི།ལྷ་འོད་ཅན་རྣམས་ལྷ་འོད་ཅན་རྣམས་ཤེས་ཤིང་དྲུང་གཅིག་ཙམ་དུ་མོས་པར་བྱེད་པ་ནས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །ཚད་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། །ལྷ་འོད་ཅན་རྣམས་ལྷ་འོད་ཅན་རྣམས་ཤེས་ཤིང་དྲུང་གཅིག་ཙམ་དུ་ཇི་ལྟར་ མོས་ཤེ་ན།འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ན་ཕྱུང་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་ཞིང་། དེས་ལྷ་འོད་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཐོས་ཏེ། དེས་དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱི་སྣང་བའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཤིང་དྲུང་གཅིག་ནས། སའི་སྟེང་ རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་མོས་པར་བྱེད་དེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པས། སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རིམ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་ཇི་ཙམ་དུ་མོས་པར་བྱེད་པ། དེའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ ཙམ་དུ་གདགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བསྒོམ་པའི་རིམ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་གདགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

如是所见者，由于不对彼生起希求，故称为无愿。由见一切诸行无相，故称为无相。从其他方面而言，凡是无常者即是苦，凡是苦者即是无我，如是空性若在后说，为何此处先说空性呢？因为只要未能如实安住于无我想，就不能清净地见到无常与苦，从而成就无愿。其后才能成就无愿，因此若成就无常想，则能如实安住于无我想，如是广说。若见无常即是无我，则不生希求，必定寻求出离者，即是对无愿性生起希求。因此，其后宣说无相。
何为有寻有伺三摩地？即与寻伺二者相应者。何为无寻唯伺三摩地？即仅与伺相应者，修习此能获得大梵天果位。何为无寻无伺三摩地？即不与寻伺相应者，修习此能从彼以上乃至有顶以下转生，然不包括无漏三摩地。
如何是无寻无伺三摩地？对寻伺二者心生平等舍已，若以一种状态专注于内在所缘，以一种状态如实显现。
何为小三摩地？由所缘小，即见小形色境故；或由作意小，即信解欲乐微小故。何为大三摩地？由所缘门大，即见众多色境故，但非见无边无际。或由作意增大，即信解欲乐增大故，但非因信解欲乐无边无际。何为无量三摩地？由所缘见无边无际色故，或由作意信解欲乐无边无际故。
其中大心三摩地，即从光天众知光天众并专注于一树下，乃至广大显现。无量即是四无量。光天众如何知光天众并专注于一树下？从欲界出已获得初禅，为令彼三摩地清净而精进，彼闻有光天众，于是作意彼等身光之相，从一树下乃至大地海际之间专注，三摩地渐次增大，由其差别而成就生处差别。
如何成就作意次第？随其专注程度，其作意亦如是安立。依于作意次第，如何成就修习次第？由彼作意力，即安立彼三摩地修习差别，因为能极为清净故。

། བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་ལམ་གྱི་རིམ་པ་གདགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆེས་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་གདགས་པར་འགྱུར་རོ། །ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་གང་ཟག་གི་རིམ་པ གདགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།རྒྱུ་དེས་སེམས་ཅན་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་མཐོན་དམན་དང་བཟང་ངན་དུ་གདགས་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པའི་འོད་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དཔེར་ན་ནོར་བུ་ནི་ཕྱི་རོལ་ན་འོད་ཡོད་ལ། ནོར་བུ་ཉིད་འོད་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་དང་པོ་པའི་ལུས་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་འོད་ཡོད་ལ། ལུས་ཉིད་ནི་འོད་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མར་མེ་ནི། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་འོད་ཡོད་ལ། མར་མེ་ཉིད་ཀྱང་འོད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ལུས་ཀྱང་འོད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་ནི་ལུས་གཅིག ཅེས་བྱའི་སྔ་མ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཚད་མེད་པ་བཞི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་བདེ་བ་ཡང་མེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ནི་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་ འདོད་པ་དང་།བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བཞིས་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། གསུམ་ནི་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བསྩལ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།བཏང་སྙོམས་ནི་བདེ་བ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་མི་དགའ་ཞིང་འདོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པས་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་འདོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཛའ་བའོ། །ཕན་འདོགས་པ་ཡང་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཕན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་ཚད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཁོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རབ་ཏུ་སྡང་བའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་མཐུན་པ་ མེད་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་བཞི་འདྲེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཇི་ལྟ་བུས་གནས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མོས་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་ བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལྷག་པའི་བསམ་པས་མོས་ཏེ། ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས། ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱས་པའོ། །གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉིན་མཚན་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དུས་འདའ་ བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་ནི། དགེ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་དེ། ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཤེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི། བདེ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པས་ན། དེ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་བྱམས་པ་ ཡང་མཆོག་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དགེ་བའི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །སྙིང་རྗེ་ཡང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་མཆོག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བསྩལ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如何依据修习次第而建立道的次第呢？随着禅定越来越深入修习，就会建立起不同的生因差别。
如何依据道的次第而建立补特伽罗的次第呢？由于这些因缘，可以建立众生的高低贵贱。
初禅和二禅的光明有何差别呢？譬如宝珠外部有光明，而宝珠本身不是光明；同样，初禅者的身体外部有光明，而身体本身不是光明。如同灯火外部有光明，灯火本身也是光明；同样，应当了知二禅的身体本身也是光明。因此说后者是'一身'，而前者则不是。
如何建立四无量呢？众生有三种情况：既无苦也无乐的、有苦的、有乐的。他们分别希求快乐、希求离苦、希求不离乐。对于他们，以四种修习而建立四无量：三种是依次对应实现快乐、解除痛苦、随喜不离乐的修习。
舍无量是针对前述三种希求，以无贪欲烦恼、无嗔恚烦恼、无贪著烦恼的修习而建立的。
经中广说'具慈心'，其中'具慈'是因为安住于利益他人。利益的特征是友爱。利益有两种：实现利益和实现安乐，这两者都由一切无量表达。
'无恨'是指没有极度嗔恚的心。'无敌'是指安住于无对立的方式。'无害'是指不行损害之事。'广大'是指所缘广大。'广大所成'是指以实现利益安乐为主。'无量'是指果报无量，如同四大江河汇流。'善修'是指极为纯熟。
具慈等心如何安住呢？答：'胜解遍满而修习'的意思是，以增上意乐胜解，遍满而修习。'修习'是指完全清净，完全熟练。'安住'是指以日夜相续的方式度过时光。
经中广说'慈心修习是善中最胜'，这是基于什么意趣而说的呢？是这样的：由于第三禅是诸乐中最胜，所以修习实现此乐的慈心也是最胜，因此称为善中最胜。
悲心也因修习空无边处的实现而最胜，这是因为具有实现解除痛苦的意乐。

།དེ་བས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ དག་ན་དེ་གཏན་མེད་དེ།གཅད་པ་དང་དབུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གང་ན་སྡུག་བསྔལ་རྟེན་དང་བཅས་པར་མེད་པའི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་ གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དགའ་བ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ནི། སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་དགའ་བ་ཐོབ་པ་རྣམས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་སྟེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་བདེ་བ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཇི་ཙམ་དུ་ཆད་ མེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཚད་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་དགའ་བ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ སྙམ་སྟེ།བཏང་སྙོམས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་བས་ན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་བཏང་སྙོམས་མཆོག་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་རྣམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ དང་ལྡན་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི།འཕགས་པ་ཁོ་ནས་བསྒོམ་པར་ནུས་སོ། །ཆ་གཅིག་བསྒོམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་སྣང་བའི་མཚན་མའམ། ཡང་ན་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྣང་ བ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པའམ།ཡང་ན་གཟུགས་མཐོང་བར་འགྱུར་བའོ། །གཉིས་ཀའི་ཆ་བསྒོམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། གཉིས་ཀ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། དེས་ནི་སྣང་བ་ཡང་དག་པར་ཤེས་ལ། གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡོངས་ སུ་བསྒོམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནི།ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་གཅོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས་རྒྱ་ཆེར་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་གང་ལ་སྒྲིབ་ཅེ་ན། དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཞིའི་མཚན་མ་རྣམ་པ་གཉི་ག་ལ་ཡང་ སྒྲིབ་སྟེ།གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གནས་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་དེ་ལས་ཉམས་ན་གནས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་མ་བསམས་པར་གཟུགས་སྣང་བ་མཐོང་བ་ལས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྩོན་པ་ལྷོད་པ་ལས་ནི་ཡིད་ལ་ མི་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་མི་འདོད་པ་ནི། ཡང་ན་མིག་འཛུམས་པར་བྱེད་དམ། ཡང་ན་གདོང་གུད་དུ་སྒྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་ཡང་གཟུགས་དེ་དག་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྡམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་གནས་ ངན་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཧ་ཅང་གཉིད་མ་ལོག་པའམ། ཡང་ན་གཉིད་བསྟེན་དྲགས་པས་ནི་གློང་སྟེ། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་ངམ། ཡང་ན་ཚང་བར་མི་མཐོང་བ་ལ། དེ་གཉི་གའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྩོལ་བར་བྱེད་དེ། ཧ་ཅང་བཏུད་དེ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་བརྟུན་ངས་པར་འགྱུར་རོ།།ཧ་ཅང་བརྟུན་ངས་པའི་ཉེས་པས་ནི་ཧ་ཅང་ཞུམ་པར་བྱེད་དེ། བྱ་ཁུག་རྟ་བཙིར་བ་བཞིན་ནོ། དེ་སྣང་བ་ཙམ་ཞིག་འདོད་པ་ལས། གཟུགས་མཐོང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། གཅིག་འདོད་པ་ལས་གཉིས་རྙེད་པའི་ཕྱིར། གཉེར་ གྱི་སྒོ་གཉིས་རྙེད་པ་བཞིན་དུ།ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །གློ་བུར་དུ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ཅིག་ཅར་མཐོང་ན་སྔར་བར་འགྱུར་ཏེ། གློ་གཉི་ག་ནས་སྲེག་པར་འཕུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་འགྲོ་ཡང་རུང་གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣ་ཚོགས་དག་ལ་འདུ་ཤེས་སྣ་ ཚོགས་སུ་འགྱུར་ན།ཕྱི་རོལ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ།

因此，在无色界中完全没有这些，因为没有砍伐、穿刺等痛苦。以悲心入定者，愿那些具有痛苦的众生，往生到无有痛苦依处的空无边处。
以喜心入定者，则愿具有快乐并获得欢喜的众生往生识无边处，愿这些众生的快乐如同识无边处一样无有间断、无有限量。如是，以修习识无边处所成就的喜心是最殊胜的。
此处，无所有处是无漏心的究竟，那是舍心中最殊胜的。因此，如同阿罗汉比丘对于一切乐受、苦受、不苦不乐受都不生烦恼，愿这些众生也如是。以舍心入定者，成就无所有处。
因此，以修习无所有处所成就的舍心最为殊胜。这些具有圣者菩提分的修行，唯有圣者才能修习。
何为修习一分的禅定？即专注于光明相或色相而入定，依此二者次第能如实了知光明或见到色相。
何为修习二分的禅定？即同时专注二者而入定，由此能如实了知光明，也能见到诸色。
如是，对于修习光明禅定，应知有疑惑等十一种障碍，如经中广说。
这些障碍遮蔽何种禅定相？遮蔽所缘相和所依相二者，因为若失去令禅定安住的相，则无法安住。
其中，最初未加思维就见到色相的光明会生起疑惑。懈怠则会导致不作意，如同不欲见色者或闭眼或转面，同样地，他也会对这些色相不作意。
不护诸根等会成为身的过患。过度不眠或过度贪睡则会昏沉，即成为昏沉睡眠。
对于不见色相或见而不完整者，为此二者而过度精进，由于过分专注而变得过度勤奋。
由于过度勤奋的过失而过分怯弱，如同马被勒住。他仅想要光明，却同时见到色相，如同想要一个却得到两个，如得到两扇门一样而生起极大欢喜。
突然四面八方同时见到殊胜色相时会惊慌，如同两边同时燃烧。无论行走或停住，对世间种种生起种种想，那种外在的想会障碍其禅定。

།ཡང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་བདག་ཉིད་ནི་མཆོག་ཏུ་མཐོང་ལ། གཞན་ནི་དམའ་བར་བདག་ཉིད་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །ཧ་ཅང་སྨྲ་བ་ལ་བརྩོན་ པའམ།ཡང་ན་ཧ་ཅང་ཡུན་རིང་དུ་རྟོག་པ་ལས་ནི་ལུས་ངལ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མི་རུང་བས་ན། ཧ་ཅང་སྨྲ་བ་མང་ན་ཡང་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་སྣང་བའི་མཚན་མ་དང་། གཟུགས་སྣང་བ་བྱུང་ན་ཡང་། ནང་གི་རྣལ་འབྱོར་ལ་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་བོར་ནས།ཕྱི་རོལ་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་། གཟུགས་རྣམས་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་མཐུན་མཐུན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་དང་། གཞི་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་།གཞིའི་མཚན་མ་རྣམས་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཉི་གའི་མཚན་མ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ ཡིན་པའོ།།བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འོ། །བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་དོ། །ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། ཚེ་འདི་ལ་ བདེ་བར་གནས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པའམ།དངོས་གཞི་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་། ཡོངས་སུ་མ་བྱང་བ་རྣམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དོན་ དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གསུངས་སོ།།ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་དགེ་སློང་གིས་སྣང་བའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཤིན་ཏུ་བཟུང་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་མདོ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་ལྷའི་མིག་ མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལྷའི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ། །འདི་ལྟར་ལྷ་དེ་དག་ནི། མིང་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ། ལྷའི་ཆེད་དུ་ གསུངས་པའི་མདོ་ལས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ།།ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པའོ། །འཕགས་པའི་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། བདག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་འཕགས་པ་ཟང་ ཟིང་མེད་པ།ཕུང་པོ་མེད་པ་ཞེས་མདོ་ལས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ཤེས་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གང་ཟག་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ལྡང་བའི་མཚན་མ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ་། །དེ་ལ་ འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དགེ་བའི་འཕགས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཕུང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་འཕགས་པ་ཉིད་དུའོ། །སྐྱེས་བུ་ངན་པ་མ་ཡིན་པས་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་།དེའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟེན་པའོ། །ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྨད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྔགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་གོང་དུ་འགྲོ་བར་བརྩོན་ པའི་ཕྱིར།སྔར་ཞི་བའོ་ཞེས་བསྔགས་ལ། ཕྱིས་ནི་རགས་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་སྨད་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།

或者由于这个禅定，自己认为最高，而把他人视为低下，这也是种种想。过分热衷于言谈，或者过分长时间思虑会使身体疲惫，心也不适合入定，所以过多言谈也是障碍。
此后如果出现光明相和形色相，舍弃内瑜伽的作意，趋入外境，观察诸色，因此这种证悟也是禅定的障碍。这些都应当了知是相应地障碍禅定的所缘和基础，因为它们也是按次第使所缘和基础的相退失。有些则使二者的相都退失。
什么是具喜的禅定？是初禅和二禅的禅定。什么是具乐的禅定？是三禅的禅定。什么是具舍的禅定？是四禅以上的禅定。
什么是修习现法乐住的禅定？是四种现法乐住的加行道所修的禅定，或者是根本定尚未清净、尚未纯熟时所修的禅定。世尊为了入前所未有定而宣说初禅的加行道。
什么是修习得智见的禅定？如经中所说：'比丘善巧极善摄持光明相'，如是配合，这就是从获得天眼的加行道来观察。其中以天眼见诸色、现证，这是见。如经中广说：'知晓这些天神名为某某，种姓为某某'，这是智。
什么是修习慧分别的禅定？是加行道中现证谛理的预流果和诸无碍解的禅定修习。什么是修习漏尽的禅定？是加行道中阿罗汉果的禅定。
什么是具五圣智的禅定？如经中广说：'我的这个禅定是圣者的、无染、无蕴'。由此宣说五种智，即：自性、补特伽罗、清净、果、入定与出定相。
其中'圣'是因为善圣和无漏圣的缘故。'无染'表明是善圣。'无蕴'表明是无漏圣。'非劣士所依'是指被圣佛及其声闻所依止。'为智者所赞'是指被他们所赞叹。'为智者所不呵'是指一直受到赞叹，不像初禅先前因为趣向上进而被赞为寂静，后来又被呵为粗重那样。'寂静'是因为息灭了与之相违的烦恼。

།གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་བཞིན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ལེགས་པར་གཟུང་བ་མ་བརྗེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་བཞིན་དུ་ལྡང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལྡང་བའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་གཟུང་བ་མ་བརྗེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་ལུས་དེ་ཉིད་ལ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པས་སོ། །དེ་ལ་དགའ་བས་ནི་མཉན་པར་བྱེད་ དོ།།བདེ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་མཉན་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་ནི་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྔ་མ་དག་གི་ཚེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གི་ཚེ་ན་ཡང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་སྐབས་སྐབས་སུ་འབྱུང་བར་ཟད་དོ་། །བསྟན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་ནི་དེས་ཅི་ཡང་ཁྱབ་པར་མ་གྱུར་པའམ། ཁྱབ་པར་བྱ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཁྲུས་མཁན་ནམ། ཁྲུས་མཁན་གྱི་སློབ་མ་མཁས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ བལྟ་བར་བྱའོ།།ཁར་བའི་སྣོད་དམ། གཞོང་བུའམ། ཉ་ཕྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ལས་བརྩམས་པའི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །ཁྲུས་ཀྱི་ཆལ་འདག་ཞིབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་མཐུན་པ་ངེས་པར་ འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བལྟའོ།།ཆུས་གཏོར་ཏེ་བརླན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལམ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །ཆལ་གྱི་གོང་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཡིན་པར་བལྟའོ། །དེ་མཉེན་པོ་ནི་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉེན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱི་ནང་བཅས་པར་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །མི་འཐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཛག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ ལ་ཡང་དཔེའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་བལྟ་སྟེ།དེ་ལ་རི་ལྟ་བུ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེའི་སྤྱི་བོ་ལྗོང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་རོ་གཅིག་ཏུ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚོ་བྲན་ནི་ནང་ཡང་དག་པར་དང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་མིག་ནི་གློ་ ནས་ཆུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།བཀོད་མ་ནི་ཆུ་གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་བསྟན་ཏོ། །མཉེན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མ་ཁྱབ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་ འཆད་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་ལ་ཡང་དཔེའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། དེ་ལ་དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ནི་ཨུཏྤ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ལུས་ཀྱང་དགའ་བ་མེད་པའོ། །རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཆུ་ལྟ་བུའོ།།དགའ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦུབས་ནུབ་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བཞི་པ་ལ་ཡང་དཔེའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། མཚུངས་ པར་ལྡན་པས་ཏེ།ས་འོག་མའི་སྐྱོན་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བས་རང་གི་ས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་རོ་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'殊胜'，是因为不会被自身烦恼所染著。
所谓'获得极为清净之道'，是因为获得永不退失之道。
所谓'获得心相续一性'，是因为获得无寻无伺地。
所谓'现法乐'，是因为今生安乐而住。
所谓'后世异熟乐'，是因为能获得无余涅槃之乐。
所谓'正念而入'，是因为不忘失善取禅定之相。
所谓'正念而出'，是因为不忘失善取出定之相。
什么是具足五支之禅定？此中比丘于此身中，离生喜乐，是属初禅地。
其中以喜遍满，以乐周遍。在修行究竟作意时则普遍充满。在前前作意时则令满足。在彼等时喜乐仅是间断生起。
既非显示亦非圆满。在修行究竟果位作意时，无有彼所未遍及或应遍及者。
其中应如浴师或善巧浴师弟子般观察瑜伽行者。
所谓瓦器、木盆或浴巾，应观为离欲所生喜乐之教授开示。
所谓细致浴粉，应观为与之相应的出离等分别。
所谓洒水润湿，应观为分别清净之道。
所谓粉团，应观为身体。柔软是因具喜。具柔软是因具乐。
所谓内外遍满，是显示相续不断具足喜乐。
所谓'不散'，是因为不散乱。
所谓'不漏'，是因为无烦恼故不受用。
第二禅中亦有譬喻差别，应知其中山喻有寻定。其顶平坦喻第二禅无寻，因于所缘专一胜解故。
小池喻内心清净故。泉水喻从旁涌出之水。
喷泉喻向上涌出之水，此二依次显示喜与乐。柔软等差别如前。
所谓'无不遍'，是因相续不断修习故。
第三禅中亦有譬喻差别，其中无喜之乐如青莲等。与之相应诸法及身亦无喜。
无寻无伺定如水。喜为极喜，因无彼故说'沉没'。
第四禅中亦有譬喻差别。其中所谓'以清净心'，是与舍念清净相应，因为已超越下地过患故。
所谓'遍净'，是因善法不为自地烦恼所染著故。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་བདག་ལས་དཔེ་བླངས་ཤེ་ན། དེ་ནི་བརྟགས་པ་བག་ཡོད་པའི་རང་ བཞིན་ཅན།སེམས་ཤིང་འཇལ་ལ་རྟོག་པ་སྟེ་དེ་ནི་འདུ་བ་དང་འགོད་པ་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་ནི་བརྟགས་པ་བག་ཡོད་པར་འཇུག་པ་སྟེ། །དོན་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་བརྒྱད་ཀྱིས་བཏགས་པའམ། མི་ དགུས་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲ་བའི་ཕྱིར།ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པས་མི་ཚུགས་པར་སྟོན་ཏོ། །མགོ་རྐང་བཅས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་སྲབ་མོའམ། ཡང་ན་སྒྲེ་བོར་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་འདི་གཉིས་ལས་ཚུགས་པར་འགྱུར་བས་ན་དེ་གཉི་ག་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་དག་ པའི་སེམས་དེས་དེ་ཁྱབ་པས་ན་གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་ཡིན་ཏེ།གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ནས་འབོད་པ་དང་། སྨད་པ་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་གྱིས་ངན་དུ་སྨྲས་པ་དང་། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམས་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་ལ་ཡང་དཔེའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ མཚན་མ་ཉིད་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པར་ཟད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དུས་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །གང་གིས་སོ་སོར་རྟོག་པ་དེ་ལ་ཡང་སོ་སོར་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེའི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །འཕགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་གང་ཡིན། ཡན་ ལག་ལྔ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གཞག་ཅེ་ན།བསམ་གཏན་བཞི་པོ་རྣམས་སུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་བཞི་པོ་དག་གི་སྐབས་ལས་ཡན་ལག་ཏུ་གཞག་ པ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྐབས་ལས། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ལྔར་གཞག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་བཞི་པ། འཕགས་པའི་ ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུ་དང་བཅས་ཡོ་བྱད་དང་བཅས་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ལ་དགེ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་འཕགས་པས་འཕགས་པའོ། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་དག་ནི་དེའི་རྒྱུ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་ པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་།ཡང་དག་པའི་འཚོ་བའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་གསུམ་ནི་ཡོ་བྱད་དོ། །དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི་འཕགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ རྒྱུ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།ཡོ་བྱད་ཅེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་མཐུན་མཐུན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གོ་རིམས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ལྔ་པོ་དག་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་གསུམ་པོ་དག་ཡོ་བྱད་དོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཇི་ལྟ་བར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ནི་གནོད་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཡང་དག་པར་རྟོག་གོ། །དེས ན་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པས། དེའི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལོག་ པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་སྤངས་ཏེ།དེས་དགེ་བའི་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་ནས། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྤོང་བའི་ཕྱིར།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ལམ་གྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བསྐྱེད་དོ།

若问为何以居士为喻，是因为他具有审慎谨慎的本性，思虑权衡而深思熟虑，对于聚集和安排无所不知。同样，获得清净的第四禅定者，是以审慎谨慎而入，明了一切义理。
所谓'八人所织'或'九人所织'，是说因其坚固，表明蚊虫等无法侵害。'具足头尾'是说，无论是过于单薄或过于粗糙的过失，这两种过失都会使其受损，故说无此二过。
同样，以清净心遍及一切，故不为一切动摇所侵扰，能忍受寒热、呼喊、诽谤、他人恶语以及身心诸受。
第五亦有譬喻差别，'善于观察相'者，应知如前所说已尽，即观察三世诸行。'于能观察者亦复观察'，此为其摄义。
若问何为圣定，如何安立五支？于四禅中诸圣者一心专注及观察时所生者，即是圣定。从现法乐住四者之处安立为支分，从缘起观察之处，为断余结而立五支，如是应当了知以二种方式安立。
什么是具因具资具的圣正定？其中，以善及无漏故为圣。五道支是其因：正见、正思维、正语、正业、正命。正见、正精进、正念三者是资具。世尊将此等合而为一说：'七道支是圣正定之因，亦是资具'，应知彼等相顺。
其中，因为是前行次第故，五者是因；因为是定的资具故，三者是资具。
若问正见如何为前行？知世间有阿罗汉正行者后，生起出离欲乐，获得正见后，随即思维在家是过患而出离。因此出家后，清净戒律与生计，由此生起正语、正业、正命。
彼之正见等诸法的违品即邪见等前已断除，依止并安住于彼五善法，为断其违品诸法，从他音声因所生而生起闻所生正见。为断其违品诸法，依于闻所生，以观察方式生起思所生道资粮。

།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེད་དེ་དེས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེས། ལོག་ པར་ལྟ་བ་ལ་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བར་ཡང་དག་པའི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་དོ།།གང་གིས་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་སྤོང་བ་དང་། ཆོས་དེ་དག་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི། དེའི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཡང་ཚུལ་ གྱིས་བསྟན་ཏོ།།གང་གི་བར་སྐབས་སུ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་བར་སྐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཚེ། ལོག་པའི་རྩོལ་བ་དང་དྲན་པ་ཡང་སྤོང་ལ། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་དྲན་པ་ཡང་རྫོགས་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་སྤོང་བ་དང་། རྫོགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་འཕགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དང་།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཚེ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །ཡང་ དག་པའི་ལྟ་བ་དང་།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟེ། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་འཕགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚེ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། སློབ་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་མཐའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དང་། སྙིང་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་ ནོར་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་ཏེ།གང་གིས་ཀྱང་མི་ཆོད་ལ་ཐམས་ཅད་ཆོད་པ་བཞིན་དུ་འདིར་དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་ལུས་འདི་ཉིད་ལ་ཞེས་མདོ་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། མཐོང་བ་ ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཏེ།བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོ་དང་། སྤང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། སྤངས་པ་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་ལུས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ དང་པོ་ནི།མི་སྡུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནང་གི་ལུས་ཀྱི་མི་སྡུག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཉིད་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀེང་རུས་ཀྱི་ མིའི་བར་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ཀྱི་མི་སྡུག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་མི་སྡུག་པ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་བརྟགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལྷག་པར་རྟོགས་ཤིང་ལྷག་པར་རྟོགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པའི་རྣམ་ པའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།མི་སྡུག་པ་དང་པོ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་གནས་ཤིང་འདུག་པའི་མི་སྡུག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ་། །ཕྱི་མས་ནི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། ལུས་འདི་ཡང་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། འདི་འདྲ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། ཚེ་རབས་བརྒྱུད་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ།

依靠思所生起而生起修所生，由此正见，如实了知邪见为邪见，正见为正见，如实通达乃至正命，为了断除邪见等和圆满正见等而生起精进。
能断除其违品并圆满诸法而如实修行者，即是其正念。由于此念也是三摩地的支分，故也以方便宣说为三摩地。
在其间断除邪见等并圆满正见等时的加行道时，也断除邪精进和邪念，也圆满正精进和正念。
与断除和圆满同时，圣者的正三摩地也得以圆满。其中以先行的智慧修学增上戒。依靠从他音声所生的作意以及增上戒学处二者，于加行道时生起增上心和增上慧学处。
其中正念即是增上心学处。正见和正精进即是增上慧学处，此三学处于圣者正三摩地时得以圆满。
何为金刚喻三摩地？是一切有学道最后的三摩地，因其最胜、最主要、最精要、不为随烦恼所胜、不为烦恼所胜，故称为金刚喻。譬如金刚是一切珍宝的精要，不为他物所断而能断一切，此中称其与金刚相似。
何为五种现见等持？如经中广说'于此比丘于此身'等。彼等现见等持即是现见等持诸法，是修所断的对治、断除对治及断除后的观察，应知这是它们的总摄。
其中第一，依靠不净作意所生的念住，为了令欲贪不生起而观察内身不净。第二，依此为了令其不生起而观察乃至骸骨的外身不净，如此即观察一切不净。
其中'渐次观察'是指超越青瘀等观察的次第之义。初不净是观察住于内身的不净。后者是了知法性，即广说'此身亦具如是法性，当成如是'。
所谓观察识流即是观察其生灭，从相续转生结生相续而观察行缘识。

།སྐད་ཅིག་པ་བརྒྱུད་མར་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །ཉིན་མཚན་དེ་དང་དེ་དག་དང་། སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་འདས་པ་ལས་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་མང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ གཞན་སྐྱེ་ཞིང་གཞན་འགག་པར་སོ་སོར་རྟོག་གོ།།དེ་ལ་སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀ་ལ་གནས་པ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཁོ་ན་ལའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་སོ་ སོར་རྟོག་སྟེ།འདི་ནི་དེ་དག་གི་སྤོང་བའི་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། གོང་མའི་ འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ལ་།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། འདུ་ཤེས་ནི་ནད་ལྟ་བུའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་འབྲས་ལྟ་བུའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ ཟུག་རྔུ་ལྟ་བུའོ་སྙམ་ནས།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ། འདུ་ཤེས་ལ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་ཞིང་འདུ་ཤེས་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་མི་ཕྱོགས་པར་གནས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ་སྙམ་ནས་འདུ་ཤེས་ མེད་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་འགག་སྟེ།འདིར་སྐྱེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཡང་འཇུག་ལ་ལྡང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེར་སྐྱེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་ནས་གནས་དེ་ནས་ འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན།འཕགས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་། ཡང་ན་འགོག་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་དེའི་གོང་དུ་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་དེ།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བསྐྱོད་ནས་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་འགགས་པའི་སེམས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །འགོག་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།འགོག་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཆོས་གཉིས་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ནི་གང་ཡིན། ལྷག་མཐོང་ནི་གང་ཡིན། དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ན་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཞི་གནས་ ནི་དོན་འདིར་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བརྒྱད་ལ་བྱའོ།།ལྷག་མཐོང་ནི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་མེད་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གཉི་ག་ཚོགས་ན་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ན།འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་རིམ་གྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དཔྱོད་པ་དང་གནས་པ་འདི་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་དཔྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ནི་གཏམ་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བྱ་བ་དག་གི་འདུ་བྱེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ གནས་པ་རྩོམ་པ་དེའི་ཚེ།དེ་དག་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མན་ཆད་དུ་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མཐར་གྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ལྡང་བའི་ཚེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པ་འབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།

从相续的刹那连接中，分别观察有贪欲和离贪欲等各种形相。从经过了那些日日夜夜、刹那、须臾、片刻之后，分别观察多种不同形相中其他生起和其他灭尽。
其中，未离贪欲的有学，分别观察安住于两种世间。已离贪欲者，则唯安住于彼世间。阿罗汉则分别观察不住于任何处，这是他们的断除分别观察。
胜处和遍处的等至已如前所说。无想等至是已离遍净天的贪欲，未离上界贪欲，以出离想为先导的作意而灭尽心和心所法。
若问如何入定？认为'想如病，想如疮，想如刺'，入第四禅定，修习不趣向于想的作意，对所生起的想都不趣向而住，想着'此无想是寂静的，此是殊胜的'，如是专注于无想，以如此次第因远离一切所缘而心灭。
生于此处者能入定也能出定。生于彼处者唯是入定。他们生起想后即从彼处命终。
什么是灭尽定？已离无所有处贪欲，以寂止想为先导的作意，灭尽心和心所法。
若问如何入定？圣者已离无所有处贪欲，或入于无相非想非非想处，或入于无相灭尽处。其中入于非想非非想处时，更加舍心，从非想非非想处出定后，心于正灭所缘而灭。入于无相灭尽处亦复如是。
入灭尽定时须善修两法：止和观。其中何为止？何为观？如何善修此二者？
此处止是指八种次第等至。观是指圣者智慧。因缺一则不能入定，二者具足则成善修。
入灭尽定时，三种行如何次第灭尽？即寻思和安住二者。其中在寻思安住时也有言说，因为有初禅的作用行。
当开始安住时，为入第二禅以下次第等至，故渐次灭尽。出定时亦当如是观察相违。

།འགོག་པ་ལ་སྙོམས་ པར་ཞུགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགག་པར་གྱུར་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་ཇི་ལྟར་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཕྱིས་དེ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན། འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་སྙམ་པའམ། ལྡང་ངོ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་མི་སེམས་ཤེ་ན། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་ནི། མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སེམས་འགག་ལ།ལྡང་བའི་དུས་ན་ནི་སེམས་སྔར་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ཇི་ལྟར་སེམས་དེ་སྔར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེས་རྣམ་པ་དང་། རྟགས་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ལྡང་བ་དེ་ལ་ ཀུན་ཏུ་རྟེན་ཅིང་ལན་མང་དུ་བྱས་ཏེ།དེ་དག་བསྒོམས་པས་ན་རང་གི་ངང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ་ལྡང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །འགོག་པ་ལས་ལངས་པའི་ཚེ། མི་གཡོ་བ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་རེག་པ་གསུམ་ལ་ཇི་ལྟར་རེག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་དེ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་ཤས་ཆེར་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་།ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གིས་ལྡང་བའི་ཚེ་གོ་རིམས་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རེག་པ་གསུམ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ སྲིད་པ་ལ་དམིགས་པས་ལྡང་བའི་ཚེ་ནི།སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་ངའོ་སྙམ་པའམ། འདི་ལྟར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་བས་ན་མི་གཡོ་བའི་རེག་པ་ལ་རེག་ཅེས་བྱའོ། །ཡུལ་ལ་དམིགས་པས་ལྡང་བའི་ཚེ་ནི། འདོད་ཆགས་ཅི་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། ཞེ་སྡང་ཅི་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། གཏི་མུག་ཅི་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་རེག་པ་ལ་རེག་ཅེས་བྱའོ། །འགོག་པ་ལ་དམིགས་པས་ལྡང་བའི་ཚེ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་ཏེ། དེ་བས་ན་མཚན་མ མེད་པའི་རེག་པ་ལ་རེག་ཅེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙམ་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ ཤིག་ཅེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་མལ་ཆ་དང་།སྟན་དབེན་པ་དག་ལ་གནས་ཏེ། དགོན་པ་ན་གནས་པ་ནས། འདུག་པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ། དྲན་པ་མངོན་དུ་བཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་སྟེ། དེ་ནི་ལུས་དབེན་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་ གནས་ནི།ནང་གི་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་དབེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ནི་ནང་དུ་སེམས་ཞི་གནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ནི་ལྷག་མཐོང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྒྲུབ་བོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་ཚད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྟག་འགྲུས་དང་། དྲན་བཞིན་དུ་སྒོམས་ཤིག་ཅེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་པ་མཛད་ནས། དེའི་བསྒོམ་ པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་དག་གོ། །རྟག་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། མཁས་པར་བྱེད་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་ཉེ་བར་ གནས་པའི་སེམས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཅེ་ན། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། དྲན་བཞིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །རྟག་འགྲུས་ནི་གཉི་གའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་བྱེད་དོ།

如果入灭尽定的心和心所灭尽了，为什么识不会与身体分离呢？因为有执持色根的识种子的阿赖耶识并非不存在，这是之后生起的法性。
入灭尽定时，为什么不会想'我入灭尽定'或'我从定中出'呢？因为入定时无功用心即灭，出定时心已先灭的缘故。
那么他是如何预先修习这个心呢？他依靠相、标志、特征来入定和出定，多次修习，由于修习这些，自然能入定和出定。
从灭尽定出定时，如何触及不动、无所有、无相三种触呢？从这个等至出定时，主要以缘于有、缘于境、缘于灭尽三种所缘而出定，以这些出定时，正是按照这个次第触及三种触。
其中以缘于有而出定时，心不动摇，不作'我'想，也不想'将如此这般'等等，因此称为触及不动触。以缘于境而出定时，不生任何贪欲，不生任何嗔恚，不生任何愚痴，因此称为触及无所有触。以缘于灭尽而出定时，由于不作意一切相而缘于无相界，因此称为触及无相触。
禅定、解脱、三摩地、等至已经解说完毕。
世尊说:'比丘们，为了内心寂止，应当精进于内正止。'对此，住于寂静的卧具座具，从住于空闲处乃至端坐等广说，安住正念，这是内正止，这是身远离。内心寂止是内心安住九种状态，这是心远离。
其中内正止是成就内心止，内心寂止是成就观，观是对已经清净的诸法如实明了。
世尊说:'比丘们，应当精进而具念地修习无量定。'对此，教示'修习定'之后，显示其三种修习。
其中'无量'是指四无量。'精进'是指恒常作意和善巧作意称为精进。'具念'是显示安住于四念住的心。
为什么显示三种修习呢？圆满有世间和出世间两种，其中修习无量成就世间圆满，具念成就出世间圆满，精进则令二者神通迅速。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་བསྟན་ཏེ། བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་གསུམ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །གཞན ཡང་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དྲན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་མོ། །རྟག་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་གཉིས་མྱུར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ལམ་མོ། །གཞན་ཡང་བསོད་ནམས་སུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་། མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་།དེ་གཉིས་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། སྔར་ཞི་གནས་ལ་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་བསྒོམས་ན་ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་ འགྱུར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཁས་པ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མི་མཁས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་མདོའི་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གང་གསུངས་པ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཁས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མི་མཁས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མི་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ མཁས་པ་ཡིན་ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་མཁས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་[(]བ་[,]པ་[)]དང་ལྡང་བ་ལ་མཁས་པ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་ནི་མི་མཁས་པའོ། །གཉི་ག་ལ་མཁས་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་ག་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་མི་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འདི་དག་ནི། གང་དུ་གང་འོས་ལ་དེར་དེ་བཞིན་དུ སྦྱར་བར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཁས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མི་མཁས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མིང་དང་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་ལས་ཤེས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་རྣམ་པ་དང་རྟགས་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་སྙོམས་པར་ འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མི་ཤེས་པའོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་མཁས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ལ་ལའི་རྣམ་པ་དང་། རྟགས་དང་མཚན་མ་གང་དག་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཤེས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཀྱང་། བདག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་དང་འདི་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་མིང་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལས་ནི་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་དང་། སྟོང་དེ དག་ཀྱང་ཡོད་ལ།ནམ་སངས་རྒྱས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་དག་ལས་མ་ཐོས་སམ། ཡང་ན་བདག་ཉིད་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ། བདག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་དང་འདི་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་སྙམ་དུ། དེ་དག་གི་ མིང་དང་ཚིག་དང་།ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི་མི་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གནས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དང་། རྟགས་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ལེགས་པར་བཟུང་སྟེ། དེ་དག་ལེགས་པར་བཟུང་བས་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྙོམས་པར་ ཞུགས་ཏེ་འདུག་ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྡང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་རྣམ་ པ་དང་།རྟགས་དང་། མཚན་མ་གང་དག་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། འདི་ལྟ་ བུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ།ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། བྱ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལྡང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་ལས་སོ།

因此在这二者之间宣说彼等，所应宣说者唯有此三种而已。复次，所谓'无量'是止道之所显。所谓'正念'是观道。所谓'精进'是速疾圆满此二者之道。
复次，显示为趣向福德之道、趣向涅槃之道，及速疾成就此二者之道。先于止道圆熟之后，若修习具足观慧之二种三摩地，则能如实照见诸所知。
世尊于经中偈颂所说：'有禅修者善巧三摩地，而不善巧等至'。云何为善巧三摩地？由于善巧空性等三种三摩地故。云何为不善巧等至？由于不善巧胜处、遍处及灭尽定等至故。
云何为善巧等至而不善巧三摩地？即善巧十遍处等至乃至无想等至之入定出定，而不善巧三种三摩地者是。善巧二者即善巧此二故。不善巧二者即不善巧此二故。如是所说诸三摩地，应当随其所应如是配合。
复次，所说'善巧三摩地而不善巧等至'者，谓了知三摩地之名句文，而不了知以何等行相、标帜、相状而入定。
云何为善巧等至而不善巧三摩地？譬如有人了知以何等行相、标帜、相状而入诸定，如是入定已，然不了知'我入如是如是三摩地'之名句文。
菩萨有百千等至三摩地，若未从诸佛或已到彼岸之殊胜菩萨处闻，或自身未成为到彼岸之殊胜者之前，虽作'我入如是如是三摩地'之想，然不了知彼等名句文聚。
何为安住？谓善持以何等行相、标帜、相状而入定，由善持彼等故，随欲住多久即能安住多久，亦不从彼三摩地退失。等至之安住与不退失此二种相，名为安住。
何为出定？譬如不作意以何等行相、标帜、相状而入定，而作意非等持地分别之身分所不摄、不顺等持地之法，或为作如是事，或为决定事，或为允诺之事，而从彼三摩地出定。
其中如是事者，即法衣、钵盂、资具等事。

།དེ་ལ་ངེས་པར་བྱང་ནི། བཤད་ པ་དང་།གཅི་བ་དང་། བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པ་དང་། བླ་མ་ལ་རིམ་གྲོ་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་སྟེ། དེས་ཕ་རོལ་ལ་ཁས་བླངས་པས། འགའ་ཞིག་ཏུ་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོག་ཅིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། རགས་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། ནད་དང་། འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དང་དེ་ལས་རྣམ་པ་གང་དག་ཡོད་པ་རྣམས་སོ། །རྟགས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གང་དག་གིས་དེ། བདག་ནི་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་།འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྟགས་རྣམས་དེ་ལ་འབྱུང་བའམ། དེའི་སློབ་དཔོན་གང་ཡིན་པ་དེས་ཀྱང་འདིས་ནི་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་།འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དེ་དག་ལས་ཤེས་པར་འགྱུར་བའོ། །མཚན་མ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མཚན་མ་གཉིས་ཏེ། དམིགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གཞིའི་མཚན་མའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལུས་ཏེ། དམིགས་པ་གང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །གཞིའི་མཚན་མ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་གང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཐུན་པའི་མན་ངག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་སོགས་པ་སྟེ། བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའི འདུན་པ་དང་།སྐྱོ་བའི་སེམས་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་མིའམ་མི་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་ལས་གྱུར་པའམ། བྱེད་པ་ལས་གྱུར་པས་མ་བསླངས་པའོ་། །ཉམས་བདེ་བ་གང་ཞེ་ན། གལ་ ཏེ་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པས་མངོན་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ།ཆུ་བཞིན་དུ་བགག་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཞི་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན།དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཅི་བདེ་བར་བྱ་བར་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་ཉམས་བདེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཉམས་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་པས་མངོན་པར་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨོན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་པས། ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་བསྡུས་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་གཏོད་པ་སྟེ། དེའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་དུ་འཕྲོར་མི་སྟེར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆུ་བཞིན་དུ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྡུས་པ ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།འོག་མ་ནི་རགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་མཐོང་ལ། གོང་མ་ནི་ཞི་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་མཐོང་བའོ། །ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པ་ནི། འཕགས་པའི་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མི་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དང་། གང་ཟག་ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡང་མི་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ།།མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྒྱས་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱའོ།

对此确定的修习是：讲说、大小便、托钵等行为以及对上师作承事。对此所作承诺是如此：为了某事而立誓，由于对他人承诺，而在某处实践修持等。或者，为了想入其他等持而从此等持中出定。
其中诸行相是什么？如所缘般思维并入定，即粗重、寂静、病、疮、刺痛、无常等行相，即彼彼等持中所有诸行相。
诸相是什么？当趣近等持、真实趣近时，由彼等相能知：'我不久当入如是如是等持'或'我正在入定'的等持诸相生起，或其上师也由此等了知'此人不久当入如是如是等持'。
诸标志是什么？有二种标志：所缘标志与所依标志。其中所缘标志是分别之体，即以何所缘而入定。所依标志是以何等持资粮而入定，即如相应教授及等持资粮等，具足修习的欲求、厌离心、了知散乱与不散乱而专注其心，不被人或非人的声音所引发或行为所引发。
何为安适？若其等持是有行造作所摄，如水遮止，非法尔所摄，非寂静，非殊胜，未得轻安道，心相续成一性非思择，则其等持于随意安住中非为安适。与此相反则为安适。
何为有行造作所摄？以具愿欲的思心所摄持外散之心，正安置于彼等持中，如是作意是有功用而趣入。如何不令外散，如是即如水遮止。
何为法尔所摄？见下地为粗重法性，见上地为寂静法性。寂静、殊胜、得轻安道、心相续成一性思择，如具足五种圣智的等持。
何为行境？由于不知等持境以上的等持，如入初禅者不见二禅，如是也不知殊胜根器及补特伽罗。
何为成就？即广说文字之义摄为略义，及圆满殊胜功德。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཕན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ དང་།དགའ་བ་དང་། གུས་པ་དང་། དད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། དབང་པོ་སྡོམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། བདེ་བ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ ཆད་དེ་།བདེ་བར་གྱུར་ན་སེམས་མཉམ་པར་གཞོག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཕན་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕན་པ་དང་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས། ལ་ལ་དང་ལྡན་ལ། ལ་ལ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་དང་ལྡན་ཞིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་ལ། དགའ་བ་དང་གུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ཟིན་པ་འཕེལ་བའོ། །འབྲི་བ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན པའོ།།ཐབས་གང་ཞེ་ན། དེ་གཉི་གར་འགྱུར་བའི་ལམ་མོ། །ཞི་གནས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ནི། ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་པ་འབྱོར་པ་ཡོད་བཞིན་དུ། རྒུད་པར་འཛིན་ པ་ཡང་ཡོད་དོ་།།བསམ་གཏན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་མདོ་ལེའུ་བཞི་པ་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཉམས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་གཉིས་སུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དང་། ཉམས་པ་ནི་ རྒུད་པའོ།།ཁྱད་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ནི་འབྱོར་པའོ། །དེ་བདག་གི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་ཉམས་པ་དང་། བདག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་སོ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བསམ་གཏན་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ རྒྱུས་སེམས་དེ་ཞི་བ་དང་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བཏང་སྙོམས་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་འཇུག་ལ། དེ་ཡང་དེ་ལ་མི་མཁས་ཏེ། དེ་དེའི་གནས་སྐབས་སུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ལས་ནི་འདས།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་ནི་མ་ཐོབ་ནས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་ཉམས་སོ་སྙམ་ནས། དེ་ལས་སེམས་དེ་གཏོང་བར་བྱེད་དེ། བསམ་གཏན་པ་དེས་དེར་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ན། ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ན་ལ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནད་མེད་པར་མཐོང་བ་ནས་རྒྱས་པར་ བདག་མེད་པའི་བར་དུ་མཐོང་སྟེ།།འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལས་བརྩམས་ནས། ཚོགས་བསགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་དེ་འཕངས་པས། རང་གི་ངང་གིས་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་དག་གིས་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པར་གཏོགས་པའི་བར་དུ་གང་དེ་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི། དེ་ལ་ནང་དུ་སྣང་བ་ནས། རྒྱས་པར་བདག་མེད་པའི་བར་དུ་སྣང་བའོ། །འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ ལ་བརྟེན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དེ་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕན་པ་ནི་། རྟེན་དང་བཅས་པར་ཉམས་སོ་སྙམ་ནས། དེ་ལས་ཡིད་ཟློག་ པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཉམས་པ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤང་བར་བྱའོ།

什么是有益于禅定？即是：知惭、有愧、欢喜、恭敬、信心、如理作意、正念、正知、守护诸根、守护戒律、心无执著等，乃至安乐为止。如经中所说：'若得安乐，则心能平等安住'。与此相反者，应知为无益。
关于有益与无益，是这样的：对于知惭、有愧等这些功德，有人具足一些，有人不具足一些。如具足惭愧，而不具足欢喜恭敬等，如是广说。
什么是增长？即已获得的禅定增长。什么是减退？即从禅定退失。什么是方便？即导致这两种状况的道路。
止、摄持、舍，应当如前所说的止等相而了知。有些禅修者虽有成就，却执著于退失。
在《禅定者分别经》第四品中有详细阐述。其中，应当了知从禅定退失和殊胜进展这两个时期的颠倒：退失之道和退失是衰退，殊胜进展之道和殊胜进展是成就。
为何会执著'我的离生喜乐已退失，我的禅定已完全退失'？在此，禅修者由于修习，其心变得寂静调柔，因与舍相应，从初禅进入第二禅近分定。然而他对此不熟练，在这个阶段已超越初禅地的喜乐，却未获得第二禅地的喜乐，于是他想：'我的离生喜乐已退失。'因此舍弃那个心境。这就是禅修者应当了知的颠倒。
当从禅定退失时，应如何了知颠倒？在此，有人获得初禅等至后，见涅槃为无病乃至无我等。缘于这种想的作意，积集资粮。依靠圆满的涅槃资粮，由此因缘推动，自然生起如是想的作意：凡是属于色乃至识的，于他显现为内空乃至无我等。
依靠这种想的作意，其后不再生起世间等至所生的喜乐。因此他想：'我的禅定所生的利益连同所依都已退失。'于是从中退心。如是，禅修者在退失禅定时应当断除颠倒。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཉམས་པ་ན། ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ན་ལ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ཆོག་པར་འཛིན་ཏེ། གོང་དུ་འབད་པར་མི་བྱེད་ལ། དེ་ལ་ཡང་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི། དེའི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཉེ་བའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་རྒུད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་རྒུད་པ་ཡིན པར་འཛིན་ཏེ།དེ་ལ་དེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེས་བདག་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ལ་སྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་ པར་བྱེད་པ་དེ་ནི།དེའི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང་། ཤས་ཆེ་བར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་རྒུད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་རྒུད་པ་ཡིན་པར་ཡང་འཛིན་ཏོ། ། ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། དེས་ཀྱང་དེ་ཕ་རོལ་རྒྱལ་པོའམ། བློན་པོ་དག་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་དོ་། །དེ་དག་ཀྱང་དེ་ལ་བཀུར་སྟིར་བྱེད། བླ་མར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ན་། དེ་དང་ལྡན་པར་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་དེ་ནི་དེའི་འདོད་པ དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ།དེས་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཉམས་པ་ན། བསམ་གཏན་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གཉིས་ཀ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ དང་པོ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདི་གཉིས་ནི་དུས་གཉིས་སུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདི་དག་གི་གཞི་ལས་ལེའུ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་བརྟག་པ་བཞི་པས་། རྣམ་ པ་བཞིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྟག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བརྟག་ཅེ་ན། འདི་ནི་ངན་པའོ། །འདི་ནི་མཆོག་གོ། །འདི་ནི་ཆེས་མཆོག་གོ། །འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བསམ་གཏན་པ་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ལངས་ནས་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་འདོད་དེ། དེ་རྣམ་པ་དང་། རྟགས་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ལངས་ན་ཡང་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ཚེ་བསམ་གཏན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ངན་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་པ་ལངས་ནས་། བསམ གཏན་དང་པོ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཐོས་ལ།དེ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་མཚན་མ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཤིན་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཡང་དེའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་དེ་མི་བརྗེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །དེའི་བསམ་གཏན་པས་བདག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཁྱད་པར་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་ལ། ངེས་པར་འབྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི་གནས་པས་ན། བདག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ལངས་ནས། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཐོས་ལ་དེ་ཐོས་ནས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དེའི་ཚེ་འདི་སྙམ་དུ་རྟོག་སྟེ། བདག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར། གནས་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ངེས་པར་འབྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བས་ན་ཆེས་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ།

如果从禅定中退失，应当如何如实了知？在此，有些人满足于初禅的等至，不再向上精进，而且对此生起贪著，这就是与欲界相应的想和作意，因为这是接近欲界的等至，由此会退失，这是其衰退。对此也应当了知是衰退，应当如实了知这一点。
又有人获得禅定等至后认为：'我已获得禅定等至，而他人则不然'，如此赞叹自己贬低他人，这是与欲界相应的想和作意。由于这使得烦恼增长扩大，因此会从禅定中退失，这是其衰退，对此也应当了知是衰退。
又有人获得禅定等至后，以此使国王或大臣生起信心。他们也对此人恭敬尊重，当他从禅定中出定时，对此生起追忆，这是与欲界相应的想和作意。由此使烦恼增长，如前所述。
如是，当从禅定中退失时，修禅者应当如实了知。两种如实知见都是与第一种颠倒相反，应当了知。这两种如实知见应当在两个时期了知，从颠倒和如实这些基础上成为四章。
修禅者的分别观察第四，以四种方式说明此禅定是退分、住分、胜进分和决择分，如何观察呢？即是说这是劣、这是胜、这是更胜、这是最胜，应当如是次第配合。
如何配合呢？在此，修禅者从初禅出定后不愿再入初禅，不作意其相、标志、特征，而生起与欲界相应的想和作意，如前所说，出定后也追忆贪著，此时修禅者应当观察为劣禅定。
又有修禅者出定后，听闻与初禅相应的法，对初禅的诸相等善加忆持，如是令其所得禅定不忘失而安住，随念与此相应之法是住分。此时修禅者应当了知：我的禅定既不会退失，也不会进步，也不会决择，但因为安住，所以我的禅定是胜。
又从初禅出定后，听闻与第二禅相应的法，听闻后生起与第二禅等至道相应的想和作意。此时他如是思维：我的禅定既不会退失，也不会安住，也不会决择，但因为进步，所以是更胜。

།གཞན་ཡང་བསམ་ གཏན་པ་ལངས་ནས།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཐོས་ལ། དེ་ཐོས་ནས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དེའི་ཚེ་འདི་ སྙམ་དུ་རྟོག་སྟེ།བདག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར། གནས་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཁྱད་པར་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་མོད་ཀྱི། ངེས་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བས་ན། ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ། །མིག་ཀྱང་ཡོད་ལ་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་ནས། ཡིད་ དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དགེ་སློང་གིས་ཆོས་འདི་དག་ཡོད་ལ། ཡོད་བཞིན་དུ་མི་རྟོགས་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་མི་རྟོགས་ན། འདུ་ཤེས་མེད་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གང་གསུངས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་ སློང་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ན།དེས་མིག་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་སུན་འབྱིན་པའི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་མིག་ལ་མིག་ཏུ་ཡང་འདུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ལ། འདུ་ཤེས་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་ཆོས་ སུ་འདུ་ཤེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།འདུ་ཤེས་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའམ། ཀུན་འབྱུང་བའམ། ནད་ལ་སོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། དེས་ཆོས་དེ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་ དོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་ལ་ཇི་ལྟར་མི་རྟོགས་ཤེ་ན། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་ལ་ཞི་བའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིར་འདུ་ཤེས་མེད་པར་འདོད་དོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པར་འདོད་དོ། །ལམ་ནི་བཞིར་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་འདུག་ནས་ཆོས་རྣམས་ རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་དེ།འདི་ལ་དགེ་སློང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོབ་ལ། བདེན་པ་ནི་མ་མཐོང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པས་ཀྱང་བྱང་བར་བྱས་ནས། དེ་འདུག་མ་ཐག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ ཐོབ་སྟེ།དེ་འདུག་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་འཇོག་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་ནི་གཉི་ག་ཐོབ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉི་ག་འདྲེས་པར་གྱུར་ ནས།མཉམ་པར་ཟུང་དུ་འཇུག་གོ། །བཞི་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ནས་ཐོབ་ལ། དེས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པས་བྱང་བར་མ་བྱས་ཏེ། དེ་སྟོན་པའམ་ཡང་ན་བླ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་བདེན་པ་རྣམས་སམ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་ མ་སྤང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་ཉན་ཏེ།ཡང་ན་ནི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དགེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཆོས་ཀྱིས་བསྐྱོང་ བས་ཟིན་པའི་སེམས་དེས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་འདུག་ནས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་པས་སེམས་དེ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ལམ་བསྟན་པ་དང་པོ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་བསྒྲུབས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་དང་གསུམ་ པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྒྲུབས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་ཏོ།།བཞི་པ་ནི་གཉི་ག་བསྒྲུབས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་དག་པ་གཙོ་བོ་ནི་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

此外，禅修者起身后，听闻宣说与苦等谛相应的法，听闻之后，与苦等谛相应的想作意，顺决择分于此生起。那时他这样思维：'我的这个禅定，既不会退失，也不会停滞，也不会进步，但会决择，所以是最殊胜的。'
虽然有眼也有色，乃至有意也有法，然而比丘虽有这些法，有而不了知，有想而不了知，何况无想？如所说是什么呢？在此，比丘修得初禅而安住时，他被厌离的胜解所胜，从眼到法都被胜解所胜，他于眼不作眼想，但有想。乃至于法不作法想，但有想。
如何是有想？于眼等作苦想、集想、病等想，他不从自相方面了知这些法。乃至无所有处也是如此，这是无漏作意。
如何于无想不了知？因为不作意一切相，作意于寂灭的灭尽定，远离一切相的想，此处认为是无想。灭尽定中一切想都不生起，这也认为是无想。
道有四种，如何呢？如是安坐而分别诸法、善巧分别：此中有比丘已得初禅等，但未见谛；他通过听闻正法，以多闻熏习后，一坐之间依止那个禅定而了知苦等谛。他依止增上心而修增上慧。
又有从苦到道如实了知，但未得初禅等；他一坐之间摄心，但不作法的分别。他依止增上慧而修增上心。
第三是两者都得，他的止观二者相融，平等双运。
第四是先前已得初禅等，但未经听闻正法和多闻熏习；他从导师或任何上师处听闻诸谛或为断余结而听法，或者证悟诸谛，或者证得阿罗汉果。他也能通达广大善妙的决定出离喜，以此受法护持的心而趣入。
如是安坐后，以禅定等持的安住令心安住。其中第一种道的宣说是从修习见道开始宣说的。第二和第三是从修习修道开始宣说的。第四是从两者修习开始宣说的。清净的主要有四种，因为是成为清净的主要因素。

།རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གང་། གཙོ་བོ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཐོབ་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་གང་གིས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི གཙོ་བོའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་གང་། ཕན་འདོགས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་ལ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་ཏེ། སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་ལ། ཆོ་ག་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ དག་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །གང་དེའི་ ཡུན་རིངས་པོ་ནས་གོམས་པས་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྲུངས་ཏེ།གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལ་དེའི་ངང་ཅན་དང་། དེའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕན་འདོགས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའམ། བསམ་གཏན་བཞི་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མན་ཆད་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕན་འདོགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཡིན་པ དང་།དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདུ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་གང་། ཕན་འདོགས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་ལ། དེས་ སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་གྱི་བར་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕན་འདོགས་པ་ནི་དེ་དུས་གཞན་ ན་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་གང་། ཕན་འདོགས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།།ཕན་འདོགས་པ་ནི་དེ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གནས་ཀྱང་ཚེ་འདིའི་བདེ་བར་གནས་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཞུགས་པས་དུས་དུས་སུ་མཚན་མ་ལྔ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་མདོ་ ལས་བྱུང་བ་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྩོན་པ་ནི། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མི་དགེ་བ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་དུ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་བར་ཆད་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རྟོག་པ་སྤྱོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ བྱེ་བྲག་གིས་གང་ཟག་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།དང་པོའི་ནི་མཚན་མ་གཞན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྟོག་པ་དེ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་པའི་ནི་རྟོག་པའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རམ། དྲན་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་དྲན་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན།ནང་དུ་སེམས་འཇོག་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གང་ཟག་གསུམ་པའི་ནི་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དང་པོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ན། དེས་ཇི་ལྟར་རགས་པ་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཕྱིར། མཐར་ གྱིས་རྟོག་པའི་འདུ་བྱེད་བསལ་བར་བྱའོ།།དེས་ཀྱང་མ་ནུས་ན་རྟོག་པའི་ལམ་རྣམས་དང་། རྟོག་པའི་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་སྐྱོ་བར་བྱེད་ཅིང་འཇིགས་པར་བྱེད་དེ། སྐྱོ་བ་བྱས་ནས། སྐྱོ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ཤས་ཆེར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། རྟོགས་པ་ དང་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་མནར་བར་བྱེད་དེ།ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ནི་གང་ཟག་གསུམ་པོ་དག་གི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ།

什么是清净？什么是主要？凡是获得、证得和成就戒律等，圆满成就和利益，这就是清净。以精进努力使未圆满成为圆满，这就是主要。
什么是戒律圆满？什么是利益？在此，有人住于具足戒律，受别解脱戒律约束，但仪轨和行为范围并不圆满，也不对微细过失生起畏惧，这样的戒律就不是圆满。当这一切具足时才是圆满，这就是戒律圆满。
从长久时间以来，通过修习守护诸根门而安住，乃至于在戒律中成为其性质和自性而安住，应当广说，这就是利益。
什么是禅定圆满？如果获得修行究竟果位或达到第四禅，这就是圆满。低于这个程度就不是圆满。什么是利益？禅定证得之后，越来越清净，以及其禅定不被造作所执取，应当广说。
什么是见解圆满？什么是利益？从他人言教因缘和如理作意中生起正见，由此彻底了知从苦到道，在尚未如实了知真实之前都不是圆满。当如实通达正见时才是圆满。利益是在其他时候以漏尽而广说。
什么是解脱圆满？什么是利益？有学智见所获得的从贪欲等解脱，这不是圆满。无学的才是圆满。利益是无论如何行持和安住，都不会从现世安乐中退失。
经中说：比丘入于心清净应当随时忆念五相。增上心精进即是入于心清净，对此，不善欲等分别念和亲属等分别念会造成障碍。
由于分别念行持的小、中、大差别而有三种补特伽罗：第一种以作意其他相而令彼分别念不生起。第二种由见到分别念过患或不忆念、不作意的缘故。如何做到不忆念、不作意？是通过内心安住等。
第三种补特伽罗，即使用这些方法最初也不能完全不生起，那么他应当如何止息粗重的，并且为了逐渐降伏，应当渐次去除分别念的造作。
如果这样也不能做到，就应当对分别念的道路和所缘境生起厌离和畏惧，生起厌离后，以具有厌离的心多加作意，折磨具有分别念的心，令其断绝。这些就是三种补特伽罗的五种情况。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསེར་བདར་བའི་མདོ་ལས། གསེར་སྦྱངས་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་སྦྱང་བར་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ལྟ་ཞེ་ན། གསེར་ རྣམ་པར་དག་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ་།སྐྱོན་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གར་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱོན་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འབྱུང་ཁུང་ན་འདུག་པའི་གསེར་གྱི་སྐྱོན་རགས་པ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་བསལ་ནས་ཇི་ཙམ་དུ་གསེར་ ཕྱེ་དག་པར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ལུས་པར་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་གར་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། དེ་དག་ཉིད་བཞུ་ནས་གར་བུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ལས་སུ་རུང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། གར་བུ་དེའི་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་རྣམ་པར་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གསེར་འབྱུང་ ཁུང་ན་འདུག་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི།རིགས་ལ་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཞུགས་པ་གང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་གང་ཡན་ཆད་ནས་སེམས་རྣམ་ པར་དག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།གང་ཡན་ཆད་ནས་དད་པ་གང་གིས་མངོན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དད་པ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་དོ། །ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན། དེ་ལ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་ཡོད་དོ་། ། རགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱིམ་པ་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་ནི་གཉིས་ཡོད་དེ། ལས་ཀྱི་མཐའ་མི་དགེ་བ་ལུས་དང་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དགའ་བ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར སོང་བ་རྣམས་མེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་དད་པ་མ་ཐོབ་པའི་སྔ་རོལ་དུ་དེ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ནི། མངོན་པར་བྱུང་བའི་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའོ། །ཉེ་དུ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་མངོན་པར་དགའ་ བར་གྱུར་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་དག་སྤངས་ན། དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་དུ་ཆུད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའོ། །གསེར་ཕྱེ་དག་པར་གྱུར་ལ་གར་ བུར་མ་བྱས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ།གསེར་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནས། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། སེམས་བསྡུ་བ་རྣམ་ པར་དག་པ་སྟེ།རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། གསེར་བཞུ་ནས་གར་བུར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདུ་བྱེད་པས་མངོན་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་སེམས་ཀྱི་ལས་སུ་རུང་བ་སྦྱང་བ་ བྱས་ཏེ་།མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཅི་དགར་བསྒྱུར་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གསེར་གྱི་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་བསྩལ་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་མཚན་མ་གསུམ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བྱིང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་ པོར་དུས་དུས་སུ་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ལ་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་མ་བྱས་ཏེ། དེའི་ཆ་གཅིག་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་མཚན་མ་སྟེ། དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མོ། །དུས་དུས་སུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ནི་གྲུབ་པའི་ལམ་གྱི་ཚེའོ།།དེ་ཡང་ཆ་གཅིག་པུ་བསྒོམ་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། བདེན་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་བྱེད་པས་ན་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཡང་དག་པའི་སེམས་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ལ། དེས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ མངོན་པར་མ་རྟོགས་པ་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཡང་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ལམ་མོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཟག་པ་ཟད་པའི་ལམ་སྟེ། མདོར་བསྡུ་ ན་དུས་དུས་སུ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

世尊在《金喻经》中所说的'如同炼金一般净化心'是如何理解的呢？纯净的金有三种：即远离过失的清净、成块的清净、及适于作业的清净。
其中远离过失的清净是指：去除矿藏中金子的粗、中、细三种杂质，只剩下纯净的金粉。
成块的清净是指：将纯净的金粉熔化成金块。
适于作业的清净是指：清除金块中的脆性等缺陷。
如同金子在矿藏中一样，应当观察住于种姓中而趣入心清净、具有涅槃因缘和厌离因缘的人。
那么从何时起称为趣入心清净呢？从获得能够出离的信心开始。
在居家和出离的阶段中，有三种随烦恼，即粗重等。
其中有两种障碍出离在家生活：一是喜好身语不善业的恶行，二是持有'世间无真正阿罗汉'的邪见，这些在获得信心之前会造成障碍。
欲等分别念会障碍出离的欢喜心。
对亲属等的分别念会障碍持续修习善法的欢喜心。若能断除这些，为了成就相续修习善法，心将得以清净，这是有寻有伺的。
如同纯净的金粉尚未成块，心的随烦恼清净也是如此，因为与金相似。
从寻伺寂静直至证得第四禅而安住，这是心摄持的清净，因为摄于无寻无伺的禅定，如同金子熔化成块。
若非由禅定造作所摄持等广说，这是心适业性的清净，因为能随意转变于所应证知的诸法，如同去除金子的脆性等缺陷。
又说应当作意三种相，是为了对治沉没等过失，应当适时作意止等。
若未熟练止观二者而只修习其一分，会产生沉掉之相，这是加行道。
适时具有舍相，这是在成就道时。
若只修习一分，则不能如实分别缘起和谛理，因此不是灭尽诸漏的正确等持心，也不能证悟尚未证悟的诸谛。
即使证悟了也不能获得漏尽。前二者是禅定圆满之道，第三是依止禅定的漏尽之道。
总之，这是说明要适时作意一切的缘故。

།བསྟན་པ་བསྡུ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་བཞི་ཡོད་དེ། རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བསྟན་པ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ནི། དགོན་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་དང་། ཁྱིམ་གྱིས་སྟོང་པ་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་ནི་དེར་སོང་བས་ཆོས་གཉིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །ཞི་གནས་ཀུན་དུ་བསྟེན་ལ། ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང པོ་ནས།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན། དེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་བརྟེན་པས། སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ་དེ་ལྷག་མཐོང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་ གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལྷག་མཐོང་ཀུན་དུ་བསྟེན་པས་། ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ན་ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ གནས་ནས་བསམ་གཏན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཞི་གནས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་པར་བྱའི། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ན། དབྱིངས་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལ་སྤོང་བའི་དབྱིངས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དབྱིངས་ནི། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤོང་བའོ་། །འགོག་པའི་དབྱིངས་ནི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་སྟེ། འདི་ནི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་ བུའོ།།བསྟན་པ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ནི། སྟོན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནས་དོན་དང་། ཚིག་ནས་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་ནས་ཡི་གེར་མཐུན་ཞིང་མཚུངས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བློ་སྣ་ཚོགས་དུ་མར་ཐ་དད་པར་འདུག་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚིག་དང་པོ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིག་སྔ་མ་རྣམས་ཏེ། གང་དག་གིས་གཅིག་ལ་དྲིས་ལ་གལ་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཅིག་ཤོས་ལ་དྲིས་ན་ཡང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་གཅིག་ལས་ཕུང་པོ་རྣམས་བརྩམས་ཏེ་དྲིས་ལ། ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་གཞན་ལས་བརྩམས ཏེ་འདྲི་ན་ནི།ཚིག་སྔ་མ་རྣམས་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བཅོ་ལྔ་པ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ས་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་ལྟ་བུའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི ཆོས་རྣམས་ཏེ།སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་མ་ཟིན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་དེ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པར་ན་སྤྱོད་པ་དག་།འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་ཤིང་། འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལས་དང་པོ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་འདོད པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་ཞིང་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལྟ་བུའོ།།བསྡུས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ནང་དུ་བསྡུས་ན། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པ་ལྟ་བུའོ། ། མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་དང་པོ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཐོབ་པའི་སེམས་དང་སེམས། ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།

有四种能摄集教法的法：极为寂静、修习、修习的果实、教法无有违背。其中极为寂静是：寂静处、树下、空无人烟之处。修习是：前往彼处修习二法，即止观。若依止于止修，依于观，则能获得解脱。即如是：若获得从初禅乃至第四禅，依于彼等禅定，则能如实了知从苦至道，依于彼胜观，则能从见所断烦恼中获得心解脱。
云何依止于观修习，依于止而获得解脱？此中有些人如实了知从苦至道，住于胜慧而生起禅定。依于彼止而修习，则能从修所断烦恼中获得心解脱。如是圆满修习止观，则能于诸界中获得解脱。
其中断界是断除一切见所断诸行。离贪界是断除诸修所断。灭界是灭除一切蕴，此是修习的果实。教法无有违背是：导师与声闻众从义至义、从句至句、从字至字相顺相应，并非如外道等各执异见。即如是：前句等是前句，若以此问一人，复以此问他人，则相顺应。若从一蕴问起，而从他蕴问他人，则与前句不顺。
瑜伽师地论等持地竟。第十五品。何为不等持地？彼略说有十二种。有以自性不等持的不等持地，如五识聚。有因无轻安而不等持的不等持地，如欲界心心所法，虽有专注，然心心所法不具轻安而转，故名不等持。
有因未作意而不等持的不等持地，如欲界有情贪著诸欲、受用诸欲者。有因散乱而不等持的不等持地，如初业行者勤修禅定时心散乱于五欲功德。有因昏沉而不等持的不等持地，如初业行者勤修禅定时摄心内收而为昏沉睡眠所压。
有因未获得而不等持的不等持地，如彼等初业行者勤修禅定时，虽心不散乱亦不昏沉，然未获得作意的心心所法。

།ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང་ཡོད་དེ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཐོབ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ བུའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་བར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་ བུའོ།།དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བའི་མཚན་མ་རྣམས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་ཅིང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ་དང་། ཚེགས་མེད་པར་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་མ་དག་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ་དང་། ཚེགས་མེད་པར་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་མ་ཆོམས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་ལངས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་ལངས་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བུའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ལྟ་བུའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ ས་ལས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་རྫོགས་སོ།། །།སེམས་ཡོད་པ་དང་སེམས་མེད་པའི་ས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་། རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སེམས་འཁྲུལ་པ་དང་། མ་འཁྲུལ་པ་རྣམ པར་གཞག་པ་དང་།འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གནས་སྐབས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་སར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ ས་དང་།རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ས་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སེམས་ཡོད་པའོ། །རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ས་ལས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་། འགོག་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཡོད་པ་ཁོ་ནའི་སའོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སེམས་མེད་པའི་སའོ། །དེ་ལ་སེམས་འཁྲུལ་པ་དང་། མ་འཁྲུལ་ པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མ་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་འཁྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རང་བཞིན་ ལས་ཉམས་པའི་ཕྱིར།སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་སྨྱོ་ཞིང་སེམས་འཁྲུལ་པ་མཐོང་ན། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་སེམས་མེད་པ་སྨྱོ་བ་སེམས་འཁྲུགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་སེམས་འཁྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ མེད་པའི་ས་ཡིན་ལ།མ་འཁྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བ་ནི། རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་སེམས་འབྱུང་བའམ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ཡུལ་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། སྤངས་པ་དང་། འགགས་པ་དང་། སྐྱེས་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྐྱེ་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་འདི་དག་ཁོ་ནས་འགྱུར་བར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ ནི།སེམས་ཡོད་པའི་སའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས། མི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མེད་པའི་སའོ།

由于未圆满的缘故也有不等持地，即：虽然已获得作意，但尚未获得加行究竟作意，也未获得其果的诸如此类。
由于烦恼的缘故也有不等持地，即：虽然已获得加行究竟和果位作意，但由于贪著等任何随烦恼而心生烦恼的诸如此类。
由于无自在的缘故也有不等持地，即：虽然已获得加行究竟和果位作意，心中也无烦恼，但对于入定、安住、出定的相未得自在，未能如意、无碍、轻易获得的诸如此类。
由于不清净的缘故也有不等持地，即：虽然已如意、无碍、轻易获得，但如世间等持中烦恼习气未善断除的心和心所的诸如此类。
由于出定的缘故也有不等持地，即：从已获得的禅定中出定但未退失的诸如此类。
由于退失的缘故也有不等持地，即：从已获得的禅定中退失的诸如此类。
瑜伽师地论中不等持地圆满。
什么是有心地和无心地？此二者也当知有五种，即：地的建立、心的错乱与不错乱的建立、生起与不生起的建立、时位的建立、胜义的建立。
其中地的建立是：与五识相应地、意地、有寻有伺地、无寻唯伺地等是决定唯有心地。
在无寻无伺地中，除去等至、有生的无想有情和灭尽定外，其余诸地唯是有心地。
等至、有生的无想有情和灭尽定是无心地。
其中心的错乱与不错乱的建立是：由四颠倒而心颠倒者，是为错乱。不为四颠倒所颠倒者，是为心不错乱。
其中心错乱者，由于失去自性的缘故称为无心，如世间见到发狂心错乱时说：'此人无心发狂心乱'。
因此，以此异门，凡是心错乱者即是无心地，不错乱者即是有心地。
其中生起与不生起有八种情况使心生起或不生起，即：根损坏、境不现前、无作意、未获得、不相应、已断除、已灭和已生。
与此相反则应视为生起，仅由这些因缘而成。
其中由生起因缘而心生起者是有心地，由不生起因缘而不生起者是无心地。

།དེ་ལ་གནས་སྐབས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། གནས་སྐབས་དྲུག་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཡོད་པའི་ས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་སྐབས་དྲུག་པོ་གང་ ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། གཉིད་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་དང་། བརྒྱལ་བ་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་དབྱིངས་ཏེ།གནས་སྐབས་དྲུག་པོ་གང་ཡིན་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་མེད་པའི་སའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཏེ། སེམས་མེད་པའི་སའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེས་ན་སེམས་མེད་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་སྐབས་དག་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་ལ་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དོན་དམ་ པའི་སྒོ་ནས་སེམས་མེད་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་སེམས་ཡོད་པའི་ས་དང་། སེམས་མེད་པའི་ས་རྫོགས་སོ།། །།ཐོབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན། རིགས་པའི་གནས་ལྔ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མིང་དང་ཚིག་དང་། ། ཡི་གེ་ལས་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། ཉན་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་རྟོགས་པ་འདི་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །རིག པའི་གནས་ལྔ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ་ནང་གི་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པའོ། །ནང་གི་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གཞི་གདགས་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་དང་།མིང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བསྟན་པའི་དོན་བསྡུ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ཤེས་བྱའི་གནས་སོ། །དེ་ལ་གཞི་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། གཞི་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་ སྟེ།མདོ་སྡེའི་གཞི་དང་། འདུལ་བའི་གཞི་དང་། མ་མོའི་གཞི་སྟེ། གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ནི་གཞི་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །མིང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། སྡོམ་ལ། གནས་དང་འཁྲུལ་དང་སྤྲོས་པ་དང་། །གནས་པ་དེ་ཉིད་ དགེ་དང་མཆོག་།རབ་ཞི་རང་བཞིན་རིགས་པ་དང་། །བརྡ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ།

关于暂时的建立，除了六种情况外，应当了知为有心地。什么是六种情况呢？即是：无心的睡眠状态、无心的昏厥状态、无想定、无想天、灭尽定、无余涅槃界。这六种情况是无心地。
关于胜义的建立，无余涅槃界是无心地。为什么呢？因为阿赖耶识将灭，所以称为无心地。其他的情况是转识灭而阿赖耶识不灭，所以从胜义的角度称为无心地。
瑜伽师地论中有心地和无心地品已完。
什么是闻所成地？简而言之，即是依于五明处，以心先导，通过名、句、文而听闻、受持、忆持、诵读、忆念，以及依靠名聚、句聚、文聚而理解义理，这就是闻所成地。
什么是五明处？即是内明、医方明、因明、声明和工巧明。
什么是内明？应当从四个方面来看：建立事相、建立名相分别、摄佛教义、佛教所知处。
什么是建立事相？以三藏摄佛陀教法，即是：经藏、律藏、论藏。这三者的详细分类在《事摄》中阐述。
什么是建立名相分别？总偈：处所及迷乱、戏论与安住、真实善及胜、寂静自性理、言说与证悟。

།གནས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ། ཡུལ་ཚད་མེད་པ། ཕྱོགས་ཚད་མེད་པ། དུས་ཚད་མེད་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས ཀྱི་ཁམས་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། གཞན་ཡང་ཁམས་གསུམ་སྟེ། སྟོང་ཆུང་ངུ་དང་། སྟོང་གཉིས་པ་བར་མ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་དང་། ཕྱོགས་བཞི་སྟེ། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་དང་། དགེ་བསྙེན་གྱི་ ཕྱོགས་དང་།མི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཚོར་བ་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་དུས་གསུམ་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་སྟེ། སངས་ རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་།ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་དང་། ཆོས་གསུམ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་ བ་འགོག་པའི་བར་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། དགེ་སྦྱོང་ གི་འབྲས་བུ་བཞི་སྟེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མང་པོ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། གཞན་ཡང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཞི་ལྔ་སྟེ། མཚན་མ་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ། སྒྲོ་བཏགས་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། སྐུར་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་། རིགས་པའི་གྲགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་སྟེ། མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་གདགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ དང་།ཁྱད་པར་གདགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་སྟེ། མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་གཏོགས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་གཏོགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ གདགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་གཏོགས་པ་དང་།ཁྱད་པར་གདགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་གཏོགས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཀུན་དུ་ བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཐུ་དང་། ཐབས་དང་། འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ས་བོན་དང་། འཇུག་པ་དང་། གོ་རིམས་དང་། ཡང་དག་པའི་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་།

什么是处所呢？即是：六处、无量境、无量方、无量时和三界，即欲界、色界、无色界，还有三千，即小千、二千中千、三千大千，四方，即在家方、出家方、近事方、非人方，三受，即乐受、苦受、不苦不乐受，三时，即过去、未来、现在，三宝，即佛宝、法宝、僧宝，三法，即善、不善、无记，三种烦恼，即烦恼烦恼、业烦恼、生烦恼，四圣谛，即苦、集、灭、道，九次第定，即从初禅到灭受想定，三十七菩提分法，即念住、正断、神足、根、力、觉支、道支等，四沙门果，即预流果、一来果、不还果、最上阿罗汉果，
诸多殊胜功德，即：诸无量、解脱、胜处、遍处等，无烦恼、愿智、无碍解、六神通，又从广义而言，五事，即相、名、分别、真如、正智，二种空性，即人空性、法空性，二种无我，即人无我、法无我，远离二边的中道，即远离增益边、远离损减边，四种真实，即世间共称、理所共称、断烦恼障智慧境界、断所知障智慧境界，四种遍求，即名遍求、事遍求、自性假立遍求、差别假立遍求，
四种如实遍知，即属于名遍求的如实遍知、属于事遍求的如实遍知、属于自性假立遍求的如实遍知、属于差别假立遍求的如实遍知，三种自性，即圆成实自性、依他起性、遍计所执自性，三种无自性，即相无自性、生无自性、胜义无自性，五种大菩提，即：自性、力用、方便、趣入、还灭，五种大乘，即种子、趣入、次第、正修、正修果，如是初发心等。

དེ་བཞིན་དུ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པ་དང་།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་འདུ་ཤེས་པ་ལྔ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུལ་བའི་ ཁམས་དང་།འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དང་། མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་མོས་པ་ དང་།ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། བསྲུང་བ་ མེད་པ་གསུམ་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན། གནས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བསྟན་ པའི་གནས་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་གནས་སོ། །འཁྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བའོ་སྙམ་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་སྡུག་གོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་ པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ།།སྤྲོས་པ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །གནས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞིའམ་བདུན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ། ། དགེ་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་རྣམས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་དགེ་བ་དང་། ཡུལ་དགེ་བ་དང་། གནས་སྐབས་དགེ་བའོ། །མཆོག་གང་ཞེ་ན། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཆོག་དུ་གདགས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཡན་ཆད་ནས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དམ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དམ། བརྡའི་ མཚན་ཉིད་དམ།རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དམ། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའམ། རིགས་པ་བཞིའོ། །བརྡ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཙམ་ལ་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པའམ། མཚན་མ་ཙམ་ལ་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོགས་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་བཅས་པའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །སྡོམ་ལ། ཡུལ་ཅན་གནས་སྐབས་རྟོག་པ་དང་། །སྤྱོད་ལེན་ཚོགས་ དང་མུན་པ་དང་།།ཚིག་དང་རྟོགས་བྱ་ཡང་དག་ཕུལ། །དབེན་པ་དང་ནི་འཇུག་པ་བཞི། །ཡུལ་ཅན་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་སྐབས་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །སྤྱོད་ པ་གང་ཞེ་ན།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོགས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་དང་ལས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཚོགས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འབྲི་བ་ཡང་ རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།མུན་པ་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཚིག་གང་ཞེ་ན། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །རྟོགས་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། བསྟན་པ་དེ་དང་། དེའི་དོན་ལ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་ཕུལ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སྦྱོང་ གི་འབྲས་བུ་བཞིའོ།།དབེན་པ་གང་ཞེ་ན། དབེན་པ་ལྔ་སྟེ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་དང་། ཡོ་བྱད་ལས་དབེན་པ་དང་། །འདུ་འཛི་ལས་དབེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལས་དབེན་པའོ། །འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་ དང་།འགྲོ་བ་ལྔའོ།

同样地，首先发心和对众生的慈悲，以及波罗蜜多，以及四摄事中自他相续成熟，以及五种无量想，即：对无量众生界的认知，对无量世界、法界、调伏界和调伏方便界的认知，以及随顺一切无量真实义的如是性，及其智慧，以及不可思议力的信解，
以及无碍智慧，以及三十二大士相，八十种随好，四种一切圆满清净，十力，四无畏，三念住，三不护，大悲，无忘失法性，永断习气，一切种相，殊胜智慧。若总摄这些，则成为两种处：声闻乘所说之处和大乘所说之处。
何为迷乱？四颠倒：于无常执为常的颠倒，于苦执为乐，于不净执为净，于无我执为我的颠倒。
何为戏论？诸烦恼和有烦恼的诸蕴。
何为住处？四种或七种识住。
何为真实？即如是性和四圣谛。
何为善？善有三种：身善、境善和时善。
何为殊胜？三宝称为殊胜，因为了知应安立为殊胜。
何为寂静？从欲求善法乃至一切菩提分法及其果皆称为寂静。
何为自性？即诸法之相，为自相或共相，或名言相，或因相，或果相。
何为正理？缘起或四种正理。
何为名言？仅于法上安立补特伽罗，或仅于相上安立为法。
何为现观？六种现观，如前所说，即如有寻有伺地所说。
总偈：境者位及分别，行取蕴与暗，语及所证圆满，远离以及四趣入。
何为境？即色蕴。
何为位？即受蕴。
何为分别？即想蕴。
何为行？即行蕴。
何为取？即识蕴。
何为蕴？应当视为二种：烦恼蕴和业蕴。如蕴一样，减少也有二种。
何为暗？无明和疑惑。
何为语？十二分教称为语。
何为所证？对彼教法及其义理称为所证。
何为圆满？四种沙门果。
何为远离？五种远离：远离恶行、远离欲望、远离资具、远离喧嚣、远离烦恼。
何为趣入？三界和五趣。

།གཞི་གང་ཞེ་ན། འདས་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ། །སྡོམ་ལ། རྣམ་པར་འབྱེད་དང་ཀུན་དུ་འབྱུང་། །ཉལ་བ་དང་ནི་འབྲེལ་པ་དང་། །བསྡུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ། བསྙད་དང་སྟོན་པ་གོ་རིམས་རྣམས། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཅིག་ནས་རྟོག་པ་དང་། ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱོར་བ་དང་། ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱོར་བ་དང་། མུ་བཞིར་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། འདུས་བྱས་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན པ་རྣམས་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་དང་། ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ནང་གི་རྣམས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམས་དང་། རགས་པ་རྣམས་དང་། ཕྲ་བ་རྣམས་དང་། ངན་པ་རྣམས་དང་། བཟང་པོ་ རྣམས་དང་།རྒྱང་རིང་བ་རྣམས་དང་། ཉེ་བ་རྣམས་དང་། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། དམིགས་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། མི་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། རྟེན་དང་བཅས་ པ་རྣམས་དང་།རྟེན་མེད་པ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། འབྲས་ བུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་།འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཟིན་པ་རྣམས་དང་། མ་ཟིན་པ་རྣམས་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུར་ བྱས་པ་དང་།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚུངས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་དང་། གོང་ན་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། གོང་ན་མེད་པ་རྣམས་དང་། འདས་པ་རྣམས་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དགེ་བ་རྣམས་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་རྣམས་དང་། མི་སློབ་པ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། མཐོང་བས་སྤང བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། རྐྱེན་བཞི་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་། རྟོན་པ་བཞི་སྟེ། ཆོས་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཡི་གེ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་གྱི། བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། ཆོས་ཀྱི་གནས་བཞི་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསླབ་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།ཉལ་བ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་བག་ལ་ཉལ་བ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是基础？即是观察过去、喜爱未来、执著现在。
总摄颂曰：分别与遍起，睡眠及相应，摄集与相应，宣说与教示次第等。
什么是分别？即是：从一开始的分别，与上文相应，与下文相应，四句相应，无实体，有色法，无色法，可见法，不可见法，有对碍法，无对碍法，有漏法，无漏法，有为法，无为法，有烦恼法，无烦恼法，有世俗法，无世俗法，依执著法，依出离法，世间法，出世间法，所摄法，非所摄法，内法，外法，粗法，细法，劣法，胜法，远法，近法，有所缘法，无所缘法，相应法，不相应法，有相法，无相法，有依法，无依法，因与非因，果与非果，异熟与非异熟，从因生法，非从因生法，有果法，无果法，有异熟法，无异熟法，所摄受法，非所摄受法，大种所造，非大种所造，等同法，不等同法，有上法，无上法，过去法，未来法，现在法，善法，不善法，无记法，欲界系法，色界系法，无色界系法，有学法，无学法，非学非无学法，见所断法，修所断法，非所断法。
四缘即：因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘。
四依即：依法不依人，依义不依语，依了义经不依不了义经，依智不依识。
四无量、四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支、八圣道支、四无碍解、四法住、止观、增上戒、增上心、增上慧、诸学处、诸解脱、诸胜处、诸遍处。
什么是遍起？即是烦恼缠缚。
什么是睡眠？即是烦恼随眠。

།འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་རྣམས་ལུས་གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་རྣམས་གང་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་གང་དག་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཕན་ ཚུན་འབྲེལ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དབང་པོ་རྣམས་དང་། ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྲེལ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། བསྡུ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། རྒྱུ་བསྡུ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་བསྡུ་བ་དང་། རིགས་བསྡུ་བ་དང་། གནས་སྐབས་བསྡུ་བ་ དང་།ཐ་མི་དད་པར་བསྡུ་བ་དང་། དུས་བསྡུ་བ་དང་། ཡུལ་བསྡུ་བ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་བསྡུ་བ་དང་། མཐའ་དག་བསྡུ་བ་དང་། དོན་དམ་པ་བསྡུ་བ་དང་། ཕུང་པོ་བསྡུ་བ་དང་། ཁམས་བསྡུ་བ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བསྡུ་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྡུ་བ་དང་། གནས་ དང་གནས་མ་ཡིན་པ་བསྡུ་བ་དང་།དབང་པོ་བསྡུ་བའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོས་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི། རང་གི་དངོས་པོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཡང་མི་མཐུན་ པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི།མི་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཉིད་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི། གཞན་རྣམས་གཞན་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་རྣམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཡང་དེའི་ཚེ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཉིད་དེའི་ཚེ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི། གཞན་གྱི་དུས་སུ་བྱུང་བ་རྣམས་གཞན་གྱི་དུས་སུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་འབྱུང་བ་ རྣམས་ཀྱང་དེའི་དུས་སུ་དེའི་ས་པ་རྣམས་ཉིད་དེའི་ས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི།གཞན་གྱི་ས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྙད་པ་གང་ཞེ་ན། ཐ་སྙད་བཞི་སྟེ། མཐོང་བའི་ཐ་སྙད་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཐ་སྙད་དོ།།རྟོན་པ་གང་ཞེ་ན། ཟས་བཞི་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་སོ། །གོ་རིམས་གང་ཞེ་ན། གོ་རིམས་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འཇུག་པའི་གོ་རིམས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ གོ་རིམས་དང་།བསྟན་པའི་གོ་རིམས་དང་། སྐྱེ་བའི་གོ་རིམས་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གོ་རིམས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གོ་རིམས་སོ། །སྡོམ་ལ། བྱ་བ་དམིགས་པ་སྦྱོར་བ་དང་། །ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་གདམས་ངག་ དང་།།ཡོན་ཏན་བྱང་ཆུབ་བསྟན་པ་ཡིན། །བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། བྱ་བ་བརྒྱད་དེ། གནས་འགགས་པ་དང་། གནས་བརྗེ་བ་དང་། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་དང་།དབང་པོ་འཕོ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པའོ་། །དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་བཞི་སྟེ། ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སྤྱོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་བ་ རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དམིགས་པའོ།།སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའམ། རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་ནི། དད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ཐབས་སོ། །རྣམ་པ་དགུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དང་། ལམ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའོ། །ཞི་གནས་གང་ཞེ་ན། སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུའོ། །ལྷག་མཐོང་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཞི་གསུམ་པ་དང་། རྣམ་པ་བཞི་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་དམིགས་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞི་གསུམ་པ་ནི། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ནི། གང་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ།

什么是关联？应当了知六处在同一身体中互相关联。此外，应当了知诸法中任何法生起其他法时，彼此互相关联。诸根与诸境也应当了知以所取能取的方式相关联。
什么是摄集？摄集有十六种：因摄集、相摄集、类摄集、时位摄集、无差别摄集、时摄集、境摄集、一分摄集、一切摄集、胜义摄集、蕴摄集、界摄集、处摄集、缘起摄集、处非处摄集和根摄集。
什么是相应？应当了知有五种：以他体相应而非自体。以他体相应中，唯非不相顺者相应，不相顺者则不相应。在非不相顺者相应中，唯小中大三者相应，其余诸法与其他诸法不相应。在小中大三者相应中，唯同时生起者与同时生起者相应，非其他时生起者与其他时生起者相应。同时生起者中，唯同地者与同地者相应，非与他地者相应。
什么是言说？有四种言说：见言说、闻言说、分别言说和了知言说。
什么是依止？有四食：段食、触食、意思食和识食。
什么是次第？有六种次第：趣入次第、作业次第、教说次第、生起次第、证悟次第和等至次第。
总摄颂曰：作业所缘加行及，止观与作意，教诫及功德菩提所宣说。
什么是作业？有八种作业：住处舍、住处易、了知所缘、爱乐所缘、获得果、离贪、根转变和成就神通。
什么是所缘？有四种所缘：遍满所缘、净行所缘、善巧所缘和净惑所缘。
什么是加行？有四种或九种。四种是：信、欲、精进和方便。九种是：世间道、出世间道、加行道、无间道、解脱道、胜进道、小道、中道和大道。
什么是止？九种心住。
什么是观？应当了知有三种基础、四种行相和缘六种差别。其中三种基础是：无相、遍求和观察。其中四种行相是：于诸法作分别、极分别、遍察和遍观察。

།དེ་ལ་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་དམིགས་པ་དྲུག་ནི་དོན་ལ་དམིགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཕྱོགས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དུས་ལ་དམིགས་པ་དང་། རིགས་པ ལ་དམིགས་པའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་ཏེ། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གདམས་ངག་གང་ཞེ་ན། གདམས་ངག་ལྔ་སྟེ། ལུང་གི་གདམས་ངག་དང་། རྟོགས་པའི་གདམས་ངག་དང་། གོ་རིམས་ཀྱི་ གདམས་ངག་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གདམས་ངག་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་གདམས་ངག་གོ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་གསུམ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པའོ་། །བསྟན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་བཅའ་བ་དང་། སྟོན་པ་པོ་དང་། ཉན་པ་པོ་གཞག་པ་དང་། བླ་མ་དང་སློབ མ་གཞག་པ་དང་།སྦྱིན་པའི་གཏམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་གཏམ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱང་བའི་ཉེས་དམིགས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པའི་ཕན་ ཡོན་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །བསྟན་པའི་དོན་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། གོམས་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གོམས་པར་བྱ་བའི་ ཆོས་རྣམས་འདི་ལྟ་སྟེ།དགེ་བའི་ཆོས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྣམས་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་རྣམ་པར་གནོན་པས་ཐོག་མར་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དང་མཐུན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དེ བཞིན་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་སོ་སོར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་།ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་པར་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་སོ་སོར་བསྟེན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྤངས་ ནས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་།མཐར་ཕྱིན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་བདག་གི་དོན་ཐོབ་པ་དག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཤེས་བྱའི་གནས་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གནས་པ་གསུམ་སྟེ། ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། ཚེའི་ཚད་ཇི་ སྲིད་པའི་བར་དུ་གནས་པ་དང་།ཚེ་རབས་རྒྱུད་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་པ་སྟེ། དང་པོ་ནི་ཁ་ཟས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བག་ཡོད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །མི་ དགེ་བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་བག་ཡོད་པ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་སྲོག་ཆགས་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་བཟོའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ལྟ་བུ་དག་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་བག་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཚེ་འདི་ ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་ལ།ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་བརྩམས་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གཉིས་ཏེ། འཛིན་པའི་ཆོས་དང་། དེའི་གནས་ཏེ་གཟུང་བའི་ཆོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་གནོད་པ་དང་། ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་མི་རྟོགས་པ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གནོད་པ་འདོད་པའོ།

其中，对基础的详细分类有六种所缘：所缘义、所缘事、所缘相、所缘方、所缘时、所缘理。
什么是作意？有七种作意：即如实了知相等。
什么是教授？有五种教授：教理教授、证悟教授、次第教授、无倒教授、神变教授。
什么是功德？即无量和解脱等，如处品中所说。
什么是菩提？有三种菩提：声闻菩提、独觉菩提、无上正等正觉菩提。
什么是教法？即皈依等、制定学处、建立说法者、建立听法者、建立上师与弟子、布施语、持戒语、善趣语、欲乐过患、烦恼、清净、出离寂静功德、清净分诸法等广说。
什么是教法总义？即修习，如是：恭敬善法、恒时修习、具足修习、熟习。
所应熟习之法即：任何善法、应当遍知过患诸法、不应受用应当最初断除的烦恼诸法、应当证悟究竟的障碍诸法、应当证悟究竟的违顺诸法、应当各别通达的真如所摄诸法、应当清净的殊胜功德所摄诸法、应当依止后断除的世间随顺诸法、断已生起诸法、已得自利者应当现证的究竟诸法。
什么是佛陀教法的所知处？有三种有情住：日日而住、尽寿而住、生生相续住于善法。第一是由饮食所生。第二是由命根行所生。第三是由善法不放逸所生。
不善法和无记法中也有不放逸，如有些人专注于杀生等和威仪工巧等。对善法的不放逸能成就今生乃至涅槃，来世亦能往生善趣，故应珍惜。
摄一切有情世间和器世间的广大法有二：能取法和所取法即其处。
世间烦恼根本、损害、无益、成为烦恼者有二：不了知真实性和由此为先的欲求损害。

།འདི ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བདག་རྟག་པར་རྟོག་པ་དང་། ཆད་པར་རྟོག་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པས་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་།རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱོ་བར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ། །སྟོན་པ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གདམས་ངག་བསྟན་པ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཉན་པ་པོས་ཀྱང་ཚིག་ མི་བཟོད་ལ།སྟོན་པ་པོ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཆོས་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལེགས་པའི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པའི་མཚམས་ལས་ འདས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ།བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབང་ལས་བྱུང་བའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་མི་སྡུག་པ་ལ་མི་ལྟ་བས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་མི་འཛེམ་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བསད་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་། སྨ་དབབ་པ་དང་། སྨད་པ་ལ་མི་ལྟ་བས་ཚེ་འདིའི་ཁ་ ན་མ་ཐོ་བ་ལ་མི་འཛེམ་པའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པའི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཚེགས་མེད་པ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པར་འགྱུར་བ་ནི་བཅས་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་གང་ལས་ འགལ་བར་བྱས་ནས།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགལ་བ་བྱས་ནས་སླར་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བཅས་པའོ། །བྱ་བ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་དང་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། དབེན་པ་ན་གནས་ཤིང་སེམས་མཉམ་ པར་གཞག་པ།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། འདུ་འཛིའི་ནང་ན་གནས་ན་ཡང་། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དུས་དུས་སུ་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་ཅིང་དམ་པའི་ཆོས་ལ་རྟོག་པའོ། །སོ་སོ་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་ སྒྲའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས།ཚེ་འདི་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་མ་ལ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར། །རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་རྒྱུ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་ཟབ་པར་སྣང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་།རྐྱེན་འདིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། མཐུན་པ་རྣམ་པར་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གང་ཟག་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི། སྒྱུ་དང་གཡོ་མེད་པ་དང་། སྐྱོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་རྒོད་པ་མེད་པ་སྤྱོད་པའོ། །ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཁོད་པ་ནས་། གཅིག་ལ་གཅིག་འགྲོགས་ན་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི གཉིས་ཏེ།གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱས་པ་བཟོད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཁོད་པ་ན། རྩོད་པ་མ་བྱུང་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་བྱུང་བ་རྣམས་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། འཐབ་ པ་མེད་པ་དང་།མཚང་འབྲུ་བ་མེད་པ་དང་། འགྱེད་པ་མེད་པ་དང་། རྩོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་བྱམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་ཐུན་མོང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པའོ།

除此之外，外道沙门和婆罗门的烦恼根本有二：以萨迦耶见为主导，执著我为常见和断见。
众生痛苦的根本有二：对有漏法生起贪爱而追求，以及追求非理所生的厌离。
说法者和听法者在教诫传授上的不相应法有二：听者不能忍受言语，说者邪见颠倒而入于邪道。对此相反的白法方面也应当知道有二法。
超越世间和出世间善法正行界限的法有二：由于不观察自身法力所生的果报不善而不避恶行，以及由于不观察他人的杀害、束缚、诽谤、呵责而不避现世的过失。对此相反的白法方面也应当知道有二法。
无艰难而有果报地修持梵行并安住的制定有二：从如实学处制定中违犯而生大过失，以及违犯后又如实决定出离的制定。
已作事业对自他有益的法有二：住于寂静处而心等持，现世安乐而住；即使住于众中，也对求法的善男子随时演说正法并思维正法。
由如理作意因缘所生和他音声因缘所生，于现世证悟真谛的法有二：为了后世诸根成熟，观察因缘所生诸法的真实因，以及相续作意如来所说甚深显空性相应、缘起随顺的深奥经典。
根器成熟者速得神通的法有二：随顺教诫无有诡诈虚伪，以及以厌离为先导而身语意无有躁动的行为。
与梵行者共住时互相和乐的法有二：忍受他人加害，自己也不加害他人。
与梵行者共住时，使未生诤论不生、已生诤论得以平息，无争斗、无挖苦、无争执、无诤论的法有二：彼此以慈心相待，以及共同受用法与财物而安住。

།མྱུར་བ་མྱུར་བར་སེམས་གནས་པར་ འགྱུར་བ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་འདི་ནི་གཉིས་ཏེ། སྔོན་བྱས་པ་དང་། སྔོན་སྨྲས་པ་རྣམས་དྲན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་། ཉེས་པའི་གཉེན་པོ་ཆོས་བཞིན་དུ་བྱེད་ཅིང་། ཉེས་པ་མེད་པ་ ལ་ཡང་དགའ་བ་དང་།མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་ཅིང་ཉིན་མཚན་འདའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཐམས་ཅད་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཉེས་པ་མི་བྱེད་དེ། རྒྱུ་དེས་འགྱོད་པ་མེད་ཅིང་། མཆོག་ཏུ་ དགའ་ལ།དགའ་བ་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་སྦྱར་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་ བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ།ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་ནས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །སྤོང་བ་པ་རབ་ཏུ་དབེན་ པ་ན་གནས་པ།བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཡུལ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ། རྟོག་པ་ངན་པས་སེམས་མ་དཀྲུགས་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཕན་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་ཟ་ཞིང་སྤོང་བ་དང་མཐུན་པར་ལུས་ ལས་སུ་རུང་བའོ།།དགེ་སློང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པའི་དུས་འདའ་བར་བྱེད་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་གཏོགས་པ་ལ། ཡང་དག་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། དུས་སུ་རན་པར་གཉིད་ལོག་ པར་བྱེད་པའོ།།ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། ལོག་པའི་བསླབ་པ་འཆའ་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་བསླབ་པ་ལས་འགལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་གཉིས་དང་ཡང་བཅས་ལ། སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། སྐུར་པའི་ ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་ཡང་ངེས་པའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པའི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་ཚོགས་ནི་བསགས་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་མེད་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་ད་ལྟར་ དང་འདས་པའི་རྒུད་པ་དང་།འབྱོར་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པས་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་ གཉིས་ཏེ་།བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། གོང་དུ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བརྩོན་ཞིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རོ་མྱང་བའི་གནས་མ་ཡིན་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ།སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གཞི་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྟེན་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། དུས་གསུམ་གྱི་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བས་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །རྟེན་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཟད་པ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གཏན་མི་སྐྱེ་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ བཀའི་ཤེས་བྱའི་གནས་གཉིས་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དང་། སྒོ་གསུམ་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་དང་། རྩ་བ་གསུམ་མོ།

迅速迅速地使心安住，获得禅定，清净地安住于梵行的法有二种：第一、忆念往昔所作所说，对治过失如法而行，于无过失处生欢喜，并且随学于极欢喜，日夜度过；第二、依于身语意业一切边际各别正观察，不造过失，因此无有追悔，极为欢喜，从欢喜乃至广说到见解脱智为止。
从一切苦完全超越，也就是从恶趣苦完全超越，从轮回苦完全超越的法有二种：见到今生来世过患后断除恶行，以及以等持心修习菩提分法。
断除者住于极寂静处，安住触乐的法有二种：从无有对境烦恼所生，心不为恶分别所扰乱，以及受用有益饮食，具念，消化后食用，与断除相应令身堪能。
比丘于善法精进度时成为有果的法有二种：于属于根境处，精进于正确抉择法，以及适时而眠。
增上心和增上慧学退失的法有二种：制定邪学处并违背正学处，以及具有疑惑且执著增益和诽谤的邪见。
与此相反的白法分也应当了知有二种。
积聚资粮而无现证的补特伽罗现证真理的法有二种：作意自他现在与过去的衰损与圆满，以及以分别正确作意真理。
瑜伽士们极为究竟、极为无垢、梵行极为圆满的法有二种：现证真理，以及更上精进离贪，一切等至味著非处。
瑜伽士们成就一切世间和出世间功德的法有二种：九种心住和等持心抉择法的六种所依，也就是从声闻地中所说。
瑜伽士们的清净有二种：作意清净和所依清净。作意清净是以离三世愚痴而智慧清净。所依清净是离三界烦恼分位的随眠。
阿罗汉心极解脱的自证法有二种：此生尽苦因，及以此为先导后世永不生苦。
佛陀教法的所知处二二法圆满。
众生对众生的邪行导致恶趣的有十种、三门、三种、三根本。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་ནི་འདི་དག ཡིན་ཏེ།སྲོག་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཆུང་མ་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་དང་། བདེན་པའི་དོན་དང་། མཛའ་བོ་དང་། བསྔགས་པ་དང་། བྱ་བ་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྙོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་པ་བདག་གིར་བྱ་བར་འདོད་པ་དང་། ཕ་ རོལ་མི་འདོད་པ་དང་།ཕྲད་པར་འདོད་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ངན་པའོ། །དེ་ལ་སྒོ་གསུམ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་བདུན་ནི་བྱ་བ་མ་ རུང་བར་བྱེད་པའོ།།གཉིས་ནི་བསམ་པ་མ་རུང་བར་བྱེད་པའོ། །ཐ་མ་སྟེ། ལྟ་བ་ངན་པ་གཅིག་ནི་སྦྱོར་བ་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ངན་པ་ལས་ནི་སྡིག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྱུང་བར་ མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་ཤིང་། སྙིང་རྗེ་མེད་པས་སྡིག་པ་ལ་སྦྱོར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དང་། ངག་གི་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འོ། །དེ་ལ་རྩ་བ་གསུམ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བདག་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་། གཞན་ དག་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་།ཕ་རོལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའོ། །དབང་པོ་མ་བསྡམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ། ལོག་པའི་ས་བོན་རྟེན་ ལ་ཡོད་པ་དང་།མཚན་མ་ངན་པ་འཛིན་པ་ཡུལ་ལ་ཡོད་པ་དང་། ལྐོག་ན་རྟོག་པ་ངན་པའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྟོག་པ་ངན་པ་གསུམ་ནི། གནས་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་འཐོབ་པའམ། ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། འདོད་པ་ལ་རྟོག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མི་མཛའ་བ་དང་། ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ལ བརྟེན་ནས།འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། གནོད་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །མཛའ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྟོག་པ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་དག་ནི་མཛའ་བོའི་ཕྱོགས་ལས་བརྒྱ་ལ་ཉེས་པ་ཞིག་བྱུང་ན། སྐྱེ་བོ་ལ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུང་བར་བྱ་བར་འདོད་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ།གནོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཆུང་ངུས་གནོད་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་ཙམ་ཉི་ཚེར་ཟད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། ས་བོན་ བཞིར་འདུས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། མ་དག་པའི་ས་བོན་དང་། དག་པའི་ས་བོན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་ པའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་གིས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །མ་དག་པའི་ས་བོན་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དག་པའི་ས་བོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའིའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའིའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའིའོ།།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ དང་།ཚུལ་བཞིན་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤོང་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།

其中十种是这些：生命、受用、使妻子变坏、真实义、亲友、称赞、使事业变坏、以及三种意的污浊：欲求占有他人受用、欲求遇到不喜之人、邪见诽谤。
其中三门是这些：使行为变坏、使意乐变坏、使加行变坏。在那十种中，七种是使行为变坏，两种是使意乐变坏，最后一种邪见是使加行变坏。如是从邪见中不会生起羞耻心而不造作罪业，也不会生起悲心。由于无惭无悲而造作罪业。
其中三种是这些：身业、语业、意业。
其中三根本是这些：利己之因、害他之因、颠倒他人，即是：将非法视为法，将非事视为事而过分行持。
成为不调伏根门之法有三：依处有不正种子、境上执持恶相、恶分别。应知此三种分别是贪欲、害心、害意之分。
三种恶分别缘于四处而生：缘于自身世间白法方面的获得等四种不失，而生起欲望分别；缘于怨敌及平庸方面，认为'此是最大障碍'而生起害心分别；缘于亲友方面而生起害意分别。如是，若人对亲友方面百般生起过失，也不会对众生生起欲求完全毁坏之心，仅仅想要以小小加行损害而已。
与此相反的白分也应如是随理了知。
一切种子略摄为四种：世间、出世间、不清净种子、清净种子。其中世间的是欲界、色界、无色界诸行的种子。出世间的是以三乘获得圣道八支及果位的种子。应知不清净种子是欲界诸行的。
清净种子有二种：世间清净与出世间清净。其中色界、无色界诸行的种子是世间的。获得圣道八支及果位的是出世间的。
此三者是有漏缘生法的因：非理精进者生起痛苦，如理精进者遍知苦因而断除，即是对欲界、色界、无色界诸法以烦恼而追求。

།ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི།སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དང་པོ་ནི། འདོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཉིས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་ འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།གསུམ་པ་ནི་ལོག་པའི་ཐར་པ་མངོན་དུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའི་སྦྱོར་བ་བདུན་པའི་གཞི་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འདོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ དང་།ཐར་པའི་ལམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འཕེན་པ་དང་། འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། འཕེན་པ་ནི་ལས་སོ། །འཐོབ་པར་བྱེད་ པ་ནི་དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པའོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གང་དུ་གནས་ན་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་མྱོང་བའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ། གང་དག་གིས་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་དུས་ གསུམ་གྱི་ལུས་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།འདས་པའི་དུས་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ནི། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་འོངས་པའིའོ། ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཕགས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བའི་གནོད་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན མོང་བ་སྟེ།ནད་མེད་པ་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལང་ཚོ་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་དང་། འཚོ་བ་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་། དེ་དག་མ་འོངས་པ་ན་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ལས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་རྒྱགས་པ་གསུམ་སྤངས་ཏེ། ཚེ་འདི་ ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱའོ་།།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་འཆིང་བའི་གནས་དང་། རྟེན་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བཅུག་པ་རྣམས་ བཅིང་བ་དམ་པོས་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ་།ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། མཉམ་པ་དེ་གཉི་ག་མེད་པའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་དྲུག་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྲད་པ་ ལས་དེ་དག་བྱུང་བ་དང་།བྲལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་དང་ཕྲད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ ཅད་དུ་གནས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་འབྱུང་གི་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་དུ་བྱེད་པ་ཐོབ་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ།སེམས་ཁེངས་ཤིང་དགེ་སྦྱོང་དུ་བྱེད་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་དང་བདག་སྒྲུན་ཅིང་བདག་དྲག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་དང་། བདག་འདྲའོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་དམའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་ལ་ནི་ས་བོན་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཕྱུང་ཟིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་ཕྱུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཉེ་བར་གནས་པའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུ་བྱེད རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་སྟེ།བྱུང་ཟིན་པ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟར་གྱིའོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། བྱེད་པར་གནས་པའོ།

这三种烦恼的形态，是使众生在轮回中流转的原因。第一种烦恼形态是，追求特殊欲望的人们的烦恼。第二种是色界和无色界中追求特殊身体的人们的烦恼。第三种是追求错误解脱的人们的烦恼。
这三种烦恼是从众生业行七种加行的基础中产生的，即获得特殊欲望、获得特殊身体和获得解脱之道。
这三种烦恼是众生在三界中执取身体的诸行之因，即投生、获得和圆满。投生是业，获得是有近住的中阴身，圆满是安住其中而各别感受善业与不善业的果报。
这三种是众生的无明蕴，由此具有无明者在三时中显现身体，即过去时不知前际等而显现现在身，现在时不知前际等而显现未来身，未来时不知前际等而显现后后未来身。
这三种是非圣者究竟道和凡夫共同的轮回过患，即损害健康、损害青春、损害生命。智者如实见到这些将在未来相续，因此应当迅速断除三种傲慢，精进于现世证得涅槃。
这三种是众生贪嗔痴束缚的所依处和依止处，它们以坚固的束缚系缚着被囚禁在轮回牢狱中的众生，即对有恩者、有害者、以及非此二者的平等者。
第十六品。众生的痛苦为三种苦所摄：从会遇而生起的苦、从别离而生起的苦、恒常存在的苦。其中第一种是遇到有害的境遇，第二种是与有益者分离，第三种是一切时中存在的随眠所摄，因为诸行以如是方式生起。对此唯有圣者生起苦的认知，而凡夫则不然。
这三种是修行沙门道者精进所获的相续入道支分的违品，即心生傲慢而障碍沙门行，不能获得成就：与他人比较而认为自己殊胜的傲慢心、认为与他人相等的傲慢心、认为自己低劣的傲慢心。
应当了知一切诸行的运行有三种种子：已生果、未生果、近住果。
这三种是诸行的名言基础：已生、当生、现在。
一切色法的特征摄于三种特征：颜色、形状和作用安住。

།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བཟུང་བ་དང་། དེ་ལས་ གཞན་པའི་གཟུགས་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།གནས་ལ་སྒྲིབ་པར་གནས་པ་དབང་པོའི་གཟུགས་དང་། ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན། གཟུགས་རྣམ་པ་བཅུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ གཟུགས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པ་སྤྲུལ་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ།སོ་སོ་རང་གི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ དང་བཅས་པའི་ཡིན་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སེམས་དང་། སློབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་སེམས་དང་། སློབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སེམས་སོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཆོས་དང་དོན་གཉེར་བ་དང་། འཛིན་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ལེན་ནུས་ ལ་འཛིན་མི་ནུས་པ་དང་།ལེན་པ་དང་འཛིན་པར་ཡང་ནུས་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་མི་རྟག་པར་རྟག་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཆོས་ནི་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། རྟོག་པ་ དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་དང་།འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རིམ་གྲོ་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་ཏེ། ན་ཚོད་ཀྱིས་ལྷག་པ་དང་། རིགས་ཀྱིས་ལྷག་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱིས་[(]ལྟག་[,]ལྷག་[)]པའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་གནས་ པའི་རྒྱུའོ།།དེ་ལ་གཉིས་ནི་ངེས་པའོ། །གཅིག་ནི་མ་ངེས་པ་སྟེ། ངན་སོང་དུ་ངེས་པ་ནི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་སོ། །བདེ་འགྲོ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ངེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་མ་ངེས་པའོ། །བསྟན་པ་ གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགལ་བར་བྱས་པ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྗོད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ།བསླབ་པ་ལས་འགལ་བར་བྱས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་དང་། གཞན་ལས་ཐོས་པ་དང་། མཚན་མ་གཞན་ལས་རྟོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཉིད་ཀྱི་བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་བརྗོད་པས་ནི།ཕྱི་རོལ་གྱི་སྟོན་པ་ཁོང་ན་རོང་དུ་སྲེལ་བ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ཁས་འཆེ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ པར་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མེ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྲེག་པ་སྟེ། སྲེད་པའི་ཡོངས་སུ་སྲེག་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱི་ཡོངས་སུ་སྲེག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡོངས་སུ་སྲེག་པའོ། ། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་བསོད་ནམས་འདོད་ནས་ལོག་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ལ་རིམ་གྲོ་བྱ་བར་མོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མེ་མ་ཡིན་པར་མེའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཕ་མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། ཡོན་གནས་རྣམས་སོ། །མངོན་པར་མཐོ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི། མངོན་པར་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་པ་ནི་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་ནི་སྦྱིན་པའོ། །བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་ཞིང་གནོད་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་བསྒོམ་པའོ། །འདོད་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་འདོད་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚེགས་ཆེ་ཞིང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཚེགས་ཆུང་ཞིང་སེམས་ལ་རག་ལས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཚེགས་ཆུང་ཞིང་སེམས་ལ་རག་ལས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་གཞན་ཀྱི་སྤྲུལ པ་རྣམས་ཀྱིའོ།

眼识所取以及除此之外的色法趋向方位和住于遮蔽处的根色与境色一切，若将这一切总摄为一，应知有十种色法。等持地的色法是获得三摩地、修习变化时所修的色法，即成为各自变化心的对境，是未圆满变化心的果。
此三者是与烦恼相随系属的，即凡夫之心、未圆满学者之心、圆满学者之心。此三者是听闻法者，即求法义者、不能受持者、能受不能持者、能受能持者。
瑜伽师观身语意无常为常的最初趣入之法应知有三：入出息、诸大种、寻伺及想与思。此三者是殊胜应供养者，即年龄殊胜、种姓殊胜、功德殊胜。
此三者是决定与不决定之因。其中二者是决定，一者是不决定。决定堕恶趣者是无间业。决定往善趣与涅槃者是无漏有为法。除此之外者是不决定。
为令教法住世，对违犯者互相告发之法有三：亲见违犯学处的身语行为、从他处听闻、从其他相状了知。由宣说如来三种无护，应知是对外道师中怀藏、非一切智而自称一切智者作如实劝诫，为令他们对自身真实一切智性生起信解。
此三者是从邪执生起如大火般焚烧众生者：贪欲焚烧、忧恼焚烧、颠倒焚烧。此三者是为使求福德而邪信供养外火的众生们不致供养无义，而以非火说为火者：父母、子女、妻子及应供养处。
欲求增上者所说增上道应知有三：为获大受用故是布施，为往善趣故是持戒，为离苦受及决定往生安乐无害世间故是修习。由三种欲应知一切具欲者有下中上等差别：依靠欲生乐，艰难且依缘，即近欲住者。少艰难依心，即变化欲者。少艰难依心，即他化欲者。

།རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་བདེ་བ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་དགའ་བ་དང་། རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ དགའ་བ་དང་།།དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བའོ། །ཤེས་བྱ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་དཔྱད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་ལ་གོམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ།།གཞན་ཡང་ཤེས་བྱ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། འཆིང་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པ་དང་། འཆིང་བ་ཉམས་པ་དང་། འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་གསུམ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་ གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ བ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཆ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མིག་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤའི་མིག་གིས་ནི་གཟུགས་སྣང་བ་དང་། བར་དུ་མ་ཆོད་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་མཐོང་ངོ་། །ལྷའི་མིག་གིས་ནི་གཟུགས་སྣང་བ་དང་། མི་སྣང་བ་དང་། བར་དུ་ཆོད་པ་དང་། མ་ཆོད་པ་མཐོང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་ནི་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་ངོ་།།ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་འཇོམས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། གཞན་ལས་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། ཁྱིམ་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་མི་འདྲེ་བར་གནས་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་ ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའོ།།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་གནས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའོ། །ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་གོམས་པར་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པའི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གསུམ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ དང་།སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞིའོ། །མདོར་བསྡུ་ན། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བར་འགྱུར་ བ་སྟེ།ཡིད་ལ་བརྗོད་པའི་ཚེ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་བརྗོད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་འདས་པའི་འོག་ཏུ་སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་ཞིང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པའོ།།གནས་གསུམ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ངན་པ་ལ་ལོག་པར་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་མོས་པ་རྣམས་དང་། འདུལ་བ་ཐ་མལ་པར་གནས་པ་རྣམས་བཟློག་པར་བྱ་བ་དང་། བསྟན་པ་ལ་ འདུན་པར་བྱེད་པ་སྟེ།བདག་གི་མཐུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྤྱོད་པ་དང་། བྱེད་དུ་གཞུག་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་ཡང་དག་པར་འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་སྟོན་པའོ། །གཙང་བར་འདོད་པས་ འབབ་སྟེགས་ཀྱི་ཆུས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དྲི་མ་རེ་ཞིག་བསལ་བ་ཙམ་གྱིས་བདག་གཙང་མར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར།ཡང་དག་པའི་གཙང་མ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་གཙང་བའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་ བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

应当了知从三种贪欲中完全超越的小、中、殊胜的快乐，即有寻有伺的喜、无寻无伺的喜、及无喜之乐。
三种通达所知即以三乘从一切苦中得到出离，即从他人言教因而生起、从自己观察因而生起、从修习止观因而生起。
复次有三种通达所知：一切束缚具足、束缚衰减、一切束缚完全断除。
应当了知瑜伽师为了三种作用而修习信等善法：由断除见所断烦恼而获得预流果，由断除修所断烦恼而获得一来果、不还果及阿罗汉果，获得阿罗汉果后于现世安乐而住。
依据以三分观察一切所知而建立三眼：肉眼见到显现、无遮障、可示现的色法；天眼见到显现与不显现、有遮障与无遮障的色法；慧眼见到一切有色无色诸法的一切相。
此三法能摧毁烦恼反击生起：信任他人、居士出家人不相混杂而住、自己通达所知真实。
三种正随教修行能渐次证得涅槃：戒律、心住、通达所知真实。如同有三种正随教修行，应当了知修习正随教修行亦复如是。
安住正随教修行而触证安乐的三法：空性、无愿、无相，以及灭尽定、四禅、四无量。
总之，三种一心能如实见到智慧：意言时缘取种种差别相的行相、意言后缘取种种差别相的行相、超越意言后一心缘取非种种非差别相的行相。
三处是为了调伏于劣处起增上慢者、安住于平庸律仪者、令其趣入教法：示现自己威力、令他人断除烦恼及清净行、以正法教导开示。
为了断除欲求清净者以浴池之水暂时洗除外垢而执为清净的邪慢，应当了知建立三种真实清净：因为是从不净处生起而得以超越的因缘。

།ཐུབ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་དག་བསྡམས་པ་ཙམ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཐུབ་པ་ཡིན་པར་ལོག་པར་འཛིན་པ་རྣམས། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཐུབ་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐུབ་པར་བྱ་བ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འཕགས་ པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་སོ། །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་གནས་པའི་རྟོག་པ་ངན་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྤང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕ་རོལ་གྱིས་སྤྱད་པ་དང་། བདག་ཉིད་སྨོད་པ་དང་། དོན་ ཆེན་པོ་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། གཅེས་པར་འཛིན་ཅིང་གུས་པར་བྱེད་པའོ། །ལམ་དང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དམ་པ་བླ་ན་མེད་པ་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་ བསྔལ་ཤེས་པ་བས་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་དང་ལམ་བཞི་ལས་སླ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་བསྐྱོད་པ་ དམ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།རྣལ་འབྱོར་པས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་བསྒྲུབ་པའོ་། །བསྒྲུབས་ན་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་དང་ཕྱི་མ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། མཐར་ཉེས་པ་འཛིན་ཅིང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་མ་རིག་པ་ལ་གནས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ཤེས་བྱ་གནས་གསུམ་གསུམ་པ་རྫོགས སོ།། །།ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཤེས་བྱ་དང་། ཤེས་པར་བསྡུ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །ལུས་དང་ལུས ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་དང་། དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སེམས་ཀྱི་འཆིང་བ་ནི་བཞི་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་འཆིང་བ་དང་། མྱོང་བའི་འཆིང་ བ་དང་།རྣམ་པར་རིག་པའི་འཆིང་བ་དང་། དེར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཆིང་བའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་འཆིང་བས་ནི་ལུས་ལ་སེམས་བཅིངས་སོ། །ནང་གི་མྱོང་བའི་འཆིང་བས་ནི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་བཅིངས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་འཆིང་བས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་རྣམས་ལ་བཅིངས་སོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཆིང་བས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བཅིངས་ཏེ། འཆིང་བ་བཞི་པོ་དག་གི་གཉེན་པོ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་བཞི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་།།བཞི་པོ་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་ལ་རྟོག་པ་དང་། གཉེན་པོའི་གཞིར་གྱུར་ཅིང་འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་ ལྡན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་འཕེལ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པར་བྱ་བར་བརྩོན་པའི་སེམས་གནས་པར་འབྱོར་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། མངོན་ པར་འབྱུང་བར་འདུན་པ་དང་།ལུང་མནོད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱ་བ་དང་། སློབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་བཟང་པོའི་མཚན་མ་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། དབེན་པ་ན་གནས་ཤིང་ཆོས་དཔྱོད་པའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ། སེམས་ གནས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་།རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས། དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་གནས་པ་དང་། རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། དགའ་བ་མེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། བདེ་ བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའོ།

对于那些错误地认为仅仅通过约束就能成为调伏者的持戒者们，为了显示真实无误的调伏本质，应当了知三种应当调伏的安立：即圣者欢喜的戒律所摄的身语业，以及无漏心。这三法能断除独处时生起的恶分别，对于他人的行为、自我诽谤、以及重大烦恼的缘故，应当具有惭愧心、知耻心，并且珍重恭敬。
关于道与道果，应当了知有三种无上殊胜：了知无常与苦之后的无我智慧，较四道容易且速得现观，以及在世间、出世间、有学、无学时的一切解脱中，不动的无上心解脱。瑜伽行者首先获得智慧，以智慧断除烦恼，修习成就后心得解脱。
为了显示那些执著前际、后际、中际的常见、断见、边见，以及对现世涅槃愚痴的沙门、婆罗门住于无明，应当了知三明的安立。佛陀教法的三种所知处已圆满。
这四法摄于所知与能知：即依身、闻、思、修的力量，依止正念，缘身的智慧。如同身与缘身的智慧一样，受、心、法以及缘它们的智慧也应当如是了知。
另外，心有四种束缚：取著的束缚、感受的束缚、了别的束缚、执著的束缚。其中，取著的束缚系缚心于身，内在感受的束缚系缚于诸受，了别的束缚系缚于色等境相，贪等烦恼与随烦恼的执著束缚则系缚于所说的身等。应当了知四念住是这四种束缚的对治。
这四种是观察过患与对治所依，以欲求与精进为先导，为了断除不善法的现行、断除与之相应的法、获得善法、增长善法。
这四种是令心安住、获得禅定精进者心得安住的生起之门：即出离欲求、受持教法、诵习、精进学习、执持善定相、独处观察法。
这四种是令心等持、心得安住：即有寻有伺有喜的心住，无寻无伺有喜，无喜，以及舍念清净、超越苦乐。

།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ཤེས་ན་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་དེ་ཁོ་ན་དང་།རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྤྲོས་པའི་འཆིང་བ་སྟེ། འདོད་པ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ལ་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྤྲོས་ པའི་འཆིང་བ་དང་།གཟུགས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྤྲོས་པའི་འཆིང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཚད་མེད་པ་ལ་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྤྲོས་པའི་འཆིང་བ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ། འདུ་ཤེས་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྤྲོས་པའི་འཆིང་བའོ།།ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམས་ན་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་འཕེལ་བ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་།བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདའ་ཞིང་། རིང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཅི་ཡང་ མེད་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བར་བརྩོན་པའི་འཕགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་གང་གི་རྟེན་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སྲེད་པ་བཞི་སྤང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་དོན་ཉུང་བ་ཆོས་གོས་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་གྱི་ཕྱིར་རྩོལ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་གཡེང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། དུས་སུ་སྦྱོར་བ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བའོ།། བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ལམ་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤོང་བ་དང་། འོག་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་རྣམས་དང་། དེ་དག་ཉིད་མ་ལུས་པར་སྤོང བ་དང་།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་མ་ལུས་པར་སྤོང་བའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཡན་ལག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི། བསྟན་པ་འདི་དང་། བདེ་འགྲོ་ལས་བསམ་གཏན་དུ་མི་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། སྟོན་པ་དེ་ཁོ་ན་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དང་བ་མི་གཡོ་བ་དང་། སྟོན་པ་ ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་།ཆོས་དེ་གང་དག་གིས་རྟོགས་པ་དང་། དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་གསུམ་ནི་སེམས་དང་པོའོ། །བཞི་པ་ནི་གཟུགས་དང་བ་སྟེ། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གཏོགས་པའོ། ། དེ་ལ་གསུམ་ནི་བསྟན་པ་ལས་མི་གཡོ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཐ་མ་གཅིག་ནི་བདེ་འགྲོ་ལས་མི་གཡོ་བར་འགྱུར་བའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། སྟོན་པ་པོ་དང་། འདོམས་པ་མགུ་བར་བྱེད་པ དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། འདོམས་པ་ཉན་པ་དང་། དེ་ཡང་དག་པའི་བསམ་པས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམ་པས་བསྒྲུབ་པའོ། །ཤེས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཟག་པ་མེད་ པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་དང་།ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་དང་།ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ།

这四法是遍知染污分和清净分的真实性，如果了知它们，则能断除见断和修断的烦恼。染污分有果的真实性和因的真实性。清净分也有果的真实性和因的真实性。
这四法是以想为先导的戏论束缚，即对小欲者的以想为先导的戏论束缚，对大色界者的以想为先导的戏论束缚，对无量虚空无边处和识无边处的以想为先导的戏论束缚，以及对无所有处的以想为先导的戏论束缚。
这四法若修习作为对众生的害心、恼害、不悦、贪欲的对治，则能增长大福德并离欲贪，即慈、悲、喜、舍。
这四法能超越色界而远离，即虚空、识、无所有、非想非非想处。
这四法是瑜伽师为圆满解脱而精进的圣解脱因的所依法，即为断除四爱而少欲，不为衣服、饮食、卧具、坐具而奔波散乱，适时修行有果且心不散乱地喜修断烦恼之道。
这四法是修道的果即断烦恼：断见所断烦恼、断修所断烦恼、断下分结大品和中品、断尽彼等、断尽上分结。
这四种预流支能使于此教法和善趣不动摇：对导师如实观察所生不动净信，如对导师般对法、对证悟此法者及为证此而趣入者亦复如是，此三为净信，第四为净戒即圣者所喜戒。其中三者令于教法不动，最后一者令于善趣不动。
这四法是获得预流果的支分：亲近说法师、恭敬教授、如理闻法、如实了知并修习。
这四种智能摄一切智：唯一决定无漏法的现量智和比量智，唯一决定有漏的由理所生智、非理所生智、非理非非理所生的世间智，以及有漏无漏的他心差别智。

།འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་འདི་དག་ནི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་འབྲས་བུའི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་དང་།རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་དང་། ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་དང་། རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པའོ། །ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་དད་པ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ ཆུད་པ་དང་།གུས་པར་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པའི་དྲན་པ་དང་། ཞིག་ནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ངོ་། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། གོང་དུ་ཡང་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པར་ བྱ་བའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་རབ་དང་།ཐོབ་ནས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་དང་། དངོས་པོ་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་དངོས་པོ་མ་ལུས་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཐོབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འདྲེས་པར་འདུག་པ་དང་། དམིགས་པ་གཅིག་ཏུ་འདུག་པ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་རྣམ་པ་བཞི་ནི། བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་ པ་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།སྲོག་ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་དང་། སྟོབས་ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཀུན་ནས་བསྲུང་བའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་པར་ བྱ་བ་དང་།རིག་པའི་དོན་ལ་དཔྱོད་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་སྤྱོད་པ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །གཅིག་གིས་ནི་གནས་པ་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོའི་སྒོ་བསྲུངས་པས་ཡུལ་ལ་ངོ་མི་ཆོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་པ་དང་། ཞེ་འགྲས་པར་ཡང་མི་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོའི་ སྒོ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་དྲན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་གནས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ། །རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དྲན་པ་དང་། མིག་ དང་།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་རིག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ལུས་ཀྱིས་ནི་མི་བསྐྱོད་པའམ། དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་དུ་མ་འཇུག་པའི་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། སྲ་བ་ཉིད་དང་། གཤེར་བ་ཉིད་དང་། ཚ་བ་ཉིད་དང་། ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་དོ། །ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པའི་གཞི་དང་། འབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འཁོར་བ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན འཇུག་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་མཐོང་བས་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། སྲེད་པས་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྟེན་དུ་ཡུལ་འགྲོགས་པས་གནས་པ་དང་། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་སྟེ། དེས་ན་ཡང་སྲིད་ པར་འཛག་གོ།།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་ནི་ཚེ་འདིའི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་གོས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་ལ་འདོད་པ་སྐྱེའོ། ། ཚེ་ཕྱི་མའི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡང་སྲིད་པ་འདོད་དོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྨོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱོར་པ་འདོད་པ་སྐྱེའོ། །དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་འདོད་པ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་གོས་དང་། ཁ་ཟས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། སྲིད་པ་དང་། འབྱོར་པ་ལའོ། ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། སྡུག་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་མི་ཆོད་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཞེ་འགྲས་པ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས འཇིགས་པ་དང་།སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་འབྲས་བུ་ལ་རྨོངས་པའོ།

如同趣入与还灭方面的真实执持智慧一样，这些能断除一切漏，即：趣入方面的果之真实智和因之真实智，还灭方面的果之真实智和因之真实智。这四法是有信者断除烦恼而趣入正修行，即：相续趣入、精进恭敬、正知而行的念、止观。
这四者是分别观察诸法并且向上灭尽诸漏之处，即：为获得圣道的有漏智慧，获得后减少烦恼，减少事物，为断除一切烦恼和事物而如实修习所获得之道。这四法是相应、有所缘、相杂而住、一所缘而住，即：受、想、诸行、识。
四种防护是：令入教法者于教法生起欢喜，即：防护生命、防护力量、防护心的烦恼、防护正修行。这四者是获得正见和观察明理之处，以三种方式令行为清净，以一种方式令住处清净，即：以守护根门而于境不厌恶也不嗔恨，为守护根门而摄于念力正知而行，独处一心无有烦恼。
应当知道以四种方式证得明与解脱，即：以念、眼、慧证得明，以身证得不动或以时证得解脱。这四法是从因所生的大种色多种趣入之所依，即：坚性、湿性、热性、轻动性。
这四法是已生众生安住之基础，利益欲生起者，如同摄基所生四者。这四者是轮回中识相续趣入之处，即：见色而趣近，为爱所缘，依处伴境而住，识住于彼与有烦恼的意乐俱行，由此漏于后有。如是于色，于受、想、诸行亦当如是了知。
比丘依于观察今生身命而生起对法衣、卧具、坐具的欲求。依于观察后世身命而欲求再有。依于对涅槃的愚痴而生起对圆满的欲求。这些总摄而言成为四种欲求，即：对法衣、饮食、卧具、坐具、有及圆满的欲求。
这四法令众生行非理，即：于可爱事物厌恶，于不可爱事物嗔恨，畏惧有力的对治，由颠倒心而于今生来世果报愚痴。

།འདྲི་བ་ལ་ལུང་བསྟན་པ་བཞི་ནི། ཐེ་ཚོམ་བཅད་པ་དང་། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ངེས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་མགོ་གཅིག་ གིས་སོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ནི་ཕྱེ་བས་སོ། །དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཤིང་ཁ་དུ་མར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་དྲི་བས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལས་ནི་གཞག་པས་སོ། །འདི་ལ་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པས་ན་འདི་ཡང་འདིར་དྲི་བར་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཏོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། བདག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།གཞན་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཉི་གའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་མ་དག་སྟེ། བདག་དང་གཞན་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་ཉམས་པའོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་པའི་ཡོ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །རྣམ་པར་མ་དག་པ་ནི་ངན་འགྲོར་སྐྱེས་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་མེད་པའོ། །ཐབས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འཁོར་བསྡུ་བ་ན་འཁོར་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཕན འདོགས་པ་དང་།སྡུད་པ་དང་། འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་པ་རྣམས་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གྱི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་སྒོ་ང་དང་། ལས་ཀྱི་མངལ་དང་། ལས་ཀྱི་དྲོད་གཤེར་ དང་།ལས་ཉིད་དོ། །དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བདག་གི་ཁ་ན་ལས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྩེད་མོས་མྱོས་པ་དང་། ཡིད་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའོ་། །གཞན་གྱི་ཁ་ན་ལས་པ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།མར་མེར་པོ་དང་། ནར་ནར་པོ་དང་། གོར་གོར་པོ་མའི་ལྟོ་ན་འདུག་པའི་འོ། །གཉི་གའི་ཁ་ན་ལས་པ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བདག་གི་ཁ་ན་ལས་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་གྱི་ཁ་ན་ལས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་གཏོགས་པ་མན་ཆད་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་སྟེ། འབད་པའི་དབང་པོ་ཡང་མ་རྫོགས། མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་མ་རྫོགས་པ་དང་། འབད་པའི་ དབང་པོ་ནི་རྫོགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་མ་རྫོགས་པ་དང་།མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་རྫོགས་ལ་འབད་པའི་དབང་པོ་ནི་མ་རྫོགས་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་རྫོགས་ལ་འབད་པའི་དབང་པོ་ཡང་རྫོགས་པའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་བཞི་སྟེ། ཉེས་ པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་དང་།ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་དང་། གནོད་ པ་དང་ལྡན་པའི་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་མི་འདོད་ཅིང་མི་བཟོད་པའོ།།གཉིས་པ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་ཤིང་འདོད་པ་དང་བཟོད་ པ་སྟེ།དེ་ཡང་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་ཅིང་དང་དུ་ལེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དབང་པོའི་སྒོ་བསྲུངས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།

关于问答的四种解答是：断除疑惑、了悟未知、增长确信力。对于法的特征是以一个方面来解答。对于众生业的果报是以分析来解答。对于密意语及多种说法是以全面询问来解答。对于非如理的是以安立来解答。
若问何谓此处的'解答'？由于有'世尊未解答'之说，故此处称为问答之解答。
清净布施与不清净布施应当了知有四种。其中三种是清净的：自己的戒律与见解圆满、他人的戒律与见解圆满、双方的戒律与见解圆满。一种是不清净的：自己与他人的戒律与见解都已破损。其中清净的是指生于善趣的资具圆满；不清净的是指生于恶趣而无缺乏资具。
摄众的四种方法能够真实地摄受眷属：利益、摄受、引导、清净。
这四种是众生业所生处的众生转生各道的依靠之门：业生卵、业胎生、业湿生、业化生。
众生生于各处的死亡时际有四种：依靠自身而死，如生于嬉戏放逸天与扰乱心意天中者；依靠他人而死，如住胎中的凝酪、膜胎、肉团；依靠双方而死，即欲界其他众生；非依靠自身也非依靠他人而死，即从有顶以下的色界、无色界众生。
这四种是清净道：精进根未圆满且欢喜未圆满、精进根已圆满而欢喜未圆满、欢喜已圆满而精进根未圆满、欢喜与精进根皆已圆满。
另有四种清净道：不趋向说错的法律、趋向善说的法律、资粮道、清净道。
其中第一是指有些人不喜欢也不接受外道见解及具损害性的严厉苦行。第二是指有些人精通蕴、界、处、缘起、处非处，且喜欢并接受，其性质是能忍受寒冷等并欣然接受。第三是指持戒、护诸根等属于善资粮的诸法。

།བཞི་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ངོ་།།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སློབ་པའི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་བས། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་གི་སྡིག་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཇུག་པར་གཏོགས་པའི ལས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་།ལྡོག་པར་གཏོགས་པའི་ལས་སོ། །དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ངན་སོང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་ པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་མིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ།།བཞི་པ་ནི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་བའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པར་ཆགས་པ་སྟེ། བདེ་ལ་མི་ཕན་པ་དང་། ཕན་ལ་མི་བདེ་བ་དང་། ཕན་ཡང་ ཕན་ལ་བདེ་ཡང་བདེ་བ་དང་།ཕན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྒོ་བཞི་ནས་འཇུག་ཅིང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྒོ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྒོ་དང་།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའི་སྒོ་དང་། ཆོས་འདི་པ་ཆོས་ཀྱི་མིག་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པའི་སྒོའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ནི་སྒོ་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་ འགྱུར་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཕྲད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡང་སྲིད་པ་པའི་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། རྣམ་པར་དགྲོལ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་ཟག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སློབ་པར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། སློབ་པར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མི་སློབ་པའོ། །གཞན་ཡང་གང་ཟག་བཞི་སྟེ། བདག་ཉིད་སྡོམ་པ་ ལ་གནས་ལ་གཞན་དག་ལ་ཆོས་མི་སྟོན་པ་དང་།བདག་ཉིད་སྡོམ་པ་ལ་མི་གནས་ལ་གཞན་ལ་ཡང་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། གཉི་ག་བྱེད་པ་དང་། གཉི་ག་མི་བྱེད་པའོ། །གང་ཟག་ནི་བཞི་ཡོད་དེ་རིགས་དམའ་ལ་ཆོས་དཀར་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། རིགས་བཟང་ལ་ སྡིག་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་།རིགས་དམའ་ལ་སྡིག་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། རིགས་བཟང་ལ་ཆོས་དཀར་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ། ཚེ་འདི་ལ་མ་ཡིན་ནོ། གསུམ་པ་ནི་གཉི་གར་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །བཞི་པ་ནི་གཉི་གར་བདེ་བའོ། །ཡང་གང་ཟག་བཞི་ཡོད་དེ། བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ལ་ཕ་རོལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་ཅན་ལྟ་བུའོ། །ཕ་རོལ་སྡུག་བསྔལ ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ལ།བདག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་བསྐྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡོམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །གཉི་ག་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྐྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །རྒྱལ་པོ་མཆོག་སྦྱིན་ གྱི་བདག་པོའི་རྟ་སྐྱེ་བའི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།བདག་དང་ཕ་རོལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་དེ། བསོད་ནམས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པ་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ངག་གི་ཉེས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལོག་པ་དང་། འབྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་མེད་པ་དང་། དོན་མེད་པའོ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

第四是为了断除烦恼和今生安乐而修习止观。这四种是学处增上心的修习，为了未离欲贪者获得不还果，为了不还者依止无所对碍定而今生安乐而住，为了断除他人罪业令其往生善趣，为了断除自己一切烦恼。
二业应当了知有四种：即三种趣入业和一种还灭业。其中决定不善果报是在恶趣中成熟。决定善果报是在色界和无色界中成熟。善不善果报是在欲界天人中成熟。第四是断除三种业。
这四种是众生的执著：于乐无益、于益不乐、于益乐俱有、于益乐俱无。
众生烦恼从四门而入并遭遇生等痛苦：即欲贪增上门、色无色定增上贪著门、外道见解门、此法中未得法眼者的无明门。修习圣道即能从这四门中解脱痛苦。
如同遭遇痛苦一样，相似地也可配合相续趣向、取有业、难以解脱。
应当了知这四种补特伽罗包含一切补特伽罗：即凡夫、欲学未离贪者、欲学已离贪者、超越萨迦耶见的无学者。
复有四种补特伽罗：自住于律仪而不为他说法者、自不住律仪而为他说法者、二者俱行者、二者俱不行者。
补特伽罗有四种：种姓低贱而行持白法者、种姓高贵而行持恶法者、种姓低贱而行持恶法者、种姓高贵而行持白法者。其中第一者今生苦而来世不苦，第二者来世苦而今生不苦，第三者二世俱苦，第四者二世俱乐。
复有四种补特伽罗：自令苦而不令他苦且不生福德，如苦行者；令他苦而不自苦且生非福，如诸非律仪者；令自他俱苦且生非福，如祭祀马祀等；不令自他苦且生福德，如住于禅定断除一切罪业者。
语过略有四种：虚妄语、离间语、无义语、无益语。与此相反即应了知为功德。

།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ལོག་པའི་ཚིག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་མ་མཐོང་བའམ། ཡང་ན མ་མཐོང་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་།ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པའི་ཚིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ཤེས་བྱའི་གནས་བཞི་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །། ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་འཇུག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། རྟེན་དང་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་དང་། མྱོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས སྐབས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར།མཚན་མར་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ལྔ་ནི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བ། ལྡོག་པ་རྣམ་པར་བྱང་བར་ གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་ཞིང་ལོངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་། འདོད་པ་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ རྣམས་དང་།སྒྲ་རྣམས་དང་། དྲི་རྣམས་དང་། རོ་རྣམས་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་བཙལ་བར་བྱ་བ་དང་། བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལས་བརྩམས་ཏེ། འདོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མ་འོངས་པ་ འདོད་པར་བྱ་བ་ནི་བཙལ་བའོ།།འདས་པ་ནི་རྟག་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོ་འདོད་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་འདོད་པར་བྱ་བའོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་པ་དང་ མི་སྡུག་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉེ་བར་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།ལྷ་དང་མི་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་ཡུལ་པའོ། །རྙེད་པའི་རྒྱུ་སྒྲུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།གང་དུ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། གང་ལས་རྙེད་པ་དང་། གང་རྙེད་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བུས་རྙེད་པ་སྟེ། གནས་འདི་དག་ཏུ་སེམས་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་ ལ་གནོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྐུལ་བ་དང་། དྲན་པ་བྱེད་པ་དང་། འདོམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་སུ་བྱེད་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ ཡང་དག་པར་མ་བླངས་པ་ནི།ཡང་དག་པར་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནི་སྤོང་བའམ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིད་དང་། ཉལ་བ་དང་། མངོན་པར་མ་ཞི་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འགྱོད་པ་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་སོམ་ཉི་བྱེད་དེ། ཐོས་པ་ མ་བཟུང་བ་ནི་འཛིན་པར་མི་བྱེད་ལ།བཟུང་པ་ནི་བརྗེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། མ་བརྗེད་པ་ཡང་ངེས་པར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །འོག་མའི་ཆ་ནི་གཉིས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འོག་མའི་ཆའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ པའི་འོག་མའི་ཆའོ།།འོག་མའི་ཆ་འདི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འོག་མའི་ཆ་ལྔ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འོག་མའི་ཆ་དང་པོ་ལས་བརྩམས་པ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །གཉིས་པ་ལས་ བརྩམས་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་།གནོད་པའི་སེམས་སོ། །འདི་གཉིས་ནི་གོང་མའི་ཆ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ། །གོང་མའི་ཆ་འདི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། གོང་མའི་ཆ་ལྔ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་ བྱ་བ་སྟེ།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་སོ།

简略而言，非圣者的妄语有四种：即未见而说见，或者未见而颠倒而说，以及对所闻、所分别、所识也应当如是了知。与此相反的即应当了知为圣者的真实语。佛陀教法的四种所知处第四品完毕。
这五种是随顺贪欲和执着方面的随眠而趣入的烦恼所摄的行蕴，即依处和境的自性行蕴、感受的自性、言说的阶段、为遍知故而执取相的自性、行为的自性以及所缘的自性行蕴。与此相反的五种，应当了知是远离贪欲和执着方面的随眠、还灭清净所摄的行蕴。
这五种是为了寻求和受用，是贪欲者所贪求的境，也是不趣向贪欲者所应当如实观察的，即诸色、诸声、诸香、诸味、诸触。其中，应当了知有四种欲求，即从所寻求、所观察和所贪着的事物而言。其中，未来的欲求是寻求，过去的是忆念，现在的是贪着。其中又有二种：事物的欲求和由此所生的感受的欲求。
这五种是有情众生由善恶业果报成熟而受用所获得的身，即天、人、地狱有情、旁生和饿鬼境界。
应当了知获得的因缘成就和不趣向涅槃有五种：即于何处受用、从何处获得、获得何物、为何获得、如何获得，于这些处所执持心者是也。
这五法是瑜伽行者的戒律和闻法的障碍为先导，与止观不相应，即贪着诸欲，对劝勉、提醒、教诫、开示者生起恼害心和嗔恨心。不受持清净戒律是因为不正受持，已正受持者是舍弃或毁坏。昏沉、睡眠、不寂静、有烦恼的追悔以及对诸法生疑，即未受持闻法者不受持，已受持者则忘失，未忘失者也不能决定通达。
下分有二：见道是修道的下分，欲界是色界和无色界的下分。依于这二种下分而有五种下分结，即从第一下分而言，有身见、戒禁取见和疑。从第二下分而言，欲贪和害心。这二种是上分，即色界和无色界。依于这二种上分而有五种上分结，即无差别的结缚是色贪和无色贪。

།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བྱེ་བྲག་ཅན་ནི་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པའི་རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་ པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པའི་མ་རིག་པའོ།།མ་གུས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་ཞིང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྟོན་པ་པོ་དང་། བསྟན་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ཞིང་རྗེས་སུ་འདོམས་ལ་སྟོན་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་མ་གུས་པའོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་ཡང་དག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་སྟེ། སྙོམས་པར འཇུག་པ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཞུམ་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བཟོད་པ་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ལ་ནི། ཕ་རོལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་ ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལ་བཟོད་པ་མེད་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བཟོད་པ་མེད་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ པར་འགྱུར་ཏེ།ཁོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། དེའི་མཛའ་བོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཡང་དབྱེ་བར་འདོད་ཅིང་། འབྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པས། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་སྒྲུབ་པ་དང་། བདག་གིས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱང་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་འདིར་སྐྱེས་ན་ཡང་། འདི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཉེས་དམིགས་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དགྲ་མང་བ་དང་། མཛའ་པོ་དང་། དབྱེ་བ་དང་། ཕ་རོལ་པོས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བར་གྱུར་པའི་མི་འདོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །གཅིག་ནི་ཚེ་འདིའི་སྟེ། འཆི་བའི་ཚེ་འགྱོད་པར་འགྱུར་བའོ། །གཅིག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ཕྱི་མའི་སྟེ། ཤི ནས་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བཟོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཅི་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཉེ་དུ་རྣམས་ཕུང་སྟེ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་གཞི་རྣམས་ཚུལ་མ་ཡིན་པར་ཆུད་ཟ་བ་དང་། རང་གི་ལུས་ལ་ནད་བྱུང་བ་འདི་གསུམ་ནི་ཚེ་འདིའི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། ། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཆོས་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ལྔས་གཞན་དག་གི་དོན་བྱ་བར འདོད་པའི་སྐུལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ།འགལ་བར་བྱས་པ་མ་ནོར་བར་སྨྲ་བ་དང་། སེམས་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་སྨྲ་བ་དང་། ངག་གི་ཉེས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་སྨྲ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་སྨྲ་བའོ།། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཚོལ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་པར་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ལོག་པར་ཚོལ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་འདས་པ་དང་། ལོག་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འདས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ལྡན པའི་ལོག་པའི་ཚོལ་བ་ལས་ཀྱང་འདས་ལ།ཆུང་མ་འཆང་བ་དང་། བག་མེད་པར་སོགས་པའི་ལོག་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་ཀྱང་འདས་སོ།

特殊的结缚是：贪欲偏重的禅修者的掉举，我慢偏重的禅修者的我慢，以及无明偏重的禅修者的无明。
若为五种不恭敬所缚，则心不堪能，不能生起善根。即是对：说法者、教法、增上戒学、增上心学、增上慧学、如实劝导开示者以及清净同修等不恭敬。
这五种是断除烦恼精进的障碍：等至、对生命的过度贪著、对利养恭敬的过度贪著、放逸、邪慧、心怯弱以及增上我慢。
应当了知，不具忍耐的补特伽罗对他人有五种邪行：此中不具忍耐者，对他人有五种邪行应当了知。此中不具忍耐者，首先对他人生起害心，怀恨之心，欲离间其亲友，造作离间，如是为了加害而行事，对他造作痛苦和忧恼，也令自己受持的戒律退失，并以身语意造作诸恶行。
若生起这五种邪行，当知有此世三种同类过患：众多怨敌、离间亲友、他人造作种种不悦意的痛苦忧恼。一是此生的过患：临终时生起追悔。一是异熟果报所生的来世过患：死后转生恶趣。
与此相反的是具忍者对他人的五种正行，应当了知如是行持的功德。
这五法于现世与来世能生起痛苦与忧恼：亲属破败而死亡、非理损耗受用资具、自身生病，这三者是现世生起痛苦与忧恼。破戒与诽谤一切的邪见是来世的过患。与此相反的五法，应当了知于现世与来世能生起安乐与喜悦。
以五种方式劝导利他则能清净圆满：如实说其过失、随顺心意而说、说明所作、断除语过而说、断除意过而说。
应当了知，阿罗汉虽现寻求受用而受用，但已超越三种邪求与二种邪受用：已超越杀生、不与取、妄语相应的邪求，也超越蓄妻及放逸等邪受用。

།སྤོང་བ་པོ་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་ན་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཅི་དགར་སྦྱོར་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་ པ་མྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྤོང་བ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདག་གི་བརྗོད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་དང་། རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྲོ་བ་དང་། ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མའི་དུས། སོ་སོར་རིག་པའི་ཤེས་པའོ། །ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྐྱོ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ལ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱིན་ཅི་ལོག རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དུས་ལ་རྨོངས་པ་དང་གནས་སྐབས་ལ་རྨོངས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། རྙེད་པ་ ལ་རབ་དང་།སྲོག་ལ་རེ་བའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོ་ལས་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཟས་ལ་མི་མཐུན་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་འགག་པར་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་བྱེད པ།བདེན་པའི་གནས་ཀྱི་གཏམ་ཐོས་ནས་ཆོས་དང་དོན་ལེགས་པར་རིག་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གོ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲས་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་དོན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། ལྐོག་ན་འདུག་ཅིང་སེམས་ཏེ་ཆོས་དང་དོན་ལེགས་པར་རིག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པ་ཤེས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཤས་ཆེར་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་པའི་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དྲག་པོ་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཆོས་ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ལས བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་དང་།ལུས་དང་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣལ་ འབྱོར་པ་བསམ་པ་དང་།སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ནི་མྱུར་བ་མྱུར་བར་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པར་འགྱུར་བའོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་སློབ་པའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་སྟེ།ཡང་ན་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་མཐར་ཐུག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའམ་། ཡང་ན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་མ་ཐག་ཁོ་ནར་མཐར་ཐུག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་འམ། ཡང་ ན་ནི་སྐྱེས་ནས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའམ།ཡང་ན་ནི་ཚེགས་མེད་པ་ལས་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་འམ། ཡང་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མཐའ་འོག་མིན་མན་ཆད་དུ་སོང་བའམ། གཟུགས་མེད་པའི་མཐའ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ ཆད་དུ་སོང་ནས་མཐར་ཐུག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ།།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་མར་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ས་སྟེ། བསམ་གཏན་ཆུང་ངུ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུའི་སྐྱེ་བའི་ས་དང་། བསམ་གཏན་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆེས་ཆེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་འབྲས་བུའི་སྐྱེ་བའི་སའོ།

具足五种法的断除者，能随意修习善法并迅速获得神通，即如所说的断除：具有强烈的欲求、如实修行的自我表述、身体的力量状态、持续不断、以及具有恭敬修行的欢喜心、止观和执持、舍相时的分别智慧。
应当了知这五法是完全证悟解脱的违品，即厌离的对治。依于三种愚痴而有三种颠倒：依于时间愚痴、状态愚痴和本性愚痴，而有无常计常颠倒、苦计乐颠倒、无我计我颠倒，以及对获得和生命的期待。
应当了知这五种违品的对治即是五种执相：执一切行无常相、苦相，执一切法无我相，执食物为不适，执命根为灭相。
这五种是由三摩地和智慧分别的两种瑜伽士心得解脱的生起之门。以三摩地为主的瑜伽士听闻真实之语后善解法义，如所获得般理解而诵读，如实为他人宣说义理，独处思维善解法义。以智慧为主的瑜伽士多分散乱，善修对治贪欲的对治。
应当了知瑜伽士的意乐和加行圆满有五种：对涅槃和菩提有强烈信解是意乐圆满；恒时恭敬、正知而行、止观是加行圆满。
五法是众生善恶业的果报受用、身心烦恼和一切苦的集聚，即乐、苦、喜、忧、舍。
如前所说，具足五种意乐和加行不退转的瑜伽士，将迅速成为能证悟真理的根器，并能极为稳固地安住于善法。
这五种是有学断除欲贪而余有烦恼结的差别生：或者在中阴身时以究竟而般涅槃，或者生初禅后即以究竟而般涅槃，或者转生后以小功用现证道，或者无功用现证道而般涅槃，或者往色界究竟色究竟天以下，或往无色界有顶以下，以究竟而般涅槃。
这五种是修习第四禅交替所得不还果的生处：即修习小禅定果报的生处、中等禅定、大禅定、更大禅定、极大禅定果报的生处。

།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་ངེས་པར་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དྲག པོས་འདོད་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཀྱང་།སེམས་རང་གི་ངང་གིས་བཏང་སྙོམས་སུ་གྱུར་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་གཞོལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སེམས་གཞོལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གནོད་སེམས་ལ་གནོད་སེམས་མེད་པའི་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པའི་མཚན་མ་དང་། གཟུགས་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་མཚན་མ་དང་། མྱ་ངན ལས་འདས་པའི་མཚན་མ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཤེས་བྱའི་གནས་ལྔ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་བདུན་པ། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ བ།སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི། རྣམ་པ་དྲུག་དྲུག་སྟེ། བདག་གི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་མཚན་མའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བ་དང་།ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྤྱོད་པའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འདོད་པའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་དག་ལ་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ དེ་ལ།བདག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ། རེག་པ་དང་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཁ་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པར།བདག་དང་ཕ་རོལ་ལ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ཤིང་། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡང་བྱེད་ལ། སྡུག་པའི་དངོས་པོ་དང་ཕྲད་པ་དང་། གནས་པ་དང་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་དངོས་པོ་དང་མི་ཕྲད་པ་དང་། མི་གནས་པ་དང་། མེད་པར་ འགྱུར་བར་འདོད་པ་སྔོན་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དཀོན་མཆོག་དང་། བསླབ་པར་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་ཁྱད་དུ་གསོད་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། བསྟན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཏོད་པ་དང་། ཐ་ན་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་རྣམས་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ལ་དད་པ་ཙམ་ཡང་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ནི་ལྷག་པའི སེམས་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལས་བརྩམས་ཏེ་འདོམས་ཤིང་སྟོན་པ་ལོག་པར་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །བཀའ་བློ་མི་བདེ་བས་ནི་རྙེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལོག་པར་གྱུར་པ་དང་། རྙེད་པར་ཡང་མ་གྱུར་པས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཞིང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཞིང་། བདེ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། ཞེ་སྡང་གི་གཞི་ཡིན་ཞིང་མི་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་དང་། གཏི་མུག་གི་གཞི་ཡིན་ཞིང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ སྐབས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གནས་གྱུར་པ་འགྲོ་ཡང་རུང་། གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། མིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཟུགས་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་བར་དག་ལ། ཤིན་ཏུ་བར་ཆད་མེད་ ཅིང་།རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

瑜伽师们的五种作意观察，必定能究竟断除三界烦恼。即使以强烈的欲望分别作意欲望相，心也自然处于平等，不会趋向于诸欲；
自然作意出离相而心不趋向；如同对待欲望和出离相一样，对嗔恚作意无嗔相，对害作意无害相，对色界作意无色界等持，对生相和涅槃相也是如此。
佛陀所说五种所知处第五圆满。
第十七品。执著我、众生、命的诸众生，趣入无我。
此八种众生事的差别，各有六种：我所依事的差别、境事的差别、自性事的差别、受用相事的差别、受用事的差别、随言说事的差别、行事的差别、欲求事的差别。
对于通达这些事的差别的瑜伽师，过去所有'我依眼等，于色等境，以触受等受用；如是名为某某，种姓为某某，族姓为某某，饮食为如是'等，
对自他随言说，造作善恶法，欲求与可爱事相遇、安住、再生起，欲求与不可爱事不相遇、不安住、消失，这些都不再生起。
轻视三宝和六种学处，不仅会失去未得的善法，也会失去已得的善法，并且会舍弃教法，乃至于对佛、法、僧以及增上戒、增上心、增上慧的信心也会退失。
其中，恶友会从增上心和增上慧方面给予错误的教导和开示。不恭敬则连获得也不会有。由于错误和未获得，将从诸善法中退失。
与此相反的应当了知为善的方面。
这六种是贪欲的所依，与非如理作意相应，是众生心于色等境界生起快乐的状态。
如同是贪欲所依及快乐状态一样，也应了知是嗔恚所依及不快乐状态，是愚痴所依及非乐非苦状态。
以六种方式，具有极为清净的自性转依，无论行住，于眼所识之色乃至意所识之法，都应了知安住于极无障碍、相续不断、无烦恼的平等性中。

།ཆོས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་པོ་རྟེན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཅི་རིགས་པར་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། མི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཁྲིད་པ་ དང་།ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་དང་། སྐྱེས་སོ་ཅོག་གི་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདིར་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་བསྩགས་པ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་དགེ་ བ་དང་།མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བར་ཁྲིད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྟེན་བྱས་ནས་དབང་པོ་ལྔ་པོ་རྟེན་དང་བཅས་པ་ཡང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་འདུལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་སོ་ཅོག་གི་དབང་གིས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་འཇུག་གོ། །གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་འདའ་བར་དཀའ་བ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། མི་དགའ་བས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཁམས་ངན་པ་ལས་ཡང དག་པར་འདའ་བ་དང་།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བའོ། །འདའ་བར་དཀའ་བའི་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་གཉེན་པོ་ནི། གོང་ན་མེད་པ་ དྲུག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དང་པོའི་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞིའོ། །གཉིས་པའི་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །གསུམ་པའི་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཟད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་དག་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ངེས་པར་བཅོམ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་ བྱའོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ངེས་པར་གཞོམ་པ་ཡང་གཉེན་པ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་ལ། དེ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྤངས་པ་ནི། བདག་མཐར་ཕྱིན་ཏམ་འོན་ཏེ་མ་ཕྱིན་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་འདུག་པར་ ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གང་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བྲལ་བ་མེད་དོ། །གང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་འགྱེད་པའི་རྩ་བའི་གཞི་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ཡིད་དུ་ མི་འོང་བར་སྤྱོད་པ་དང་།སྡིག་པ་འཆབ་པ་དང་། མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལྷག་པར་བདག་གིར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའི་རྙེད་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་འདྲིད་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ལས་འགལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཏུ་འཛིན་པའོ།།དྲུག་པོ་འདི་དག་རྩོད་པའི་རྩ་བའི་གཞི་འདི་དག་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། བྱམས་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་དང་པོ་དང་གཉིས་པའིའོ། །རྙེད་པ་ཐུན་མོང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི། གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་འོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མཐུན་པར་བྱ་བ་ ནི་ལྔ་པའིའོ།།ལྟ་བ་མཐུན་པར་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པའིའོ། །ཆོས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཐམས་ཅད་དང་། མཐར་ཕྱིན་པ་སྡུད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་དང་ལྷའི་རྣ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། འཆི་འཕོ་ རྣམས་ནི་མཐུ་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པ་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་གང་ཟག་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ་དང་།རྙེད་པ་ལ་རེ་བ་དང་། སྲོག་ལ་རེ་བའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པར་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། སྨྲས་པ་དང་། བརྟགས་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཉེས་པར་མཐོང་བ་དང་ཉེས་པར་ཐོས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲས་པ་དང་། ཉེས་པར་བརྟགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཤིན་ཏུ་འཕྲོགས་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་གཙོ་བོར་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རིགས་དང་མཐུན པ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་གྱི།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

这六法是对于具有依处的五种色根，随其所应而作为依处、不障碍、引导、全面守护以及对一切生起作主，即是四大种、虚空界和识界。
其中识界在此是积集福德和非福德，引导至后世善与不善的果报。识作为依处后，五根及其所依不会毁坏和损害。在今生中也由于识的主导而趣入善、不善及无记的诸行为。
这三处是瑜伽行者难以超越的，即是从被欲贪、害心、损恼、不喜所染污的恶界中超越，从诸行相的生起中超越，以及从有顶中超越。
为了超越这三种难以超越处的对治，应当了知有六种无上：第一是四无量，第二是无相三摩地，第三是我慢的灭尽。
当断除违品时，应当了知这些三摩地将得以圆满。而断除违品是由于善修对治，使其不再生起的缘故。
断除我慢者，永远不会以怀疑心住于'我是否已达究竟或尚未达究竟'的疑虑中。如是，有疑惑者即未离我慢；应知已离我慢者即无疑惑。
这六种是诤论的根本，即是互不相容者的不悦行为、覆藏罪过、在平等者中过分占有利养恭敬、以衣物等利养相互诱惑、违犯学处以及颠倒执取法义。
这六种能断除诤论根本：慈心的身语意业是对治第一和第二的，共享利养是对治第三和第四的，戒律和合是对治第五的，见解和合是对治第六的。
这六法能摄瑜伽行者的一切神通和究竟，即神境通、天耳通、宿住通、他心通、死生通是摄神通，漏尽通是摄究竟。
这六法是未现证谛者现证谛时的障碍法，如前所说，由三种愚痴的缘故而有三颠倒，以及对利养的期待和对生命的期待。
其中差别是：于错误所见、所闻、所说、所思及顺法中，欢喜错误的见闻说思。
这也是未现证谛的凡夫心极度散乱和障碍的主要原因，而非圣者。因此是在随顺种性的情况下宣说，而非在解脱圆满的情况下宣说。

།བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ།།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་སེམས་ཞུམ་པ་རྣམས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱབས་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་འཐོབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།རྣམ་པ་གསུམ་ལས། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་སྐྱབས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ འགྲོ་བའི་ལམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་འགྲོ་བ་དང་།མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི། ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་ རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ།སྟོན་པ་ལ་ལྟ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། དད་པ་རྙེད་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་སློབ་པ་དང་། རྣམ་པ་ལས་སྟོན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ ཡིན་ཏེ།འདིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་། བསྒྲུབ་པས་བསྙེན་བཀུར་བྱའོ། །ཆོས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྲེད་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་རྣམས་བདག་ནི་ད་དུང་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ གྱི།སྲེད་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས། ཆོས་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཡུལ་རྣམས་དང་སེམས་འབྲེལ་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནི་ལས་དང་བདེན་པ་ལ་རྟོན་གྱི། རིགས་དང་ཆོ་རིགས་དང་། རུས་ལ་ རྟོན་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་གང་ཟག་རིགས་དམའ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་མི་དགེ་བ་ཡང་བསྐྱེད་ཅིང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་དགེ་བ་ཡང་བསྐྱེད་ལ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། རིགས་བཟང་པོ་ཡིན་དུ་ ཟིན་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ཤེས་བྱའི་གནས་དྲུག་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཆོས་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་གསུམ་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་གསུམ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། གཅིག་ནི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དྲན་པའོ། །དབང་པོ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས་གང་ཟག་བདུན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞུགས་པའི་ལམ་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གཉིས་དང་། འབྲས་བུའི་ལམ་ལ། དེ་གཉིས་ཉིད་དང་པས་མོས་པ་དང་། ལྟ བས་ཐོབ་པ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་གཉི་གའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྒྱུ་གསུམ་པོ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་ནང་གི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་། ཡང་དག་ པར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། གནས་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྦྱིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྱིམ་གྱི་གནས་ནི་ཀུན་དུ་གནོད་ པའོ།

应当如实了知作为对治彼等障碍法的六种执相，如前五种以及对一切世间不生欢喜之执相。
此二种圆满忆念有六种，能善摄持并令生欢喜诸瑜伽师之退心者，即三种皈依圆满忆念及三种获得圆满忆念。
三种中，忆念佛、法、僧称为皈依忆念。忆念趣向涅槃之道、趣向受用及趣向善趣诸相，称为获得忆念。
此等六法是善说之无上调伏法，与外道等不共，即见导师、听闻正法、获得信心、随学学处诸相，以及忆念导师，即'啊!世尊是真实圆满正觉者，彼已证悟一切诸法'等，并以身语修行承事彼导师。
此等六法令精进于断尽贪欲者决定了知'我尚有贪欲，非无贪欲'，即从色等乃至法等境与心相应性。
以六种相当知依止业及谛理，而非依止种姓、族姓、血统，因为即便是下等种姓者，亦能生起导致恶趣的不善及导致善趣的善业，于此生中亦能证得圆寂，上等种姓者亦复如是。
佛语所知之六种处第六品终。
此等七法能如实现证真谛并圆满解脱，即三种毗婆舍那分：择法、精进、喜，三种止分：轻安、定、舍，一种止观双运分即念。
当知从根、果及解脱安立七种补特伽罗，即入道中钝根及利根的随信行者、随法行者二种，果道中即彼二者以及信解、见至，从等持障解脱而未从烦恼障解脱即身证者，从烦恼障解脱而未从等持障解脱即慧解脱者，从等持及烦恼二障解脱即俱分解脱者。
此等七种因能令内心等住并使心真实专一，即趣入、安住、随顺、摄持。
世间正见'有布施'等诸相，依彼等则在家生活是有害的。

།ཁྱིམ་ནི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །ཞུགས་ཟིན་ནས་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་དང་འཚོ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནི་གནས་པ་ དང་མཐུན་པའོ།།འཇུག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། གནས་པ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དེའི་འོག་ཏུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ན་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་འདི་ ལྟ་བུའི་ཕྱིར་ནོར་སོགས་པར་འདོད་དེ།འདི་ལྟར་བདེ་བ་འདོད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། བདེ་བ་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཕལ་པའི་ནོར་ཀུན་དུ་བསགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་པ་སྟེ། དང་བ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་དང་། བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལྟོས་ནས། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་སྨད་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། ཆོས་དང་དོན་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཡོ བྱད་དང་མི་ལྡན་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།དོན་དམ་པ་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་དུ་མ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་འདི་དག་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ནོར་ཀུན་དུ་བསགས་པ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཚེ་འདི་ ཉིད་ལ་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་མི་བྲེལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ་དེ་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་བདུད་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཡིན་ཏེ། བསྟན་པ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། བདག་ གི་ཆ་མ་ཡིན་པར་མི་ལྟ་སྟེ།བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་བསྟེན་པ་དང་། གཞན་གྱིས་སྨད་པ་ལས་མི་ལྟ་སྟེ། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་བསྟེན་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ནག་ པོ་དང་།དཀར་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་རྟོགས་པ་དང་། སེར་སྣའི་དྲི་མས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སེམས་ཀྱིས། སྣོད་སྤྱད་དང་། ཡོ་བྱད་མང་པོ་འཆང་བ་དང་། བླུན་ཞིང་བློ་ཆུང་བ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའོ་། །བདུད་ དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོབས་འདི་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་དང་།རྣམ་པར་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་བདུན་པོ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་དམ་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བདུན་ པོ་འདི་དག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་ཅིང་།ནུབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་རྒུད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། ཉེ་བར་སྤྱད་པ་རྒུད་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྒུད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་རྒུད་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་བཟང་པོ་འདོད་པ་དང་། མང་པོ་ འདོད་པ་དང་།དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་རྒུད་པའོ། །ལམ་དང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ། མངོན་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྒུད་པའོ། །ལེ་ལོ་དང་བརྗེད་ངས་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ནི་སྦྱོར་བ་རྒུད་པའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་རྒུད་པ་ནི། ཆགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཕྱོགས་སོ། །བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་རྒུད་པ་ནི་གཏི་མུག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

关于'住宅是过患'等这样的观念，与出离相应的正确思维是能够趣入的。
已经趣入后，正确受持正语、正业和正命是随顺安住的。
趣入的因和随顺安住的因之后，具足如理作意时，正精进和正念即是摄持的因，应当了知。
享受欲乐的人们为了这样的目的而希求财富等，即是仅仅为了快乐的缘故，而这七种快乐是从圣财七法中产生的，这些是以一切凡夫财富积累都无法获得的，即是具足净信的快乐、从善趣出生而生的快乐、观待非自分而不行诸过失所生无悔的快乐、同样观待他人呵责的快乐、具足通达正法和义理的快乐、后世不缺资具所生的快乐、通达胜义所生的快乐，这些多种无过失的快乐，是以一切世间财富积累在任何方面都无法获得的，否则仅仅是今生不缺资具所生的快乐而已，而且那也是有过失的。
这七种是魔和烦恼方面的力量，即是损害教法、行持堕恶趣的恶行、不观待非自分而依止障碍法、不观待他人呵责而依止障碍法、不通达善与不善、有过与无过、劣与胜、黑与白差别的缘起诸法、以悭吝垢染所压制的心而执持众多器物资具、愚钝小智极其愚痴。
为了降伏和断除这些魔和烦恼方面的力量，应当了知在圣法律中唯有信等七力。
这七种违背胜义法涅槃的法，即是正法衰减而趋于没落，这些也归纳为三种衰损：受用衰损、增上意乐衰损和加行衰损。
其中，希求优良的法衣等、希求众多以及由此所生的受用是受用衰损。对道和道果涅槃不生胜解是增上意乐衰损。懈怠、忘念、散乱心和邪慧是加行衰损。
其中受用衰损是贪不善根方面。意乐和加行衰损是痴不善根方面。应当了知与这些相反的是白品。

། དོན་དམ་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་མི་འགྲིབ་ཅིང་། ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ དང་།ལུས་ཀྱི་གནོད་པ་བསལ་བ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་། ཆོས་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འོས་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ། བཀུར་སྟི་བྱ་བ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ པའི་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཐོས་པ་ནི་མ་རྟོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །བསམ་པ་ནི་ལེགས་པར་ངེས་པར་བྱས་པའི་དོན་ལ་དཔྱོད་པའོ། །བསྒོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །ལུས་ཀྱི་གནོད་པ་བསལ་བ་ནི་སྤོང་བ་བཟོད་པར་ལས་ སུ་རུང་བར་བྱེད་པའོ།།ཟང་ཟིང་དང་། ཆོས་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་བྱེད་པའོ། །ང་རྒྱལ་མེད་པ་ནི་ངན་ངོན་ཙམ་ཐོབ་པས་ཆོག་མི་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་ནི། བསོད་ནམས་ཆེ་བར་གྲགས་པ་རྣམས་ལ་ ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།འདོད་པ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་དུ་མངོན་དུ་གྱུར་པར་འཇུག་སྟེ། ངན་སོང་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་ནི་སྐྱོ་བའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་ན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལུས་མི་འདྲ་བ་སྟེ། ལུས་སྣ་ཚོགས་དང་། འདུ་ཤེས་མི་འདྲ་བ་སྟེ་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ལུས་འདྲ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མན་ཆད་ནི་ལུས་མི་འདྲ་བ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་ནི་དེར་ཐོག་མར་མངོན་པར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན པ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།བདག་ཅག་ནི་ཚངས་པས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་མོ། །ཚངས་པ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་འདུ་ཤེས་འདྲའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལུས་འོད་འདྲ་བ་ ཡིན་པས།ལུས་འདྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་གནས་ནི་ན་སྔ་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་རྣམས། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཚིག་པའི་མེ་ལྕེ་མཐོང་བ་ལས་འཇིགས་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བས། དེ་དག་ནི་འདུ་ཤེས་མི་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་བདུན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་ངན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་གི་ཕྱོགས་དང་། ཁམས་འབྲིང་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཁམས་ངན་པ་དང་། འབྲིང་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཏོ། །རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ནི་འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་སྐྱོན་དང་བཅས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟོགས པའི་སྐྱོན་དང་།སྤྱོད་པའི་སྐྱོན་དང་། རྟེན་གྱི་སྐྱོན་དང་། རྟོག་པའི་སྐྱོན་དང་། འབད་པའི་སྐྱོན་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐྱོན་ནོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ནི་ཐོས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པ་བཞི་ དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་སྨྲ་བ་ལས་ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་གཏན་ཙམ་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་བྱས་པ་རྟོགས་པ་ནི་སྐྱོན་དང་བཅས་པའོ།

这些是胜义法涅槃分的七种法，是不会衰减且长久住世的正法：从闻所生的智慧、从思所生的智慧、从修所生的智慧、远离身体的损害、远离财物的贪著、如实寻求正法、无有傲慢、能分辨应当恭敬和不应当恭敬的人。
其中，闻是了解未知的义理。思是对已经确定的义理进行思维。修是断除烦恼。远离身体的损害是使身体适合于修行。远离财物贪著和如实寻求正法是为了迅速获得神通。无有傲慢是不以获得少许成就而满足。分辨人的差别是对有大福德名声的人不生贪著，而喜欢少欲知足的人。
这七种是众生的生处，众生的识相续不断地趣入其中，除了恶趣、无想天和非想非非想处。恶趣因为是厌离之处，所以识不住。无想天因为那里完全没有识的生起，所以不是。非想非非想处因为没有确定的流转和不流转，所以不是。
其中，身不同即身体种种差别，想不同即想的种种差别，与此相反即是身相同和想相同。其中，从梵世以下是身不同，因为身体的自性形态生起种种差别。在梵世中，最初化生的众生这样想：'我们是梵天所生'。梵天也这样想：'这些是我所生'，如此他们的想是相同的。
第二禅以上一切都是身光相同，所以称为身相同。在光音天中，前后出生的众生，因见到梵世被火焰烧毁而生起怖畏和不怖畏的想，所以应知他们是想不同。
众生的七种随眠应当了知为包含一切烦恼分的随眠：下品贪欲和嗔恚分、中品和上品贪欲分、下品、中品和上品我慢、无明、见、疑分的随眠。
通过七种方式可以了知外道所说的法是有过失的：了悟的过失、行为的过失、所依的过失、分别的过失、精进的过失、增上心的过失和增上慧的过失。外道虽然也受持闻法，但是因为他们随顺四种颠倒，寻求过失，仅仅安住于如是说法得解脱的利益中，所以他们的了悟是有过失的。

།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཆོ་ག་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། རང་ གིས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་བཅས་པའོ།།མཛའ་བཤེས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལམ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་བཅས་པའོ། །དབེན་པ་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པས་སེམས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་བཅས་པའོ། །འབད་པ་ནི་ཐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་བཅས་ པའོ།།ལྷག་པའི་སེམས་ནི་བརྗེད་ངས་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་བཅས་པའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་བཅས་པའོ། ། དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་གཞི་བདུན་པོ་འདི་དག་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ལྟུང་བ་བྱུང་བའི་རྩོད་པ་ཞི་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་བསྡུ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་ལྟུང་བའི་རྩོད་པ་སྟེ། ལྟུང་བ་མངོན་དུ་བསྒོ་བས་རྩོད་པ་དང་། འདས་པ་བརྗེད་པའི་ལྟུང་བ་བསྒོ་བས་རྩོད་པ་དང་། རང་དབང་མེད་པའི་ལྟུང་བ་བསྒོ་བས་རྩོད་པ་དང་། ལྟུང་བ་བརྟགས་པས་རྩོད་པ་དང་། ལྟུང་བ་གཏན ལ་འབེབས་པས་རྩོད་པ་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལྟུང་བ་ལ་འགྱོད་པ་རྩོད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གནས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟུང་བ་གླེང་བ་མི་བཟོད་པས་རྩོད་པའོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ཤེས་བྱའི་གནས་བདུན་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པར་སྤང་བའི་ ཕྱིར།དགེ་སློང་གིས་བསྒོམ་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་དང་། ཤེས་རབ་བསྒོམ་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་མོ།། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་མོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། རྩོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་མོ། །ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གང་ཟག་བརྒྱད རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཞུགས་པ་བཞི་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞིའོ། །སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། སྐྱོན་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྐྱོན་དང་བཅས་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ནི་སྐྱོན་དང་ བྲལ་བའོ།།སྦྱིན་པ་ལེ་ལོས་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་དང་བཅས་པའང་ཡོད། ཟང་ཟིང་གི་སེམས་དབུལ་གྱིས་འཇིགས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་འདོད་དེ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡོད། འདས་པ་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡོད། མ་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡོད། བརྙས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡོད། གྲགས་པ་འདོད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡོད། ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡོད། སྐྱོན་མེད་པའི་སྦྱིན་པ ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བསྔོས་ལ།དེའི་ཚོགས་སུ་ཡང་གྱུར་བཞིན་དུ་བདེ་འགྲོར་ཡང་འགྲོ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་ཡང་འགྱུར་བའོ། །གནས་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས། དུས་བརྒྱད་དུ་ལེ་ལོ་བྱད་པར་སྟོན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་མི་ རྩོམ་པ་ནི།གང་ཟག་འདི་ནི་ལེ་ལོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་མི་རྩོམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསོད་སྙོམས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་བྱ་བ་དང་། རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་། ཁམས་མི་མཉམ་པའོ།

戒律由于仪轨和生活衰损而被染污，因为不能自行解脱所以有过失。友人由于指示颠倒的道路所以有过失。寂静处由于邪分别而心衰损的缘故有过失。精进由于无有方便的缘故有过失。增上心由于是具有忘念、贪爱、我慢、无明和重大疑惑的禅修者的缘故有过失。增上慧由于六十二种见解的衰损故有过失。
与这些相反的，应当了知在善说的法律中这七种基础是无过失的。这七种法是能平息比丘们所生诤论的，其余的是从摄集基础中产生的。其中这七种是堕罪诤论：即以显露堕罪而诤论、以忘失过去的堕罪而诤论、以无自主的堕罪而诤论、以观察堕罪而诤论、以确定堕罪而诤论、以自身对堕罪的悔恨而诤论、以不能容忍他方立场者互相谈论堕罪而诤论。
佛陀教法的七种所知处第七品终。
为了断除一切结缚，比丘应当了知三种修习包含八支：即戒律修习、禅定修习和智慧修习。以正语、业边和正命修习戒律。以正念和禅定修习禅定。以正见、正思维和正精进修习智慧。依据正行及其果位，应当了知清净分的八种补特伽罗的建立：即四向四果。
有过失的布施和无过失的布施这两种应当了知有八种：其中七种是有过失的，一种是离过失的。布施由懈怠而衰损故有过失，由于资具心贫乏而畏惧及为求权势而不情愿行施故有过失，由于观待过去故有过失，由于贪著未来故有过失，由于轻慢过失故有过失，由于希求名声过失故有过失，由于希求受用故有过失。
无过失的布施是以无执著心回向涅槃，虽成为其资粮，也能往生善趣并获得广大受用。
依于四处，示现八时懈怠，不发起精进：应当了知此人是具有懈怠自性者，是具有不发起精进自性者，即依托乞食、如是作为、往来行走和界不调顺。

།གནས་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ ནས།ཁ་ཟས་བསོད་པ་དང་། མང་བ་ཟོས་པས་ལུས་ལྕི་བར་གྱུར་པའི་དུས་དང་། ཁ་ཟས་ཉུང་ལ་ངན་པ་ཟོས་པས་ལུས་རྨྱ་བའི་དུས་དང་། འདི་ལྟ་བུ་བྱ་བར་སྦྱོར་འདོད་དེ། ཉམས་སྟོབས་སྲི་བའི་དུས་དང་། འདི་ལྟ་བུ་བྱ་བ་བྱས་ནས་ངལ་སོ་བའི་དུས་དང་། རྒྱུ་ཞིང་ འགྲོ་འདོད་དེ་ཉམས་སྟོབས་སྲི་བའི་དུས་དང་།སླར་ལོག་ནས་ལམ་གྱིས་དུབ་པ་ངལ་སོ་བའི་དུས་དང་། ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ། ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཕྲད་པའི་དུས་དང་། ནད་སོས་ནས་ཕྱིར་ལྟས་དོགས་པའི་དུས་ཏེ། དེ་ལྟར་གང་ཟག་ལེ་ལོའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ནི་ལེ་ལོའི་ རྐྱེན་དང་མ་ཕྲད་པའི་བར་དུ་ནི་དེ་བརྩོན་འགྲུས་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་སྣང་ལ་གང་གི་ཚེ་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མྱུར་བ་མྱུར་བར་དེ་ལེ་ལོ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ལེ་ལོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་གནས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། དུས་བརྒྱད་པོ་ དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་ལེ་ལོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས།གང་ཟག་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ལ་ལོའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པའི་ཚེ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ན། མ་ཕྲད་པའི་ཚེ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་རང་ བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།ཡིད་དུ་འོང་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཟིན་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་འདོད་པ་དག་ལ་མངོན་པར་མཐོ་བར་འདོད་ཅིང་། འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འདོད་པ་རྣམས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་གནས་ རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།མི་སྐལ་བ་ངན་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ནི། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་སྐལ་བ་བཟང་པོ་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞི་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ ལྡན་དང་།འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡང་། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་བཞིས་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ལྷར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་པོའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཡོན་གནས་སུ་བཀུར་བ་དང་། གཞན་ལ་རག་མ་ལས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་འཚོ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཡང་དག་པར་སྤངས་པས་འཚོ་བའི་རྒྱུ འདི་བཞིས་ནི།མིར་གྱུར་པའི་ནང་ནས་འཁོར་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ས་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་མཐར་གྱུར་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་གྱུར་པ་དང་། ངག་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཐར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ནི་ལྷར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བཞིར་རྣམ་པར་ གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་གནས་གསུམ་ལ་གནས་ན། འཇིག་རྟེན་དག་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཆོས་བརྒྱད་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་དང་། འབད་པ་དང་། རྐྱེན་རྣམས་ལའོ། །འདོད་པ་གནས་ན་ནི་རྙེད་པ་དང་ཡང་ཕྲད་ལ་། མ་རྙེད་པ་དང་ཡང་ཕྲད་ པར་འགྱུར་རོ།།ཕ་རོལ་འདོད་པའམ། མི་འདོད་པའི་འབད་པ་ལ་གནས་ན་ནི། ལྐོག་དང་ལྡན་པའམ། མངོན་པར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པའི་བསྔགས་པའམ། བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་ལ་གནས་ན་ནི་སྔོན་གྱིའམ་ཚེ་འདིའི་བདེ་བའི་རྐྱེན་ནས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ།

依靠这四处，由于食用美味且过量的食物而身体沉重之时，由于食用少量且粗劣的食物而身体虚弱之时，想要从事这样的事业而体力衰弱之时，做完这样的事业而休息之时，想要外出游历而体力衰弱之时，返回后因路途疲惫而休息之时，被疾病所困而遭遇病苦之时，病愈后担心复发之时。如是，具有懈怠本性的人，在未遇到懈怠因缘之前，似乎会精进用功，一旦遇到懈怠因缘时，就会迅速显露懈怠，因此称为具有懈怠本性者。
与此相反，依靠这四处，在这八个时候发起精进并且战胜懈怠的人，应当了知为具有精进本性者。此人即便遇到懈怠因缘时也会发起精进，更何况未遇到时，因此称为具有精进本性者。
这八种由正确发愿所摄持的可意生因，能使那些希求欲界增上而完全不希求远离欲界的人，生于八种可意处：发愿生为下等人身者，其布施所生和持戒所生的福德微小。同样，发愿生为上等人身、四大天王天、三十三天、离诤天、兜率天、化乐天、他化自在天者，其布施所生和持戒所生的福德也微小。
应当了知由四种因缘，在人道中安立如来四众。应当了知由三种因缘，在天界中安立四众：即以最胜主尊、应供恭敬、不依赖他人受用而活命、以正确舍弃受用而活命这四种因缘，应当了知在人道中安立四众。由于依止地界究竟、欲界究竟、语行究竟的缘故，应当了知在天界中安立四众。
若住于三界，世间将恒常不断地遇到八法，即在欲望、努力和因缘等方面。若住于欲望，将遇到得与不得。若住于他人欲求或不欲求的努力，将遇到隐密或公开的赞誉或非赞誉之语。若住于因缘，将从前世或今生的安乐因缘乃至痛苦因缘而遇到苦乐。

།མོས་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་སམ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཕགས་པའི་མཐུ་དང་གནས་པ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ནང་ལ་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན ནས།ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་མོས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་པ་སྟེ་ནང་ན་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གཟུགས་སུ་མཆོག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་པ་ལ་མོས་པ་ཆ་ཕྲ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ ཐར་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར།འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པར་མོས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པར་མོས་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པར་མོས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་དུ་མོས་པ་དང་། སེམས་ཆ་ཕྲ་བ་ཡང་ཆ་ཕྲ་བ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ལ་མོས་པ་དང་། མོས་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་མཐར་གྱིས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ན། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ མཆོག་གི་གནས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་གསུམ་པོ་དག་ལ་བརྩོན་པ་ན་གཟུགས་གང་དག་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་དུ་འདུས་པའི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་ཆུང་ངུ་རྣམས་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་དང་། ངན་པ་དང་བཟང་པོ་རྣམས་མཐོང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་རྣམས་མཐོང་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་དམིགས པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མི་སྣང་བའི་ཚུལ་དུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས།ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་དག་ཤེས་སོ། །ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པས་ནི་མཐོང་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་དང་། དེ་དག་ཇི་ལྟར་དེ་དག་དཔྱད་ ཅིང་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་གཟུགས་དེ་དག་མཐོང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ཤེས་བྱའི་གནས་བརྒྱད་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དགུ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན། དགུ་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་དག་དང་དེ་ན་མཚུངས་པར་གནས་པར་ཤེས་སོ། །ངན་སོང་རྣམས་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ སྐྱེ་བའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ཤེས་བྱའི་གནས་དགུ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་གིས་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་ གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་པོ་དག་གིས་ནི་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ ངེ་འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ཤེས་བྱའི་གནས་བཅུ་བཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ཤེས་བྱའི་གནས་རྫོགས་སོ།། །།གསོ་བའི་རིག་པ་གང་ ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནད་ལ་མཁས་པ་དང་། ནད་ཅི་ལས་གྱུར་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ནད་བྱུང་བ་བསྩལ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ནད་བསལ་ནས་ཕྱིས་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའོ། །མཁས་པ་འདི་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་ མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

这八种胜解是不还者或阿罗汉的圣者威力和大安住的成就方法。即内观想色法而制伏后，对外在色法生起无染污的胜解，第二是内观想色法而制伏，对美与不美二者无别的色法生起最极舍心的微细胜解。这三种解脱是为了掌控一切色法，成就圣者神通，这些神通是一切凡夫所不共有的。
对虚空无边处的胜解、对识无边处的胜解、对无所有处的胜解、对非想非非想处的胜解、对极其微细心自然趣入的胜解，这五种胜解如果次第圆满修习，则能成就灭受想定的最胜安住。
当精进于前三种解脱时，对所见到的色法，如实见到三解脱加行道中所摄的八胜处也应当了知。其中见到小色、大色、妙色、丑色、劣色、胜色，见到外在非等持行境显现的诸色，以等持行境所缘作意而以不显现方式制伏后，以止的方式了知那些等持行境。以观的方式见到，如实了知并见到那些等持行境，如实观察思维它们，如是对外在非等持行境生起观想，如是见到那些色法。
佛陀教法的第八种所知处圆满。
九种结的建立也应当了知，即如《摄事分》中所说。这九种是生处，应知生于其中的有情与彼处相应而住。除了恶趣，如前所说是生处的缘故。
佛陀教法的第九种所知处圆满。
应当了知以十遍处成就解脱的目的。解脱、胜处和遍处的其余内容，如《摄事分》中所说。应当了知以十种无学支摄集无学者的五蕴，即戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱知见蕴。
佛陀教法的第十种所知处圆满。
佛陀教法的所知处圆满。
何为医方明？应当从四个方面来看：即通晓疾病、通晓病因、通晓治愈疾病、通晓病愈后防止复发。这些通晓的分类应当如经中所说而了知。

།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། བརྟག་པའི་དོན་དུ་ཡོད་པའི་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། སྨྲ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་ཞལ་ཅེ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་གཞི་དང་། སྨྲ་བའི་རྒྱན་དང་། སྨྲ་བ་ཆད་པས་ བཅད་པ་དང་།སྨྲ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། སྨྲ་བ་གཅེས་སྤྲས་ལ་དགོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྨྲ་བ་དང་། རྨད་ཁྱེར་བ་སྨྲ་བ་དང་། རྩོད་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་ངན་སྨྲ་བ་དང་། མཐུན་པ་སྨྲ་བ་དང་། གདམས་པར་ སྨྲ་བའོ།།དེ་ལ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ངག་ཏུ་བརྗོད་པ་དང་། ངག་ཏུ་བརྗོད་དེ། ངག་གི་ངེས་པའི་ངེས་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནི་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྨད་ཁྱེར་བ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྩོད་པ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། རང་གིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གཞན་དག་འཕྲོགས་པའམ། གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་འདོད་པ་རྣམས་གཞན་དག་ལས་དབྲོག་པར་འདོད་པའམ། སྡུག་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་འདོད་པ་རྣམས་འཕྲོགས་པའམ། དབྲོག་པར འདོད་པའམ།ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟློས་གར་མཁན་དང་། གར་མཁན་དང་། སྒེག་པ་དང་། བཞད་གད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། བུད་མེད་སྨད་འཚོང་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལོངས་སྤྱད་པའི་ ཕྱིར་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་པ་རྣམས་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ དང་།ཉེས་པར་བརྩམས་ཤིང་འགྱེད་ལ་རྩོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྨྲ་ཞིང་རྩོད་ལ། མི་མཐུན་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཡང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བདག་གིས་བྱས་པ་ལ། གཞན་ དག་གིས་གླེང་བའམ།ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ། གཞན་དག་ལ་གླེང་བ་དང་། སྡུག་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བྱས་པ་ལ། གཞན་དག་གིས་གླེང་བ་ བའམ།གཞན་དག་གླེང་བ་དང་། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མ་བྱས་ལ། བྱ་བར་བསམས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ། སེམས་ཅན་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བ། ཞེ་སྡང་དང་མ་བྲལ་བ། གཏི་མུག་དང་མ་བྲལ་བ། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་རྣམས་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་ཉེས་པར་བརྩམས ཏེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་སུ་གྱུར། འགྱེད་ལ་རྩོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྨྲ་ཞིང་རྩོད་ལ། མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཡང་ལྟ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་དང་། རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཡང་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ལྟ་བ་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་རྣམས་ལ་གཞན་དག་གིས་བཟློག་པའམ། གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་རྣམས་གཞན་དག་བཟློག་པའམ། སྡུག་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ལ་གཞན་དག་གིས་བཟློག་པའམ། གཞན་དག་བཟློག་པའམ། ཡང་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་པ་རྣམས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྨྲ་ཞིང་རྩོད་ལ།མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་འདི་ནི་རྩོད་པ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ།

什么是因明学？就是为了观察而存在的第一个是什么，那又是什么呢？即是：言说、言说的对话、言说的基础、言说的装饰、言说的裁断、言说的生起、以及言说珍重所需的诸法。
什么是言说？应当观察六种：言说、奇异言说、诤论言说、恶语言说、和合言说、教诫言说。
其中什么是言说？凡是语言表述、语言表达、语言确定的一切词义，称为言说。
什么是奇异言说？即是说世间流传的言说。
什么是诤论言说？从欲望开始，对于自己所执取的欲望，想要从他人那里夺取，或想从他人那里夺取他人所执取的欲望，或想夺取可爱众生所执取的欲望，或想夺取未被执取的欲望。比如为了观看和享受伎乐师、舞蹈家、妓女、滑稽演员等表演，以及与妓女交往等。
对于这样的欲望，未离贪欲的众生因贪欲而执著，为了更深的执著、束缚、贪恋、贪爱，而进入争斗，以各种方式言说争论，说不和谐语。
又从不善行开始，对于自己所造作的身业不善行和语业不善行，被他人谈论；或对他人所造作的身业不善行和语业不善行，向他人谈论；或对可爱众生所造作的身业不善行和语业不善行，被他人谈论或向他人谈论；或对未造作但想要造作的身业不善行和语业不善行等各种不善行。
对于这些，未离贪欲、未离嗔恚、未离愚痴，被贪嗔痴所压制的众生，为了更深的执著、束缚、贪恋、贪爱，彼此争斗，心生烦恼，进入争论，以各种方式言说争论，说不和谐语。
又从见解开始，即：身见、断见、无因见、不相应因见、常见、最胜群见、邪见，以及任何其他恶见。对于自己所执取的这些见解，他人要遮止；或要遮止他人所执取的见解；或他人要遮止可爱众生所执取的见解；或要遮止他人；或为了执取未执取的见解。
未离贪欲的众生如前所述，以各种方式言说争论，说不和谐语，这就称为诤论言说。

།ཚིག་ངན་པ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ཉེས་པ་རྩོམ་ཞིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་གཏམ་གྱི་འཕྲོ་བོར་ཏེ་ ཕན་ཚུན་རྩུབ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཚོགས་པར་བརྗོད་པར་མི་འོས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། འབེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་གང་ ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚིག་ངན་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ་།།མཐུན་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། འབེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྟོན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟབ་མོའི་དོན་ གྱི་ཚིག་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་།ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་དང་། ཐར་པ་དང་མཐུན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། ད་ལྟ་བས་ན་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །གདམས་པ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ལྷག་པའི་ སེམས་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྩོན་པར་འདོད་པ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མཉམ་པར་བཞག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཐར་པར་བྱ་བ་སྨྲ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་གདམས་པ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་གདམས་པ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །སྨྲ་བ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ལས་སྨྲ་བ་དུ་ཞིག་ནི་ཡང་དག་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན། སྨྲ་བ་དུ་ཞིག་ནི་ཡང་ དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲ་བ་ཐ་མ་གཉིས་ནི་ཡང་དག་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨྲ་བ་བར་མ་གཉིས་ནི་ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨྲ་བ་དང་པོ་གཉིས་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །སྨྲ་བའི་ཞལ་ཅེ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་བཞུགས་པའི་ས་དང་། བསྐོས་པ་འདུ་བའི་ས་དང་། འཁོར་དང་། འདུ་བ་དང་། ཆོས་དང་དོན་ལ་མཁས་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། ཆོས་དང་དོན་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །སྨྲ་བའི་གཞི་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པ གཉིས་དང་།བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་ནི། ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་པར་བསྒྲུབ། མེད་པ་ཡང་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །བྱེ་བྲག་བསྒྲུབ་ པ་ནི།བླ་ན་ཡོད་པའང་བླ་ན་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་བླ་ན་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། རྟག་པ་ཡང་རྟག་པར་མི་རྟག་པ་ཡང་མི་རྟག་པར། གཟུགས་ཅན་ཡང་གཟུགས་ཅན་དུ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་ཡོད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་ཡོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བྱེ་བྲག་བསྒྲུབ་པ་བལྟ་བར་བྱའོ།།བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། དམ་བཅའ་བ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེར་བརྗོད་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ ལུང་ངོ་།།དམ་བཅས་པ་གང་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་བརྩམས་ནས་ཕན་ཚུན་བདག་གིས་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ། བདག་གི་སྤོབས་པའམ། གཞན་ལ་བརྙས་པའམ། གཞན་ལས་ ཐོས་པའམ།དེ་ཁོ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པའམ། བདག་གི་ཕྱོགས་སུ་གཟུགས་པའམ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་དབྱུང་བའམ། གཞན་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའམ། གཞན་ཁྱད་དུ་གསད་པའམ། གཞན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

什么是恶语？就是以造作过失和具有烦恼心的人们，放弃谈话的连贯性，而说出相互粗暴、不适合在大众中说的话、说无意义的话，以及宣说错误的法、律法，确定相关的谈话，以及教导指示等，这就是所谓的恶语。
什么是随顺语？就是宣说善说的法、律法，确定相关的谈话，指导教示，为断除所生疑惑，理解甚深义理之语，清净智慧见解，以及随顺解脱而说的话，因此称为随顺语，这就是所谓的随顺语。
什么是教诫语？就是对于想要精进于增上心和增上慧的补特伽罗，为使未得定者得定，已得定者得解脱，为使理解真实义，为使通达真实义而说的话，因此称为教诫语，这就是所谓的教诫语。
在这六种语言中，哪些是真实的、如实的、有意义的、应当依止的？哪些是不真实的、不如实的、无意义的、应当断除的？最后两种语言是真实的、如实的、有意义的、应当依止的。中间两种语言是不真实的、不如实的、无意义的、应当断除的。前两种语言则兼具两者。
什么是语言的处所？应当观察六种：即国王所在处、官员集会处、眷属、集会、精通法义的沙门婆罗门们，以及希求法义的众生们。
什么是语言的基础？应当观察十种：两种所成立的义和八种能成立。什么是两种所成立的义？即自性和差别。其中，成立自性是：有者成立为有，无者成立为无。成立差别是：有上者成立为有上，无上者成立为无上，常者成立为常，无常者成立为无常，有色者成立为有色，无色者成立为无色。如同有色无色一样，可示与不可示、有碍与无碍、有漏与无漏、有为与无为等，应当以如是分别的方式观察差别的成立。
什么是八种能成立？即宗、因、喻、同品、异品、现量、比量和可信教量。
什么是立宗？即基于两种所成立法义，相互执持自己的立场，或是执持论典，或是自己的辩才，或是轻视他人，或是从他人所闻，或是现证真实义，或是安立自宗，或是破除他宗，或是降伏他人，或是轻视他人，或是为了悲悯他人。

།གཏན་ཚིགས་གང་ཞེ་ན། དམ་ བཅས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐུན་པའམ།མི་མཐུན་པའམ། མངོན་སུམ་མམ། རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་བསྐྱེད་པའི་རིགས་པ་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། དམ་བཅས་པའི་དོན་ དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ལ་བརྟེན་ནས།འཇིག་རྟེན་ན་འདྲེས་ཤིང་གྲགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐུན་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་ལ་འགའ་ཞིག་དང་འདྲ་བས་འགའ་ཞིག་དང་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་ བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།རྟགས་འདྲ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་འདྲ་བ་དང་། ཆོས་འདྲ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདྲ་བའོ། །རྟགས་འདྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ད་ལྟར་གྱིའམ། སྔོན་མཐོང་བའི་མངོན་མཚན་དང་། མཚན་མས་འབྲེལ་པས་ཕན་ཚུན་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་འདྲ་བ་ གང་ཞེ་ན།ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་འདྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་བྱེད་པ་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་འདྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་ཆོས་ཉིད་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་འདྲའོ། །སྡུག་བསྔལ་ བ་ནི་བདག་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་འདྲའོ།།བདག་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་འདྲའོ། །སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་རྒ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་འདྲའོ། །རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་ཤི་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་འདྲའོ། །གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྟན་ དུ་ཡོད་པ་དང་།བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་ཡོད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་ཡོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་འདྲ་བའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་གང་ ཞེ་ན།ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །མི་མཐུན་པ་གང་ཞེ་ན། ལ་ལ་འགའ་ཞིག་དང་མི་འདྲ་བས་འགའ་ཞིག་དང་མི་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ཉིད་དུ་ བལྟ་བར་བྱའོ།།མངོན་སུམ་གང་ཞེ་ན། ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་དང་། མངོན་པར་བརྟགས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མངོན་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མ་འཁྲུལ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་ ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ཤིང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་གནས་པ་ན་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་འདས་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། ཐག་རིང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།གོང་མའི་ས་པའི་དབང་པོའི་ཡུལ། གོང་མའི་ས་པའི་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། སྐྱེས་པ་དང་། བྱུང་བ་དང་། གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་འདས་ནས་སྐྱེས་པ་གང་ཞེ་ན། གོང་མའི་ས་པའི་དབང་པོའི་ ཡུལ་འོག་མའི་ས་པའི་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི།ཡང་དག་པར་འདས་ནས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲིབ་གཡོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། རྨོངས་པའི་སྒྲིབ་པས་མ་བསྒྲིབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲིབ་གཡོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མུན་པ་མུན་ནག་དང་། མ་རིག་པའི་མུན་པ་དང་། གཟུགས་གཏན་མི་གསལ་བའོ། །མི་སྣང་བར་བྱེད་པའི་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྨན་གྱི་སྟོབས་སམ། སྔགས་ཀྱི་སྟོབས་སམ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུའི་སྟོབས་སོ།

什么是理由？为了证成所立之义，依靠举例而阐述相似或不相似，或现量或比量或信许教言所生之理的言说。
什么是举例？为了证成所立之义，依靠理由，阐述世间所共知的事物及其关联的言说。
什么是相似？某些法由于与某些相似而成为相似。这应当观察为五种：相似标志、相似自性、相似法性、相似因果。
什么是相似标志？由现在或过去所见之明显标志和特征相关联而互相契合。
什么是相似自性？互相性质相似。
什么是相似作用？互相作用相似。
什么是相似法性？互相法性相似，如：无常与苦的法性相似，苦与无我的法性相似，无我与生的法性相似，有生法与老的法性相似，有老法与死的法性相似。有色与无色、有示与无示、有碍与无碍、有漏与无漏、有为与无为的法性，以及与此类似的法性相似。
什么是相似因果？互相因果成就与所成就相似，这称为相似。
什么是不相似？某些由于与某些不相似而与某些不相似，这也应当从相反方面观察为五种。
什么是现量？非隐蔽、非已观察、非应观察、无错乱。
什么是非隐蔽？应当了知为四种：诸根未坏且作意现前时顺生，及超越而生，无障碍，非远离。
什么是顺生？欲界根境非欲界所生，及上地根境上地所生，已生、已起、已成，这称为顺生。
什么是超越而生？上地根境下地所生等，这称为超越而生。
什么是无障碍？应当了知为四种：无遮蔽障、无隐没障、无胜伏障、无愚痴障，这称为无障碍。
什么是遮蔽障？如：黑暗、无明暗、色法完全不明。
什么是隐没障？如：药力、咒力或神通力的力量。

།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མང་པོས་ཉུང་དུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མི་སྣང་བ་སྟེ། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བའི་ནང་དུ་འདུག་གམ། སྐྲ་རྩེའི དུམ་བུ་ཡོད་དམ།གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། འོད་ཆེན་པོས་འོད་ཆུང་ངུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མི་སྣང་བ་དང་། ཉི་མའམ་ཟླ་བས་སྐར་མའི་གཟུགས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མི་སྣང་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། གཉེན་པོའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མི་སྣང་བ་སྟེ།མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྡུག་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའམ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བདེ་བ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའམ། མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མཚན་མ་ ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའོ།།རྨོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་ལས་སམ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མའི་བྱེ་བྲག་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ནང་དང་། སོ་སོའི་ནང་དང་། རབ་རིབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། མྱོས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། སྨྱོས་པ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་རྨོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐག་རིང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཐག་རིང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཡུལ་ཐག་རིང་བ་དང་། དུས་ཐག་རིང་བ་དང་། ཆ་ཕྲ་བས་ཐག་རིང་བ་སྟེ། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་པ་ནི། ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མངོན་པར་བརྟགས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མངོན་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་མངོན་སུམ གང་ཞེ་ན།གཟུང་བ་ཙམ་དུ་གྲགས་པའི་དམིགས་པའི་རྟེན་གྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡུལ་ལ་གནས་པའི་དམིགས་པའི་རྟེན་གྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པའོ། །གཟུང་བ་ཙམ་དུ་གྲགས་པའི་དམིགས་པའི་རྟེན་གྱི་ཡུལ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་གང་གཟུང་བ་ཙམ་དུ་གྲགས་པའི་དམིགས་ པའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྨན་པས་ནད་པ་ལ་སྨན་ཁ་དོག་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ནུས་པ་དང་། སྨིན་པ་དང་། མཐུ་ཆེ་བ་བྱིན་པ་དང་། དེའི་ཁ་དོག་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་རྣམས་ནི་གཟུང་བ་ཙམ་དུ་གྲགས་ པའི་དམིགས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ནུས་པ་དང་། སྨན་པ་དང་། མཐུ་ཆེ་བ་ནི་ནད་མེད་པར་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ནི་བརྟགས་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་གཟུང་བ་ཙམ་དུ་གྲགས་ པའི་དམིགས་པའི་རྟེན་གྱི་ཡུལ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཡུལ་ལ་གནས་པའི་རྟེན་གྱི་ཡུལ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་གང་ཡུལ་ལ་གནས་པའི་དམིགས་པའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པས་། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་གི་ཁམས་བརྟགས་ ནས།ཆུ་ལ་སར་མོས་པར་བྱེད་པ་ན། སའི་འདུ་ཤེས་ཁོ་ནས་གནས་ཏེ། ཆུའི་འདུ་ཤེས་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །མེ་དང་རླུང་ལ་སར་མོས་པ་ན། སའི་འདུ་ཤེས་ཁོ་ནས་གནས་ཏེ། མེ་དང་རླུང་གི་འདུ་ཤེས་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་སའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡུལ་གནས་པའི་དམིགས་པའོ། །ས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ལ་གནས་པའི་དམིགས་པའི་རྟེན་ཏོ། །ས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཆུ་དང་། མེ་དང་རླུང་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཡུལ་ལ་གནས་པའི་དམིགས པའི་རྟེན་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡུལ་ལ་གནས་པའི་དམིགས་པའི་རྟེན་གྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་བརྟགས་ཟིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མངོན་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་རྣམས་ནི་མོས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཚེ་ནི་མངོན་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡོད་ དོ་།།གྲུབ་ནས་ནི་མངོན་པར་བརྟགས་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་མངོན་པར་བརྟགས་ཟིན་པ་ཡང་མ་ཡིན། བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་མ་འཁྲུལ་པའི་མངོན་སུམ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔའམ། རྣམ་པ་བདུན་དུ་ བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔས་འཁྲུལ་པའོ།

什么是压制遮障？即是：多压制少而不显现，如在饮食中，或有发梢，或其他类似的情况，例如：大光明压制小光明而不显现，日月压制众星而不显现。又如对治压制所对治而不显现，即以不净作意压制净相，或以无常、苦、无我作意压制乐想，或以无相作意压制一切相。
什么是愚痴遮障？即是：幻术或色相差别，及随顺、内在、各别内在、昏昧、睡眠、昏厥、醉酒、放逸、发狂，以及其他类似的遮障，这些都称为愚痴遮障。
什么是非远离？即是不具备三种远离：处所远离、时间远离、微细远离。所有这些非隐蔽的总结即是：由于非隐蔽故应视为现量。
什么是非已观察及非当观察的现量？即是仅为所取而闻名的所缘依处之境，及住于境的所缘依处之境。
什么是仅为所取而闻名的所缘依处之境？即是作为仅为所取而闻名的所缘依处之作用的境，如：医生给病人色、香、味、触圆满，及功效、成熟、威力等药物，其色、香、味、触等应视为仅为所取而闻名的所缘依处。
功效、成熟、威力在未治愈之前不应观察。治愈之后即为已观察。类似这样的应知为仅为所取而闻名的所缘依处之境。
什么是住于境的所缘依处之境？即是作为住于境的所缘依处之作用的境，如：瑜伽行者观察地、水、火、风界后，当观想水为地时，唯以地想安住，水想则转变。当观想火风为地时，唯以地想安住，火风想则转变。其中地想即是住于境的所缘，地即是住于境的所缘依处。如地一样，水、火、风也应如理观察，这称为住于境的所缘依处之境。
其中，凡是住于境的所缘依处之境，既非已观察，亦非当观察。诸界在胜解未成就时是当观察，成就后即为已观察。这称为非已观察亦非当观察的现量。
什么是无错乱境的现量？应当观察为五种或七种。什么是五种？即五种错乱。

།རྣམ་པ་ལྔས་འཁྲུལ་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་འཁྲུལ་པ་དང་། གྲངས་འཁྲུལ་པ་དང་། དབྱིབས་འཁྲུལ་པ་དང་། ཁ་དོག་འཁྲུལ་པ་དང་། ལས་འཁྲུལ་པའོ། །འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་ བདུན་གང་ཞེ་ན།འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྲེས་ནས་འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། སེམས་འཁྲུལ་པ་དང་། ལྟ་བ་འཁྲུལ་པའོ། །འདུ་ཤེས་པ་ འཁྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན།དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འོད་ཟེར་གྱི་མཚན་མ་ཅན་གྱི་སྨིག་རྒྱུ་བ་ལ་ཆུར་འདུ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གྲངས་འཁྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན། ཉུང་ངུ་ལ་མང་པོར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཟླ་བ་གཅིག་པུ་ལ། ཟླ་བ་མང་པོ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །དབྱིབས་འཁྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན། དབྱིབས་གཞན་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབྱིབས་སུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མགལ་མེ་ལ་འཁོར་ལོའི་དབྱིབས་སུ་མཐོང་བ ལྟ་བུའོ།།ཁ་དོག་འཁྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན། ཁ་དོག་གཞན་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁ་དོག་ཏུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་དབང་པོས་གཟུགས་སེར་པོ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་སེར་པོར་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། ། ལས་འཁྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་མེད་པ་ལ་ལས་ཡོད་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཁུ་ཚུར་དམ་དུ་བཅངས་ཏེ་རྒྱུག་པས་ཤིང་ཕྱིར་འགྲོ་བར་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་འཁྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན། འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ པར་འཁྲུལ་པའི་དོན་ལ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ལྟ་བ་འཁྲུལ་པ་གང་ཞེ་ན། འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པའི་དོན་ལ་འདོད་པ་དང་། གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞོག་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མངོན་སུམ་དེ་སུའི་མངོན་སུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བཞི་སྟེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་མངོན་སུམ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་མྱོང་བའི་མངོན་སུམ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་དང་། དག་པའི་མངོན་སུམ་མོ། །དབང་པོ གཟུགས་ཅན་གྱི་མངོན་སུམ་གང་ཞེ་ན།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ཡུལ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡིད་ཀྱིས་མྱོང་བའི་མངོན་སུམ་གང་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ཀྱི་ སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ཡུལ་གང་ཡིན་པའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་གང་ཞེ་ན། དེ་གཉི་ག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱའོ། །དག་པའི་མངོན་སུམ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་གང་ཡིན་པ་ནི་དག་པའི་མངོན་སུམ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། ། ངག་དག་པའི་མངོན་སུམ་ཡིན་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར། མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར། བླ་ན་ཡོད་པ་ལ་ཡང་བླ་ན་ཡོད པར།བླ་ན་མེད་པ་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཞེས་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཞེ་ན། མངོན་པར་བརྟགས་པ་དང་བཅས་པས་མངོན་པར་བརྟགས་པ་ དང་།མངོན་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྟགས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལས་དང་། ཆོས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ།

什么是五种错乱？即：想的错乱、数的错乱、形状的错乱、颜色的错乱和作用的错乱。
什么是七种错乱？就是在这五种错乱之中，加入两种普遍存在的错乱，就成为七种错乱。
什么是两种错乱？即：心的错乱和见解的错乱。
什么是想的错乱？即对非其本质之物产生错误认知，比如将具有光线特征的海市蜃楼认作是水。
什么是数的错乱？即对少数产生多数的慢心，比如眼睛有翳障的人将一个月亮看成多个月亮。
什么是形状的错乱？即对某种形状产生另一种形状的慢心，比如将火把看成轮子的形状。
什么是颜色的错乱？即对某种颜色产生另一种颜色的慢心，比如患有黄眼病的感官将非黄色的物体看成黄色。
什么是作用的错乱？即对无作用之物产生有作用的慢心，比如紧握拳头奔跑时看到树木向后退。
什么是心的错乱？即对这五种错乱所产生的错误对境心生欢喜。
什么是见解的错乱？即对这五种错乱所产生的错误对境产生欲求、明显化、分析、认为吉祥以及执著。
现量是谁的现量？简而言之有四种：有形根的现量、意识体验的现量、世间的现量和清净的现量。
什么是有形根的现量？即如前所说现量特征中五种有形根的对境。
什么是意识体验的现量？即如前所说现量特征中意识的对境。
什么是世间的现量？即将这两者合为一体称为世间的现量。
什么是清净的现量？凡是世间的现量也是清净的现量。
有些是清净的现量而非世间的现量，即出世间智慧的对境，也就是对有者知其为有，对无者知其为无，对有上者知其为有上，对无上者知其为无上的智慧，这是世间人所不共有的，这就是称为现量的量。
第十八品
什么是比量？即通过具有推理而对所推理的对境进行推理。
这也应当观察为五种：相、自性、作用、法、因果。

།རྟགས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རམ་སྔོན་མཐོང་བའི་མངོན་མཚན་དང་མཚན་མ་ འགའ་ཞིག་གིས་འབྲེལ་པ་ལས་ཡུལ་མངོན་པར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་རུ་མཚོན་ལས་ཤིང་རྟ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། དུད་པ་ལས་མེ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལས་ཡུལ་འཁོར་དང་། ཁྱིམ་ཐབ་ལས་བུད་མེད་དང་། ནོག་དང་རྭ་ལས་བ་ལང་དང་། བྱིས་པ་དང་། སྐྲ་ གནག་པ་དང་།ལང་ཚོ་གཞོན་པ་ལས་གཞོན་ནུ་དང་། གཉེར་མ་དང་། སྐྲ་དཀར་ལ་སོགས་པ་ལས་རྒན་པོ་དང་། རང་གི་ཆ་ལུགས་འཛིན་པ་ལས་ཁྱིམ་པའམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་འདོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེར་ སྣ་དང་བྲལ་བ་ལས་དད་པ་ཅན་དང་།ལེགས་པའི་བསམ་པ་སེམས་པ་དང་། ལེགས་པའི་སྨྲ་བ་སྨྲ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། བརྟན་པ་དང་། སྦར་མ་ཆུམས་པ་དང་། ཟབ་མོའི་དོན་ གྱི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རྒོད་པ་དང་། འཕྱར་བ་དང་། ཅོ་འདྲི་བ་དང་། རྩེ་བ་དང་། ཅ་ཅོ་ཆེ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་སྤྱོད་ལམ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་མཚན་རྣམས་དང་།དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། མཐུ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། གཞོན་ནུའི་ཚེ་ མཐོང་བའི་མཚན་མ་ལས་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྒན་པོ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི། རྟགས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྐོག་ན་འདུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྟག་ པའམ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ད་ལྟར་ལས་འདས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། འདས་པ་ལས་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་པ་ཉེ་བ་ལས་ཐག་རིང་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལས་མ་འོངས་པ་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་དང་།བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་དང་། ཉུང་ཟད་དང་། ཤས་ཤིག་དང་། ཆུང་ངུ་བརྟག་པས་ཡོན་ཏན་དང་། སྐྱོན་བརྟག་པ་ལས་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་ དང་།རྒྱན་གྱི་ཚོགས་མཐའ་དག་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ཚོས་པས་ལྷག་མ་ཡང་ཚོས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཞེ་ན། བྱེད་པས་ལས་ཀྱི་རྟེན་བརྟག་པ་ གང་ཡིན་པ་སྟེ།དབེན་ན་མི་འགུལ་བ་དང་། བྱ་ཚང་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྡོང་དུམ་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། འགུལ་བ་དང་། ཡན་ལག་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་དང་། རྐ་ལག་གི་རྗེས་ལས་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ལུས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་རྗེས་ལས་སྦྲུལ་དང་། སྐད་ཙེ་རེ་རེ་ཟེར་བ་ལས་རྟ་དང་། ང་རོ་སྒྲོགས་པ་ལས་སེང་གེ་དང་། འབུ་ཞེས་ཟེར་བ་ལས་ཁྱུ་བ་དང་། མཐོང་བ་ལས་མིག་དང་། ཐོས་པ་ལས་རྣ་བ་དང་། སྣོམ་པ་ལས་སྣ་དང་། མྱང་བ་ལས་ལྕེ་དང་། རེག་པ་ལས་ལུས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཡིད དང་།ཆུའི་ནང་དུ་སྣང་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་ལས་ས་དང་། སྣུམ་པ་དང་སྔོན་པོའི་ཕྱོགས་མཐོང་བ་ལས་ཆུ་དང་། ཐལ་བ་ཚ་བ་མཐོང་བ་ལས་མེ་དང་། ཤིང་གཡོ་བ་ལས་རླུང་དང་། རྟག་ཏུ་མིག་འཛུམས་ཤིང་ཁར་བ་ཐོགས་པ་དང་། གཞན་ གྱིས་བཀྲི་བ་དང་།སྟེག་འཆའ་བ་དང་། ལམ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ལས་ལོང་བ་དང་། སྐད་ཆེན་པོས་ཐོས་པ་ལས་འོན་པ་དང་། དད་པ་ཅན་དང་། མཁས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ལས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

什么是从标志推理？就是通过这样或者先前所见的明显特征和标记的某些关联而对境进行推测，比如：从车辙推测有车，从烟推测有火，从国王推测有国土，从丈夫推测有妻子，从隆起和角推测有牛，从孩童、黑发、年轻容貌推测是少年，从皱纹、白发等推测是老人，从自身装束推测是在家人或出家人，
从想要瞻仰圣者、听闻正法、远离悭吝推测是具信者，从思维善意、说善语、善于做事、慈悲、言语柔和、稳重、不轻浮、解释甚深义理推测是菩萨，从放逸、轻浮、戏论、游戏、喧闹推测是未离贪者，从经常寂静的威仪推测是离贪者，
从如来相好、殊胜功德、如来智慧、寂静、修证、威力推测是如来应供正等觉一切智者，从年轻时见到的特征推测'这就是那个人'而认出老者，诸如此类应当了知是从标志推理。
什么是从本性推理？是从现见的本性推测隐藏的本性，或从本性的一分推测另一分，比如：从现在推测过去，从过去推测未来，从现在近处推测远处，从现在推测未来，
从饮食、乘骑、衣服、装饰的一部分或少许或小部分检验而推测饮食、乘骑、衣服、装饰的全部功德过失，从一部分染色推测其余也染色，诸如此类应当了知是从本性推理。
什么是从作用推理？是从作用推测作用的所依，比如：从静止不动和有鸟巢等推测是树桩，从动作和肢体活动等推测是人，从脚印推测是大象，从身体行走的痕迹推测是蛇，从嘶鸣声推测是马，从吼叫推测是狮子，从蜂鸣声推测是蜜蜂，
从见推测有眼，从闻推测有耳，从嗅推测有鼻，从尝推测有舌，从触推测有身，从识推测有意，从水中显现受阻推测有地，从油腻和青色方向推测有水，从热灰推测有火，从树动推测有风，
从经常眨眼拿拐杖、被他人引导、摸索、走错路推测是盲人，从大声说话推测是聋人，对具信者、智者、有贪者、未离贪者、菩萨、如来的从作用推理如前所述。

།ཆོས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཞེ་ན། མི་འབྲལ་བའི་ཆོས་དང་། འབྲེལ་པ་ལས་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཆོས་ཉིད་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྡུག་ བསྔལ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་རྒ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། རྒ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་འཆི་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཐོགས་པ་ཡོད་པ་དང་འབྲེལ་ པ་ལས་ཕྱོགས་དང་།ལུས་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལས། སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་གཞན་དུ་ འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་།འདུས་མ་བྱས་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པ་དང་། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཆོས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་གང་ཞེ་ན།རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུའམ། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བ་ལས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལས་འགྲོ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་མཉེས་པར་བྱས་པ་ལས། བྱ་དགའ་ ཆེན་པོ་འཐོབ་པ་དང་།བྱ་དགའ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པ་ལས་རྒྱལ་པོ་མཉེས་པར་བྱས་པ་དང་། ལས་ལེགས་པར་བྱས་པ་གྲུབ་པ་ལས་ནོར་དང་། འབྲུ་མང་པོ་འཐོབ་པ་དང་། ནོར་དང་འབྲུ་མང་པོ་ཐོབ་པ་ལས་ལས་ལེགས་པར་བྱས་པ་གྲུབ་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ དང་།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒུད་པ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒུད་པ་ལས་སྔོན་གྱི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཁ་ཟས་མང་པོ་ཟོས་པ་ལས་ཚིམ་པ་དང་། ཚིམ་པ་ལས་ཁ་ཟས་མང་པོ་ཟོས་པ་དང་། ཁ་ཟས་ མི་མཐུན་པ་ཟོས་པ་ལས་ནད་དང་།ནད་ལས་ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་ཟོས་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་བསམ་གཏན་དང་། ལམ་ལས་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ལས་ལམ་དང་། དེ་ ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའམ། དེ་ལ་ཐོས་པའམ། དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གསུང་རབ་སྡུད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་མི་འགལ་བའོ། །གསུང་རབ་སྡུད་པ་གང་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་པའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་གཅིག་ནས་གཅིག ཏུ་བརྒྱུད་ནས་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་དུ་ཆོས་སྡུད་པ་དང་།དོན་སྡུད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་བསྒོམས་ནས་འདོད་ཆགས་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་འདུལ་བ་དང་། གཏི་མུག་འདུལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འདུལ་བར་འགྱུར་རོ།།མཚན་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་གང་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་དང་འགལ་བ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་དང་འགལ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ མེད་པ་ལ་མཚན་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་བདག་གམ་སེམས་ཅན་ནམ། སྲོག་གམ་སྐྱེ་བ་པོ་ལ་སོགས་བརྟག་པའམ། ཆད་པའམ། གཟུགས་ཅན་ནམ། གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ ཡོད་པ་ལས་ངེས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།དཔེར་ན་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།

什么是从法推理？就是从不相离的法和关联中推测与之相关的法性，比如从无常的关联推理苦，从苦的关联推理空性和无我，从生的关联推理衰老的法性，从衰老的关联推理死亡的法性，从有形可见和有碍的关联推理方位和有身，从有漏的关联推理苦，从无漏的关联推理无苦，从有为的关联推理生灭和住异的法性，从无为的关联推理无生无灭和无住异的法性，应当了知像这样相应的是从法推理。
什么是从因果推理？就是从因推理果或从果推理因，比如从行走推理到达他处，从到达他处推理行走，从取悦国王推理获得大赏赐，从获得大赏赐推理取悦国王，从善业圆满推理获得财物和谷物，从获得财物和谷物推理善业圆满，从前世的善行和恶行推理圆满和衰败，从圆满和衰败推理前世的善行和恶行，从食用多食推理饱足，从饱足推理食用多食，从食用不适食物推理疾病，从疾病推理食用不适食物，从禅定推理离贪，从离贪推理禅定，从道推理沙门果，从沙门果推理道，应当了知像这样相应的是从因果推理。这就是推理。
什么是可信圣教？就是一切智者所说，或从其处所闻，或随顺其法。这又应当观察三个方面：契经所摄、对治烦恼、不违相。什么是契经所摄？就是声闻所说或佛所说的经典从一处传至一处，是内摄法和摄义。什么是对治烦恼？就是修习何法能调伏贪欲、调伏嗔恚、调伏愚痴，能调伏一切烦恼和随烦恼。什么是不违相？就是与违相相反的应当视为不违相。什么是违相？就是这样：对无相妄加增益为有相，比如分别我、众生、命、作者等为断或常，或有色或无色等。对确定一相而安立为不确定，比如一切有为皆是无常，一切有漏皆是苦。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། འདི་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་རྟག་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་མི་རྟག་ པར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད།ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་བདག་མེད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་བདག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཞི་རྣམས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ལུང་བསྟན་དུ་རུང་བར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་། ལུང་བསྟན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་ པར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་བདེ་པའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆེད་དུ་ བསམས་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབའ་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།མཚན་ཉིད་ཡོད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའམ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།དཔེར་ན་འདུས་བྱས་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། འདུས་མ་བྱས་སུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད། འདུས་མ་བྱས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་སུ་རྣམ་ པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ དང་།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུས་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན་ལེགས་པར་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབས་པས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་། གདགས་པར་སྨྲ་བས་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ། གདགས་པར་[(]སྨ་[,]སྨྲ་[)]བས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པར་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་མཚན་ཉིད མི་མཐུན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་མེད་པའོ། །དེ་ནི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཞེ་ན།ཕ་རོལ་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་བསྒྲུབ་པར་ཐོག་མར་དམ་བཅའ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་ཅིང་བསམས་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་རིགས་པས་དམ་བཅས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཕ་རོལ་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དཔེ་བསྒྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ནི། རིགས་པ་དེ་ཉིད་ ཀྱི་གནས་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་བསྒྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེར་བརྗོད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་འགལ་བ་དང་། མི་ འགལ་བའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགལ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མ་ངེས་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་འདྲ་བས་སོ།

如果说'一切法无我'，那么有些人安立为常，有些人安立为无常，有些人安立为苦，有些人安立为非苦，有些人安立为无我，有些人安立为有我。同样，对于未记别的事，世尊所安立的那些，寻求一向决定记别，对于已记别安立也信受，对于不定者安立为一向决定。
譬如说'一切乐受能增长贪欲'，'一切苦受能增长嗔恚'，'一切有漏乐受一向决定是乐'，'有意造业一向决定感受苦异熟'等。
有相而无差别的相，安立为有差别，或有差别的相安立为无差别。譬如有为法中有差别的相也安立为无为，无为法中无差别的相也安立为有为。
如同有为与无为一样，对于有色与无色、可见与不可见、有对与无对、有漏与无漏等，也应当如理了知。
仅对于有相，也安立为因果不合理的相。譬如安立善行的果报为不悦意，恶行的果报为悦意，于说错的律中邪行而得清净，于说善的律中正行而得染污。
施设论者将未圆满的相安立为施设论者圆满的相。譬如对一切不可言说的法安立为胜义可言说。如是类似者应视为相违。
与此相反即为无相违。这称为无相违，这是可信的教言。
当一切法安住于各自法性，安住于自相而成立时，为何说明两种所成立义？为了生起他人信解，而非为了生起相。
为何首先立宗成立所成立义？为了显示所欲及所思义。
为何以因成立？为了依所见事物的理由使他方领受所立义。
为何以喻成立？为了显示所见事物是彼理由之处。
为何成立相顺、相违、现量、比量及可信教言？为了显示因与喻二者的相违与不相违的认知。
彼相违应由二相了知：不定及与所立相似。

།མི་འགལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་ པར་གྱིས་སོ།།གང་ན་འགལ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དམ་བཅས་པར་བསྒྲུབ་པ་ཚད་མར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་འགལ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་དམ་བཅས་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཚད་མར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྨྲ་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བའོ་། །སྨྲ་བའི་ རྒྱན་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་ལུགས་ཤེས་པ་དང་། ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། ངོ་མི་བཟློག་པའོ། །བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་ལུགས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་དང་། ལུགས་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་དེ་ལ་འདོན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པས་མཁས་པར་བྱས་ཤིང་ཚིག གིས་གོམས་པར་བྱས་ཏེ།བྱང་བར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་མངོན་པར་མི་འདོད་ཅིང་། མངོན་པར་མི་དགའ་སྟེ། ཕ་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་ལུགས་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དེ་ལ་འདོན་པ་དང་། དགའ་བ་ དང་།ཉན་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ལ། སྒྲུབ་པར་ནི་མི་བྱེད་དེ། མཁས་པར་བྱས་ཤིང་ཚིག་གིས་གོམས་པར་བྱས་ཏེ། བྱང་བར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཚིག་ཟུར་ཕྱིན་པས་སྨྲ་བ་པོ་ཡིན་གྱི། ཚིག་ཟུར་མི་ཕྱིན་པས་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚིག་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གྲོང་མིའི་སྐད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་བ་དང་། བརྗིད་ པ་དང་།འབྲེལ་པ་དང་། དོན་བཟང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གྲོང་མིའི་སྐད་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡུལ་ངན་པ་དང་། ཡུལ་འཁོར་ངན་པ་དང་། ཡུལ་མི་ངན་པའི་སྐད་མ་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་རིགས་ པའི་ཚིག་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བརྗིད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་གང་བརྗོད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་དོན་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་སྦྱར་ཞིང་མཐུ་ཡོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་དང་དོན་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་མི་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ ན་དོན་བཟང་བ་ཡིན་ཞེ་ན།མངོན་པར་མཐོ་བའམ། ངེས་པར་ལེགས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །ཚིག་ཟུར་ཕྱིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་བ་དེ་ཡང་འདི་ལྟར་རྣམ་པ་དགུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མ་འཚལ་བ་དང་། ཉེས་པར་ རྩོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།བརྡ་ཕྲད་པ་དང་། རན་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། དུས་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། བསྟན་པ་དང་། གསལ་བ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཚིག་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཚིག་ སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།མི་འཇིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཁ་ཅིག་རིས་ཀྱི་འཁོར་མང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རིས་དང་། རགས་པའི་རིས་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པའི་རིས་དང་། ཚོགས་པའི་རིས་དང་། མཁས་པའི་རིས་ཀྱི་ནང་དུ་ ཡང་རུང་སྟེ།སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་དམན་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། ལུས་མི་རྡུལ་བ་དང་། བཞིན་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྐད་མི་འདར་བ་དང་། གཅོམ་མི་ཆུང་བར་ཚིག་སྨྲ་བ་སྟེ། འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །བརྟན་ པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་དུས་ལ་བབ་པ་ན་ཚིག་དལ་བུས་སྨྲ་བར་བྱེད་ཀྱི་རིངས་པར་མི་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།

不相违应当仅从两个方面来了知，即：一是确定性，二是所立的差别。凡是有相违的，就不是能成立所立的量，因此不是量。凡是无相违的，就是能成立所立的量，因此称为量。这就是所谓的言说处。
什么是言说庄严？应当观察为五种，即：了知自他宗义、语言圆满、无畏、稳重、不退却。
什么是了知自他宗义？譬如此处有人喜好法律，对于论典、宗义、宗派，通过诵读、喜爱、听闻、思维、修习、实践而精通，以语言熟练而通达。又有人不喜好法律，对于他人的论典、他人的宗义、他人的宗派，虽然诵读、喜爱、听闻、思维、修习，但不实践，以语言熟练而通达，这就是所谓的了知自他宗义。
什么是语言圆满？譬如此处有人以善巧言辞而说，而非不善巧言辞。什么是言辞？应当了知具有五种功德：非乡俗语、轻快、庄严、相连、善义。
怎样是非乡俗语？不是恶劣地方、恶劣地区、恶劣民众的语言。怎样是轻快？使用世间共知且极为合理的语言。怎样是庄严？对于所说内容时机恰当，为了成立义理而善加安排且具有力量。怎样是相连？前后法义相互连贯。怎样是善义？以增上生或决定胜为本，不颠倒。
善巧言辞者的语言应当了知具有九种圆满：不急躁、非恶作、符合约定、适度、具义、时机、相应、显示、明晰、连贯。这些总集为一即是语言圆满，这就是所谓的语言圆满。
什么是无畏？譬如此处有人在众多不同种类的众会中，无论是粗鄙的众会、执著的众会、团体的众会、智者的众会，都能心不怯弱、心不卑下、心不恐惧、身不颤抖、面不改色、声不发抖、不畏缩地说话，这就是所谓的无畏。
什么是稳重？譬如此处有人在适当时机从容说话而不急促，这就是所谓的稳重。

།ངོ་མི་བཟློག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་དེས་ཤིང་གཞན་དག་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་མི་ འཚམས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས།དེ་དེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེས་པའི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་འགལ་བར་མི་བྱེད་པས། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་སྲུང་ཞིང་ཚིག་སྨྲ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་དུས་ལ་བབ་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། མཛའ་བའི་ཚུལ་ གྱིས་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ནི་ངོ་མི་བཟློག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲ་བའི་རྒྱན་རྣམ་པ་ལྔ་པོའི་སྐབས་དེ་ལྟ་བུ་འདི་ལ་ཡང་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པོ་གང་ཞེ་ན། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཤིན་ཏུ་བཀུར་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཤིན་ཏུ་ཚིག་བཙུན་ པར་འགྱུར་ལ།ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། བདག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ པ་ལ་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།བདག་གི་འདུལ་བ་ལས་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ་ཤིན་ཏུ་མྱུར་དུ་གོ་བ་དང་། གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་འཛིན་ནུས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ལན་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་འདེབས་ནུས་པ་དང་། ཚིག་གི་ ཡོན་ཏན་གྱིས་འཁོར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་།རིག་པ་དེ་ལ་མོས་པ་རྣམས་མགུ་བར་བྱེད་པ་དང་། དོན་གྱི་ངེས་པའི་ཚིག་བཟང་པོས། ཚིག་དང་ཡིག་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཚིག་ མི་ཐོགས་པར་སྨྲ་བ་དང་།སྤོབས་པ་ཐུག་པ་མེད་པ་དང་། ལུས་མི་ངལ་བ་དང་། བརྗོད་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ལྐོག་མ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དེའི་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་ཕྲད་པ་དང་། བདག་ཉིད་སྲུང་ཞིང་བདག་མི་འཁྲུག་པ་ དང་།ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་སྲུང་ཞིང་ཕ་རོལ་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཕྱིར་སྨྲ་བའི་སེམས་མངོན་པར་དང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁོན་མེད་ཅིང་འགྲན་ཟླ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་བསྔགས་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་སྒྲ་དང་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྒྱ་ཆེར་གྲགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དུ་སྒྲ་གྲགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པས་སྤྲས་ པའི་མགུལ་གདུབ་དང་།གདུ་བུ་དང་། དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་བཏགས་པས་ཤིན་ཏུ་ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ། ལྷང་ངེར་འདུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྨྲ་བ་པོ་ཡང་ཕན་ཡོན་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་སྨྲས་པའི་རྒྱན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་བརྒྱན་ན་ཤིན་ཏུ་ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ་ ལྷང་ངེར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་སྨྲ་བའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྨྲ་བའི་རྒྱན་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲ་བ་ཆད་པས་བཅད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པ་གཏོང་བ་དང་། བརྗོད་པ་[(]སྨ་[,]སྨྲ་[)]དབབ་པ་དང་། བརྗོད་པའི་ཉེས་པའོ། །བརྗོད་པ་གཏོང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྨྲ་བ་པོས་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་ཅིང་བརྗོད་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་པའོ། །ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གི་ནི་མ་ལེགས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ནི་ལེགས སོ།།བདག་གི་ནི་ལེགས་པར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ནི་ལེགས་པར་བརྟགས་པའོ། །བདག་གི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་ནི་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱི་ནི་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་སྨྲ་བ་ནི་ཚར་ཆོད་པར་གྱུར་ཏོ། ། ཁྱོད་ཀྱི་སྨྲ་བ་ནི་བརྟན་པོར་གྱུར་ཏོ། །འདིར་བདག་གི་སྤོབས་པ་ནི་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཕྱི་མ་ནི་བསམས་ཏེ་སྨྲ་བར་བྱའོ།

什么是不反驳？就是说，这里有些人性情温和，不会对他人无礼，因其性格如此，不会违背温和之人的温和行为准则，而是保护他人的心意并说话。这种说话方式应当适时、真实、有意义、柔和、友善，这就是所谓的不反驳。
在这五种说话之庄严的情况下，应当知道有二十七种功德。什么是二十七种功德？在众人中极受尊重，言语极为可信，极为无畏，能知他人学说的过失，能知自己学说的特点，无有执著，对于持守论典不偏执一方，不违背自己的律仪，能迅速理解他人所说，能迅速记住他人所说，能迅速回应他人所说，以言语功德令众人欢喜，令求知者满意，以善巧的确定语词造句造文，身不受害，意不受害，言语流畅无碍，辩才无尽，身体不疲惫，无有诽谤，心不衰退，喉咙不受损，言语清晰易懂，自我保护而不烦恼，保护他人心意而不令他人烦恼，使未来说话的心意清净，入于无怨敌无竞争之道，受到四方称赞，名声广大传扬，被称为大师中的大师，声名远播于世间。
譬如享受欲乐者，以宝石、珍珠、琉璃等装饰的项链、手镯、臂环等饰品装扮后显得光彩照人、庄严华丽一样，说法者若以这二十七种功德庄严五种说话方式，也会显得光彩照人、庄严华丽。因此称为说话之庄严，这就是说话之庄严。
什么是说话的断除？这应当从三个方面来看：放弃言说、降伏言说和言说过失。什么是放弃言说？在此，说话者以十三种语言表示来表达对他人言说的认识，并完全放弃言说。什么是十三种语言表示？即：'我的不好，你的好；我的未经善加思考，你的经过善加思考；我的不合理，你的合理；我的不相关，你的相关；我的言说已被驳倒，你的言说坚固；在此我的辩才仅止于此，以后当思考后再说。'

།དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གི་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་སྟེ། ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་འདིས་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ལ་རྣམ་པར་རིག པར་བྱེད་ཅིང་བརྗོད་པའི་སྐབས་ཡོངས་སུ་གཏོང་ངོ་།།དེ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་ཐུབ་ཅིང་རྡུགས་ལ་ཕམ་པར་གྱུར་ཏེ་རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟས་པར་བྱས་ཤིང་ཚར་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བརྗོད་པ་གཏོང་བ་ཆད་པས་བཅད་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། ། བརྗོད་པ་[(]སྨ་[,]སྨྲ་[)་དབབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྨྲ་བ་པོ་ཕ་རོལ་སྨྲ་བས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། མ་གཏོགས་པའི་གཏམ་གླེང་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། འཆབ་པ་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་། མི་བཟོད པ་དང་།རྐྱེན་ངན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་ན་ཅང་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པ་དང་། ཡུལ་ཡུལ་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཕྲག་པ་བཅུམ་པ་དང་། གདོང་སྨད་པ་དང་། སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། སྤོབས་པ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །གཞན་ནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་ བུ་ཞེ་ན།དམ་བཅས་པ་སྔ་མ་བཏང་ནས། དམ་བཅས་པ་གཞན་ལ་འཆེལ་བ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེར་བརྗོད་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་སྔ་མ་བཏང་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པའི་ ལུང་གཞན་ལ་འཆེལ་བར་བྱེད་པའོ།།མ་གཏོགས་པའི་གཏམ་གླེང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བརྗོད་པའི་སྐབས་བཏང་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་གཏམ་དང་། སྐོམ་གྱི་གཏམ་དང་། རྒྱལ་པོའི་གཏམ་དང་། ཆོམ་རྐུན་གྱི་གཏམ་དང་། བར་སྲང་གི་གཏམ་དང་། སྨད་འཚོང་མའི་ གཏམ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་བརྗོད་པ་ནི། བརྗོད་པའི་སྐབས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་གཏམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལན་བཏབ་པ་བཏང་ནས་དེ་དག་གླེང་བར་བྱེད་དོ། །ཁྲོ་བ་སྟོན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཚོགས་པའི་ནང་དུ་ཚིག་རྩུབ་པོ་བརྗོད་པར་མི་འོས་ པ་སྨྲ་བས་ཕྱིར་སྨྲ་བ་འཇིལ་བར་བྱེད་པའོ།།ཞེ་སྡང་སྟོན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡང་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ཕྱིར་སྨ་བ་ལ་རྒོལ་བའོ། །ང་རྒྱལ་སྟོན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རིགས་དང་། རུས་དང་། ཆོ་འབྲང་དམའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ལ་སྨོད་པའོ། །འཆབ་ པ་སྟོན་པ་གང་ཞེ་ན།ཉེས་པ་སྤྱོད་པ་བཅབས་པ་མོས་པའི་ཚིག་གིས་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ལ་གླེང་བར་བྱེད་པའོ། །ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྟོན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསོད་པ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་། དགྲའི་ཚིག་གིས་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ལ་སྨྲ་བའོ། །མི་བཟོད་པ་སྟོན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ ཞེ་ན།ཁོན་དུ་གཟུང་བའི་ཚིག་གིས་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ལ་བསྡིགས་པའོ། །རྐྱེན་ངན་པ་སྟོན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྤྱོད་པ་ཉམས་པའི་ཚིག་གིས་ཕྱིར་སྨྲ་བ་སྤྱོད་པའོ་། །ཅང་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ངག་གི་ལས་ཞུམ་པར་གྱུར་པའོ། །ཡུལ་ཡུལ་པོར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞུམ་པར་གྱུར་པའོ། །ཕྲག་པ་བཅུམ་པ་དང་། གདོང་སྨད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། བརྟན་པ་ཞུམ་པའོ། །སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། སྤོབས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྤོབས་པ་ཞུམ་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ འདི་དག་གིས་བརྗོད་པ་[(]སྨ་[,]སྨྲ་[)་དབབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བར་སྒྲུབ་བོ། །བར་མ་བདུན་གྱིས་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་བོ། །ཐ་མ་བཞིས་ནི་མི་སྒྲུབ་སྟེ་འདི་ནི་བརྗོད་པ་སྨ་དབབ་ཅིང་ཆད་པས་བཅད་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་གང་ཞེ་ ན།ཉེས་པ་དགུས་སྐྱོན་ཆགས་པའི་བརྗོད་པ་ནི་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེས་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚིག་འཆལ་པ་དང་། ཉེས་པ་རྩོམ་པ་དང་། བརྡ་མ་ཕྲད་པ་དང་། རན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པ་ དང་།མི་བརྟན་པ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། ཚིག་རྒྱུན་ཆགས་མ་ཡིན་པའོ། །ཚིག་འཆལ་བ་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་པའི་སྐབས་བཏང་སྟེ། གཏམ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཕྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉེས་པ་རྩོམ་པའི་ཚིག་གང་ཞེ་ན། ཁྲོ་བའི་རྒོད་པ་དང་། དྲོད་མི་ཐུབ་པའི་ རྒོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

说到这里就够了，不应再说，这是说，以这十三种语言表示方式向外说话时表示并给予说话的机会。给予那个机会后，能够制服并击败，使之背过脸去而被降伏。因此称为以断绝说话机会而惩罚的处所。
什么是使说话衰落呢？即是：说话者被对方说话所压制而改变立场，以及谈论无关话题、发怒、嗔恨、我慢、隐瞒、恼害、不忍、显示恶缘，或者默不作声、心神恍惚、耸肩、低头、心神沮丧、失去勇气。
什么是改变立场呢？放弃前面的承诺，而依附于其他承诺，以及放弃前面的理由、譬喻、相顺、相违、现量、比量、可信教证，而依附于其他可信教证。
什么是谈论无关话题呢？放弃论述的机会而谈论饮食之事、国王之事、盗贼之事、街谈巷议之事、妓女之事，以及类似这样的话题，这就是所谓不相关的话题，即放弃回答而谈论这些。
什么是显示发怒呢？在大众中说出不应说的粗暴言语来反驳对方的说话。
什么是显示嗔恨呢？以'还要再来吗'等言语来反对对方的说话。
什么是显示我慢呢？以种姓、血统、门第低贱等言语来诽谤对方的说话。
什么是显示隐瞒呢？以掩饰造作过失的醉态言语来谈论对方的说话。
什么是显示恼害呢？以杀害、反对、敌对等言语来对对方说话。
什么是显示不忍呢？以怀恨的言语来威胁对方的说话。
什么是显示恶缘呢？以行为败坏的言语来对待对方的说话。
什么是默不作声呢？语言行为变得怯弱。
什么是心神恍惚呢？意识行为变得怯弱。
什么是耸肩和低头呢？身体行为和稳重变得怯弱。
什么是心神沮丧和失去勇气呢？勇气变得怯弱。
应当知道以这十三种方式使说话衰落，其中前两种造成散乱，中间七种造成颠倒，最后四种造成不成就，这就是所谓使说话衰落而受惩罚的处所。
什么是说话的过失呢？被九种过失所染污的说话称为说话的过失。什么是九种过失呢？即是：言语散乱、造作过失、未达共识、不适当、无意义、不合时宜、不稳定、不明确、语句不连贯。
什么是言语散乱呢？放弃论述的机会而使话题散乱成各种样子。
什么是造作过失的言语呢？愤怒的笑和不能忍受的笑。

།བརྡ་མི་ཕྲད་པའི་ཚིག་གང་ཞེ་ན། ཆོས་དང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་འཁོར་བ་དང་། ཕྱིར་སྨྲ་བ་གཉི་གས་མི་གོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པ་དང་། དོན་ཟློས་པ་དང་། དོན་མ་ཚང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དོན་དང་ལྡན་པ་ མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་བཅུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དགོས་པ་མེད་པ་དང་། དོན་མེད་པ་དང་། རིགས་པ་ལས་ཉམས་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། འདྲ་བ་དང་། ལྟག་ཆོད་དང་། ཚིག་དོར་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། དོན་ མི་དམིགས་པ་དང་།དོན་དང་མི་འབྲེལ་བ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞིང་ཚོགས་པའི་ནང་དུ་མི་འོས་པའི་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དུས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གང་ཞེ་ན། སྔར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ ཕྱིས་བརྗོད་པ་དང་།ཕྱིས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་སྔར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚིག་མི་བརྟན་པ་གང་ཞེ་ན། དམ་བཅས་པ་ལས་འདོར་བ་དང་། བོར་བ་ལས་ཕྱིར་དམ་འཆའ་བ་དང་། ཧ་ཅང་རིངས་ཐབས་སུ་མྱུར་ཆེས་པས་མྱུར་ཏེ། མི་གསལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚིག་མི་ གསལ་བ་གང་ཞེ་ན།ཚིག་བསྡེབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་འགལ་བར་བྱས་ཏེ། ཕྱིར་མ་བཟླས་པར་ལན་འདེབས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྐད་ལས་བརྩམས་ལ་ཕལ་པའི་སྐད་ཀྱིས་མཇུག་མཐུད་པ་དང་། ཕལ་པའི་སྐད་ལས་བརྩམས་པ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ སྐད་ཀྱིས་མཇུག་མཐུད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཚིག་རྒྱུན་ཆགས་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། བར་སྐབས་སུ་རྒྱུན་ཆད་དེ། ཚིག་གི་སྤོབས་པ་ཆད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཉེས་པ་དགུ་པོ་འདི་དག་གིས་སྐྱོན་ཆགས་པའི་ཚིག་ནི་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བརྗོད་པའི་ཉེས་ པ་ཆད་པས་བཅད་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ།།སྨྲ་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། བརྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བརྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་དང་། ཉེས་པ་བརྟག་པ་དང་། འཁོར་བརྟག་པ་དང་། མཁས་མི་མཁས་བརྟག་པའོ། །ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་བརྟག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྨྲ་བ་པོ་དང་། སྨྲ་བ་རྩོམ་པ་ན་། འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། ཅི་བདག་གི་སྨྲ་བར་བྱ་བ་འདི་བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་འདི་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་དང་། ཚེ་འདི་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་གཉི་གའི་ཁ་ནམ་ཐོ་བ་སྐྱེ་བ་དང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། མཚོན་ལེན་པ་དང་། དབྱུག་པ་ལེན་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། མཚང་འབྲུ་བ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། གཡོ་སྒྱུའི་ཚིག་དང་། གནོད་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། བདག་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ལ་ཕན་པ་མ ཡིན་པ་དང་།སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་མི་འགྱུར་གྲང་སྙམ་དུ་རྟོག་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ ན་བདག་གིས་བརྩད་པར་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་།ཕན་པ་དང་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་འདུ་ཤེས་ན། སྨྲ་བ་པོ་དེས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན། བདག་གི་སྨྲ་བར་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ནས། རྒྱས་པར་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཤེས་ན། རྩོད་པ་པོ་དེས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བརྩོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་བྱ་བ་དང་། བྱ་བ་ལས་སྨྲ་བ་ལས འབྱུང་བ་དང་པོའོ།

什么是不相通的语言？就是从法和义的角度来说，双方都不能理解的语言。什么是不适当的语言？就是过多的、重复的、不完整的语言。什么是无意义的语言？应当从十个方面来观察：无需要的、无意义的、违背道理的、待证明的、相似的、诡辩的、带有修饰的语言、无所缘的、不相关的、不确定的、已证明仍需证明的，以及不如法且不适合在大众中说的一切言论。什么是不合时宜的语言？就是应当先说的后说，应当后说的先说。什么是不稳定的语言？就是舍弃已立誓言，又重新立誓，以及过于仓促而不清晰的语言。什么是不清晰的语言？就是违背语言组织特征，不经复述就回答，以及从梵语开始而用俗语结尾，或从俗语开始而用梵语结尾的语言。什么是不连贯的语言？就是中间断续，言语才能中断的语言。被这九种过失污染的语言称为表达的过失，这就是称为表达过失应当断除的处所。
什么是言语的出离？就是通过三种观察方式详细观察后不说或说，这称为出离。什么是三种观察方式？即观察功德与过失、观察眷属、观察是否精通。什么是观察功德与过失？就是说话者在开始说话时，应当如是思维：我所说的话是否会对自己有害、对他人有害、对双方有害，是否会在今生、来世、今生来世两者中产生过失，以及由此产生的心理痛苦、不悦，是否会导致拿刀、拿棒、打斗、揭短、争吵、辩论、虚伪语、伤害、妄语以及诸多罪恶不善法的产生，是否会对自己无益、对他人无益、对众多众生无益、不能令众多众生安乐、不是对世间的慈悲、不是天人的利益安乐。
如果这样观察时，发现自己所说的话会对自己有害，乃至不是天人的利益安乐，说话者就应当观察后不说。如果这样观察时，发现自己所说的话不会对自己有害，乃至是天人的利益安乐，说话者就应当观察后再说。这就是第一种从不应说和应说而出离的言语。

།འཁོར་བརྟག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྨྲ་བ་པོ་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། ཅི་འཁོར་འདི་དག་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནམ། མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཚོགས་པ་བཟང་པོ་ཡིན་ནམ། ཚོགས་པ་ངན་པ་ཡིན་ནམ། མཁས་པ་ཡིན་ནམ། མི་ མཁས་པ་ཡིན་སྙམ་དུ་རྟོག་སྟེ།གལ་ཏེ་དེ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་འཁོར་འདི་དག་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་གྱི། མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་པ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་གྱི། ཚོགས་པ་ངན་པ་ཡིན་པ་དང་། མཁས་པ་མ་ཡིན་གྱི་མི་མཁས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ན། སྨྲ་ བ་པོ་དེས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་འཁོར་དེ་ལ་གཏམ་མི་བྱའོ།།གལ་ཏེ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་འཁོར་འདི་དག་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཡིན་གྱི། མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་པ་བཟང་པོ་ཡིན་གྱི། ཚོགས་པ་ངན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཁས་ པ་ཡིན་གྱི་མི་མཁས་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ན་སྨྲ་བ་པོ་དེས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་འཁོར་དེ་ལ་གཏམ་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་བྱ་བ་དང་། བྱ་བ་ལས་སྨྲ་བ་ལས་འབྱུར་བ་གཉིས་པའོ། །མཁས་མི་མཁས་བརྟག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྨྲ་བ་པོ་བདག་ཉིད་ལ་ མཁས་མི་མཁས་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ།ཅི་བདག་སྨྲ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་ཞལ་ཅེ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་གཞི་དང་། སྨྲ་བའི་རྒྱན་དང་། སྨྲ་བའི་ཆད་པས་བཅད་པ་ལ་མཁས་སམ་འོན་ཏེ་མི་མཁས། ཅི་བདག་ལ་བདག་གི་སྨྲ་བའི་གཞུང་འཛུགས་པ་དང་། ཆད་པས་བཅད་ པའི་གནས་ནས་ཐར་པར་བྱ་བ་དང་།སྨྲ་བའི་ཟླ་ཚར་བཅད་པའི་མཐུ་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་རྟོག་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན། བདག་མཁས་པ་མ་ཡིན་གྱི་མི་མཁས་པ་དང་། མཐུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་མཐུ་མེད་པར་ཤེས་ན། སྨྲ་བ་པོ་དེས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ཕྱིར་ སྨྲ་བ་ལ་གཏམ་མི་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན། བདག་ནི་མཁས་པ་ཡིན་གྱི། མི་མཁས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་ནི་མཐུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། མཐུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ན། སྨྲ་བ་པོ་དེས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ལ་གཏམ་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ བྱ་བ་དང་།བྱ་བ་ལས་སྨྲ་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གསུམ་པ་སྟེ། འདི་ནི་སྨྲ་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲ་བ་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གསུམ་ནི་སྨྲ་བ་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་གཞུང་ལུགས་ ཤེས་པ་དང་།མི་འཇིགས་པ་དང་། སྤོབས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྨྲ་བ་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོས་བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཤེས་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་གཏམ་བྱེད་ནུས་སོ། །མི་འཇིགས་པས་ནི་འཁོར་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏམ་བྱེད་ནུས་སོ།།སྤོབས་པས་ནི་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལན་འདེབས་ནུས་སོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྨྲ་བ་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ནི་སྨྲ་བ་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །སྡོམ་ལ། །སྨྲ་དང་དེ་ ཡི་ཞལ་ཅེ་པ།།དེ་ཡི་གནས་དང་རྒྱན་རྣམས་དང་། །དེ་ཡི་ཆད་པས་བཅད་པ་དང་། །འབྱུང་དང་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའོ། །སྒྲའི་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དོན་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གང་ཟག་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ དང་།དུས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གྲངས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གཞི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །སྡོམ་ལ། ཆོས་དང་དོན་དང་གང་ཟག་དུས། །གྲངས་ དང་གཞི་ནི་ཡན་ལག་བཅས།།གང་ཡིན་དེ་དག་མདོར་ན་འདིར། །སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གནས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲ་སྟེ། གྲོང་མིའི་ སྐད་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡང་བ་དང་། བརྗིད་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། དོན་བཟང་པོའོ།

什么是观察眷属？即是说，说法者如是观察：'这些眷属是否执著？是否不执著？是否是善众？是否是恶众？是否是智者？是否是愚者？'如是观察。
若其观察时知道这些眷属是执著而非不执著、是恶众而非善众、是愚者而非智者，则说法者应当观察后不对该眷属说法。
若其观察时知道这些眷属是不执著而非执著、是善众而非恶众、是智者而非愚者，则说法者应当观察后对该眷属说法。这即是说，从不应作与应作的说法而出生的第二种。
什么是观察智愚？即是说，说法者观察自身是智者还是愚者：'我于说法、说法的辩论、说法的基础、说法的庄严、说法的裁决是否智巧或是愚钝？我是否具有建立自己说法宗旨、从裁决处解脱、断除说法对方的能力？'如是观察。
若其如是观察时，知道自己是愚者而非智者、是无能而非有能，则说法者应当观察后不再作说法。
若其如是观察时，知道自己是智者而非愚者、是有能而非无能，则说法者应当观察后可以作说法。这即是说，从不应作与应作的说法而出生的第三种，这称为从说法而出生。
什么是说法的珍重法？应当知道有三法是说法的珍重：了知自他的宗旨、无畏和辩才。
为何这三法称为说法的珍重？如是说法者若了知自他的宗旨，则能对一切事物作说法。以无畏则能在一切眷属中说法。以辩才则能对一切说法作答。因此这三法称为说法的珍重，这些即是说法的珍重法。
总偈曰：说法及其辩论，其处所及庄严，其裁决及出生，以及作珍重。
什么是声明？应当从六方面观察：法施设安立、义施设安立、补特伽罗施设安立、时施设安立、数施设安立和具支分基础施设安立。
总偈曰：法与义及补特伽罗时，数与具支分基础，凡是彼等此处即，是诸声明之处所。
其中法施设安立即是：名聚、句聚、字聚，以及具五功德之声：非村民语、轻快、庄严、相连、善义。

།དེ་ལ་དོན་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་ པ་དག་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འབྱོར་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྒུད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་ པའོ།།སྡོམ་ལ། མིག་ལ་སོགས་དང་ས་ལ་སོགས། །ལུས་ཀྱི་ལ་སོགས་ཚོལ་བ་དང་། །ཆོས་མིན་ཆོས་དང་འབྱོར་པ་དང་། །རྒུད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྗེས་སུ་བསྲུངས། །དེ་ལ་དབང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་བའི་དོན་དང་། ཉན་པའི་དོན་དང་། སྣོམ་པའི་དོན་དང་། མྱང་བའི་དོན་དང་། རེག་པའི་དོན་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་། བརླན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་། སྣང་བ་ལ་སོགས པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་། སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་། སེམས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། བློ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚོལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཉེར་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཚེ་བ་དང་། རྐུ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། ལེགས་པར་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོབ་པ་དང་། དགའ བ་དང་།རངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རྒུད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིགས་པ་དང་། མི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བགོ་བ་དང་། འཁྱུད་པ་དང་། བསྙེན་ བཀུར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྐྱང་བ་དང་། གསོ་བ་དང་། དགང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། རྒྱུའི་དོན་དང་། འབྲས་བུའི་དོན་དང་། བྱ་བའི་དོན་དང་། ཁྱད་པར་དུ་སྦྱོར་བའི་དོན་དང་། འཇིགས་པའི་དོན་ཏོ། །སྡོམ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས། །དེ་ཡི་བྱ་བ་སྦྱོར་དང་འཇིགས་། །དེ་ལ་གང་ཟག་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། མ་ནིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་པོ་དང་། བར་མ་དང་། མཆོག་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་དུས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། དུས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདས་པ་སྟེ་འདས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། མ་འོངས་པ་སྟེ་མ་འོངས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སྟེ་ད་ལྟར་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལ གྲངས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།གྲངས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཅིག་གི་གྲངས་དང་། གཉིས་ཀྱི་གྲངས་དང་། མང་པོའི་གྲངས་སོ། །དེ་ལ་གཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་གཞི་ནི་ལྔ་སྟེ། སྦྱར་བ་དང་། མིང་དང་། བསྡུ་བ་ དང་།དེ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྙད་པའོ། །ཡན་ལག་ནི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་བསྡུས་པ་ལ་ནི་གཞི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། བཟོ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་དག་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཟོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྣམས་སུ་བྱ་བའི་བཟོ་དང་། ཉོ་ཚོང་གི་བཟོ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཞམ་འབྲིང་བྱ་བའི་བཟོ་དང་། ཡི་གེ་དང་། རྩིས་དང་། ཤོད་དགོད་པ་དང་། གྲངས་དང་། ལག་རྩིས་ཀྱི་བཟོ་དང་། ལྟས་སུ་བལྟ་བའི་བཟོ་དང་། བློ་གྲོས་ཀྱི་བཟོ་དང་། འབུར་གྱི་བཟོ་དང་། བསྐྱེད་པའི་བཟོ་དང་། སྣམས་སུ་བྱ་བའི་བཟོ་དང་། སྦྱོར་བའི་བཟོ་དང་། གཡོས་སུ་བྱ་བའི་བཟོ་དང་། རོལ་མོའི་བཟོའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་རྫོགས་སོ།

其中对于义的安立，应当了知有十种：即根的安立、大种的安立、业的安立、寻求的安立、非法的安立、法的安立、成就的安立、衰败的安立、受用的安立、守护的安立。
总偈：眼等及地等，身等及寻求，非法法及成，衰受用守护。
其中根的安立是：见的义、闻的义、嗅的义、尝的义、触的义、识的义。
其中大种的安立是：依止等义、湿润等义、光明等义。
其中业的安立是：行走等义、言说等义、思维、忆念、智慧等义。
其中寻求的安立是：追求等义。
其中非法的安立是：损害、偷盗等义。
其中法的安立是：布施、善律仪等义。
其中成就的安立是：获得、欢喜、满足等义。
其中衰败的安立是：恐惧、不悦等义。
其中受用的安立是：饮食、衣服、拥抱、承事等义。
其中守护的安立是：养育、医治、满足等义。
又总之，义应当了知有六种：自性义、因义、果义、作用义、差别相应义、怖畏义。
总偈：自性及因果，彼作用相应怖。
其中补特伽罗施设安立是：男、女、黄门的安立，以及上士、中士、最胜士的安立。
其中时间施设安立是三种时间：过去即过去差别、未来即未来差别、现在即现在差别。
其中数目施设安立是三种数目：一数、二数、多数。
其中基础安立和支分安立中，基础有五种：和合、名称、摄集、利益、言说。支分是从语根所生等，二者摄集称为具支分基础。
其中何为工巧业处智？工巧略说有十二种，了知彼等即是工巧业处智。
何为十二种工巧？即：纺织工巧、商贸工巧、王臣事务工巧、文字、算术、棋局、计数、手算工巧、占相工巧、智慧工巧、雕塑工巧、生产工巧、纺织工巧、配制工巧、烹饪工巧、音乐工巧。
瑜伽师地论·闻所成地竟

། །།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤེས་བྱ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་དག པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཅིག་པུ་དབེན་པ་ན་འདུག་ཅིང་སེམས་ཏེ། བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས། བསམ་པར་བྱ་བ་སེམས་པ་དང་། ནག་ པོ་བསྟན་པ་དང་།ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དོན་ལ་རྟོན་ཅིང་སེམས་ཀྱི། ཚིག་འབྲུ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་དད་པས་མོས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྲན་ཐུབ་པར་སེམས་པ་དང་། བརྟན་ པོར་སེམས་པ་དང་།རྒྱས་པར་སེམས་པ་དང་། བསམ་པ་དེ་ཡང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི། བར་མ་དོར་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་འདིས་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱ་རབ་ ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཞེ་ན།བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར། མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་བརྟག་པ་ནི། བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་ཅེས་བྱའོ། །བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡོད་པའི་དངོས་ པོ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་། བརྡའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་། མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའོ། །དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་ དུ་མེད་པའི་དོན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མཚན་མས་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་ལ་མིང་ཡང་དམིགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། མིང་ དེ་ཡང་དངོས་པོ་དེ་ལ་ནོར་བའི་འཁྲུལ་པ་དང་།མི་རྟག་པའི་འཁྲུལ་པས་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་དང་། མིང་དེ་ཡང་དངོས་པོ་དེ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་སྟེ། གང་དུ་ཡང་མི་འཇུག་ལ་གང་ལས་ཀྱང་མི་ལྡོག་པའོ། །ད་ལྟར་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། བྱུང་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ནི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྐྱེ་བའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ ཀྱི་རང་རང་གི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

什么是从思维所生的地？简而言之，应当了知有三种：自性清净、分别所知、分别诸法。
其中什么是自性清净？应当了知有九种：即有些人如是闻法、如是通达诸法后，独自安住寂静处而思维，舍弃不应思维之事，思维应思维之事，了知黑说与大说，依义而思维，不依文字，对某些以信心胜解，对某些以智慧观察，坚忍而思维，稳固而思维，广大而思维，并且圆满此思维，中途不生懈怠。如是以此九种清净相，称为极为清净的思维。
其中什么是分别所知？即是分别应观察的义。什么是应观察的义？于有者观察为有，于无者观察为无，是为应观察的义。
什么是应观察的有事？应当观察有五种：以自相而有、以共相而有、以名言相而有、以因相而有、以果相而有。
什么是以自相而有？应当观察有三种：以胜义相而有、以相状相而有、以现在相而有。什么是以胜义相而有？即是一切法不可言说之义，出世间智慧境界，无法安立相状。
什么是以相状而有？应当观察有四种：于某法有名亦有所缘、有事亦有所缘、彼名于彼事无错乱迷惑及无无常迷惑、彼名于彼事无碍而转，于何处亦不转，从何处亦不返。
什么是现在而有？即是已生为因果者。总摄彼等一切，称为以自相而有。
什么是以共相而有？应当观察有五种：生之共相、成办事业之共相、一切有为之共相、一切有漏之共相、一切法之共相。
什么是生之共相？即是色、受、想、行、识各自之生，总摄彼等，称为生之共相。

།བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་དེ་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ རྣམས་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ སོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།བདག་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །བརྡའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་བརྗོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བརྡའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བརྗོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། བདག་པོ་དང་འབྲེལ་པར་ལྡན་པའི་བརྗོད་ པ་དང་།དེས་དེ་དང་གཞན་གྱིས་གཞན་སྤངས་པའི་བརྗོད་པ་དང་། བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་བརྗོད་པ་དང་། མང་པོ་ལས་བྱུང་བའི་བརྗོད་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་བརྗོད་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་བརྗོད་པའོ། །བདག་པོ་དང་འབྲེལ་པར་ལྡན་པའི་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་གང་། བདག་པོ་དང་འབྲེལ་པས་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི། བདག་པོ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བ་ཞེས་སྨྲས་ན། འདི་གང་གི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བདག་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་བརྗོད་པ་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའི་གཟུགས་ཞེས་སྨྲས་ན་འདི་སུའི་གཟུགས་ཞེས་བདག་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་བརྗོད་པ་ནི་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་བདག་པོ་དང་འབྲེལ་པར་ལྡན་པའི་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བརྡའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། དེས་དེ་དང་གཞན གྱིས་གཞན་སྤངས་པའི་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན།བརྗོད་པ་གང་ངེས་དེ་དང་། གཞན་གྱིས་གཞན་བསྟན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི། དེས་དེ་དང་གཞན་གྱིས་གཞན་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསྟན་པའི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། བརྡའི་མཚན་ ཉིད་ལ་ཡང་འཇུག་གོ།།གཞན་གྱིས་གཞན་བསྟན་པའི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྫས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། བརྡའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་འཇུག་གོ། །དེས་དེ་བསྟན་པ་མེད་པ་དང་གཞན་གྱིས་གཞན་བསྟན་པ་མེད་པའི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བརྡའི་མཚན་ ཉིད་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གོ།།དེས་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་བརྗོད་པ་རྫས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་མཁྲང་བ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །བརྡའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྡོའི་ཟླུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །སའི་ མཁྲང་བ་དང་།རྡོའི་ཟླུམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཆུའི་གཤེར་བ་དང་། འབྲུ་མར་གྱི་ཐིགས་པ་དང་། མེའི་ཚ་བ་དང་། མེའི་མེ་ལྕེ་དང་། རླུང་གི་ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་དང་། རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །གཞན་གྱིས་གཞན་བསྟན་པའི་བརྗོད་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་འཇུག་ པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

什么是成办事业的共相？具有漏的善法以共相的方式成办悦意果报，这是共相。如同善法成办悦意果报一样，不善法也以相似的方式成办不悦意果报。四念住、四正断、四神足、诸根、诸力、觉支、道支等菩提分法，以共相的方式成办获得菩提，这是共相。
什么是一切有为法的共相？一切有为法的无常性。什么是一切有漏法的共相？一切有漏法的苦性。什么是一切法的共相？一切法的空性和无我性，这称为共相。
什么是名言相？具有六种言说的即是名言相。什么是六种言说？具有主体关联的言说、以此说彼及以他说他的遮遣言说、由名言产生的言说、由众多产生的言说、非普遍的言说、无常的言说。
什么是具有主体关联的言说？依靠主体关联而了知相的言说，而非无主体关联。例如说'生'时，会产生'这是什么的生'这样依赖主体关联的言说，如色的生、受的生、想的生、诸行的生、识的生。而说'色'时，则不会产生'这是谁的色'这样依赖主体关联的言说。
如同'生'一样，'老'、'住'、'无常'以及与此类似的非心心所等有为法也应当如理了知。这称为具有主体关联的言说，凡是具有这种言说的即是名言相。
什么是以此说彼及以他说他的遮遣言说？某种言说确定以此说彼，而不能以他说他，这称为以此说彼及以他说他的遮遣。以此说彼的言说既适用于实相也适用于名言相。以他说他的言说也既适用于实相也适用于名言相。既非以此说彼也非以他说他的言说则唯一确定只适用于名言相。
什么是适用于实相的以此说彼的言说？例如说'地的坚硬'这样的言说。什么是适用于名言相的言说？例如说'石头的圆形'这样的言说。如同地的坚硬和石头的圆形一样，水的湿性、油的滴状、火的热性、火的火焰、风的轻动性、风的势力也是如此。
什么是适用于实有的以他说他的言说？例如'眼识'、'身触'等这样的言说。

།བརྟགས་པའི་ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བྱིན་ནམ། ཡོན་ཏན་བཤེས་གཉེན་གྱི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་དེ་བསྟན་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་གཞན་བསྟན་པ་མེད་པའི་བརྗོད་པ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བརྡའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱིམ་གྱི་སྒོ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་རྩིག་པ་དང་། བུམ་པའི ཁ་དང་།བུམ་པའི་ངོས་དང་། དམག་གི་ཤིང་རྟ་དང་། ནགས་ཚལ་གྱི་ཤིང་དང་། བརྒྱའི་བཅུ་དང་། བཅུའི་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་དེས་དེ་དང་། གཞན་གྱིས་གཞན་སྤངས་པའི་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། མཚན་ མའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གདགས་པའི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་འདོགས་ པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རེག་པས་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕན་འདོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བས་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད གང་ཞེ་ན།འདུ་ཤེས་ཀྱིས་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སེམས་ལས་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མང་པོ་ལས་བྱུང་བའི་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཕལ་པོ་ཆེ་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ གཞག་པའི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ། བདག་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་འདུག་པ་རྣམས་ལ་ཁྱིམ་དང་། བུམ་པ་དང་། དམག་དང་། ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པའོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་གང་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་འཇུག་།ཁ་ཅིག་ལས་ནི་ལྡོག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱིམ་ལ་ཁྱིམ ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་གྲོང་དང་།གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཡུལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་གོ། །བུམ་པ་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི། རྫ་མ་དང་། རྫེའུ་དང་། ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་གོ། །དམག་ཅེས་བརྗོད་པ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། ཁྱེའུ་དང་། བུ་མོ་ལ་ སོགས་པ་རེ་རེ་ལས་ལྡོག་གོ།།ནགས་ཚལ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི། ཤིང་དང་། རྩ་བ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་བ་ལས་ལྡོག་གོ། །མི་རྟག་པའི་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མངོན་པར་བྱས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བུམ་པ་ཆག་ན་བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ལ། གྱོ་མོར་བརྗོད་པ་ནི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི ལྟ་སྟེ།རྫས་སྣ་ཚོགས་བསྡུས་པ་ལས་ཕྱེ་མའམ་བདུག་པར་སྦྱར་ན། རྫས་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱེ་མའམ་བདུག་པར་བརྗོད་པ་ནི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །མངོན་པར་བྱས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལེགས་པར་བཅོས་པ་མ་ཡིན་ པའི་གསེར་གྱི་གར་བུ་ལས།མགུལ་གདུབ་དང་། གདུ་བུ་དང་། དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་བཅོས་ཤིང་བསྒྱུར་ན། གསེར་གྱི་གར་བུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ལ། མགུལ་གདུབ་དང་། གདུ་བུ་དང་། དཔུང་རྒྱན་དུ་བརྗོད་པ་ནི་འབྱུང་བ་ལྟ་ བུའོ།

什么是假立的存在呢？比如说，是佛授还是功德亲教师的饮食、饮品、坐骑、衣服、装饰等等。
什么是无彼此指示、无他者指示他者的表述，唯一确定仅依据语言符号特征而运用的呢？比如说，房屋的门、房屋的墙、瓶子的口、瓶子的侧面、军队的战车、森林的树木、百中之十、十中之三等等，这就是所谓的无彼此指示、无他者指示他者的表述。
什么是约定俗成的表述呢？就是对六种相的特征通过世俗言说而施设本性的表述。什么是六种相的特征呢？即事物的特征、所识别的特征、喜好等的特征、利益等的特征、言说的相的特征、颠倒成就等的相的特征。
什么是事物的特征呢？就是为识所取的。什么是所识别的特征呢？就是由作意而生起识别的。什么是喜好等的特征呢？就是为触所取的。什么是利益等的特征呢？就是为受所取的。什么是言说的相的特征呢？就是为想所取的。什么是颠倒成就等的相的特征呢？就是为心所取的。
什么是从众多而生的表述呢？就是对聚集、汇合的众多事物建立本性的表述。比如说，对内在的色、受、想、行、识等安立我等的表述，对外在的色、香、味、触等如其所住而安立房屋、瓶子、军队、森林等的表述。
什么是非普遍的表述呢？就是某些表述适用于某些事物而不适用于其他事物。比如说，对房屋称为'房屋'就不适用于村庄、城市、地区等。对瓶子称为'瓶子'就不适用于陶罐、小罐、碗等。称为'军队'就不适用于单个的男人、女人、男孩、女孩等。称为'森林'就不适用于单独的树木、根、茎、叶、花、果等。
什么是无常的表述呢？这应当从四个方面来看：差别、无差别、造作、转变。其中什么是差别呢？比如说，瓶子破碎时，称为'瓶子'的表述就消失了，而称为'碎片'的表述就产生了。什么是无差别呢？比如说，将各种香料混合制成香粉或香料时，称为'各种香料'的表述就消失了，而称为'香粉'或'香料'的表述就产生了。什么是造作呢？比如说，从未经加工的金块制成项链、手镯、臂环等精美饰品时，称为'金块'的表述就消失了，而称为'项链'、'手镯'、'臂环'的表述就产生了。

།ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ན། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་དུ་བརྗོད་པ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་བརྗོད་ པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་གང་ལ་འཇུག་པ་དེ་ནི་བརྡའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བརྡའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་དགུ་པ། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་ སྟེ།སྡུག་པའི་རྒྱུ་དང་། མི་སྡུག་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྟ་བའི་རྒྱུ་དང་། འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། ལྡོག་པའི་རྒྱུའོ། །སྡུག་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །མི་སྡུག་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ལྟ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། སྔར་ སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ཏེ་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིས་སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་ལྟ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་གང་དང་། བག་ཆགས་གང་དང་། གྲོགས་གང་གིས་ཆོས་གང་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །ལྡོག་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ལྡོག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པའི་ རྒྱུ་ཞི་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བ་ཚོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ། སྐྱེ་བ་དང་བཅས་པ། འགྲུབ་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་བསྡུས་པ་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།རྒྱས་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། རྫོགས་པ་དང་། ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བརྟག་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པས་མེད་པ་དང་། འགགས་པས་མེད་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་མེད་ པ་དང་།གཏན་མེད་པའོ་། །མ་སྐྱེས་པས་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །འགགས་པས་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གཞན་རྣམས་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་ཞིང་མེད་ པའམ་།ཆོས་གཞན་དང་གཞན་རྣམས་དང་མི་འཕྲད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དོན་དམ་པར་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཐ་སྙད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པའི་བརྗོད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཏན་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལྟ་ བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྣམས་སོ།།གཞན་ཡང་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་ལྔ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་བརྟགས་ པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་འོག་མ་གཉིས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་འོག་མ་གསུམ་ པ་ནི་བརྡའི་མཚན་ཉིད་དོ།

什么是完全转变呢？就像这样：当食物和饮品完全消化时，所谓的食物和饮品就消失了，而所谓的大便和小便就产生了。应当了知，与此相类似的不是无常的表述。
这六种表述所适用的对象，应当了知是名言的特征，这就是名言的特征。
第十九品。什么是因的特征？简而言之，应当观察为五种：可爱的因、不可爱的因、见的因、生起的因和还灭的因。
什么是可爱的因？是有漏的善法。什么是不可爱的因？是不善法。什么是见的因？先前生起的善法、不善法和无记法，经过修习、串习和多次实践后，后来生起的善法、不善法和无记法越来越增上地观见和深入观见，这就称为见的因。
什么是生起的因？某种种子、某种习气和某种助缘使某些法生起，这就称为它们的生起的因。什么是还灭的因？一切能获得寂静、能证涅槃、趋向圆满菩提的道，包括诸行还灭和烦恼还灭的因，以及具足资粮加行、具足生起和具足成就，这就称为还灭的因。
这些总括就称为因的特征。详细分类应当如因果教法中所说那样观察。什么是果的特征？从这五种因所生、所得、所成、所圆满和所趣入的，应当了知是果的特征。
什么是无需观察的事物？也应当观察为五种特征：未生故无、已灭故无、互相无、胜义无和毕竟无。
什么是未生故无？是未来的诸行。什么是已灭故无？是过去的诸行。什么是互相无？是诸法相互离开对方的特征而无，或诸法彼此不相遇。什么是胜义无？是以言说施设自性的表述所安立的自性。什么是毕竟无？是石女儿等以及与此相类似的一切。
复次，有五种法是有，五种是无。其中什么是五种有？圆成实相有、依他起相有、遍计所执相有、差别相有和不可言说相有。
其中第一是胜义相，其次第二是缘起相，其次第三是名言相。

།དེའི་འོག་མ་བཞི་པ་ནི་དུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། བདག་ མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལོག་ པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་མ་ལྔ་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་བཞིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། མེད་པའི་ཕྱིར་བ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།གང་ཟག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ནམ། གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཟབ་པའི་ཕྱིར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་སོང་བ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གང་དག་ཆོས་དང་དོན་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་གསུངས སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། བྱེ་བྲག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། མདོའི་དོན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་དོན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི། གཞི་བསྡུ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་འདོམས་པ་ལས་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི དོན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དོན་དམ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དགོངས་པའི་དོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འདུས་པའི་དོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་ པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།བདག་པོ་གང་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །བྱེད་པོ་མེད་ཅིང་ཚོར་པོ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་སྤྱོད་པ་མེད། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བྱེད་པ་ཡོད། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། །ཕུང་པོ་རྣམས་དང་སྐྱེ་ མཆེད་ཁམས།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམས་བརྟགས་ན། །གང་ཟག་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

其下第四是时间的性相、生的性相、老的性相、住的性相、无常的性相、痛苦的性相、空性的性相、无我的性相、事物的性相、应了知的性相、所取的性相、悦意等的性相、利益等的性相、名言相的性相、颠倒成立等相的性相、如是随顺的性相，此即应知为别相。
其下第五是以四种方式不可言说的性相，即由于无故，如是：补特伽罗异于蕴或不异于蕴等。由于甚深故，如是：法性不可言说、如来法身不可思议、佛境不可思议，如是如来死后是否存在等。由于无义利故，如是：某些不具足法、义、梵行的法，世尊虽已证悟但未宣说。如是为安立法相故，如是：真如不可说为异于诸行或不异。
何为五种无性？胜义无相、依他起无相、一切种一切处无自相、无差别无相、所说无相。
何为法之抉择？应当视为二种：经义抉择与偈颂义抉择。其中经义抉择，当从摄事及菩萨藏教授中广说。
偈颂义抉择应视为三种：胜义偈颂安立、密意义偈颂安立、集义偈颂安立。其中胜义偈颂安立为：'无有任何主宰者，无作者亦无受者，一切诸法皆无行，虽尔仍有诸作业。十二有支及诸蕴，处界等法悉观察，不得补特伽罗相。'

།ནང་གི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ། །ཕྱི་རོལ་གཏོགས་པའང་ཐམས་ཅད་སྟོང་། །སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཡང་སུ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བདག་ མེད་དེ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པར་ཟད། །འདི་ན་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད། །ཆོས་རྣམས་འདི་དག་རྒྱུ་དང་བཅས། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་པ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཡོད། །གང་དག་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་བྱེད། །དེ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ། །མིག་གིས་གཟུགས་ རྣམས་མི་མཐོང་ལ།།རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་མི་ཐོས་ཏེ། །སྣ་ཡང་དྲི་རྣམས་མི་སྣོམ་ཞིང་། །ལྕེ་ཡིས་རོ་རྣམས་མྱང་བ་མེད། །ལུས་ཀྱིས་རེག་རྣམས་རེག་མི་བྱེད། །ཡིད་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་རྟོག་མི་བྱེད། །འདི་དག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་མེད། །བྱེད་དུ་འཇུག་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ ནི་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན།།བདག་ཉིད་ཀྱང་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དངོས་པོ་རྣམས་ནི་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་། །རྙིང་པ་མ་ཡིན་གསར་ཞིང་གསར། །འདི་ནི་གཞན་གྱིས་འཇིག་མི་བྱེད། །བདག་ཉིད་ཀྱང་ནི་འཇིག་པ་མིན། །རྐྱེན་ཡོད་ན་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་ལ། །སྐྱེས་ནས་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་། ཕྱོགས་གཉིས་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ཡི། །སྐྱེ་བོ་དག་ནི་དམིགས་འགྱུར་ཏེ། །ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་བག་མེད་དང་། །ལོག་པར་འཇུག་པ་བྱེད་པའོ། །ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་བག་མེད་པ། །གང་ཡིན་དེ་དག་སྲེད་པས་ཕྲོགས། །ལོག་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ། །གཏི་མུག་གིས་ནི་དེ་དག ཕྲོགས།།ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་སྟེ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་ནི་དེ་འདྲ་ཕྱིར། །ཉོན་མོངས་དངོས་གཞི་གཉིས་བྱས་ནས། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་གཉིས་བྱས། །བྱ་བ་བདག་གིས་བྱས་པ་མེད། །དེ་བཞིན་གཞན་གྱིས་བྱས་མ་ཡིན། །གཞན་གྱིས་བྱེད་དུ་བཅུག་པའང་ མིན།།འོན་ཀྱང་བྱ་བ་མེད་པ་མིན། །འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པར་མ་གྱུར་པ། །ནམས་ཀྱང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ནང་ན་མ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་མིན། །དེ་གཉིས་ནའང་མི་དམིགས་སོ། །འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཡང་། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྟོག་མི་བྱེད། །མ་འོངས་པ་ལ་མཚན་མ་ མེད།།འདས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་།མྱོང་བ་ལ་ཡང་རྟོག་པ་མེད། །མ་མྱོང་བ་ཡང་རྟོག་པ་མེད། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཐོག་མ་མེད། །འོན་ཀྱང་ཐོག་མ་ཡོད་པར་སྣང་། །གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཚོར་བ་ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་འདྲ། །འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདུ་ བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་འདྲ།།རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །ཉི་མའི་གཉེན་གྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་འདྲ། །གནས་པ་དང་ནི་འགག་པ་འདྲ། །གཏི་མུག་གཏི་མུག་རྨོངས་མི་བྱེད། །ཕ་རོལ་ལ་རྨོངས་རྨོངས་མི་བྱེད། །དེ་ལའང་ཕ་རོལ་རྨོངས་མི་བྱེད། ། འོན་ཀྱང་གཏི་མུག་མེད་པ་མིན། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་པས། །རྨོངས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་པའང་། །རྨོངས་པ་མེད་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་། །མི་གཡོ་བསོད་ནམས་བསོད་ནམས་མིན། །འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །ལས རྣམས་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ།།དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་འབྲེལ་པ་མེད། །ད་ལྟར་གྱི་ནི་རབ་ཏུ་འཇིག་།འདས་པ་གང་ནའང་གནས་པ་མེད། །མ་སྐྱེས་པ་དག་རྐྱེན་ཁར་ལས། །སེམས་ནི་ཕྱི་བཞིན་འཕྲད་བ་ཡིན། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཅིག་ཏུ་ངེས། །མི་ལྡན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ ཏེ།།ཐམས་ཅད་ཀུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན། སེམས་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞེས་བྱ། །རྒྱུན་ནི་འདྲ་དང་མི་འདྲ་བ། །རྒྱུན་ཆད་མ་གྱུར་དེ་ལ་ནི། །བདག་ལྟ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིས། །ཀུན་རྫོབ་འདི་ནི་བྱ་བ་ཡིན། །གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ནི་འགྱེས་པར་འགྱུར། །མིང་གི་ལུས་ཀྱང་འཇིག་འགྱུར་ ཏེ།།ཚེ་འདི་དང་ནི་ཕྱི་མ་ལ། །བདག་གིས་བྱས་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ། །སྔ་དང་ཕྱི་མས་ཐ་དད་ཅིང་། །རང་གི་རྒྱུ་འབྲས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཉིད་བྱེད་དང་ཚོར་བ་ཡིན། །ཐ་དད་པར་ནི་བརྗོད་མི་བྱ། །རྒྱུ་ཡི་ལམ་ནི་མི་འཆད་ཕྱིར། །ཚོགས་པར་གྱུར་ན་མེད་པ་འབྱུང་། །རང་གི་ རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །སྤྲོས་ལ་མངོན་དགའ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །ལེགས་ཉེས་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།

内在一切皆空，外在所属一切亦空，空性之修持，亦无有修持者。
以自性而言无我，颠倒妄想而已。此处无我亦无众生，诸法皆具因缘。
一切有为法刹那生灭，无常何有作者。凡是生起者即是作者，彼即名为作者。
眼不见诸色，耳不闻诸声，鼻亦不嗅诸香，舌不尝诸味。
身不触诸触，意亦不思诸法，此等无有加持，亦无有造作。
彼由他生，自性亦不生，诸法依缘而生，非旧亦新。
此非他所坏，自性亦非坏，有缘则生起，生已自然灭。
依于二边之众生可见，于诸境放逸，及行邪行。
于诸境放逸者，为贪欲所夺，行邪行者，为愚痴所夺。
诸法具有因缘，苦亦如是故，烦恼根本二种，十二支分二种。
无有我所作，亦非他所作，亦非令他作，然非无作为。
未生之有为法，永不可得见，非内亦非外，二者皆不见。
已生之有为法，彼亦不分别，未来无相，过去则分别。
于经验无分别，未经验亦无分别，诸有为法无始，然现似有始。
色如聚沫，受如水泡，想如阳焰，诸行如芭蕉。
识如幻化，日亲如是说。诸行如生，如住如灭。
愚痴不令愚痴迷惑，对他迷惑不令迷惑，于彼他亦不令迷惑，然非无愚痴。
以非理作意，彼迷惑得生，非理作意，不从无迷惑生。
不动福非福，有为分三种，三种业，彼等皆无系属。
现在正在灭，过去无所住，未生从缘起，心随后相遇。
相应必定一，不相应亦然，一切皆相应，心谓近行。
相续同不同，相续不断者，随逐我见故，此为世俗作。
色身当分离，名身亦将坏，此生与后世，谓我作受用。
前后有差别，摄自因果故，即彼作受者，不应说差别。
因道不断故，和合则无生，从自因而生，当有所执取。
乐于戏论是因，善恶业亦然。

།ས་བོན་ཀུན་པ་རྣམ་སྨིན་དང་། །སྡུག་དང་མི་སྡུག་འབྲས་བུ་ཡིན། །ས་བོན་ཀུན་པ་རྣམ་སྨིན་ལ། །བདག་ཏུ་ ལྟ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར།།དེ་ནི་སོ་སོ་རང་རིག་སྟེ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་བསྟན་དུ་མེད། །དེ་ལ་མི་ཤེས་བྱིས་པ་རྣམས། །ནང་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད། །བདག་ཏུ་ལྟ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་། །དེ་བཞིན་ལྟ་བ་མང་པོ་འབྱུང་། །རིལ་འཛིན་རང་གི་ས་བོན་དང་། །སྔོན་ཆད་ གོམས་དང་གྲོགས་གྱུར་དང་།།དེ་དང་མཐུན་པ་ཐོས་པ་ལས། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ཡི་རྐྱེན་གྱིས་ནང་ལ་ནི། །ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཕན་གདགས་འདོད་པ་ཕྱི་རོལ་དུ། །བདག་གི་སྙམ་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་གང་ གིས་འཇིགས།།དེ་ནི་རྨོངས་པས་དེ་སྒྲུབ་བྱེད། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་གནས་བྱས་ནས། །དེས་ན་སྤྲོས་པ་ཁས་ལེན་ཏོ། །གནས་བྱས་གང་ཡིན་དེ་ལ་ནི། །འཕགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་རྟོགས་། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཞི་བར་མི་འགྱུར་བས། །དེས་ན་བྱིས་པ་རྟག་ཏུ་ སྡུག་བསྔལ་འགྱུར།།སེམས་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིས་ཡོངས་དཀྲིས་པས། །དེ་འདྲའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ནས་སྩོགས་པར་འགྱུར། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ནི་ཀུན་བསྩགས་པས། །ང་རྒྱལ་དང་ནི་བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྐྱེན། །དེ་ལ་བྱིས་པ་ཐམས་ཅད་ཆགས་གྱུར་པ། འདམ་ རྫབ་ཆེན་པོར་གླང་ཆེན་བྱིང་བ་བཞིན།།དེར་ནི་ལྷག་པར་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་འགྱུར། །ཀུན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཀུན་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད། །འཇིག་རྟེན་རྒྱུན་རྣམས་མི་བཟད་གང་ཡིན་པའི། །རྒྱུན་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཚོ་དེ་དབྱེར་མེད་བྱེད། །དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མ་གཏོགས་ པར།།མེ་དང་རླུང་དང་ཉི་མས་བསྐམ་མི་ནུས། །སྡུག་བསྔལ་བདག་ཉིད་བདག་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྙམ། །ཡང་ན་བདེ་ནའང་བདེ་སྙམ་ངེས་པར་བྱེད། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ལྟ་བས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། །དེས་ཀྱང་དེ་བསྐྱེད་དེ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ ཡིད།།ཉོན་མོངས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་འགག་།དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ལས། །ཐར་པར་མ་གྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་། །དེ་ནི་ཕྱིས་སྐྱེ་མ་ཡིན་ཏེ། །གཞན་ཞིག་དག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ཡང་སྔ་ནས་ཉོན་མོངས་ཡིན་། །ཉོན་མོངས་རྣམས་ལས་གྲོལ་ཞེས་བྱ། །ཉོན་མོངས་ ཅན་གང་དེ་འདིར་གཞན།།དག་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གསལ། །འདི་ལ་གང་ཡང་འདག་པ་མེད། །གང་ལས་ཀྱང་ནི་བདག་མི་འགྱུར། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལེགས་གསལ་བས། །ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་ཟད་ཕྱིར། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཐ་དད་ རྣམ་གཉིས་བསྟན།།སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ཡང་ཡོངས་ཟད་ཕྱིད་། །དེ་བཞིན་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་སྤྲོས་མི་བྱེད། །རྒྱུན་ལ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། །མཚན་ཉིད་ལ་ནི་ཆོས་ཤེས་བྱ། །འདི་ན་གང་ཡང་འཁོར་བ་མེད། །སུ་ཡང་ མྱ་ངན་འདའ་བ་མེད།།སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་སྐུར་འདེབས་པའི། །མཐའ་གཉིས་ཀྱི་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་དེའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་བདག་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའིའོ། །བྱེད་པ་པོ་ནི་ བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།ཚོར་བ་པོ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་པ་འདིས་ནི་དོན་ཐ་དད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་སེལ་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་སྤྱོད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སེལ་ཏེ། འདིས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བྱེད་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཆོས་ཡོད་པས་སྐུར་བའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདག་པོའི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོའི་བྱེད་པ་དང་། ཚོར་བ་པོའི་བྱེད་པ་སྟེ། བྱེད་པ་གང་གིས་ བདག་པོའམ།བྱེད་པ་པོའམ། ཚོར་བ་པོར་འདོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་གང་ཡིན་པ་མ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་པོ་འདིས་ནི། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ དག་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ།

一切种子成熟时，是苦与不苦的果报。对于一切种子成熟，会生起我见。
这是各自自证，非色法不可示。对此无知的愚者们，于内执著为我。
依于我见之后，如是生起众多见。执持完整的种子，及以往串习、结伴。
从听闻与彼相顺，我见由此而生起。以此缘故于内在，极其生起贪著心。
欲求利益外境时，执著认为是我所。世间由何而毁坏，由愚痴而造作彼。
最初即已安住已，是故承许诸戏论。凡是所作安住者，圣者了知是痛苦。
刹那亦不得寂静，是故愚者恒受苦。心为不顺所缠绕，如是积集诸痛苦。
由诸愚者积集彼，慢心及乐与苦缘。于彼愚者皆贪著，如大象陷大泥沼。
于彼更加愚痴转，周遍趋入普行持。世间难忍诸暴流，一切暴流无别入海。
除彼法行之外者，火风日光不能干。苦性我是苦想念，或乐亦定作乐想。
遍计执见所生起，彼复生彼复生起。恒时烦恼意，烦恼俱生灭。
是故从烦恼，未得解脱转。彼非后生起，清净成他者。
彼亦本烦恼，谓从烦恼脱。此中何烦恼，清净性自明。
于此无所净，亦不从何成。由种子善明，一切烦恼尽。
于彼无遍染，是故示二别。各各自证知，痛苦亦永尽。
如是无戏论，一切不戏论。相续名补特伽罗，法谓诸相。
此中无轮回，亦无涅槃者。增益及损减，二边对治故。
补特伽罗无我胜义中胜义偈颂。其中主宰者是遍执取。作者是诸作业。
领受者是彼诸果报。此半偈遣除分别异义之我。'一切诸法亦无行'，此句遣除于诸法执我见，此遣除增益边。
虽然如此'有作业'此句由法有故遣除损减边。其中作业有三种：主宰作业、作者作业、领受者作业，由何作业安立为主宰或作者或领受者。
未说彼等诸法为何，故说有支。此半偈随顺有支次第，显示蕴等诸法。

།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པ་ནི། བདག་པོ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འབྱུང་གི་ཚོར་བ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཚོར་བ་པོ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ།།བདག་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་མེད་པ་ནི། དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམས་བརྟགས་ནས། །གང་ཟག་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བས་དེ་སྟོན་ཏོ་། ། རྣམ་པར་བརྟགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་གསུམ་བརྟག་པའོ། །དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན། ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་སྙམ་པ་ལ། ནང་གི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ། །ཕྱི་རོལ་རྟོགས་པའང་ཐམས་ཅད་སྟོང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར གཞག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བརྡ་སྤྲད་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བརྟག་པར་བྱ་བ་ལ་རྟོག་པ་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་སྙམ་པ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཡང་སུ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འོ་ན་འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་སྙམ་པ་ལ།བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བདག་མེད་དེ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པར་ཟད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བདག་ཉིད་ནི། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་ པར་ཟད་དོ་ཞེས་བརྡ་སྤྲད་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་གཞན་དང་བདག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་སྙམ་པ་ལ། འདི་ན་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ སྙམ་པ་ལ།ཆོས་རྣམས་འདི་དག་རྒྱུ་དང་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཅན་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་སྤྱོད་པ་མེད། ཅེས་གསུངས་ན། ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་མེད་པ་མ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ལ། །མི་བརྟན་བྱེད་པ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བྱེད་པ་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་ན། བྱེད་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ། གང་དག་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཚེ་། །དེ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པའོ། །རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོའོ། །སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་སྟོན་ཏེ། དེ་འབྱུང་བ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་དེ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་སྤྱོད་པ མེད།།ཅེས་གསུངས་པ་ལ། སྤྱོད་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་སྟོན་ཏེ། བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ། །རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི། འདི་དག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད། །བྱེད་དུ་འཇུག་ པའང་ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བདག་པོ་དང་། །བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། གང་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། སྐྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི། །དེ་ནི་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི། །བདག་ ཉིད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཕོ་བའི་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི། །དངོས་པོ་རྣམས་ནི་བརྟེན་ནས་སྐྱེ། །རྙིང་པ་མ་ཡིན་གསར་ཞིང་གསར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པའི་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི། །འདི་ནི་གཞན་གྱིས་འཇིག་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞིག་པའི་སྤྱོད་པ་ མེད་པ་ནི།།བདག་ཉིད་ཀྱང་ནི་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་ལ། རྐྱེན་ཡོད་ན་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་ལ། །སྐྱེས་ནས་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་།ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

提到蕴、界、处是为了对治执著我所、作者、感受者，因为依靠眼和色等而生起眼识的果，但并无感受者，以十八界显示无有感受者。
那么如何显示无有我所呢？以'观察彼等一切已，补特伽罗不可得'来显示。'观察'是指以三量观察。
若无彼等，内外安立如何成立？故说'内一切皆空，外所知亦皆空'，这是表明仅仅是安立而已。
那么对所观察之法安立观察者如何成立？故说'空性修习为何者，彼亦无有任何人'。
那么圣者与凡夫的安立如何成立？故说'以自性无有我，颠倒分别而已矣'，这是表明圣者与凡夫的自性并非由其自性成立，仅是颠倒分别而已。
那么他与我的安立如何成立？故说'此中无我亦无众生'。
那么烦恼、清净及安立如何成立？故说'此等诸法具因缘'，因为无有任何烦恼或清净者。
若说'诸法皆无行'，为何无行未说明，故说'诸行刹那间，无常何有作用'。
虽然如此说有作用，若无作用如何生起作用？故说'若有生起时，即说为作者'，因为是果故为作用，因为是因故为作者。
彼生起是由处生起识来显示，因为无眼等则彼不成立。
关于所说'诸法皆无行'，无行以六种方式显示：无作用加行，以'眼不见诸色'等来显示。
无随行作用行，即'此等作加持，亦无令作者'，因为无有我所和作者，故依次无有随谁而行。
无生起行，即'彼非他所生'。
无生行，即'彼等生起行，自性亦不生'。
无迁移行，即'诸法依缘生，非旧亦新新'。
无坏灭行，即'此非他所坏'。
无坏行，即'自性亦无坏'。
若想依缘而生是否如是依缘而灭？故说'有缘则当生，生已自然灭'。

།ཆོས་ རྣམས་འདི་དག་རྒྱུ་དང་བཅས།།ཞེས་གསུངས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་སྟོན་ཏེ། ཕྱོགས་གཉིས་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ ཀྱིས།མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་མན་ཆད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྟེན་དང་། རྒྱུ་དང་། དུས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ནས་ཚོར་བ་ཡན་ ཆད་དོ།།རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །སྲེད་པ་ནས་རྒ་ཤི་ཡན་ཆད་དོ། །འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་དངོས་གཞི་གཉིས་བྱས་ནས། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་ལས།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཙོ་བོར་གཟུང་བ་སྟོན་ཏོ། །བྱ་བ་བདག་གིས་བྱས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་པ་ནི། དེས་སྣ་ཚོགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བྱ་བ་བདག་གིས་བྱས་པ་མེད་པ་ནི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཕ་རོལ་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ན། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཁོ་ནས་བྱ་བ་ བྱེད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པར་མ་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི། མ་འོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འདས་པའི་འདུ་ བྱེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟོན་ཏོ།།འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཡང་། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྟོག་མི་བྱེད། །མ་འོངས་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རྟོག་སྟེ། གཞན་དུ་བརྟགས་ལ་ཇི་སྙེད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་པས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ ངེས་པར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི། འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་མཚན་མར་གཟུང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱོང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་མྱོང་བ་མ་འོངས་པ་ལ་མཚན་མར་གཟུང་དུ་མེད་བཞིན་དུའང་ རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་།།འདིས་ནི་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་བརྟེན་པ་སྟོན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཐོག་མ་མེད། །འོན་ཀྱང་ཐོག་མ་ཡོད་པར་སྣང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དུས་ཏེ། ཐོག་ མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་དང་།གསར་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་མན་ཆད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དབུ་པ་རྡོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་ མཚུངས་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཏི་མུག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡང་མེད་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་གཏི་མུག་ ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ན་གཏི་མུག་ནི་རྨོངས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྨོངས་པ་མེད་པ་ལ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་གཏི་མུག་དེ་རྨོངས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་ན།བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའི། དོན་དམ་པར་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །གསུམ་དུ་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ལས་རྣམས་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ ལ་སོགས་པའི་ལས་སོ།

由于说'这些诸法皆有因'，因此，烦恼的本性，在家人和出家人的这些法都是有因的，以'依于两边'等两个偈颂说明无明和贪爱是因。
此下五个偈颂说明烦恼的分类、所依、因缘和时间。
其中诸法有因是从无明到受。有因的苦是从贪爱到老死。这说明烦恼、业和生的三种烦恼。
'以烦恼为主要'是说在烦恼烦恼中以烦恼烦恼为主。
'我未作诸业'是单独说明业烦恼，因为它造作种种，其果报也不可思议。
其中'我未作诸业'是因为依赖恶友和善知识他人的成就。不仅是他人所作，因为依赖补特伽罗的作用。不是仅由他人令作业。因为依赖前世因缘。
'诸行未生起'等这个偈颂说明不依未来而生烦恼，是依现在和过去的诸行而生烦恼。
'已生诸行亦，不由彼分别'，因为未来无相故不分别，因为若作他想则有诸多变化，故不能决定说将成为如是这般。
'于过去分别'是说因为可以执取'曾成为如是这般'的相。不仅是对已经历的分别，因为对未经历的未来虽无相可执，也会分别。
这说明依分别因所生的烦恼依于现在诸行。
'诸行无始来，然似有始现'是说烦恼的时间，因为从无始以来相续，又因为新生。
此下说明清净分。如同色等如水泡等，由于自相、生、住、灭相同故是有为法的共相，由共相、世俗谛和胜义谛观察则得清净。
如是无能令愚痴，而缘起的愚痴非无，世俗中愚痴即是令迷惑。因为无迷惑者则无非理作意，所以说彼愚痴不令迷惑。
同样，识在世俗中说是趋向福等诸行，胜义中则无趋向。
'许为三'是指过去、未来和现在。
'三种诸业'是指身等业。

།དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་འབྲེལ་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཕན་ཚུན་འགྲོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་རྣམས་ནི་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ལ། འདས་པ་རྣམས་ནི་གང་ན་ཡང་མི་གནས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ནི་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟ་ན། ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ། འགྱུར་བའི་རིགས་ན། ཇི་ལྟར་དེ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་འདུ་བྱེད་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། ཡང་ན་མི་ལྡན་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་དེ་དང་ནམས་ཀྱང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ།།སེམས་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དག་པར་སེམས་ཀྱི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་མ་གྲུབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། སེམས་ནི་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་གང་གིས་ སྟོན་ཞེ་ན།།རྒྱུན་ནི་འདྲ་དང་མི་འདྲ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་འདི་ནི་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ཡང་དག་པར་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་གིས་བྱས་པ་ལ་ ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བསྟན་ཏོ།།སྔ་དང་ཕྱི་མས་ཐ་དད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ནི། ཇི་ལྟར་ཡང་དེས་བྱེད་ཅིང་དེས་མྱོང་ངམ། འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལུང་དུ་མི་བསྟན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་བདག་པོའམ། བྱེད་པ་ པོའམ།ཚོར་བ་པོ་ཡང་དག་པར་མེད་ཀྱི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་རྒོལ་བའི་ལན་གདབ་པའམ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བདག་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་ཞིང་ རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་།ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་རྒྱུའི་ལམ་དེ་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་སྟོན་ཏེ། རྩ་བ་བཞིས་རྒོལ་བ་བཞིའི་ལན་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་འདེབས་སོ།།གཉིས་པས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །ཕྱི་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བདག་མེད་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། རྟེན་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་ལས་སྟོན་ཏེ། དེའི་ དམིགས་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། གཟུགས་རྣམས་ནི་བརྟག་ཏུ་རུང་བའོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བས་བརྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ དག་ལ་བསྟན་དུ་མི་རུང་བས་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་དང་འབྲས་བུ་ནི་གཉིས་པས་བསྟན་ཏོ་། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུའོ། །རྒྱུ་ནི་གསུམ་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་རིལ་པོར་ འཛིན་པ་དང་།དེའི་བག་ལ་ཉལ་རང་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་ངོ་། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་སྔོན་གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་དེ་ཡང་གོམས་པར་གྱུར་ལ། འདིར་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་ཅིང་། དེ་ དང་མཐུན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཕ་རོལ་ལས་ཐོས་ཏེ།དེ་ལྟར་རྟེན་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དམིགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ།

所说'这一切都无关联'是指彼此之间没有联系，因为现在的诸法是具有坏灭性质的，过去的诸法已不复存在，未生的诸法则依赖于因缘。
'心随之而行'是指与那些相应。如是，如同福德等诸行无关联一样，与之相应的心也应如是，那么怎么会有趣近呢？因为心与诸行相应或不相应时，它就不应该永远与之相应或不相应。
心不与一切相应，也不是不相应。如是，虽然真实中心的趣近不成立，但在世俗谛中说'心有趣近'。以何因由说明呢？以'相似与不相似的相续'等偈颂来说明。'此是世俗所作'是指其趣近。
如同实际上没有作者和受者一样，在世俗谛中也说'我所作我所受用'。以'前后各异'等偈颂说明：是由彼造作彼感受，还是由他人，这是不可说的。
如是，虽然实际上没有主体、作者或受者，仅有因果存在，对此诤论的回答，以及因果的性相和对此颠倒执我，用五个偈颂来说明。
其中，虽无我而轮回相续不断，如何因不同时生果，如何不是一切生一切，如何因的道路不会断绝，这些以一个偈颂来说明。以四个根本偈颂依次回答四种诤论。
第二偈说明因果的性相。后三偈说明在无我的因果中如何颠倒执我。这又从所缘、所依、果和因来说明。其所缘以一个偈颂说明。
又以无色和不可示两者成立自证，因为经中说'诸色是可观察的'，故因不可观察，又因不能示于他人故不可示。所依和果以第二偈说明。凡夫是所依，其余诸见是果。
因以第三偈说明。其中，俱生我见是执整体，它从自种子的随眠而生。外道分别我见是从先前串习等而生，即外道见已成习气，此处又非理作意，并从他人听闻符合彼见的非正法。如是说明由所依、作意和所缘的过失而生分别我见。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་ ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དེ་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་ཐར་པའི་བགེགས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ཀུན་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ། ། གཉིས་པ་དང་གསུམ་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བསྡུས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་དེ་གནས་པར་བྱས་ནས། འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པར་སྤྲོས་པ་ཁས་ལེན་ཏོ། །གནས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ཡོངས་སུ འཛིན་པར་བྱེད་པའོ།།སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཞི་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པས་ནི་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གཉིས་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་པ་སྟོན་ཏོ། །ལྔ་པས་ནི་ཇི་ལྟར་ཐར་པའི་ བགེགས་སུ་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ་།།དེར་ནི་ལྷག་པར་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གཉིས་ལས་ལྷག་པའོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི།དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལའོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་མཚོ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྐོམ་པར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏེ། ཆོས་སྤྱོད་པ་ཁོ་ནས་སྐོམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་བཟད་པའི་ རྒྱུན་རྣམས་ནི།མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། འགྲོ་བ་ལྔ་དང་། ཁམས་གསུམ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་འཆིང་བ་དང་། ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འཆིང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་།བདེ་ན་ཡང་བདག་ཉིད་བདེའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེ་ཡང་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་དེ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མ་ དྲུག་གིས་བསྟན་ཏོ།།རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད། །ཉོན་མོངས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་འགག་།དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ལས། །ཐར་པར་མ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནའོ། །འགྱུར་བ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཚེ་དེ་དག་དང་ ལྷན་ཅིག་འགགས་པ་ནའོ།།གང་གི་ཚེ་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏེ། །དེ་ཉིད་ཕྱིས་དག་པར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཡིད་གཞན་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ན་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གང་དེ་འདིར་གཞན།། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི། དོན་འདི་ཉིད་སྒྲུབ་པའོ། །ཐར་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། །ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཐར་པ་དང་། །དངོས་པོ་ལས་ཐར་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཐར་པ་ནི། ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བསྩལ་བས། ཉོན མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་ལས་ཐར་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མིག་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤངས་ན། དེ་ལྟ་བུས་ཁྱེད་ཀྱི་མིག་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚིག་ལྟ་ བུའོ།།དེ་ལྟར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཐར་པ་བསྟན་ནས། སོ་སོར་གི་རིག་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་སྟན་ཏེ། མེད་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་ལ་བཙལ་བའི་ཕྱིར། དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྟོན་ཏོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ཟད་ པས་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་དེ་ལས་ཐ་དད་པའམ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའམ། ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཡོད་པའམ། མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། །རྒྱུན་ལ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ། ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་འདིས་ནི་འཆིང་བ་དང་ཐར་པ་ཡོད་བཞིན་དུ།གང་ཟག་དང་ཆོས་འཁོར་བའམ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ།

其后，依次说明如何由我执生起而成就苦，以及如何此苦成为我慢和两种苦的因，以及如何成为解脱障碍，这是以五偈来说明。其中第一偈说明集谛。
第二偈和第三偈说明苦和行苦所摄的阿赖耶识，安住于彼而起'是否转变'等戏论分别。所谓'安住'即是执取身体。'刹那亦不得寂静'是说彼苦一切时中相续不断。
第四偈说明如何彼苦是其他两苦和我慢的缘。第五偈说明如何成为解脱障碍。'于彼更加迷惑'是说较其他两苦更为迷惑。'遍行'是说随逐一切受。'遍行一切'是说于善、不善、无记中。
说明阿赖耶识所摄之苦如海之后，现在说明渴爱，因为唯有法执才能生起渴爱。其中'难忍之流'是指眼等六处、五趣、三界等。并说明法执即是系缚和解脱的遍知。
其中系缚遍知是如是了知：于苦执为'此是苦'，于乐执为'我乐'。彼等分别能生见，从彼见又生彼等，此即是生起。解脱遍知由余下六偈说明。
'恒时烦恼意，与烦恼俱生灭，是故彼不得，从烦恼解脱'，是说当其与烦恼俱生时。'非转变'是说当其与彼等俱灭时。
说明何时为解脱：彼后不生为清净，而是其他意成为清净，因为彼从最初即非烦恼性故称为'行'。'此中烦恼性即他'，此偈成立此义。
解脱分二种：从烦恼解脱和从事物解脱。从烦恼解脱是由善净一切种子，烦恼永尽故。从事物解脱是于彼无烦恼故，如经中所说：'诸比丘，若断除眼中欲贪，如是汝等当断彼眼'。
如是说明有余依涅槃后，以择法说明无余依涅槃，为遮止仅执为无，说明彼不可思议。无余依涅槃以苦尽而说明。
因此，于彼异或不异，死后有或无等一切戏论皆无。'相续名补特伽罗'等偈，说明虽有系缚和解脱，如何无补特伽罗和法轮回或涅槃。

།དོན་དམ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

胜义谛偈颂之可信教证广释圆满。

། །།དེ་ལ་ དགོངས་པའི་དོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།དེ་ནས་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་སོང་སྟེ་ཕྱིན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ་། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ འདུག་ནས་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྗོད་པས་ཞུ་བ་ཞུས་པ། བསླབ་པ་རྣམས་ལ་ཕ་རོལ་གཤེགས། །ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་སེལ་མཛད་པ། །བསླབ་དང་བསླབ་རྣམས་བསླབ་བགྱི་བ། །གང་ལགས་ཞུ་ན་བདག་ལ་ གསུངས།།གྲོགས་པོ་མདོར་ན་བསླབ་པ་གསུམ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷག་པའི་སེམས། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་དག་ལ། །བསླབ་པ་གང་ཡིན་མཉན་པར་གྱིས། །ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དང་། གནས་བཞི་བདེ་དང་ལྡན་པ་དང་། །བཞི་པོ་ཡི་ནི་རྣམ་པ་ བཞི།།རྟག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་དག་པ་ཡིན། །རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་དང་། །ཞི་བའི་སེམས་ལ་དགའ་བ་དང་། །འཕགས་པའི་ལྷ་དང་སྡིག་པའི་ལྷ། །ལྡན་པར་བྱ་ཞིང་འབྲལ་བར་བྱ། །དང་པོ་དག་ཅིང་བསམ་གཏན་དགའ། །བདེན་པ་ལ་ཡང་མཁས་ པར་བྱ།།བདེན་པ་ཉིད་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། །སྤང་བར་བྱ་ཞིང་སྤེལ་བར་བྱ། །བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་གཞི་རྣམས་ལ། །འགྲོ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། །འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤངས་ལ། །འགྲོ་བ་གཉིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །གཉིས་ནི་གཉིས་ལ་ཉེ་བར་གནས། །གཅིག་ནི་མྱ་ ངན་འདའ་བར་འགྲོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། །སོ་སོ་དང་མི་འདྲེན་མར་བསྒོམ། །གང་གི་ཐོག་མར་འགྱོད་མེད་ལ། །ཕྱི་ནས་བདེ་དང་ལྡན་འགྱུར་ལ། །མཁས་པ་གང་ལ་སློབ་པ་དེ། །བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་ཐོག་མ་ཡིན། །གང་གིས་དགེ་བ་འབྱུང་ལྡན་པ། །ཡེ་ ཤེས་རྣམ་པར་སྤྱོད་བྱེད་པ།།མཁས་པ་གང་ལ་བསླབ་པ་དེ། །བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་བར་མ་ཡིན། །གང་གིས་སེམས་ནི་རྣམ་གྲོལ་ལ། །སྤྲོས་པ་ཡང་ནི་འགག་འགྱུར་བ། །མཁས་པ་གང་ལ་སློབ་པ་དེ། །བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན། །ལམ་གྱི་ཐོག་མར་བསྟན་པ་དེ་། ། མ་དག་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ། །དེ་བཞིན་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་སྟེ། །དེ་ནི་གཅིག་པུས་འགྱུར་བར་འདོད། །ལམ་གྱི་བར་མར་བསྟན་པ་དེ། །རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ། །ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འགྲོ་བ་མིན་། །དེ་ནི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་འདོད། །ལམ་གྱི་གཙོ་བོ བསྟན་པ་དེ།།རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ། །ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། །དེ་ཡང་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་འདོད། །སློབ་དང་མི་སློབ་གང་ཡིན་དེ། །གཉི་ག་མཁས་པར་འདོད་པ་ཡིན། །སློབ་དང་མི་སློབ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་གཉི་ག་བྱིས་པར་འདོད། །ཡོངས་ སུ་འཛིན་པ་སྤངས་པ་དང་།།གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་མངོན་སུམ་ཕྱིར། །བསླབ་པ་བླང་བ་རྣམ་གསུམ་གྱུར། །དམིགས་བཅས་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། །ཕྲ་བ་དང་ནི་རགས་པར་ལྡན། །ཡང་དག་བླང་དང་རབ་དབེན་དང་། །སྒྲ་དང་ བསྟོད་པས་ཡང་དག་བསྒྲུབས།།བསླབ་པ་གཅིག་ནི་གཅིག་པུ་འབྱུང་། །ཕྱི་མ་ཟླ་དང་བཅས་པ་ཡིན། །གཅིག་ནི་ཟླ་དང་གསུམ་ཡིན་ཏེ། །དེ་དག་མཁས་པས་འདའ་བར་བྱེད། །བསླབ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་དང་། །དམ་བཅས་དང་ཡང་ལྡན་པ་དང་། །ཆོག་ བཟང་པོ་མ་སྨད་དང་།།གནས་ལྔ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྤངས། །འབྱིན་པས་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར། །འགྱོད་པས་ཉེས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །བསླབ་པ་ལ་ནི་བརྟེན་པར་བྱ། །དེ་ལ་སྙིང་ནས་ནན་ཏན་བྱ། །ཕྱིར་ནི་སྤང་བར་མི་བྱ་ཞིང་། །སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་གཞིག་ མི་བྱ།།རྟག་ཏུ་ནན་ཏན་གནས་པར་བྱ། །འདུལ་བ་ལ་ནི་འཇུག་པར་བྱ། །དམ་བཅས་ཐོག་མར་དག་པར་བྱ། །འཚོ་བ་ཡང་ནི་དག་པར་བྱ། །མཐའ་གཉིས་པོ་ནི་སྤངས་ནས་ཀྱང་། །སྨོན་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བར་བྱ། །བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །ཇི་ལྟར་ཡང་ནི་ཆགས་ མི་བྱ།།སེམས་ནི་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་ཆོས། །བྱུང་བ་དང་དུ་བླང་མི་བྱ། །ཧ་ཅང་མི་ཞུམ་ཐལ་ཆེས་མིན། །རྟག་ཏུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་།དངོས་གཞི་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ཀྱིས་དང་། །ཚངས་སྤྱོད་དག་པར་སྤྱད་པར་བྱ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་ནི་བརྩམ་པར་བྱ། །རྟག་ཏུ་ བརྟུན་པ་བརྟན་པོར་བྱ།།ཡན་ལག་ལྔ་པོ་རབ་བརྟན་པའི། །བག་ཡོད་པ་ནི་བརྟེན་པར་གྱིས། །དགེ་བ་སྤྱོམས་པར་མི་བྱ་སྟེ། །སྡིག་པ་རྣམས་ནི་བཤགས་པར་བྱ། །

关于意趣义理的偈颂安立：其后娑婆世界主梵天，来到世尊所在之处，到达后以头顶礼世尊双足，坐于一旁。坐于一旁后，娑婆世界主梵天以偈颂向世尊请问道：
'已至诸学彼岸者，能除一切诸疑惑，所应学习诸学处，请为我说是何者。'
'朋友略说三学处，增上戒学增上心，增上智慧彼等学，何为学处当谛听。'
'具足六种支分者，四处具足安乐者，四者即是四种相，恒时智慧皆清净。'
'根基极为坚固者，喜乐寂静之心者，圣天与罪恶诸天，应当亲近应远离。'
'最初清净乐禅定，于谛理中应善巧，真实义理当生起，应当断除应增长。'
'三学处之诸基础，有四种行境差别，应当断除二行境，二种行境当修习。'
'二者依止于二者，一者趣向涅槃道，依次成为其因缘，各别不杂而修习。'
'何者最初无追悔，其后具足安乐者，智者于彼所学习，是为一切学之始。'
'何者具足善生起，智慧行为而运用，智者于彼所学习，是为一切学中间。'
'何者心得解脱已，戏论亦得息灭者，智者于彼所学习，是为一切学胜要。'
'道之最初所示者，不净行境所趣道，如是趣向善趣者，彼唯一道所许也。'
'道之中间所示者，清净行境所趣道，非皆永恒所趣处，彼非一道所许也。'
'道之胜要所示者，清净行境所趣道，一切永恒所趣处，彼亦非一所许也。'
'有学无学何者是，二者皆为智者许，有学无学何者是，彼二皆为愚者许。'
'远离一切执著者，远离一切随眠者，如是现证所知故，学处摄受有三种。'
'有缘及无所缘者，具足细相及粗相，正受远离诸戏论，以声赞叹而成就。'
'一学处唯一生起，后者伴随眷属生，一者具足三眷属，智者超越彼等法。'
'学处戒律不毁坏，具足誓言不违犯，善妙知足无诽谤，五种住处皆远离。'
'出罪则无追悔生，无悔则无过患生，应当依止于学处，于彼专心勤修习。'
'不应返回而舍弃，不为活命而毁坏，恒时安住勤修习，应当趣入调伏中。'
'最初净化诸誓言，生计亦当令清净，远离二种极端已，应当断除诸愿求。'
'于诸障碍法类中，任何情况勿贪著，于诸扰乱心法类，生起不应而领受。'
'不应太过怯弱者，亦莫太过于放逸，恒时安住正念中，以正行近分诸法。'
'清净修习梵行已，精进亦当勤修习，恒时坚固而稳重，具足五支坚固者。'
'当依不放逸行持，善法不应生骄慢，诸恶过患当忏悔。'

།སྡིག་པ་རྣམས་ནི་བཤགས་པར་བྱ། །ཆོས་གོས་ལ་སོགས་ངན་པའམ། །བཟང་པོའང་རུང་སྟེ་ཆོག་ཤེས་བྱ། །ཉུང་དུས་ཀྱང་ནི་གནས་པར་བྱ། ། རན་པས་ཀྱང་ནི་གནས་པར་བྱ། །ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་ཞི་དོན་དུ། །སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་བླང་། །སྤྱོད་ལམ་དག་དང་ལྡན་པར་བྱ། །ལེན་པ་ལ་ཡང་རན་པར་བྱ། །དེ་ཡི་ཆེད་དུ་སྤྱོད་ལམ་རྣམས། །བཅོས་པར་ནམས་ཀྱང་མི་བྱའོ། །བདག་གི་ཡོན་ཏན་བདེན་པ ཡང་།།བརྗོད་པར་མི་བྱ་བརྗོད་མི་གཞུག་།ཡང་ན་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་། །འདོད་པའི་མཚན་མ་བསྟན་མི་བྱ། །གཞན་དག་ལ་ནི་ནན་གྱིས་སུ། །སློང་མོ་གདབ་པར་མི་བྱའོ། །ཆོས་བཞིན་ཐོབ་པའི་རྙེད་པ་ལ། །འདི་ལ་རྙེད་པ་སྨད་མི་བྱ། །རྙེད་པ་དང་ནི་བཀུར་སྟི་ལ། །ཅིས་ ཀྱང་མངོན་པར་ཆགས་མི་བྱ།།སྒྲོ་འདོགས་སྐུར་པའི་ལྟ་བ་ལ། །མངོན་པར་ཞེན་པར་ཡོད་མི་བྱ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་གསང་བའི་ཚིག་།དོན་མེད་མཆོག་ཏུ་གཟུང་མི་བྱ། །ལྷུང་བཟེད་དང་ནི་ཆོས་སོགས་དང་། །དགོས་མེད་ལྷག་པ་བཅང་མི་བྱ། ། ཉོན་མོངས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡི། །ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་མི་བྱ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་བྱེད་པའི། །འཕགས་པ་རྣམས་དང་བསྟེན་པར་བྱ། །མྱ་ངན་རྣམ་པར་གཡེང་བྱེད་པ། །མཛའ་སྡེ་དག་ཀྱང་སྤོང་མི་བྱ། །སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་རྣམས། །བྱུང་བ་དང་དུ བླང་མི་བྱ།།བརྟུལ་ཞུགས་ཉམས་པས་ཇི་ལྟར་ཡང་། །དད་པས་བྱིན་པ་སྤྱད་མི་བྱ། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་། །ཡོངས་སུ་སྤང་བར་མི་བྱའོ།

应当忏悔诸罪过
对于法衣等劣质或
上等之物皆知足
少量时也应安住
适量时也应安住
为断烦恼得寂静
应当善取头陀行
应当具足诸威仪
接受也要适可量
为此缘故诸威仪
永远不应作伪装
自己功德纵真实
不应宣说不令说
或者对于彼功德
不应显示欲相状
对于他人不应当
强行乞求行乞讨
如法获得之利养
于此利养莫轻视
对于利养与恭敬
决不应当生贪著
增益减损诸见解
不应执著而坚持
世间外道秘密语
无义之事勿执持
钵盂以及诸法物
无需多余莫存留
能使烦恼得增长
诸在家人勿依止
能令智慧得清净
应当亲近诸圣者
令心忧恼生散乱
亲朋好友莫舍弃
能生痛苦诸烦恼
生起之时莫容忍
戒行毁损无论如
信施之物勿受用
殊胜正法无论如
永远不应作舍弃

།ཕ་རོལ་དག་གི་འཁྲུལ་སྐྱོན་ལ། །མི་བསམ་བདེ་བར་འགྱུར་བར་བྱ། །བདག་གི་འཁྲུལ་པར་ཉེས་པ་ནི། །ཤེས་པར་བྱས་ ནས་བསྒྲགས་པར་བྱ།།དེ་བཞིན་ཉེས་པ་བྱུང་བ་ལ། །ཆོས་བཞིན་དུ་ནི་རབ་ཏུ་བྱ། །དེ་བཞིན་ལས་སུ་བྱ་བ་རྣམས། །རང་གིས་བྱ་ཞིང་བསྒྲིམ་པར་བྱ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི། །མཐུ་སྟོབས་དང་ནི་བསྟན་པ་ལ། །དད་ལྡན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ། །མཐོང་བར་སྐུར་བ་ ཡང་མི་གདབ།།རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། །ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོས་ཆོས་རྣམས་ལ། །སྔོན་གྱི་ལུང་རྙིང་ཡོངས་བཏང་སྟེ། །རང་ལྟ་མཆོག་ཏུ་གཟུང་མི་བྱ། །བས་མཐའ་ཡི་ནི་མལ་སྟན་དུ། །རྣམ་པར་དབེན་པར་གནས་པར་བྱ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱ། ། བརྩོན་འགྲུས་བརྟུན་པ་བརྟན་པོ་བྱ། །འདུན་པ་མེད་ཅིང་འདུན་པ་བསྐྱེད། །སྡང་བ་མེད་ཅིང་སུན་འབྱིན་ལ། །གཉིད་མི་ལོག་ཅིང་དུས་སུ་ཉལ། །ཞི་བར་ཡང་ནི་གནས་མི་བྱེད། །འགྱོད་པ་མེད་དང་འགྱོད་དང་བཅས། །སོམ་ཉི་བྱེད་ཅིང་འདོད་པར་བྱེད། །རྣམ་པ་ཀུན དང་དུས་ཀུན་ལྡན།།ཡང་དག་སྦྱོར་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །འཇུག་པར་བྱེད་དང་སད་བྱེད་དང་། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ཀུན་དུ་སྦྱོར། །མཚན་མར་འཛིན་དང་ཆགས་པ་དང་། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་སྟེག་པར་བྱེད། །འཇུམས་པ་དང་ནི་མཆོག་ཏུ་ཆགས། །རྟོག་པ་ཞེས་ ནི་བྱ་བ་སྟེ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པ་དེ། །མཁས་པས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །འདོད་པ་རྣམས་ནི་མི་ངོམས་བྱེད། །དེ་བཞིན་མང་པོའི་ཐུན་མོང་བ། །ཆོས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་དང་། །དེ་བཞིན་སྲེད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བར་འོས། ། མྱུར་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དང་། །འདོད་རྣམས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །བག་མེད་ཀྱི་ནི་ས་ཡང་ཡིན། །འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཀེང་རུས་འདྲ། །དེ་བཞིན་ཤ་ཡི་ཁམ་ཚད་འདྲ། །རྩཝ་ཡི་སྒྲོན་མ་འདྲ་བ་ཡང་། །དེ་བཞིན་མེ་ཡི་དོང་དང་འདྲ། །གདུག་པའི་སྦྲུལ་དང་འདྲ་བ དང་།།དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། །བརྙན་པོའི་རྒྱན་དང་འདྲ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ཤིང་ཐོག་འདྲ་བ་ཡིན། །འདོད་རྣམས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་ཆགས་མི་བྱ། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་རྟག་ཏུ་ཉོན། །བསམ་པ་དང་ནི་བསྒོམ་པར་གྱིས། །ཐོག་མར་ཞི་ དང་རྒྱ་ཆེ་བ།།མཐོང་ནས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བསྒོམ། །ཉོན་མོངས་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་ལ། །སྤོང་བ་ལ་ཡང་དགའ་བར་གྱིས། །མཚན་མ་ལ་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ། །སྦྱོར་བ་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ ཆགས་བྲལ་བར་བྱ།།བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ། །ཀུན་ནས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་བྱ། །ཚེ་འདིར་མྱ་ངན་འདའ་བར་བྱེད་། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཟད་པར་བྱ། །བསླབ་པ་རྣམས་ལ་ཕ་རོལ་གཤེགས། །ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་སེལ་མཛད་པ། །བསླབ་དང་བསླབ་ རྣམས་བསླབ་བགྱི་བ།།གང་ལགས་ཞུ་ན་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚངས་པས་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་ཕ་མཐར་བྱོན་པ་། རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱང་བརྩམས། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་སོ་ཅོག་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།བསྟོད་པ་སྔར་བྱས་ནས། བསླབ་པ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དང་། དུ་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བྱ་བ་མང་པོས་སྐྲག་པ་དང་།།ལེ་ལོའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་དགོངས་ནས་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། གྲོགས་པོ་མདོར་ན་བསླབ་པ་གསུམ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷག་པའི་སེམས། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ དེ་དག་ལ།།བསླབ་པ་གང་ཡིན་མཉན་པར་གྱིས། །ཞེས་མདོར་བསླབ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏོ།

不思考他人的迷惑过失，应当安乐而住。对于自己的迷惑过失，应当了知后宣说。
如是对于所生过失，应当如法而行。如是诸多应作之事，应当自作并精进。
对于诸佛与声闻的，威力以及教法，具信者不应诽谤，见到过失亦不应。
对于非寻思境界，甚深微妙诸法，应舍弃旧有传承，不应执著自见为胜。
应当安住边际处，寂静无扰之住处，应当修习诸善法，精进坚固且恒常。
无欲而生起欲乐，无嗔而作呵责，不睡眠而适时卧，不住于寂静之中。
无悔又具有悔意，生疑又生起欲乐，一切时中皆具足，与正修持相应故。
趣入又作觉醒等，其他亦复如是行，执相与生贪著等，其他亦复如是住。
沉溺以及极贪著，称之为分别念，欲贪所生起者，智者应当永断除。
诸欲永不知足，如是众人共有，非法之因缘者，如是增长渴爱。
圣者应当远离，速疾毁坏之法，诸欲依缘而生，放逸之地亦是。
诸欲如同枯骨，如是似肉团块，如同草把火炬，如是似火坑般。
如同毒蛇一般，如是如同梦境，如同借来装饰，如是似于果实。
如是了知诸欲，无论如何勿贪，恒常听闻正法，思维并且修习。
首先寂静广大，见已专一修习，断除烦恼习气，于断亦当欢喜。
亦当观察诸相，修持应当实践，远离欲贪之心，远离色界贪著。
证悟真实谛理，远离一切贪著，此生证得涅槃，如是灭尽诸蕴。
超越一切学处，断除一切疑惑，学处与诸学处，何为学处请说。
此偈颂乃是梵天对世尊赞叹已，从其已达一切学处之究竟、成就无与伦比之自利，以及从其能断除一切众生所生疑惑、成就无与伦比之他利而作赞颂后，请问何为学处、有几种学处、应当如何修学。
其后，世尊为令畏惧繁多事业及懈怠本性者生起欢喜，摄集一切学处而说道：'朋友，略说学处有三：增上戒学、增上心学、增上慧学，对此等学处，应当谛听。'如是略说三学。

།དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། སེམས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བས་ན།བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ནང་དུ་བསྡུ་བའི་དགོངས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ནི། སྦྱོར་ བ་གང་གིས་བསླབ་པ་དེ་དག་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དང་། གནས་བཞི་བདེ་དང་ལྡན་པ་དང་། །བཞི་པོ་ཡི་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །རྟག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་དག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ དག་ལ་བསླབ་པ་སྟོན་ཏེ།ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསླབ་པ་སྟེ། ཡན་ལག་དྲུག་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང་། སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་དང་། ཆོ་ག་དང་ལྡན་པ་ དང་།སྤྱོད་ཡུལ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་པ་སྟེ། ཡན་ལག་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་ གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།སོ་སོར་ཐར་བའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་བསྟན་ཏེ། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ནི་ཐར་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ ཚུལ་ཁྲིམས་མ་སྨད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ། །བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་ཅེས་བྱ་བས་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཡན་ལག་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། གནས་བཞི་བདེ་དང་ལྡན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་སྦྱོར་བ་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་གནས་ པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པས་ན་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཞི་པོ་ཡི་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །རྟག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་དག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་ པ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལས་རེ་རེ་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་པ་བཞི་བཞིས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་པ། རྩ་བ་ཤིན་ ཏུ་བརྟན་པ་དང་།།ཞི་བའི་སེམས་ལ་དགའ་བ་དང་། །འཕགས་པའི་ལྷ་དང་སྡིག་པའི་ལྷ། །ལྡན་པར་བྱ་ཞིང་འབྲལ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། །བསླབ་པ་དང་པོ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྩ་བ་ཡིན་ ཏེ།ཕྱི་མ་གཉིས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་ནས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་།སྡིག་པའི་ལྟ་བ་དང་བྲལ་ན་ནི་གསུམ་པའོ། །དང་པོ་དག་ཅིང་བསམ་གཏན་དགའ། །བདེན་པ་ལ་ཡང་མཁས་པར་བྱ། །བདེན་པ་ཉིད་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། །སྤང་བར་བྱ་ཞིང་ སྤེལ་བར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དག་པའི་ཁྱད་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ།

关于戒、心、慧三方面，为了说明对散乱心修习无散乱之瑜伽，故说增上戒学；为了说明对等持心修习等持之瑜伽，故说增上心学；虽已等持，但为了说明对未解脱心修习解脱之瑜伽，故说增上慧学。由此，瑜伽行者的一切事业圆满成就，故世尊以摄于内的密意宣说此三学。
对此等应当修学，即通过何种修习使这些学处圆满。关于这点，'具足六支分，四处具安乐，四谛之四相，恒时智清净'此偈颂依次说明三学之修习。
'具足六支分'是就增上戒学而言，六支分即：安住于戒律、受别解脱戒律约束、具足威仪、具足行境、于微细罪过亦生畏惧、受持学处而修学。以此六支分说明四种清净戒。
其中，就'安住于戒律'而言，'受别解脱戒律约束'说明出离戒清净，出离是就解脱而言。'具足威仪和行境'这两者说明无诽谤戒清净。'于微细罪过亦生畏惧'说明无毁损戒清净。'受持学处而修学'说明无颠倒戒清净。
如是具足六种支分依止增上戒学之修习后，'四处具安乐'说明增上心学之修习。心的四种安住即是四禅定，因为这是今生安乐而住，故称为安乐。
'四谛之四相，恒时智清净'是就增上慧学之修习而说，即于苦、集、灭、道四谛中，每一谛各以无常等四种清净智慧分别开显增上慧学。
第二十品：'根本极坚固，喜乐寂静心，圣天与罪天，应具足远离'此偈颂依次说明三学的生起。第一增上戒学是根本，因为后二者从此因而生。其后，具戒者无悔等依次而起，于等持心生起欢喜是第二。然后由等持心如实见故，具足圣见并远离邪见是第三。
'初净乐禅定，于谛亦当巧，真实当生起，应断除增长'此偈颂依次说明三学的清净差别。

།དེ་ལ་དང་པོ་དག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོའི་དག་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའོ། །བསམ་གཏན་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའི་འོ། ། བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའི་འོ། །བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གཉིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤེལ་བར་བྱ་ཞེས བྱ་བ་ནི།འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་སྤོང་ཞིང་འགོག་པས་འཕེལ་བར་བྱའོ། །བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་གཞི་རྣམས་ལ། །འགྲོ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། །འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤངས་ལ། །འགྲོ་བ་གཉིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་བསླབ་པའི་གནས་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་དང་ཉམས་པར་བྱ་བ་ལས་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་བ་འགྲོ་བ་བཞི་གང་ཡིན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་། མིའི་འགྲོ་བར་གཏོགས་པའི་བདེ་འགྲོ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་འགྲོ་བར་གཏོགས་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཉམས་པའི་འབྲས་བུ་ངན་འགྲོ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་འགྲོ་བར་གཏོགས་པ་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གོང་མའི་འགྲོ་བ་དང་།ཁམས་གསུམ་དུ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་དེ་དག་ལས་དང་པོའི་བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོ་གཉིས་སྤངས་ལ། ཕྱི་མའི་གོང་མའི་འགྲོ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་ནི་གཉིས་ལ་ཉེ་བར་གནས། །གཅིག་ནི་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྲོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྒྱུར འགྱུར་ཏེ།།སོ་སོ་དང་ནི་འདྲེན་མར་བསྒོམ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི། ཇི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོས་རིམ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གཉིས་ལ་རྒྱུའི་དངོས་ པོར་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་།།བར་མས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པར་གཏོགས་པའི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པ་གཉིས་པ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། མཆོག་གཅིག་པུས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། སོ་སོ་དང་འདྲེན་མར་མཐུན་མཐུན་དུ་བསྒོམ་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །གང་གིས་ཐོག་མར་འགྱོད་མེད་ལ། །ཕྱི་ནས་བདེ་དང་ལྡན་འགྱུར་བ། །མཁས་པ་གང་ལ་སློབ་པ་དེ། །བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་ཐོག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི། ཇི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི བསླབ་པ་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕྱི་མའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་སྟོན་ཏོ།།གང་གིས་དགེ་བ་འབྱུང་ལྡན་པ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བྱེད་པ། །མཁས་པ་གང་ལ་སློབ་པ་དེ། །བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་བར་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ ཀྱི་བསླབ་པ་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསླབ་པ་མཆོག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།གང་གིས་སེམས་ནི་རྣམ་གྲོལ་ལ། །སྤྲོས་པ་ཡང་ནི་འགག་འགྱུར་བ། །མཁས་པ་གང་ལ་སློབ་པ་དེ། །བསླབ་ པ་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོར་སྟོན་ཏོ། །ལམ་གྱི་ཐོག་མ་བསྟན་པ་དེ། །མ་དག་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ། །དེ་བཞིན་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་སྟེ། །དེ་ནི་གཅིག་པུས་འགྲོ་བར་ འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཉམས་ན་ངན་འགྲོའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ན་བདེ་འགྲོའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། བསླབ་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་མེད་པར་ཡང་འབའ་ཞིག་གིས་སྒྲུབ་ནུས་པ་དེ་སྟོན་ཏོ།

关于'首先清净'这一词，是表明第一种清净的特征。'禅定喜'是指第二种。'通达真谛'是指第三种。对于'通达真谛'还要'生起'，是为了生起道谛。'应当断除'是为了断除苦谛和集谛这两种。'应当增长'是指应当通过断除小、中、大烦恼而反复增长灭谛。
'三学的基础上，有四种趣处，应当断除两种趣处，应当成就两种趣处'这个偈颂是说，在戒、定、慧三学处，对于修习和退失所对应的四种趣处：欲界天人趣处是增上戒圆满的果报，欲界中其他趣处是增上戒学退失的恶趣果报，色界无色界天趣处是增上心的果报即上趣，三界之外的增上慧果报即涅槃趣处。在这些趣处中，应当断除前面的善趣和恶趣两种，后面的上趣和涅槃趣两种应当通过世间和出世间两种道来成就。
'二者依止二，一者趣涅槃，次第成为因，各别及交替修习'这个偈颂是说，增上戒和增上心二学中，第一个依次成为增上心和增上慧二学的因，中间的成为增上慧和属于禅定律仪的增上戒第二学的因，最殊胜的一个成为趣向涅槃的因，这些应当各别和交替相应地修习。
'最初无追悔，其后具安乐，智者所学彼，是为诸学初'这个偈颂是说，增上戒学如何依次成为无追悔等后者的因。
'能生诸善法，能净诸智慧，智者所学彼，是为诸学中'这是说明增上心学修习所生殊胜善根等依次是最上学的因。
'能令心解脱，亦能灭戏论，智者所学彼，是为诸学主'这是说明增上慧学是涅槃的因故为主要。
'所说道初者，趣向不净道，如是趣善趣，许彼唯一行'这是说明如何增上戒学退失则成为恶趣之因，若正确修习则成为善趣之因，且不需要后两种学处也能单独成就。

། ལམ་གྱི་བར་མ་བསྟན་པ་དེ། །རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ། །ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འགྲོ་བ་མིན། །དེ་ནི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལམ་བར་མ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་བ དང་།ཁམས་གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ཞིང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་གཏན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མཆོག་མེད་ཅིང་དང་པོ་མེད་པར་འབའ་ཞིག་གིས་འགྲུབ་པར་ མི་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ།།ལམ་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་དེ། །རྣམ་པར་དག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ། །ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། །དེ་ཡང་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་འདོད། །ཅེས་བྱ་བས་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཡང་གཏན་གྱི་ཕྱིན་པ་ དང་།ཇི་ལྟར་མཆོག་དེ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། སྔ་མ་གཉིས་མེད་པར་ཡང་། གཅིག་པུས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །སློབ་དང་མི་སློབ་གང་ཡིན་དེ། གཉི་ག་མཁས་པར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་བསླབ་པ་ གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་བསླབ་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སློབ་ཀྱི།ལོག་པར་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར། མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །སློབ་དང་མི་སློབ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་གཉི་ག་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་འོག་མ་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་ལོག་པར་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་བྱིས་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྤངས་པ་དང་། །གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་མངོན་སུམ་ཕྱིར། །བསླབ་པ་བླང་བ་རྣམ་གསུམ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས། ཁྱིམ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ གང་ཡིན་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བདེན་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསླབ་པ་གསུམ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དམིགས་བཅས་ དམིགས་པ་མེད་པ་དང་།།ཕྲ་བ་དང་རགས་པར་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་པ་འདིས་ནི། མཆོག་གཉིས་དང་། དང་པོ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། རགས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ། ། ཡང་དག་བླང་དང་རབ་དབེན་དང་། །སྒྲ་དང་བསྟོད་པས་ཡང་དག་བསྒྲུབས། །ཤེས་བྱ་འོག་མ་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི། །དང་པོ་དང་བར་མ་དང་མཆོག་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དམ་བཅས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་ལུས་དང་སེམས་དབེན་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་ནང་གི ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏོ།།བསླབ་པ་གཅིག་ནི་གཅིག་པུས་འབྱུང་། །ཕྱི་མ་ཟླ་དང་བཅས་པ་ཡིན། །གཅིག་ནི་ཟླ་དང་གསུམ་ཡིན་ཏེ། །དེ་དག་མཁས་པས་འདའ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བས་ནི། དང་པོ་གཅིག་ནི་གཅིག་པུས་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ། །བར་མ་ལ་ནི་དེ་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མཆོག་ ལ་ནི་དེ་གཉི་ག་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་ནི་མི་སློབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསླབ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་དང་། །དམ་བཅས་དང་ཡང་ལྡན་པ་དང་། །ཆོ་ག་བཟང་པོ་མ་སྨད་དང་། །གནས་ལྔ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ སྤངས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསླབས་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དམ་བཅས་དང་ཡང་ལྡན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་སྟོན་ཏོ། །ཆོ་ག་བཟང་པོ་མ་སྨད་ དང་།།ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོ་ག་མ་ཉམས་པ་སྟོན་ཏོ། །གནས་ལྔ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཉམས་པ་སྟོན་ཏོ། གནས་ལྔ་ནི། དགེ་སློང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟོན་ཏོ། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། ཤ་འཚོང་གི་གནས་དང་། ཆང་འཚོང་གི་ཁྱིམ་ དང་།སྨད་འཚོང་གི་གནས་དང་། གདོལ་པའི་གནས་སོ། །དེ་ལ་ཤ་འཚོང་གི་གནས་ནི་གསོད་པའི་གནས་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེར་འབོད་ཅིང་ཤན་པ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྡིག་པའི་ལས་ལུག་ལ་སོགས་པ་གསོད་པར་བྱེད་པའོ།

关于所说的'中道之教，是清净之道，并非一切永恒之道，认为此非唯一'，是指如同中道所认为的，由于离开了欲界贪欲而清净，故为清净之道；由于未离上界贪欲，且欲界贪欲的习气也非永恒，故非一切永恒清净之道；说明如何无有最胜且无有初始而不能仅以一者成就。
关于'主要之道之教，是清净之道，一切永恒之道，认为此亦非唯一'，是说明已离三界贪欲，习气也永恒断除，如何最胜且一切永恒之道，无前二者亦不能仅以一者成就。
关于'有学与无学者，二者皆为智者'这半偈颂，是说明于此三学中，学习者正确学习而不邪学，故显示为智者之相。
关于下半偈'有学与无学者，认为彼皆二者'，是说明由于邪学与不学，故显示为凡夫之相。
关于'断除执著，远离随眠，如是现证所知，三种学处'，是说明凡是舍弃对家庭、妻子等的执著，以及舍弃禅定违品随眠，以及现证四谛相所知真实，依次成就三学。
关于'有所缘、无所缘，具细相与粗相'这半偈颂，是说明最胜二者与初始依次以有所缘、无所缘、细相、粗相来区分。
下半颂'正受持、远离、声闻与赞叹成就'，是说明初、中、胜依次以立誓成就、以身心远离成就、以他人声音与内在如理作意成就。
关于'一学处唯一生起，后者具伴侣，一者具三伴侣，智者超越彼等'，是说明初者唯一生起。中者则不可无彼。最胜者则二者皆不可无。应知从彼等正确超越者为无学阿罗汉。
关于'于学处戒律未失，具足誓言，善轨未诽，亦断五处'，'于学处戒律未失'是说明住于具戒。'具足誓言'是说明以别解脱戒防护。'善轨未诽'是说明轨则未失。'亦断五处'是说明行处未失。五处是说明非比丘行处：王宫、屠宰处、酒肆、妓院、旃陀罗处。其中屠宰处应视为杀生处，因为在那里呼唤并作屠夫等极为恶劣的罪业，杀害羊等。

། འབྱིན་པས་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར། །འགྱོད་པས་ཉེས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་དག་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་འབྱིན་པ་དེ་ལྟར་འགྱོད་པ་མེད་ལ། ཇི་ལྟར་འགྱོད་པ་དེ་ལྟར་ཉེས་པ་མི་བྱེད་དོ། །བསླབ་པ་ལ་ནི་བརྟེན་པར་བྱ། ། དེ་ལ་སྙིང་ནས་ནན་ཏན་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །ཕྱིར་ནི་སྤང་བར་མི་བྱ་ཞིང་། །སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་གཞིག་མི་བྱ། །རྟག་ཏུ་ནན་ཏན་གནས་པར་བྱ། །འདུལ་བ་ལ་ནི་འཇུག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ བཅད་པ་འདིས་ནི།རྩ་བ་བཞིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྟག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟན་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་གནས་པར་སྟོན་ཏོ། །དམ་བཅས་ཐོག་མར་དག་པར་བྱ། །འཚོ་བ་ཡང་ནི་དག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ ཕྱེད་པོ་འདིས་ནི་ཆོ་ག་དང་།འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་ཏེ། ཆོ་ག་ནི་སྔར་དམ་བཅས་པས་གདོད་སྤྱད་པས་ན། དམ་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཐའ་གཉིས་པོ་ནི་སྤངས་ནས་ཀྱང་། །སྨོན་པ་རྣམ་པར་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། འདོད་པའི་བསོད་ནམས་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་ དང་།ལུས་ངལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་གཉིས་དང་། མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྨོན་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཁོ་ན་སྟོན་ཏོ། །བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །ཇི་ལྟར་ཡང་ནི་ཆགས་མི་བྱ། །སེམས་ནི་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས། །བྱུང་བ་ དང་དུ་བླང་མི་བྱ།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྲུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་པར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་མངོན་པར་མ་ཆགས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་ པ་ཡིད་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་དུ་མི་ལེན་པས་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་ཏོ།།ཧ་ཅང་མི་ཞུམ་ཐལ་ཆེས་མིན། །རྟག་ཏུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་།དངོས་གཞི་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ཚངས་སྤྱོད་དག་པར་སྤྱོད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཆུད་ ཟད་འགྱོད་པ་དང་།གནས་མ་ཡིན་པ་འགྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་ནས། མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚེ་དང་། སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དག་པར་སྟོན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་ནི་བརྩམ་པར་བྱ། །རྟག་ཏུ་བརྟུན་པ་བརྟན་པོར་བྱ། །ལེགས་པར་ གནས་པས་བག་ཡོད་པ།།ཡན་ལག་ལྔ་པས་བརྟན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། གོ་ཆ་དང་། སྦྱོར་བ་མི་བཟློགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བག་ཡོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པས། བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་[(]བའི་[,]པའི་[)]ཁྱད་པར་ཁོ་ན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་བག་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། སྔ་ནས་བྱ་བ་དང་། མཐུན་པར་སྤྱད་པའོ། །དགེ་བ་སྤྱོམས་པར་མི་བྱ་སྟེ། །སྡིག་པ་རྣམས་ནི་བཤགས་པར་བྱ། །ཆོས་གོས་ལ་སོགས་ངན་པའམ། །བཟང་པོའང་རུང་སྟེ་ཆོག་ཤེས་བྱ། །ཉུང་དུས་ཀྱང་ནི་གནས པར་བྱ།།ངན་པས་ཀྱང་ནི་གནས་པར་བྱ། །ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་ཞི་དོན་དུ། །སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་བླང་། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་ཀྱི་ཁེ་འདོད་པ་ནི་འདོད་ཆེན་ཆེ་བ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། འདོད་ཆེན་ཆེ་བ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་ པ་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས།།བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་ཏོ། །སྤྱོད་ལམ་དག་དང་ལྡན་པར་བྱ། །ལེན་པ་ལ་ཡང་རན་པར་བྱ། །དེ་ཡི་ཆེད་དུ་སྤྱོད་ལམ་རྣམས། །བཅོས་པར་ནམས་ཀྱང་མི་བྱའོ། །ཞེས་ བྱ་བས་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཞན་དག་ལ་ཚུལ་འཆོས་པའི་དོན་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།ལན་པ་ལ་ཚོད་ཤེས་པས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲོག་གནས་པར་བྱ་བའི་ཡོ་བྱད་ལེན་པ་ལས་བསླབ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཁོ་ན་སྟོན་ཏོ།

通过发露忏悔就能无有追悔。通过追悔就能无有过失。这是说，对于微细的罪过也要生起畏惧之心。
如此发露则无追悔，如此追悔则不造罪过。
应当依止于学处，对此应当认真精进。这是说，应当如实受持学处并修学。
不应舍弃戒律，乃至为了性命也不应破坏。应当常时精进，应当趣入律仪。这个偈颂是说，通过四种根本依次显示戒律恒常、戒律坚固、相续不断、恒时安住。
首先应当清净誓言，生计也应当清净。这半偈颂是说明仪轨和生计的清净。仪轨是指先立誓言然后实行，故称为誓言。
远离二边之后，应当断除希求。这是说，远离追求欲乐福德之边和使身体疲惫之边这两边，以及断除对天界等的希求，唯显示清净戒律。
对于障碍之法，任何时候都不应贪著。对于令心迷乱之法，不应接受。这个偈颂是说，见到不护诸根等障碍清净学处的过患而不贪著，对于不善欲、害心分别等令心散乱的念头生起时不接受，从而显示清净学处。
不应过分怯弱也不应太过，应当常时安住正念。以正行和加行，应当清净修持梵行。这是说，断除无益追悔和非处追悔，断除忘失，在究竟时和加行时显示清净梵行。
也应当发起精进，常时坚固稳固。以善安住而具正知，以五支而坚固。这是说，依靠铠甲和不退转的精进，以及五种正知，唯显示清净学处的殊胜。其中五种正知支分是：过去、未来、现在、先行和随顺。
不应夸耀善行，应当忏悔诸恶。对于法衣等劣质或优质之物都应知足。应当安住于少欲，应当安住于劣质。为寂灭烦恼故，应当如实受持头陀功德。这两个偈颂说明，为了利养而追求是贪欲炽盛和不知足的因，贪欲炽盛和不知足是障碍清净学处的因，应当完全断除这两者，从而显示清净学处。
应当具足威仪，受取也应适量。不应为此而伪装威仪。这是说，不应为了向他人炫耀而具足威仪功德，以知量受取仅足以维持梵行生活的资具，从而唯显示清净学处。

།བདག་ གི་ཡོན་ཏན་བདེན་པ་ཡང་།།བརྗོད་པར་མི་བྱ་བརྗོད་མི་གཞུག་།ཡང་ན་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་། །འདོད་པའི་མཚན་མ་བསྟན་མི་བྱ། །གཞན་དག་ལ་ནི་ནན་གྱིས་སུ། །སློང་མོས་གདབ་པར་མི་བྱའོ། །ཆོས་བཞིན་ཐོབ་པའི་རྙེད་པ་ལ། །འདི་ལ་རྙེད་པ་ སྨད་མི་བྱ།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། ཁ་གསག་དང་། གཞོགས་སློང་དང་། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་དང་། རྙེད་པས་རྙེད་པར་བྱེད་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས། བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ། །རྙེད་པ་དང་ནི་བཀུར་སྟི་ལ། །ཅིས་ ཀྱང་མངོན་པར་ཆགས་མི་བྱ།།སྒྲོ་འདོགས་སྐུར་བའི་ལྟ་བ་ལ། །མངོན་པར་ཞེན་པར་ཡོད་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ངན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས། རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་ པན་གསང་བའི་ཚིག་།དོན་མེད་མཆོག་ཏུ་གཟུང་མི་བྱ། །ལྷུང་བཟེད་དང་ནི་ཆོས་གོས་ཀྱང་། །དགོས་མེད་ལྷག་པར་བཅང་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས། ཐར་པའི་བགེགས་བྱ་བའི་ཕྱིར། །འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པའི་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་ལྟ་བ་ངན་བའི་རྒྱུད འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པས་བྱས་པ་རྣམས་ལ་མཆོག་ཏུ་མི་འཛིན་པ་དང་།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལྷུང་བཟེད་དང་། ཆོས་གོས་ལ་ལྷག་པར་འཆང་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས། རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པས་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ ཡི།།ཁྱིམ་པ་རྣམས་དང་བསྟེན་མི་བྱ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་བྱེད་པའི། །འཕགས་པ་རྣམས་དང་བསྟེན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། །གཉེན་པོའི་རྒྱུ་སྤང་བ་དང་། བསྟེན་པས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་ཏོ། །མྱ་ངན་རྣམ་པར་གཡེང་བྱེད་པ། ། མཛའ་སྡེ་དག་ཀྱང་ཡོང་མི་བྱ། །སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་རྣམས། །བྱུང་བ་དང་དུ་བླང་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཇི་ལྟར་ཁྱིམ་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེ་བ་མྱ་ངན་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་བྱས་བས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དང་འདྲེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་པས་གཉེན་པོའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །བརྟུལ་ཞུགས་ཉམས་པས་ཇི་ལྟར་ཡང་། །དད་པས་བྱིན་པས་སྤྱད་མི་བྱ། །དམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡང་། །ཡོངས་སུ་སྤང་བར མི་བྱའོ།།ཞེས་བྱ་བས་ནི། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ལྟ་བ་ངན་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ནི། དད་པས་བྱིན་པ་ཆུད་མི་གཟོན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མི་སྤོང་བས། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ངན་པའི་སྐྱེ་ པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ།།ཕ་རོལ་དག་གི་འཁྲུལ་སྐྱོན་ལ། །མི་བསམ་བདེ་བར་འགྱུར་བར་བྱ། །བདག་གི་འཁྲུལ་པའི་ཉེས་པ་ནི། །ཤེས་པར་བྱས་ནས་བསྒྲགས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། གཞན་གྱི་ཉེས་པ་མཐོང་ནས་བསམ་པ་ རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་།རང་གི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་མི་འདོར་བས་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྒྲོགས་པས་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་ཕྱིར། བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཉེས་པ་བྱུང་བ་ལ། །ཆོས་བཞིན་དུ་ནི་རབ་ཏུ་བྱ། །དེ་བཞིན་ལས་སུ་བྱ་ བ་རྣམས།།རང་གིས་བྱ་ཞིང་གྲིམས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཉེས་པ་ལས་དབྱུང་བ་དང་། གཞན་དག་ལ་རིམ་གྲོ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་བདག་གིར་བྱ་བར་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ཀྱང་། རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི། །མཐུ་སྟོབས་ དང་ནི་བསྟན་པ་ལ།།དད་ལྡན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ། །མཐོང་བས་སྐུར་པ་ཡང་མི་གདབ། །ཅེས་བྱ་བས་ནི། དད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པར་ལྟ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ།

不应宣说自己的功德真实，也不应让他人宣说。也不应显示这些功德，以及欲望的相状。不应对他人强行乞讨。对如法获得的利养，不应在此贬低利养。
以上两个偈颂说明：远离谄媚、旁敲侧击、以得换得、想以利养获取利养，从而显示清净学处的殊胜。
对于利养和恭敬，决不应贪著。对于增益和诽谤的见解，不应执著。
这说明：不贪著利养和恭敬，对五种恶见不执著，从而显示清净的殊胜。
不应执著世间外道的秘密语言，无意义的言论不应视为最胜。钵和法衣，不应无故储存过多。
这说明：为了解脱五取蕴的障碍，不执著外道所造的恶见论典，世间外道所作的论典，以及为断除贪著利养恭敬之因而不过分储存钵和法衣，以清净因缘显示清净学处。
不应亲近令烦恼增长的在家人。应当亲近能清净智慧的圣者。
这说明：远离违品之因，依止对治之因的清净。
不应结交令人忧愁散乱的亲友。不应接受能生痛苦的烦恼。
这说明：如何与在家人交往会因忧愁和散乱而增长烦恼成为痛苦之因，如何与圣者交往则不接受能生痛苦的烦恼而成为对治之因。
无论如何都不应以破戒受用信施。无论如何都不应舍弃正法。
这说明：不贪著利养恭敬，不执著恶见，不浪费信施，不舍弃正法，从而断除后世贪著欲望和恶见生起之因，显示清净的殊胜。
不应思维他人的过失过患，应当安乐。应了知自己的过失错误后宣说。
这说明：见到他人过失不思维而舍弃，不舍自己的善品而生起喜悦，了知自己过失后宣说而无我慢，从而显示清净学处。
同样对于所生过失，应当如法对治。同样对于所作事业，应当自己勤勉去做。
这说明：从过失中出离，对他人恭敬承事欲自己承担，从而显示清净。
对于诸佛与声闻的威力和教法，具信者见到过失也不应诽谤。
这说明：具有信心，视诽谤为过失而显示清净。

།རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། །ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོའི་ཆོས་རྣམས་ལ། ། སྔོན་གྱི་ལུང་རྙིང་ཡོངས་བཏང་སྟེ། །རང་ལྟ་མཆོག་ཏུ་གཟུང་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ཀྱང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །བས་མཐའ་ཡི་ནི་མལ་སྟན་དུ། །རྣམ་པར་དབེན་པར་གནས་པར་བྱ། །དགེ བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པར་བྱ།།བརྩོན་འགྲུས་བརྟུན་པ་བརྟེན་པོར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། ལུས་དང་སེམས་རྣམ་པར་དབེན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པའི་མལ་སྟན་བསྟེན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་རྟོག་པ་སྤོང་ཞིང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དཀར་པོའི་ཆོས་ སྒོམ་པ་དང་།།བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པས། སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བསླབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ། །འདུན་པ་མེད་ཅིང་འདུན་པ་སྐྱེད། །སྡང་བ་མེད་ཅིང་སུན་འབྱིན་པ། །གཉིད་མི་ ལོག་ཅིང་དུས་སུ་ཉལ།།ཞི་བར་ཡང་ནི་གནས་མི་བྱེད། །འགྱོད་པ་མེད་ལ་འགྱོད་དང་བཅས། །སོམ་ཉི་མེད་ཅིང་འདོད་པར་བྱེད། །རྣམ་པ་ཀུན་དང་དུས་ཀུན་ལྡན། །ཡང་དག་སྦྱོར་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི། འདོད་པ་ལ་འདུན་ པ་དང་།གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་ལ། ཉམས་བདེ་བར་བྱ་བའི་རྒྱུས་དུས་སུ་གཉིད་ ལ་བརྟེན་པ་དང་།སེམས་ཞི་བར་བྱེད་པ་ན་བྱིང་བར་གྱུར་ཏམ། བྱིང་བར་འགྱུར་དུ་དོགས་ན། དད་པར་བྱ་བའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞི་བར་མི་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་ན་ཉེས་པ་མ་བྱུང་བའི་སྔ་རོལ་ནས། དེ་མི་བྱེད་པས་འགྱོད་པ་མེད་པ་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་ འགྲོ་བ་དང་།གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསླབ་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ། །འཇུག་པར་བྱེད་པས་སད་བྱེད་དང་། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ཀུན་དུ་སྦྱོར། །མཚན་མར་འཛིན་དང་ཆགས་པ་དང་། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ སྟེག་པར་བྱེད།།འཇུམས་པ་དང་ནི་མཆོག་ཏུ་ཆགས། རྟོག་བ་ཞེས་ནི་བྱ་བ་སྟེ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་བསྐྱེད་པ་དེ། །མཁས་པས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པའི་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མཇུག་ཏུ་ ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཆགས་པར་བྱ་བའི་གཞི་དེ་ཉིད་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སད་ པར་བྱེད་པ་ནི་གཞི་དེ་ཉིད་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་གཞི་དེ་ཉིད་ཚོལ་བའོ། །མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་གཞི་དེ་ཉིད་ལས་སྡུག་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འཛིན་པའོ། །ཆགས་པ་ནི་གཞི་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་ ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།སྟེག་པ་ནི་གཞི་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པ་སྒོ་དུ་མར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇུམས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་དབང་པོ་གཉིས་ཕྲད་པའི་དུས་གང་ཡིན་པའོ། །མཆོག་ཏུ་ཆགས་པ་ནི་ཁུ་བ་འབྱུང་བའི་དུས་གང་ཡིན་པའོ། །འདོད་པ་ རྣམས་ནི་མི་ངོམས་བྱེད།།དེ་བཞིན་མང་པོ་ཐུན་མོང་ཡིན། །ཆོས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་དང་། །དེ་བཞིན་སྲེད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་བའི་འོས། །མྱུར་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དང་། །འདོད་རྣམས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །བག་མེད་གྱི་ནི་ས་ཡང་ཡིན། །ཞེས་ བྱ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཚེ་འདི་ཉིད་དང་།ཚེ་ཕྱི་མའི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་སྟོན་ཏོ།

以'对于非思维境界，极为甚深之法，舍弃古老传承，不应执著自见'这句话，说明了通过断除执著自见而获得的清净殊胜。
以'于边际卧具中，应住于寂静处，应修诸善法，应坚固精进力'这句话，说明了身心寂静、依止与禅定相应的卧具、断除不善分别专一修习白法、不被昏沉掉举等烦恼所压制，为圆满加行而修学增上心的方便殊胜。
以'无欲而生欲，无嗔而厌离，不眠而适时眠，亦不住于寂，无悔而具悔，无疑而具欲，一切时具足，即是正加行'这两个偈颂，说明了断除贪欲、嗔恚、昏沉、睡眠、掉举、后悔、疑惑等障碍，而对善法生起欲求、厌离欲望、为修善而适时依靠睡眠、当心寂静时若生或恐生昏沉则作意信解相而不住于寂静、行走时在过失生起之前不造作而无悔、渐次增上、恭敬、恒常修习的正确增上心学处。
以'趣入令觉起，余亦如是合，执相及贪著，余亦如是入，和合及极贪，分别如是说，能生欲贪者，智者应断除'这段话，说明了从开始到最后依次生起的八种淫欲贪著分别念应当断除的清净学处。其中，趣入是对所缘境以非理作意而趣入；觉起是对彼境生起贪欲烦恼；和合是寻求彼境；执相是从彼境执取种种妙相；贪著是对所得境生起强烈贪著；趣入是对彼境以种种方式欲求受用而趣入诸门；和合是两根相触之时；极贪是出精之时。
以'诸欲无厌足，如是共众多，非法之因缘，如是增长爱，圣者应远离，速疾坏灭法，诸欲依缘生，放逸之地故'这八种过患，说明了相应今生来世诸欲过患，以此显示断除贪欲的方法。

།འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཀེང་རུས་འདྲ། །དེ་བཞིན་ཤ་ཡི་ཁམ་ཚད་འདྲ། །རྩཝ་ཡི་སྒྲོན་མ་འདྲ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་མེ་ཡི་དོང་དང་ འདྲ།གདུག་པའི་སྤྲུལ་དང་འདྲ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། །བརྙན་པོའི་རྒྱན་དང་འདྲ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ཤིང་ཐོག་འདྲ་བ་ཡིན། །འདོད་རྣམས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་ཆགས་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འདོད་པ་རྣམས་ངོམས་པར་མི་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་སྔར་བསྟན་པའི་ཉེས་དམིགས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་དཔེར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེས་དམིགས་སུ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཉེས་དམིགས་མང་པོ་བསྟན་ན། དེ་དག་ལ་མཁས་པ་ག་ལ་ཞིག་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་ངོམས་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཀེང་རུས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མང་པོ་དང་ཐུན་མོང་བ་ནི། ཤའི་ཁམ་ཚད་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི། །རྩཝའི་སྒྲོན་མ་དང་འདྲ་སྟེ། མ་བོར་ན་ཚིག་པར་འགྱུར་བ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མེ་དོང་ལྟ་བུ་སྟེ།སྐོམ་པར་བྱེད་པ་དང་ཚུལ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤོང་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་ནི། སྦྲུལ་གདུག་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱུར་དུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་བརྙན་པོའི་རྒྱན་དང་འདྲ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།བག་མེད་པའི་ས་ནི་ཤིང་ཁའི་འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་རྟག་ཏུ་ཉོན། །བསམ་པ་དང་ནི་བསྒོམ་པར་གྱིས། །ཐོག་མར་ཞི་དང་རྒྱ་ཆེ་བ། །མཐོང་ན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བསྒོམ། །ཉོན་མོངས་གནས་ངན་ལེན་སྤོངས་ལ། །སྤོང་བ་ལ་ཡང་དགའ་བར་ གྱིས།།མཚན་མ་ལ་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ། །སྦྱོར་བ་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་བྱ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ། །ཀུན་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་བྱ། །ཚེ་འདིར་མྱ་ངན་འདའ་བར་བྱ། །དེ་བཞིན་ཕུང་ པོ་ཟད་པར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པས་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ལྷག་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ནི། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། བསམ་པའི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཏེ། དེར་མོས་པས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མར་ཞི་དང་རྒྱ་ཆེ་དང་། མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པའོ། །གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགའ་བ་སྡུད་པའོ། །མཚན་མ་ལ་ཡང་སྤྱད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའོ། །འདོད་པའི་འདོད ཆགས་བྲལ་བ་དང་།།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་བྱ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ། །ཀུན་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའོ། །དགོངས་པའི་དོན་གྱི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལ་འདུས་པའི་དོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཀུན་དུ་ཡིད་དང་ངག་རྣམས་དང་། །ལུས་ཀྱི་སྡིག་པ་ཅི་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། །འདོད་རྣམས་བྲལ་ཞིང་དྲན་ལྡན་ཤེས་བཞིན་ཅན། །གནོད་པར་ལྡན་པའི་སྡུག བསྔལ་བསྟེན་མི་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྡིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་སྤྱོད་པའོ། །ཉེས་པ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གཞི་ཐམས་ཅད་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཇི་ལྟར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་མི་བྱེད་དོ།།གཞི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཏི་མུག་ལས་བྱུང་བའོ།

欲望如同骸骨，又如肉块，如草把火炬，又如火坑，如同毒蛇，又如梦境，如同借来的装饰，又如树上果实。如是了知诸欲已，无论如何都不应贪著。
对此，以八种过患来说明欲望：不知满足等八种过患，以世间众所周知的比喻来说明过患。如是显示诸多过患时，说明智者怎会对此贪著。
其中，不知满足如同骸骨。与众多人共享如同肉块。成为非法之因如同草把火炬，若不舍弃则有被烧之险。增长贪欲如同火坑，因与引起干渴相似。应被圣者舍弃如同毒蛇。速朽如同梦境。依缘而生如同借来的装饰。放逸之地如同树上果实。
应当常听闻正法，思维并且修习。最初寂静与广大，见已当一心修习。断除烦恼习气已，于断除中亦生欢喜。当观察相，应当修习。
应当远离欲界贪欲，应当远离色界贪欲。应当证悟真理，应当远离一切贪欲。应当于此生中涅槃，如是应当灭尽诸蕴。
对此，以此七种作意：相分别等作意，以世间道和出世间清净道，显示具有有余依涅槃和无余依涅槃果位的增上慧学清净。
其中，相分别是以听闻正法和思维的词句显示。由胜解所生是以修习的词句显示，因为以胜解而修习。'最初寂静与广大，见已'是远离。'一心修习'是摄喜。'当观察相'是修习作意。'应当修习'是加行究竟。
'应当远离欲界贪欲，应当远离色界贪欲，应当证悟真理，应当远离一切贪欲'是世间和出世间加行究竟的果位。
密意义偈颂宣说圆满。
其中，总义偈颂安立为：'于一切世间中，不造语意诸恶业，以及身之恶业，远离诸欲具正念，具有正知之人们，不应亲近诸苦恼。'
此为偈颂。其中'恶业'即造作过失。于一切种、一切事、一切处都不造作过失。云何于一切种不造作？即不以身语意造作。云何于一切事不造作？即不造作贪所生、嗔所生、痴所生之业。

།གནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཇི་ལྟར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོའི་གནས་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དངོས་པོའི་གནས་སུའོ། །འདོད་པ་རྣམས་དང་ཇི་ལྟར་བྲལ་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་འདོད་པ་སྤངས་པ་དང་། །ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོའི་འདོད་པ་སྤངས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་རྙེད་ནས།ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ནི་གནོད་པའོ་སྙམ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བར་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་བར་དུ་སྟེ། དེ་ཡང་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དངོས་པོའི་འདོད་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དགོན་པ་དང་། ནགས་འདབ་དང་། བས་མཐར་གནས་འཆའ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དགོན་པ ན་གནས་པ་ན་།ཁྱིམ་གྱིས་སྟོང་གི་བར་དུ་གནས་པ་ན། དངོས་པོའི་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པར་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྒོམ་ལ། དེ་ལས་ལངས་ན་ཡང་དེ་གྲོང་ ངམ་གྲོང་རྡལ་གང་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་པ་ན།དེ་ལུས་ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་། དྲན་པས་ཤིན་ཏུ་གནས་པས་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་དང་། རྒྱུ་བ་དང་ཕྱིར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ་། །དེ་དེར་འགྲོ་བ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། གཉིད་ ཀྱིས་སྙོམ་པ་བསལ་བའི་བར་དུ་ཤེས་བཞིན་གྱིས་གནས་ཏེ།དེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་དྲན་པས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ ནས།སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། བརྟུན་པར་བྱ་བ་དང་། བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་ལ་བརྟེན་པས། ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་སྤོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་། འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ནས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་ན་དེའི་འདོད་པ་ལ་བསོད་ཉམས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་ངན་པ་གྲོང་པ། ཕལ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་པ་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཤེས པ་ཡིན་ནོ།།གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་ལ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་བྱས་ཏེ། ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཉམས་སུ་ལེན་པས་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་གདུང་ཞིང་རབ་ཏུ་གདུང་ལ་ཡོངས་སུ་གདུང་ བར་བྱེད་དེ།ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་འདིས་བདག་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལས། དེ་གང་གི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པའི་དོན་དེ་ཡང་མ་ཐོབ་ལ། ཕོངས་པ་ཆེན་པོའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེས་དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ངལ་བར་བྱེད་པའི་མཐའ། སྡུག་བསྔལ་བ་འཕགས་པའི་མ་ཡིན་པ་གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་རྟོགས་ནས་རིང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། མི་བསྟེན་མི་བསྙེན་ཅིང་འགྲོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །བཤད་པ་ འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།མདོར་བསྟན་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་མཐོ་བའི་འབྱོར་པ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི་འབྱོར་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་མཐོ་བའི་འབྱོར་པ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའོ། །ངེས་པར་ལེགས་ པའི་འབྱོར་པ་ནི་སྲེད་པ་ཟད་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྱོར་པ་འདི་གཉིས་ནི་བགེགས་བྱེད་པ་སྤོང་བས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

如何在一切处不造作？即是在有情的事物处和非有情的事物处。如何远离诸欲？即是因为断除事物的欲望和断除烦恼的欲望。什么是断除事物的欲望？即是此处有人对如来所说的法律生起信心后，认为住在家中是有害的，心想要出离，从以信心从在家出离成为无家的善行出家为止。这也不是从诸欲中离贪，这称为断除事物的欲望。
什么是断除烦恼的贪欲？即是如此出家后，为了完全断除欲贪，而住于寂静处、林间和边地。他住于寂静处时，住于远离家的地方时，对治那些事物欲望中所含摄的分别贪欲烦恼，修习四念住。从彼起已，他依止并住于某村或城时，以极善护身、极善摄诸根、极善安住正念而进入、游行、出离彼村或城。
他于彼处往返、除去睡眠昏沉等时皆安住正知，他依止于彼极善安住正念的四念住，修习对治欲贪随眠的对治。依止于彼正知而住，即能远离障碍，为了应当坚持、应当精进、应当断除、应当内摄，而使身心调柔。如是依止于彼正念与正知，现前断除烦恼欲，从远离诸欲乃至成就并安住于初禅。如是，他已断除并遍知粗劣的、世俗的、凡夫的耽著欲乐的恶边。
什么是具损害的苦？即是此处有些沙门或婆罗门以自身行持严厉苦行，于现世受用多种苦的形式而自我折磨、极度折磨、遍度折磨，认为'以此现世所受的苦，我将从苦中得到解脱'，但他既未获得为之折磨自身的目的，又成为具有大贫困命运者，这称为具损害的苦。
圣声闻了知如是使自身疲惫的边际是非圣者的、具损害的苦已，则远远地遍断彼苦，不亲近、不依止、不共处。此说的总说即是：什么是总说？有情的圆满有二种：增上生圆满和决定胜圆满。其中增上生圆满是往生善趣。决定胜圆满即是爱尽、离贪、灭、涅槃，这二种圆满是通过断除障碍而获得的。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གཞི་ཐམས་ཅད་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་ དུ་ཐབས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་པར་མཐོ་བའི་འབྱོར་པ་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་སྤོང་བ་སྟེ།མངོན་པར་མཐོ་བའི་འབྱོར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་བསོད་ཉམས་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་དང་། བདག་ཉིད་ངལ་བར་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་ཡོངས་ སུ་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།ངེས་པར་ལེགས་པའི་འབྱོར་པ་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་སྤོང་བ་སྟེ། ངེས་པར་ལེགས་པའི་འབྱོར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་བརྗོད་བྱའི་འདུ་ཤེས་ཅན། །བརྗོད་བྱ་ལ་ནི་གནས་པ་རྣམས། ། བརྗོད་བྱ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པས། །འཆི་བ་དང་ནི་ཕྲད་པར་འགྱུར། །བརྗོད་བྱ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ནི། །གང་གིས་དེ་ལ་གཞན་དག་གིས། །བརྗོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་མེད། །བརྗོད་པ་པོར་ནི་སེམས་པ་མེད། །མཚུངས་སམ་ཁྱད་ཞུགས་འོན་ཏེ་དམའོ་ཞེས། །གང་འཛིན་དེ་ནི་དེས་ན རྩོད་པར་འགྱུར།།གང་ཞིག་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་མི་གཡོ་བ། །དེ་ལ་མཚུངས་དང་ཁྱད་པར་ཞུགས་པ་མེད། །འདིར་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སྲེད་བཅད་ཅིང་། །ང་རྒྱལ་སྤངས་ནས་ཆགས་པ་མེད་པ་དེ། །དུད་པ་སངས་ཤིང་འཇོམས་མེད་རེ་བ་མེད། །ལྷ་མིའི་འཇིག་རྟེན་དག་ན་ དེ་མི་སྣང་།།ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་ཡོད་དོ། །བརྗོད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དེ། འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་གསུམ་དུ་འདུས་སོ། །དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ ལྔ་པོ་དག་ལ་བརྗོད་བྱ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གཞན་དག་གིས་སྦྱིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། སྦྱིན་བདག་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་། རྗེ་བོ་དག་གིས་བྲན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ ཤས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་བསྒོ་ནས།ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འདིས་ནི་དེ་དག་ནི་བརྗོད་བྱ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འདོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་བདེ་བླག་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ ཐོས་རྣམས་ཉི་ཚེས་བརྗོད་བྱ་དེ་དག་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་།རྒྱུ་འདིས་ཀྱང་བརྗོད་བྱ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པ་ཅན་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་དེ་དག་ནི་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་ནས་ལྷག་ པར་ཆགས་པའི་བར་དུ་གྱུར་ནས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་དེ།དེ་དག་དེ་ལྟར་ལྷག་པར་ཆགས་པར་གྱུར་པས། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་ཡོད་བཞིན་དུ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ཏེ། འདོད་པ་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ། གསོབ། གསོབ། །བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ ཅན།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། བྱིས་པ། འདྲིད་པ། མནོག་ཆུང་ཞིང་ཉེས་དམིགས་ཆེ་བ་སྟེ། དེ་དག་མནོག་ནི་ཆུང་ལ་ཉེས་དམིགས་ནི་ཆེས་ཆེའོ་ཞེས་འདོད་པ་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་ཡོད་བཞིན་དུ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་ཤེས་སོ། །དེ་དག་ཏུ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ འདུལ་བ་ནས།ཡང་དག་པར་འདའ་བའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་ཉེས་དམིགས་མ་མཐོང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པས། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་དེ། དེ་དག་གཞི་དེ་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྩ་བའི་ འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་།སྐྱེ་བའི་རྩ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱང་བྱས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེའོ། །སྐྱེས་ནས་ཀྱང་འཆིའོ། །སྐྱེས་ནས་འཆི་དུས་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན། སེམས་ཅན་བརྗོད་བྱའི་འདུ་ཤེས་ཅན། །བརྗོད་བྱ་ལ་ནི་གནས་པ་རྣམས། །བརྗོད་བྱ་ཡོངས་སུ་མི་ ཤེས་པས།།འཆི་བ་དང་ནི་ཕྲད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱའོ།

对于一切相、一切基础、一切处所，不以方便行恶行者，即是断除对增上圆满之障碍，将获得增上圆满。
对于远离欲乐放逸边际和自我疲劳边际者，即是断除对决定善圆满之障碍，将获得决定善圆满，应知此是此处之略说。
有情具所诠想，住于所诠者，由于不了知所诠，将遭遇死亡。若能了知所诠，则他人对其所说，于彼即无，亦无说者之念。
若执'相等或胜过或低劣'，则因此而生诤。若于三种相不动摇者，于彼无相等与胜过。
于此断除名色爱，舍慢无执著，远离烟尘无损无期望，天人世间中彼不现。
所谓'此生与后世'，有四偈颂。
'所诠'即一切有为法，如是一切有为法摄于三种言说基础。此义中，'所诠'即指五欲功德。
复次，此五欲功德，是其他沙门婆罗门令人布施及向施主求取者，是主人对奴仆、婢女、工人、佣工等下令受用者，因此称为'所诠'。
复次，诸贪欲者不易了知自身诸欲之过患，因诸佛及佛声闻仅从过患门中宣说彼等所诠，因此亦称'所诠'。
诸贪欲者以非理取相执相于彼等诸欲，对彼等诸欲贪著、耽著乃至极度贪著而受用。彼等如是极度贪著故，虽诸欲有过患，却不如实了知：此等诸欲无常、虚伪、虚妄、欺诳、如幻、愚痴、诱惑、利少过患大，彼等利益甚少而过患极大。虽有出离诸欲之方便，却不如实了知。
调伏彼等贪欲乃至究竟超越，即是从彼等出离。彼等如是不见过患、不知出离，而受用诸欲，以此为基而喜好欲界生根本诸行，造作生根本诸业已，生于欲界。
生已即死，生已即命终。如是，'有情具所诠想，住于所诠者，由于不了知所诠，将遭遇死亡。'即是此义。

།གང་དག་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འདོད་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ། དེ་ལྟར་ཉེས་དམིགས་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པར་ འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་ཤེས་ཏེ།འདོད་པ་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་བའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་རྙེད་ནས། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བ་དེ་ ཉིད་རྗེས་སུ་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ།ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཚོགས་ཉུང་ཡང་རུང་མང་ཡང་རུང་བ་དང་། ཉེ་དུའི་ཚོགས་ཀྱང་སྤངས་ནས། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་དག་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས། བདག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དཀའ་ཐུབ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་འདིས། ལྷའམ། ལྷ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ལོག་པར་སྨོན་པ་མེད་དོ། །མེད་ པས།གང་གིས་དེ་དག་ལ་གཞན་དག་གིས་བཞིན་བཟངས་ཁྱོད་དང་པོ་ལང་[(]ཚོལ་[,]ཚོ་ལ་[)]བབ་པ་དང་ལྡན་ལ་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱང་མི་དགའ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཚེ་འདིའི་འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ། ཚེ་གཞན་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཁས་བླངས་ཞེས་དེ་ ལྟར་མངོན་པར་སྨྲ་བས་མངོན་པར་སྨྲ་ཞིང་།ཀླན་ཀ་བཙལ་བས་ཀླན་ཀ་ཚོལ་ལ། གླེང་གཞི་དྲན་པར་བྱེད་ཀྱང་། གཞན་གྱིས་བདག་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བར་མི་མཐོང་ཞིང་མི་སེམས་ལ་དོགས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ན། བརྗོད་བྱ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ནི། །གང་གིས་དེ་ལ་གཞན་དག་ གིས།།བརྗོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་མེད། །བརྗོད་པ་པོར་ནི་སེམས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ནི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་པར་ཟིན་ནས། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གཞན་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩོད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་འདུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ལྟ་བ་འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་རྩོད་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་གང་ལ་ལ་རྩོད་པའི་རྩ་བ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མཚུངས་པའམ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའམ།ཆུང་བར་སེམས་ཁེངས་པར་སྟོན་ཏོ། ། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཆེ་བ་དང་། མཚུངས་པ་དང་། ཆུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བདག་ཆེའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། བདག་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཆུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ང་ རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་བརྩམས་ནས།དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གཞན་དག་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ་འདུག་གོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་ནི་བདག་གོ་སྙམ་དུ་མི་གཡོ་སྟེ། བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མི་གཡོའོ།

凡是依止于真正的善知识，听闻正法，如理作意，就能如实了知那些欲望的过患以及出离，从'这些欲望是无常的'乃至'超越贪欲'等广说。
他们对如来所说的法律生起信心后，见到欲望的过患并且不断增长，无论受用的财物多少，以及亲属众多，都能舍弃，为了完全断除一切衰老和死亡，以信心从在家出家，善得出家。
他们如是出家后，并非发愿说'以我持守戒律、苦行和梵行，愿成为天人或任何天神'而修梵行，他们没有这种邪愿。
因为没有邪愿，所以当别人对他们说：'贤者，你正值青春年华，亲属们也不愿意，为何要舍弃今生的欲乐，而为了来世的欲乐而修持梵行呢？'如此诽谤、寻找过失、提起往事时，他们也不认为、不思维、不怀疑别人在找自己的过失。
如是，若能完全了知所说的内容，别人对他的诽谤不存在于他，他也不认为有诽谤者。这就是他的清净戒律。
他也具有清净见解。为什么呢？因为颠倒见解会生起我慢，被我慢所执后，就会与其他沙门、婆罗门一起执取诤论而住。如是，这种见解以此方便成为诤论的根本。
对此，某些沙门或婆罗门依止于诤论根本的见解，显示平等、殊胜或低劣的傲慢。
以此因缘，为了证成自己是大、平等或小，从'我大'的我慢相、'我平等'的我慢相、'我小'的我慢相开始，与其他沙门、婆罗门一起执取诤论而住。
那些圣声闻对'我'的观念不动摇，从'我是'乃至'我不成为非想非非想'都不动摇。

།དེས་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་རྟོགས་པས། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཆོས་ཙམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལས་བདག་ཆེའམ། མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཇལ་བར་མི་བྱེད་ན། རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པའམ། རྩོད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་འདུག་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་གཞན་དག་ལ་བདག་གི་སྨྲ་བ་སྟོན་ལ། ཕ་རོལ་སྨྲ་བ་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བཟང་པོ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་བརྩེ་ཞིང་། སྙིང་རྗེ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཞན་དག་གིས་ལེགས པར་གསུངས་པ་ཚིག་གཅིག་གི་དོན་ཙམ་རྟོགས་ན་ཡང་།ཇི་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ཙམ་དུ། དེ་དག་གི་ཡུན་རིང་པོའི་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། ང་རྒྱལ་ལ་བརྟེན་པའམ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་ སྟིའི་ཕྱིར་རྩོད་པར་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཚེ་འདིའི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་ཁས་བླངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་འདི་ལྟར་ལོག་པར་སྨོན་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་ལ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་ པ་བྲལ་བ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ལམ་མེ་ལྷན་ནེ་ལྷང་ངེ་སྟེ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པར་འོས་པ་ཡིན་གྱི། སྨད་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན། མཚུངས་སམ་ཁྱད་ཞུགས་འོན་ཏེ་ དམའོ་ཞེས།།གང་འཛིན་དེ་ནི་ངེས་ན་རྩོད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་མི་གཡོ་བ། །དེ་ལ་མཚུངས་དང་ཁྱད་པར་ཞུགས་པ་མེད། །ཅེས་བྱའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། དེ་དག་ལ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་ཞིང་མངོན་ པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ན།དེས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མདོ་ལས། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་སྙམ་ནས། བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་སྲེད་པ་ཡང་དག་པར་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ ལམ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམས་ཏེ།ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཟད་པའི་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་དེ་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་དང་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་། རྒྱགས་པ་མེད་ལ། བག་མེད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་། རྒྱགས་པ་མེད་ལ་བག་མེད་པར་གྱུར་པས། དུད་པ་སངས་ཤིང་འཇོམས་པ་མེད་པ་དང་། རེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི ལྟར་དུད་པ་སངས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།དུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེར་ན། དུད་པ་ནི་མེའི་ཁམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་ཡང་གནོད་ལ། ཐ་མལ་པར་འདུག་ཏུ་མི་སྟེར་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པར་བྱེད་དོ། །དེས་སྲེད་པ་དེ་སྤངས་པར་ གྱུར་ཏེ་།དེ་བཞིན་དུ། སྲེད་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ལ་ཡང་གནོད་ལ། འདི་ལྟར་གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ སྲེད་པ་དེ་སྤངས་པར་གྱུར་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཕྱི་མའི་བར་དུ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན། དུད་པ་སངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་དུད་པ་སངས་ཤིང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཡང་། འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཏེ། མི་ཚོལ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྲེད་ པ་དེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ལོ།

由于了知一切有为法是缘起而生，故见诸有为法唯是法性，因此不会以'我比他人更胜'或'与他人相等'等想法来衡量自己，又怎会生起傲慢心或执着于诤论呢？那些圣声闻对他人宣说自己的见解并破斥他人的说法，这完全是基于善妙的法性，出于慈悲心。即使他人仅仅理解了善说中的一句话的含义，也会随着他们所理解的程度，成为他们长远的利益和安乐，并使正法久住，而不是基于傲慢或为了获得供养而想要诤论。
如是，他并非为今生欲望而住于梵行。他住于梵行是远离邪愿及邪见，远离对利养恭敬的贪著，于一切方面清净光明，堪为天人所赞叹而非诃责，并且能超越老死。
如是说道：'若执着于平等、胜过或低劣，必定会生起诤论。若于此三者不动摇，则无平等与差别之分别。'
所谓名色，即是五取蕴。若能如实见到并证悟其苦，则如实相经中所说，深信'一切取蕴皆是苦'，从而彻底断除对五取蕴的贪爱，而非仅仅是潜伏性的。他修习所证得的道，断尽一切我慢，成为灭尽诸漏的阿罗汉。
如是证得阿罗汉果后，心得究竟解脱，于身及资具无系缚、无随眠贪著，无骄慢，无放逸。如是无贪、无慢、无逸，则远离烟尘，无所损害，无所希求。
云何远离烟尘？烟尘即是贪爱。为何如此？譬如烟是火界的先兆，它不仅损害眼睛，还会通过不让人安住而造成扰乱。同样，贪爱是贪嗔痴的先导，不仅损害慧眼，而且以具害之分别扰乱相续。他已断除此贪爱，以遍知而成为后际不生之法，如是即是远离烟尘。
虽然如是远离烟尘及贪著，仍会寻求生活资具，并非不求。但他寻求时已从贪爱所生的烦恼中解脱而寻求。

།ཇི་ལྟར་ན་འཇོམས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་དག་གིས་བྱིན་ནམ་སྦྱིན་དུ་བཅུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། གུས་པར་བྱིན་གྱི་ མ་གུས་པར་མ་ཡིན་པ་དང་།བཟང་པོ་ཡིན་གྱི་ངན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མང་པོ་ཡིན་གྱི། ཉུང་ངུ་མ་ཡིན་པ་དང་། མྱུར་ཏེ་བྱིན་གྱི་བགྱོང་བར་མི་བྱེད་ན་ཡང་། དེ་དེ་དག་ལ་ཆགས་པ་མེད་དེ། རྙེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཆགས་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། འཆུམས་པ་ནས། ལྷག་པར་ཆགས་ པའི་བར་དག་གིས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཇོམས་པས་མི་ཆོམས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་དག་གིས་སྦྱིན་པ་མ་བྱིན་ནམ། གེགས་བྱེད་དམ། མ་གུས་པས་བྱིན་གྱི་གུས་པས་མ་ཡིན་ པ་ནས།བགྱངས་ཏེ་བྱིན་གྱི། མྱུར་ཏེ་མ་བྱིན་པར་གྱུར་ན་ཡང་། དེས་དེ་ཡི་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་གཞི་ལ་ཞུམ་པ་དང་། འགོང་བར་མི་འགྱུར་ལ། རྙེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དེས་འགྱོད་པར་ཡང་མི་བྱེད། གདུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱང་མི་བྱེད། ཁོང་ཁྲོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེ་སྡང་གི་འཇོམས་པས་མི་ཆོམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་རྙེད་པ་དེ་བཟང་ཡང་རུང་། ངན་ཀྱང་རུང་བའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་དང་། དྲན་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། རྨོངས་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད པས་ན་དེ་གཏི་མུག་གི་འཇོམས་པ་དེས་མི་ཆོམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་རེ་བ་མེད་ཅེ་ན། རེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟོས་ཤིང་སེམས་ཀྱིས་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་འདི་ལས་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་བཟང་པོ་དང་། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་ཅི་དགོས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་མགོ་འཕང་བསྟོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་སམ། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་རྣམས་སམ། ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་གང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། གང་སྤྱོད་པའི་རྙེད་པ་དེ་ལ་རེ་བ་མེད་དེ། དེ་མཚན་མོ་འདས་ཏེ། ཉིན་མོ་བྱུང་ངམ། ཉིན་མོ་འདས་ཏེ་མཚན་མོ་བྱུང་ཡང་རུང་། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་། བདག་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་ནི་མང་སྟེ། བདག་གི་རླུང་འཁྲུག་པར་གྱུར་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་ནི་མི་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་འཇིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན། དེ་ནི་རྙེད་པ་དེ་གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། གང གི་ཕྱིར་སྤྱོད་པའི་སྲོག་དེ་ལ་ཡང་རེ་བ་མེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་དུད་པ་སངས་ལ་མི་ཆོམས་ཤིང་རེ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་དང་། དབང་བདག་དང་བཅས་པ་དང་། སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་དང་བཅས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས། འདིར་ཡང་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ ཡོད་པར་མ་མཐོང་ལ།ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ལྷ་དང་མིའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་མ་མཐོང་ངོ་། །གླིང་བཞི་པ་འདིའི་ལྷ་དང་མིའི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པའམ། གཞན་གྱིའམ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིའམ། གཞན་གྱི་ལྷ་དང་མིའི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དེར་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལ་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་དུས་གཞན་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་དང་།འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ལོག་པར་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི། འདོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་རིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱད་ པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་མི་རིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དང་།འདོད་པ་རྣམས་ཉིད་དུས་གཞན་གྱི་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གསུམ་པའང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ཆོས་ཚེ་འདི་དང་།ནད་མེད་པ་ནས། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་བར་བསྟན་ཏོ།

如何不被征服呢？对此，当进入寻求时，如果他人给予或令给予，都应恭敬地给予而非不恭敬，应给予好的而非劣的，应给予多的而非少的，应迅速给予而非拖延。即便如此，对这些也不执著，对这些所得也不以贪著、执取、贪恋乃至深重贪著来受用。如此，他就不会被贪欲的征服所征服，即不会被受用资具的贪欲所征服。
如果他人不给予布施，或设障碍，或以不恭敬而非恭敬的态度给予，乃至拖延给予而非迅速给予，他也不会因此而气馁，不会因此而退缩或懊悔，不会因所得受用而后悔、痛苦、忧恼或生气。如此，他就不会被嗔恨的征服所征服。
他对所得无论好坏都能见到过患，了知必定出离，以正念安住，以无愚痴而受用，因此不会被愚痴的征服所征服。
如何无所期待呢？所谓期待就是心的执著和期盼。他不会这样想:'我将从这里得到美好的饮食、衣服、乞食、卧具、坐具、医药和所需资具'而抬头挺胸地前往那些如同大娑罗树般的刹帝利种姓、婆罗门种姓或长者种姓的家。
如此，他对所寻求和受用的所得无所期待。无论是夜尽天明还是昼尽夜临，他都时时刻刻安住于死亡想，想到:'我有众多死亡因缘，或许我的风会紊乱'等等，乃至'我也会被非人所害'，如经中所说。
如此，他对为何寻求和为何受用所得的生命也无所期待。这样离贪、离染、不被征服且无所期待的人，即使是具有诸根、主宰和众生主的诸天，也见不到他此世投生天人的因，来世也见不到天人的因果。无论是在这四大洲的天人世间，还是其他的天人世间，或是在这个世界或其他世界的天人世间中都见不到。
其中第一偈颂显示了其他时候的诸欲、对诸欲的邪行及邪行的果报。第二偈颂显示了舍离诸欲的合理性、对住于清净梵行者寻找过失的不合理性，以及诸欲本身属于其他时候。第三偈颂与第二偈颂相同。第四偈颂显示了世尊所说的现法乃至智者各自证知。

།དེ་ལ་འདོད་པ་རྣམས་གཞན་ན་འགྲུབ་པ་ནི། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་ལས། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ ཀྱང་འདོད་པ་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་ལོངས་སྤྱད་པ་ཡང་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་དང་། གནས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ནི་དེ་དག་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །འཆི་བོ་དང་ཕྲད་པས་ནི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་ པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ།།འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་སྨོན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཞེན་པ་རྣམ་ པར་སྤངས་པ་ནི།འདོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་རིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་གྱི་ཀླན་ཀ་བཙལ་བར་མི་རིགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་དུས་གཞན་ན་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན་བསོད་ནམས་མ་བྱས་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདོད་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བསོད་ནམས་བྱས་ན་ཡང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འདོད་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་གཞི་ལས་ཕྱི་མ་ལ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་གྲངས་དེས་ན་འདོད་པ་རྣམས་དུས་གཞན་ན་འགྲུབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་དང་པོ་བསྟན་ཏོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པས་ནི། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་དགེ་སྦྱོང་གི འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་བསྟན་ཏོ།།སྲེད་པ་བཅས་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྤངས་པས་ནི། དེ་ལྟར་ཚེ་འདི་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། དུད་པ་སངས་པས་ནི། ནད་མེད་པ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་བར་བསྟན་ ཏོ།།དེ་དེ་ལྟར་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་ཕ་རོལ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། མི་ཆོམས་པ་དང་། རེ་བ་མེད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་ཡིད་ལ་དགེ་སློང་འདིས་ནི་བསྟན་ པའི་དོན་བཤད་པར་མི་ནུས་ཀྱི།བཤད་ན་བདག་གིས་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་དགེ་སློང་ལ་བརྙས་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ང་རྒྱལ་གྱི་སེམས་བསྩལ་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ནི་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ ཤུ་གཅིག་པ།འདོད་པའི་ཆགས་པས་ཟིལ་མནན་པས། །བདག་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་བསྲེགས། །ཀྱེ་ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་ཐུགས་བརྩེ་བ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཞི་འགྱུར་བདག་ལ་གསུངས། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིས། །ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་བསྲེགས། །དེ་ཕྱིར་འདོད་ ཆགས་ལྡན་པ་ཡི།།སྡུག་པའི་མཚན་མ་སྤང་བར་གྱིས། །ཁྱོད་ཀྱིས་རྩེ་གཅིག་མཉམ་གཞག་པས། །མི་སྡུག་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་གྱིས། །འདོད་ཆགས་མེ་ནི་མྱུར་དུ་སོད། །ཕྱི་ཕྱིར་ཞིང་ནི་བསྲེགས་ས་རེ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་བཞིན་བདག་མེད་པས། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ ཉིད་ལ་ལྟོས།།ལུས་ལ་དྲན་པ་གནས་བྱོས་ལ། །ཤས་ཆེར་ཡང་ནི་སྐྱོ་བར་གྱིས། །ང་རྒྱལ་བག་ཉལ་སེལ་བ་ཡི། །མཚན་མ་མེད་པའང་བསྒོམ་པར་གྱིས། །དེས་ན་ང་རྒྱལ་མངོན་རྟོགས་པས། །སྡུག་བསྔལ་མཐར་ནི་འབྱིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཞེ་ན། མི་སྡུག་པའི་དངོས་པོ་ལ། མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་སྤངས་ནས། སྡུག་པའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པའོ། །མཚན་མ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ བུད་མེད་གཞོན་ནུ་ཁ་དོག་བཟང་ཞིང་ཆགས་སུ་རུང་བ་མཐོང་ན།དབང་པོ་རྣམས་གཡེང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་གཏོད་པར་མི་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།

关于欲望在他处成就的问题，第一个偈颂从欲望的所诠特征方面进行了阐述。这些欲望也不是仅凭欲望就能成就的，因为寻求和受用都是以言说为前提的。
通过错误的想法、住处和不了知来说明对这些的错误修行。通过与死亡相遇来说明错误修行的果报。
完全了知欲望、断除邪妄希求、安住于梵行、断除邪见、断除由邪见根本所生的我慢、断除对利养恭敬的执著，这些是说明断除欲望的合理本质。由此也说明不应寻求他人的过失，以及欲望在其他时间生起。
比如，对于过去未曾修福德者，即使具有人的能力也不能成就欲望。即使在今生修福德，也不能在今生成就欲望，而是以此为基础在来世成就。由此说明欲望在他时成就。
第四偈颂说明通过断除见所断烦恼，在今生获得沙门行和第一沙门果。通过断除修所断烦恼，说明在今生获得沙门行和后续沙门果。通过断除有贪和我慢，说明如是今生之法。通过离贪和息灭烦恼，说明无病和为智者所各自证知。
如是对于应自证之法的获得，他人如何了知呢？应当通过不偷盗和无所希求的标志来了知。
其中三个偈颂说明世尊知道天神对比丘生起轻视之心，认为'这个比丘不能解释教法的意义，若要解释，我才能善解言说'，并且生起我慢心。第四偈颂广说教法的意义。
第二十一品：
'我的心被欲贪所压制，已被彻底焚烧，啊！乔达摩，请慈悲为我说能获得寂静之法。'
'你的心被颠倒想所焚烧，因此应当断除与贪欲相应的可爱相。'
'你应当专一等持，常修不净观，迅速熄灭贪欲之火，否则将反复被焚烧。'
'以苦、无我观察一切诸行，安住身念处，更应生起厌离。'
'也应修习能除我慢随眠的无相，由此现证我慢，将能出离苦际。'
这就是偈颂。
什么是颠倒想？对于不净之事物，舍弃不净相，从可爱的角度非理作意其相和表征。
什么是完全断除相？比如有人见到年轻貌美可爱的女子时，不令诸根散乱，不令专注。

།རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཇི་ལྟར་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཟང་པོའི་མཚན་ མ་འདི་ལྟ་སྟེ།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ནས། རུས་གོང་དང་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་བར་དུ་སྔ་ནས། ལེགས་པར་བཟུང་བས། ཆགས་སུ་རུང་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་སྣང་བ་ན། མཚན་མ་དེ་ཉིད་སྔར་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་བདག་གམ་ཕ་རོལ་གྱི་ནང་ གི་ལུས་མི་གཙང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བར་རྟོག་སྟེ།ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་མན་ཆད་ནས་གཅིན་གྱི་བར་རྣམས་ཡོད་དོ་སྙམ་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཇི་ལྟར་ཐ་ཆད་དུ་མཐོང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་ཁ་དོག་བཟང་ཞིང་ ཆགས་སུ་རུང་བ་མཐོང་ན།སྲེག་པ་དང་ལོངས་སྤྱད་པར་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་སྟེ། གང་གིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཀྱང་རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུའོ། །བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཇི་ལྟར་ཐ་ཆད་མཐོང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གི་ལུས་དང་བདག་གི་གཟུགས་འདི་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ གཟུགས་དེ་ལ་བདག་གམ།སེམས་ཅན་ནམ། ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའམ། ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་དེ་གང་ཡང་མེད་དེ། འདི་ནི་འདུ་བྱེད་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུའོ། །ལུས་ལ་དྲན་པ་གནས་པར་ བྱས་ནས་ཤས་ཆེར་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བའི་ངང་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བའི་ངང་ཅན་དེས་དབང་པོ་རྣམས་གཡེངས་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་མ་རུང་བར་བྱེད་ལ། མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་ཅིང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་མ་རུང་བར་བྱེད་དེ། དེས་མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རེ་ཞིག་སྐྱོ་བ་དང་། སྨོད་པ་དང་། ལྡོག་ པ་དང་།ཞེ་འགྲས་པ་དེ་ཐོབ་ནས་དྲན་པ་དེ་ཉིད་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་གཞག་སྟེ། ཀུན་ཏུ་རྟེན་ཅིང་བསྒོམ་པ་ལེན་མང་དུ་བྱེད་ན། དེ་དེ་ལྟར་ཞུགས་ཤིང་དེ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པས་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དབང་པོ་རྣམས་གཡེངས་ པས་ཀྱང་།འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་མ་རུང་བར་མི་བྱེད་ལ། མི་སྡུག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་མ་རུང་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་། དེའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ཀུན་དུ་ སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་སྤང་བར་འགྱུར་གྱི།བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如果问及如何以专注等持修习不净观，是这样的：此处有人以善妙禅定之相，即从青紫尸相乃至骨锁骸骨等相，由于善加执持，当所缘可贪之境显现时，如前般于后亦作意彼相。
或者观想自身或他人之内身充满种种不净，思维此身从头发直至小便等皆存在。
若问及如何因苦而见诸行为可厌，是这样的：此处有人如是思维：见到年轻貌美且可爱的女子时，所生起的欲求燃烧与享用之心，即是集谛、苦因，由此将生起、已生起之老、死、忧、悲、苦、恼、烦乱等。
若问及如何因无我而见诸行为可厌，是这样的：此处有人如是思维：于我身与我色，以及女子之身与女子之色中，无有我或众生，亦无受用者或所受用者，此仅是诸行而已，此仅是诸法而已，此是缘起而已。
若问及如何安住身念而生厌离，是这样的：此处有人本性贪欲炽盛，彼以贪欲炽盛之性虽诸根散乱，贪欲令心不调，虽作意不净观及思维苦、无我，然贪欲仍令心不调。
彼依于作意不净观或思维苦、无我，暂得厌离、呵责、远离、憎恶后，即从身念住中安立彼念，若多修习依止，如是趣入并多分安住其中，则彼炽盛贪欲将得减少。
虽诸根散乱，贪欲亦不令心不调，以作意不净、苦、无我，贪欲亦不令心不调。如是以彼等行相，其贪欲随眠将从现行门中断除，而非从随眠门中断除。

།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་དང་། སློབ་པའི་རྒྱུད་དེ་གང་ཟག་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པར་དམིགས་ཏེ། དེ་ལས་ཀྱང་སློབ་པ་ཁ་ ཅིག་ལ་ནི་མི་དམིགས་མོད་ཀྱི།དེ་ཡང་འོག་མའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་། གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མ་ཐོབ་པའོ་། །མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ནི་བར་མ་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་མི་དམིགས་ ན་ཁམས་ངན་པའི་ལྟ་ཅི་སྨོས།མི་སློབ་པ་དང་འོག་མ་དང་གོང་མའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པས་ཐམས་ཅད་དུ་གྲུབ་པ་བདེ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས། དེས་ན་འདི་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སློབ་པ་ཁ་ཅིག་ཕྱིས་མི་སློབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་མཐོང་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སློབ་ཅིང་། དེ་ཉིད་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྟེང་མ་དང་། འོག་མའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པས་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་མི་སློབ་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་གྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་སེལ་བ་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། ང་རྒྱལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། ། བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དང་། གང་རྣམ་པར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པ་འདི་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཇི་ལྟར སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ལུས་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་རྣམ་ པར་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཤས་ཆེར་སྐྱོ་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་བཅོམ་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཞི་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཞི་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་ཕྱིས་མི་སྐྱེའོ་། །དེ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་ཞི་བའི་རྒྱུ་བཞིས་ནི་རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པས་ནི་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་ཕལ་ཆེར་གནས་གྱུར་ན། །ཆུ་བོ་ལྔ་རྒལ་འདི་ ལ་དྲུག་པ་རྒལ།།ཇི་ལྟར་གཉའ་དག་མ་ཐོབ་བསམ་གཏན་པ། །འདོད་པའི་སྲེད་པ་ཆེན་པོ་རྒལ་བར་འགྱུར། །ཚོགས་སྦྱངས་སེམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ། །འདུ་བྱེད་མེད་ཅིང་དྲན་ལྡན་འཁྲུག་པ་མེད། །ཆོས་ཀུན་ཤེས་ཤིང་རྟོག་མེད་བསམ་གཏན་པ། །འཁྲུག་པ་ ཆགས་དང་རྨུགས་པའི་ཉེས་པ་མེད།།དེ་ལྟར་དགེ་སློང་ཕལ་ཆེར་གནས་གྱུར་ན། །ཆུ་བོ་ལྔ་རྒལ་འདི་ལ་དྲུག་པ་རྒལ། །དེ་ལྟར་གཉའ་དག་མ་ཐོབ་བསམ་གཏན་པ། །འདོད་པའི་སྲེད་པ་ཆེན་པོ་རྒལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞོན་ནུ་མས་ཞུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ ནོ།།ཆུ་བོ་དྲུག་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། མིག་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཆུ་བོ་ཡིན་པ་ནས། ཡིད་ནི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཆུ་བོ་ཡིན་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སློབ་པའི་གཞི་མཐོང་བ་ནི་མིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་མེད་པར་གནས་ལ།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་སོ།

欲贪在凡夫相续和有学相续这两种补特伽罗相续中，以随眠和缠缚的方式存在。其中虽然某些有学者已断除，但这是因为已断除下界贪欲而获得成就和安乐，但因未断除上界贪欲而未获得成就和安乐。
在无学相续中，连中等和殊胜界的贪欲都不存在，更何况劣界贪欲。无学者已断除下界和上界的贪欲，因此获得一切成就和安乐。了知此理后，为使某些已离欲贪的有学者将来成为无学，以意愿涅槃而见寂静，不作意一切相，也作意无相界，修学无相三昧。
多次修习此法，能断除三界所行的我慢随眠。由断除此故，以断除上下贪欲而获得成就和安乐的方式，无学者将离三界贪欲。由于完全断除一切苦因而获得一切苦的边际。如是由修无相断除我慢随眠，及现证我慢故而获得苦的边际。
此论的略说是：应当了知此处略说了欲贪如何生起、如何寂灭以及何者寂灭。若问欲贪如何生起？由五种因而生起：执为可爱、喜乐安乐、执为有情、贪欲炽盛及随眠未断。
若问已生欲贪如何寂灭？由五种因而寂灭：作意不净、苦、无我、深生厌离及善断随眠。若问何为寂灭？寂灭有二种：由不现行而寂灭及由断随眠而不再生起。其中前四种欲贪寂灭因成就第一种寂灭，第五因成就第二种寂灭。
'比丘多数若如是安住，渡五暴流此渡第六，如是未得轭禅修行者，将能渡越广大欲爱流。众善清净心极解脱，无为具念无有扰动，知一切法无分别禅，无扰贪着昏沉过失。比丘多数若如是住，渡五暴流此渡第六，如是未得轭禅修行者，将能渡越广大欲爱流。'此为童女所问偈颂。
六暴流是：眼为见色故是暴流，乃至意为识诸法故是暴流。其中圣声闻有学见基者，于眼所识可意色不生贪著而住，于不可意色不生嗔恚，于舍处如理观察而住于舍。

།དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་བདེ་བའི་ཚོགས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཚོགས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོགས་དེ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའམ། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་ཅིང་སེལ་བའི་བར་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་དེས་ཚོགས་གསུམ་པོ་དེ་དག་།དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་གྱི། བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དུས་གཞན་ན་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་སྤངས་ན། དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཚོགས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ལས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ལུས་ཀྱིས་ རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རེག་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་སྤངས་ནས། ཆུ་བོ་ལྔ་ལས་རྒལ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་མིག་གི་ཆུ་བོ་དེ་ལས་རྒལ་བ་ཡིན་པ་ནས། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་རེག་པའི་ ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཆུ་བོའི་བར་དུ་དེ་ལས་རྒལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཆུ་བོ་ལྔ་ལས་རྒལ་ནས། ལྷག་མ་དྲུག་པ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་ཆུ་བོ་ལས་རྒལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅིང་མི་འཁྲུག་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡིད་གཏད་ནས་ངའོ་སྙམ་དུ་གཡོ་བར་མི་འགྱུར། མི་སེམས། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་དེ། འདི་ནི་བདག་གི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་བར་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་གཡོ་བར་མི་འགྱུར། མི་སེམས། མངོན པར་འདུ་མི་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་མི་འཁྲུག་ཅེ་ན། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་དེའི་སེམས་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་མི་འདུག་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་མི་བྱེད། སེམས་གཞན་དུ་སྒྱུར་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཞི་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ གང་ཡང་རུང་བའི་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད།ཇི་ལྟར་མི་འཁྲུག་།སྒྲུབ་པ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་ཅིང་འདུག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ནང་གི་ལུས་ལ་ ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཏེ།རྒྱས་པར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པས་སྐྱེ་བའི་སྲེད་པ་སྤངས་ཏེ་འཁྲུག་པ་མེད་པར་གྱུར་ནས། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྲེད་པ་སྤངས་ཏེ། དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་གོང་མའི་ ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅིང་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་འཁྲུག་པ་མེད་དོ། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་ཆུ་བོ་དྲུག་པ་སྟེ་ཆོས་ རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཆུ་བོ་ལས་རྒལ་ལོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་འཁྲུག་ཅེ་ན། མི་འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟེ། གནོད་སེམས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདིས་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ དེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལོག་པར་སྨོན་པ་སྤངས་ནས།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །བྱམས་པས་ནི་ཞི་གནས་བསྒོམ་མོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པ་དེའི་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ བ་སྤོང་བ་དང་མཐུན་པའི་སེམས་གསུམ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།གསུམ་ནི་གོང་མའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་། འོག་མའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་སེམས་མེད་པའི་སེམས་དང་། གོང་མ་དང་འོག་མའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་བག་ ཡོད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སོ།

也就是说，依靠乐受、苦受、舍受这三种受，不接受也不让生起贪欲烦恼或者嗔恨、愚痴的烦恼。这样，他对这三种受及与之相关的烦恼都不再生起，就会变得极其清净。这样的受是极其清净的，但由于未断除随眠，所以心并非完全解脱。如果在其他时候也断除了与之相关的随眠，就会与相关的烦恼不再有联系。这样，对这三种受就会从贪欲、嗔恨、愚痴中获得心的完全解脱。
如同眼识所识别的色法一样，乃至身识所识别的触觉也是如此。这样，断除了五种顺下分结，就渡过了五种暴流。从渡过为见色而生起的眼的暴流，乃至渡过为触觉而生起的身的暴流。
这样渡过五种暴流后，为了渡过第六种意的暴流，不造作、不动摇而具念。怎样不造作呢？专注于涅槃而不生起'我'的动念，不思维，不造作，从'这是我的我'乃至'我将成为无想无非想'都不生起动念，不思维，不造作。
怎样不动摇呢？顺上分结不在他的心中执著、停留、扰动、改变，不使心转向他处。对于任何寂静三昧也不贪著其味。怎样不动摇？不修习、不执著、不执著而安住。
怎样具念呢？为了断除顺上分结，观察内在的身体，详细地修习念住。他这样不造作而断除了生起的渴爱，无有动摇，以行为断除了三昧的渴爱，具念而修习对治，为断除一切顺上分结。
他这样不造作而具念，无有动摇。由于完全断除了顺上分结，渡过了第六种暴流，即为了识别诸法的意的暴流。
另外，怎样不动摇呢？不动摇即是慈心善根，因为是无嗔的本质。因此，通过这个方法，圣声闻断除了对五蕴的邪执，修习止观。以慈心修习止，以念住修习观。这样精进修行的人，与断除顺上分结相应的三种心的修习圆满，即是：对上界无执著心、对下界众生无害心、对上下界一切境界以正念而无烦恼心。

།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ཆུ་བོ་ལྔ་རྒལ་ནས་ཆུ་བོ་དྲུག་པ་རྒལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཀུན་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཀུན་དུ་ཤེས་ཤིང་མངོན་པར་རྟོགས་ལ། དེས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་ པ་དང་།ལམ་གྱི་ཆོས་ཀུན་དུ་ཤེས་ཤིང་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀུན་དུ་ཤེས་ནས་ཁྱིམ་གྱི་འདོད་པའི་རྫས་རྣམས་སྤོང་བ་དང་། འདོར་བ་ལ་གནས་ཏེ། དགོན་པ་ན་འདུག་གམ། ཤིང་དྲུང་ན་འདྲུག་གམ། ཁྱིམ་སྟོང་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། མིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་བདེ་བའི་ཚོགས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཚོགས་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་པ་བཏང་སྙོམས་པ་ཚོགས་གང་ཡིན པ་དེ་ལ་དམིགས་ཤིང་འདོད་པའི་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལན་མང་དུ་གནས་པར་མི་བྱེད་པ་ནས།ཁྱིམ་གྱི་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ཀྱི་བར་གྱིས་ལན་མང་དུ་གནས་པར་མི་བྱེད་ལ། འདོད་པའི་རྟོག་པ་ནས་ཁྱིམ་གྱི་འབྱོར་པ་ དང་ལྡན་པའི་རྟོག་པའི་བར་དག་བྱུང་ན་ཡང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་འདོད་པའི་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཏེ། རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ནས། ཁྱིམ་གྱི་འབྱོར་པ་དང་། ལྡན་པའི་རྟོག་པའི་བར་ལ་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ཐབས་དེ་དང་ལམ་བསྒོམ་པ་དེས་ཡིད་བདེ་བའི་ཚོགས་ལས་ཆགས་པའི་ཉེས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཚོགས་ལས་འཁྲུག་པའི་ཉེས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་རྨུགས པའི་ཉེས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྒོ་ནས་སྤོང་ཞིང་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་ལ།བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྤངས་པའི་ཚོགས་གསུམ་པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ལས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེའི་ཚེ་སྲེད་ པ་གང་གཟུགས་རྣམས་ནས་རེག་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་འཕྲོས་པས་འཕྲད་པའི་སྲེད་པ་དང་།ཡང་དང་ཡང་དུ་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། བྲལ་བར་མི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། ཕྲད་པར་མི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། འབྲི་བར་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། བྲལ་བར་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་སྲེད་པ་སྟེ། འདོད་པའི་སྲེད་པ་རྒྱས་པ་དེ་དག་ལས་རྒལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་སྟེ། ལྷག་མ་ནི སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་མདོར་བསྡུས་ན། ལྷ་མོ་དེས་དགོས་པ་གསུམ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་ཏེ། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤང་བ་དང་། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ སྤང་བའི་ཐབས་དང་།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཉིད་སྤང་བའི་ཐབས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལེགས་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ཞུས་སོ། །དེ་སྐད་ཞུས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། དེའི་རྐྱེན་དང་འཚམ་པ་ཁོ་ནར་ལན་བཏབ་སྟེ། དེ་ལ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པ་དང་།སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ཁོ་ནའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་གྱི། སྤང་བའི་ཐབས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། འཁྲུག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི། གོང་མའི་ཆ་དང་ མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤང་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་གྱི།སྤང་བའི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་སྤང་བ་ནི་ལྷ་མོ་དེས་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

其余如前所述，如是渡过五河后渡第六河。如何是知一切法？即是遍知并现证苦法，遍知并现证集法、灭法、道法。如何是无分别禅修者？如是遍知诸法后，住于舍弃、抛离家中欲尘，或住阿兰若处，或住树下，或住空舍。对于眼所见之悦意色法不多次安住于与悦意相应之聚，对于不悦意相应之法不多次安住于不悦意之聚，对于舍相应之法不多次安住于舍之聚。从欲寻思缠缚心乃至与家庭富裕相应之寻思缠缚心皆不多次安住。即使生起从欲寻思乃至与家庭富裕相应之寻思，亦如实了知出离。
于欲寻思本身作为所缘时，无有寻思、极寻思、甚寻思，乃至不缘于与家庭富裕相应之寻思。以此方便及修道，断除悦意之聚所生贪著过失，断除不悦意之聚所生嗔恚过失，断除舍聚所生昏沉过失之缠缚，诸聚极为清净，从随眠方面断除三聚与欲相应之烦恼，心得极为解脱。
其时，从色法乃至触法之间所散发的贪爱，即相遇之贪爱、反复欲求之贪爱、不欲离之贪爱、不欲遇之贪爱、欲减之贪爱、欲离之贪爱、欲生欲界之贪爱等，超越如是广大欲贪。另一方面，如何是无分别禅修者？即获得无寻无伺之禅定，其余如前。
此论释之总说即是：略说之，天女向佛世尊请问三种需求：断除顺下分结、断除顺上分结之方便，以及断除顺下分结本身之方便，请问如何善加断除彼等。如是请问后，世尊亦随顺其缘而作答。其中，以极净诸聚及心极解脱，仅答顺下分结之断除，而非断除之方便。以无功用、正念及无扰动等，答顺上分结断除之方便，而非断除，因为彼天女依前推度而了知彼等之断除。

།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤང་བའི་ཐབས་དང་། ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལེགས་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་ བ་ལུས་ཏེ།དེ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་པའི་རྣམ་གྲངས་དང་པོས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སུས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྤོང་བ་དང་། གང་སྤང་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བའི་ཐབས་རྒྱས་པར་ལན་བཏབ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ཀུན་དུ་ཤེས་པ་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་པས་ ནི་སྤོང་ངོ་།།ཞེན་པའི་ཕྱོགས་འཁྲུག་པའི་ཉེས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྱོགས་འདོད་པའི་ཉེས་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་ཕྱོགས་རྨུགས་པའི་ཉེས་པ་ནི་གང་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སུས་དང་། ཇི་ལྟར་གང་སྤང་བར་བྱ་བ་དེའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྤང་བའི་ཐབས་རྒྱས་པར་ ལན་བཏབ་པོ།།ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལུས་ཏེ། རྟོག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་པ་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པས་ནི་ལེགས་པར་སྤོང་བའི་ལན་བཏབ་བོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་སྤོང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཏན་དུ་སྤོང་བ་དང་། རྒྱང་རིང་པོར་སྤོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀུན་དུ་ཤེས་པས་ནི། གཏན་དུ་སྤོང་བའི་ལན་བཏབ་བོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་པས་ནི་རྒྱང་རིང་པོར་སྤོང་བའོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ཅན་དུ སྤངས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ལན་བཏབ་སྟེ།དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷ་མོ་དེས་ཀྱང་སློབ་པ་ཡིད་མ་ཐོབ་བ། འདོད་[(]བ་[,]པ་[)]རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གཉིས་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཞུ་བ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉའ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ངོ་ཚ་གཤོལ་མདའ་གཉའ་དག་ཡིད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གཉའ་དག་དེ་གང་གིས་མ་ཐོབ་པ་དེ་ལས་ནི་གཉའ་དག་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་དག་ནི་མ་སྐྱེས་དང་། །ཡང་ན་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ན། །འཇིག་རྟེན་འདི་དག་རྟག་ཏུ་འཇིགས། །སྐྱེ་དགུ་འདི་དག་རྟག་ཏུ་སྐྱོ། །གལ་ཏེ་འཇིགས་མེད་འགའ་མཆིས་ན། །ཞུས་པའི་ལེན་ནི་བདག་ ལ་གསུངས།།ཤེས་དང་དཀའ་ཐུབ་མ་གཏོགས་དང་། །དབང་པོ་བཅིལ་བ་མ་གཏོགས་དང་། །ལྷ་མོ་ཀུན་སྤངས་མ་གཏོགས་པར། །ཐར་པར་འགྱུར་བ་མ་མཐོང་ངོ་། །བྲམ་ཟེ་མྱ་ངན་ཡོངས་འདས་པ། །ཁོན་དང་འཇིགས་པ་ཀུན་འདས་ཤིང་། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་སྲེད་ རྒལ་བ།།ཀྱེ་མ་ཡུན་རིངས་གདོད་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཡན་ཆད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱའོ། །དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྐྱིད་པ་དང་། སྡུག་ པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་འདོད་དེ།སེམས་ཅན་གང་དག་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་རྣམ་པ་བཅུས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་ཕོངས་པ་མེད་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། དར་མ་ཡོལ་བ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ འཇིག་རྟེན་སྡུག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱིད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉུང་ལ། སྐྱེ་དགུ་སྡུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མང་ངོ་། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱིད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་། བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བྱ་བ་རྣམས་རྒྱལ་པོས་མི་འཕྲོགས་ གྲང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྒྱས་པར་མི་རིགས་པར་སྡུག་བསྔལ་བར་མི་འགྱུར་གྲང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། བདག་གི་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་པ་ནས། མི་འམ་མི་མ་ཡིན་པས་བདག་ལ་གཙེ་བར་མི་འགྱུར་གྲང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མ་འོངས་པ་ན་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བྱ་བ་འགྱུར་ བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ལུས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་དུ་དོགས་ཤིང་། བག་ཚ་ནས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་གནས་སོ།

关于断除最后部分相应的一切结使的方法，以及如何善巧断除它们的内容尚未说明。其中，无分别禅者的第一种差别，世尊已详细回答了谁在断除、如何断除、应断何者及断除方法。其中，遍知诸法者是能断者。由无分别禅者而断。瞋恚分的忿怒过失、贪欲分的贪著过失、愚痴分的昏沉过失是所断之法。如是已回答了能断者、如何断及所断之法，并已详细回答了断除方法。
关于如何善巧断除的内容尚未说明。无分别禅者的第二种差别已回答了善巧断除。其中善巧断除是指：永断、远离断除及断除一切烦恼。其中，遍知诸法者已回答永断。无分别禅者则远离断除。断除贪欲、瞋恚、愚痴的缠缚及随眠，已回答断除一切烦恼。应知这是此处的略说。
天女也是针对未得心的有学者、未离欲贪者及未离上界贪的二者而请问的。'心'是指意，如说：'惭愧轭心意'。未得此心者即称为未得心者。这是指什么呢？即是从一切结使中获得心完全解脱。
'诸苦未生时，或者已生起，世间恒常惧，有情常厌离。若有无畏处，请为我宣说。除智及苦行，除诸根调伏，天女除遍舍，未见得解脱。婆罗门涅槃，超越怨畏惧，世间度爱欲，久远方得见。'这是偈颂。
从欲界以上乃至有顶以下的一切有身见称为世间。在此义中，欲界的安乐与痛苦一切都被认为是有情世间。凡是以十种身资具圆满无匮乏、无病及未衰老的有情，称为安乐的有情世间。与此相反的则应知是痛苦的有情世间。
安乐的有情世间较少，而痛苦的众生较多。即使是安乐的有情世间，也因担心'我的受用会不会被国王夺走'等，乃至'会不会不合理地遭受痛苦'，以及'我的风或胆会不会失调'乃至'人或非人会不会伤害我'等，对未来可能发生的受用变化之苦和身体变化之苦心生疑虑、恐惧、害怕而住。

།སྡུག་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་དང་སེམས་གཟིར་བའི་སྡུག་ བསྔལ་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་ལ།མྱ་ངན་དང་བཅས། ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པས་གནས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་རྟག་ཏུ་འཇིགས་ཤིང་སྐྱེ་དགུ་རྟག་ཏུ་སྐྱོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ལྷ་མོ་དེས་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱིད་པའི་བདེ་བ་ལ་ངེས་ པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་བདེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིགས་པ་ཡང་མེད་པའི་གནས་དེ་གང་ཡིན་པ་ཞུས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷ་མོ་དེ་ལ། གནས་དེ་ནི་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོད་ཀྱི། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་མེད་པར་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་སྟོན་པར་མཛད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ། ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ལ། དེས་དེ་ལྟར་མ་ཤེས་པས་མ་འོངས་པའི་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། ཚེ་འདིའི་འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་ནས། ཚེ་ཕྱི མའི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དཀའ་ཐུབ་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ།།དེ་ཤེས་པ་མེད་པར་དཀའ་ཐུབ་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ལ་གནས་ཏེ། དབང་པོའི་སྒོ་མི་སྲུང་བར་གནས་ཤིང་། དྲན་པ་མི་སྲུང་བ་དང་། དྲན་པ་ལ་ རྟག་འགྲུས་མི་བྱེད་ཅེས་པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་མ་བཅིལ་བས་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ཆུང་ངུ་ཡང་ཕ་རོལ་ལས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་ན། མང་པོ་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེའི་དཀའ་ཐུབ་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡང་ དག་པར་བླངས་པ་དེ་ཤེས་པ་དང་།དབང་པོ་བཅིལ་བ་མེད་པས་ཚེ་འདིའི་འདོད་པ་ཡང་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ན། ཚེ་ཕྱི་མའི་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་སྤོང་། དེ་ནས་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དེ་དག་གི་ནང་ནས། ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་རྟོགས་ནས། ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་འདོད་ པ་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གོང་མ་འདོད་དེ། ཐར་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐར་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ། མངོན་པར་འབྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་དག་བརྟུན་པའི་རྒྱུ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་དང་། ཡང་དག་པར་ཡིད་ལ་བྱས་པའི་རྒྱུས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། གཞི་དེ་ལས་འོག་མའི་ལུས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས། གོང་མའི་ལུས་ལ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ དག་དེ་ལ་སྦྱོར་བས་ཕྱི་མ་ལ་འོག་མའི་ལུས་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་མི་འགྱུར་ན།གོང་མ་ལས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་དང་། ལུས་སྤང་བའི་ལམ་ནོར་བས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་ཞིང་འཇིགས་པ་ མེད་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཀྱང་དེའི་གནས་མི་མཐོང་ན་། སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་ག་ལ་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྟོན་པ་དང་སློབ་མར་བཅས་པ་དེ་དག་གི་ཚིག་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་ཕྱིན་པ་མེད་ པ་ཁོ་ནའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ལ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལས་དགོངས་ནས། ཤེས་དང་དཀའ་ཐུབ་མ་རྟོགས་དང་། །དབང་པོ་བཅིལ་བ་མ་རྟོགས་ དང་།།ལྷ་མོ་ཀུན་སྤངས་མ་རྟོགས་པར། །ཐར་པར་འགྱུར་བ་མ་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་ལྷ་མོ་ལ་ལན་བཏབ་བོ། །བཤད་པ་འདི་ལ་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ནི་ཉེས་པར་སྨྲས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་སྟོན་པ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། སློང་མ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། ལེགས་པར་ གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།

凡是痛苦的有情世界，都因当下所生的痛苦而身心受到折磨，痛苦不安，伴随着忧愁，伴随着痛楚而住。如是，对于未生的痛苦和已生的痛苦，世间常常恐惧，众生常常厌离。
其后，天女了知有情世界的安乐无有决定性，便请问何处是既有安乐又无恐惧的处所。世尊对那天女开示说，此处所唯在此教法中有，在外道中则无，并以种种方式开示：譬如，外道的沙门或婆罗门，不如实了知现世与来世诸欲的过患，由于如是不知，为了追求未来的殊胜欲乐，舍弃现世诸欲，为了来世诸欲而精进修持苦行与禁戒。
他们无知地受持苦行与禁戒而住，不守护根门而住，不守护正念，不精进于正念等等当广说。他们由于诸根未调伏，即使从他人处获得微小的利养恭敬也会受用，并对此贪著，更何况众多利养。如是，由于他们受持苦行与禁戒时无有智慧，无有调伏诸根，现世诸欲尚且不能断除，何况能断除来世诸欲。
其后，在那些沙门和婆罗门中，有些了知诸欲过患，超越现世与来世诸欲，希求离欲的上界，将非解脱误认为解脱，舍弃诸欲，出离而依止远离。他们由于精进、多修习、如理作意的缘故，虽然获得从欲界离欲乃至无所有处的离欲，但从彼处舍弃下界身而趣入上界身。
他们由于如是趣入，未来连从下界身都不能解脱，更何况从上界。如是，由于他们受用和舍身之道有误，虽然安住于精进，但决定不能获得安乐无畏。
为何如此？因为如是，连他们的导师都不见彼处，弟子们又怎能广说呢？如是，彼等导师及其弟子的言教中唯有未究竟的痛苦。
与此相反，在善说的法律中，应当了知乃至究竟苦的一切皆悉具足。世尊基于此义，对天女回答说：'未通达智慧与苦行，未通达诸根调伏，天女，未通达一切舍离，未见能得解脱。'
对此开示的略答是：显示于说恶法律中有邪入的导师和邪入的弟子，于善说法律中有圆满的导师和圆满的声闻，以及能究竟一切痛苦。这是此处的略答。

།དེ་ནས་ལྷ་མོ་དེས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པའི་ལན་གྱིས་ ཡི་རངས་ནས།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པ་བཞིས་བསྟོད་དེ། འབྱུང་བར་དཀའ་བ་དང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་གཞན་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་དང་། བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་ སྒྲུབ་པ་དེ་ལ།དེ་ལ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཐུགས་སོ། །བྲམ་ཟེ་མྱ་ངན་ཡོངས་འདས་པ། །ཀྱེ་མ་ཡུན་རིང་གདོད་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ན། འབྱུང་བར་དཀའ་བ་བསྟན་ཏོ། །འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་ན་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །འཇིགས་པ་ཐམས་ ཅད་ལས་འདས་པས་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།སྲེད་པ་ལས་རྒལ་བས་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཐུགས་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་གསུམ་ཡང་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བར་དཀའ་བ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་དོན་ཆེ་བ་དང་། དོན་ཆེ་ཞིང་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཐུགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་ཕན་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་འདི་དག་ནི་སངས་རྒྱས བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟོད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་རིགས་ལྷགས་སྐྱེ་བོ་བསྟན་གྱུར་ཅིང་། །ལམ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་ལ་བཙུད་པ་ལགས། །གང་ལ་གནས་ཤིང་གང་ལ་བསླབས་བགྱིས་ན། །མི་འདི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འཇིགས་མེད་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཁྲིམས་ ལྡན་ཤེས་ལྡན་བདག་ཉིད་བསྒོམས།།མཉམ་གཞག་དྲན་ལྡན་དྲང་པོར་སོང་བ་དང་། གང་གིས་མྱ་ངན་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སྤངས། །ཡང་དག་དྲན་ལྡན་སེམས་ནི་རྣམ་གྲོལ་གང་། །དེ་ཡིས་རིགས་ལྷགས་སྐྱེ་བོ་བསྟན་གྱུར་ཅིང་། །ལམ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་ལའང་བཙུད་པ་ཡིན། ། དེ་ལ་གནས་ཤིང་དེ་ལ་བསླབས་པ་ན། །མི་འདི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འཇིགས་མེད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་བཞི་པོ་བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་། རྗེའུ་རིགས་དང་། དམངས་རིགས་དང་། མངོན་པར་ལྷགས་པ་རྣམས་ཆོས་དང་མཐུན་པར་འདུལ ཞིང་སྦྱོང་ལ།ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ནི་རིགས་བཞིའི་སྐྱེ་བོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བོ་དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་དང་མཐུན་པས་བཏུལ་ཞིང་སྦྱངས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་སྟོན་པ་པོ་ཡིན་པར་རྣམ་གྲངས་ ཀྱིས་ལྷ་མོ་དེ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ།གང་ཞིག་ཁྲིམས་ལྡན་ཤེས་ལྡན་བདག་ཉིད་བསྒོམས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་བཞི་པོ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྟན་ཏེ།འདིར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ན། འདོད་པ་མཆོག་དང་རབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་སྤངས་ ཤིང་ཁྱིམ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས།ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་མཛད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ལ་གནས་པ་ན། བདག་ཉིད་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འདི་ ལྟ་བུ་སྐྱེ་སྟེ།ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་ནི་དཀའ་བ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་རྒ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བསྐལ་པ་ གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་དེས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་ཏེ།རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ད་ལྟར་སློབ་དཔོན་མེད་པར་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཇུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ ན།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པའོ།

其后，彼天女对世尊所答之语欢喜，以四种无上真实功德赞叹佛世尊：难以出现，出现后趣入利他，成办自利，即是成办自利与利他，于此无所执著之心。'婆罗门涅槃者，哀哉久远始得见。'此句显示难以出现。超越一切轮回故，显示成办利他。超越一切怖畏故，显示成办自利。超越贪欲故，显示于成办自利与利他无所执著之心。
以此四种差别，亦当知显示其他三种差别：因难出现故难见，因成办自利与利他故见有大义，因具大义及无所执著之心故，利益一切众生及无过失。此等即是诸佛世尊最胜赞叹。
'谁能教示四姓众生，引入道与出离者？若住何处若学何，此人他世无所畏？谁具戒智修自身，等持具念正直行，谁断一切忧热病，正念心得解脱者？彼能教示四姓众，亦能引入道出离，若住彼处若学彼，此人他世无所畏。'此为偈颂。
四姓即婆罗门、刹帝利、吠舍、首陀罗，如法调伏、清净、正示现前来者，称为教示四姓众生。彼等众生亦为佛世尊如法调伏、清净、正示。是故世尊以差别向彼天女显示自身为导师故，说此'谁具戒智修自身'等。
为令四姓从一切苦完全出离故，世尊亦说八支圣道，于此世尊亦以差别显示自身。云何具戒？世尊为菩萨时，舍弃最胜及极胜诸欲，舍离家庭，正受身语律仪。云何具智？住于彼身语律仪正受时，于自身如理生起如是心之遍观：'哀哉此等世间入于艰难，即是将生将老'乃至如经所说当配。
云何修自身？于前世他生中，于三无数劫中，修习并善修六波罗蜜多，以彼因彼缘，今无师自然生起出离心，并以智慧趣入诸行缘起。云何等持？离无所有处贪欲，获得非想非非想处。

།ཇི་ལྟར་ན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་སྟེ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་དག་ཉིད་དང་པོར་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་བར་དུ་བསྒོམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དྲང་པོར་སོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུན་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་ བརྒྱད་པ་སྐྱེ་ཞིང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤོང་ལ།དེ་རྒྱུན་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དེར་ཡང་ཞུགས་ཤིང་སོང་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེའི་མྱ་ངན་དང་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་མ་ཐག་ཏུ་ཐ་ མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།མྱ་ངན་ལྟ་བུའི་གནོད་སེམས་དང་། རིམས་ནད་ལྟ་བུའི་འདོད་པའི་འདུན་པ་སྤངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ནས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་བར་དུ་བསྒོམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དེ་དག་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པ་སྟེ།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡིས་ རིགས་ལྷགས་སྐྱེ་བོ་བསྟན་གྱུར་ཅིང་།།ལམ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལའང་བཙུད་པ་ཡིན། །རིགས་བཞིའི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ལ་ཞིག་།དེའི་བསྟན་པ་དགའ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་ཅིང་། བསླབ་ པ་གསུམ་ལ་ལེགས་པར་སློབ་ན།དེ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཐོབ་པས་ཕྱི་མ་ལ་ན་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བས་མི་འཇིགས་སོ། །བསྟན་པ་འདི་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ལ་ནི་། མདོར་ བསྟན་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རིགས་བཞི་རྣམ་པར་དག་པར་བསྟན་པ་དང་།དེ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ལ་སླུ་བ་མེད་པས་རང་གི་བསྟན་པ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཡིན་པ་དང་། སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་གྲགས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་སྙན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་མཛའ་བོ་རྙེད་པར་འགྱུར། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་གྲགས་ལྡན་འགྱུར། །སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་དུ་འགྱུར། །བདེན་ པས་སྙན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར།།བྱིན་ན་མཛའ་བོ་རྙེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་ལ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞིང་དགེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ ཏེ།།ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་ནས། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ནས། མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ན། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་འཁོད་པ་རྣམས་དེའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པར་འགྱུར་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་གཞི་ དེ་ལས་རྒྱལ་པོ་རྣམས་དང་།བློན་པོ་རྣམས་དང་། གྲོང་རྡལ་བ་དང་། ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་མི་དག་གིས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལས་ བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བྱས་ཤིང་བསགས་པར་གྱུར་ཏེ།དེ་ད་ལྟར་ཕྱུག་པའི་ཁྱིམ་དང་། ནོར་ཆེ་བ་ནས་མཛོད་དང་། བང་མཛོད་ཀྱི་ཚོགས་མང་བའི་བར་གྱི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།

如何是具足正念？即如是等持后，为断除见所断烦恼，修习四念住。从最初修习四念住乃至三十七菩提分法。
如何是直趣？即趣向逆流方向的八支圣道生起，并断除见所断烦恼，趣入并行于彼逆流方向之道。
如何是断除一切忧恼热病？即证悟真谛的刹那，断除五种顺下分结，断除如忧恼般的害心，断除如热病般的欲贪。
如何是具足正念？为断除顺上分结，从修习四念住乃至三十七菩提分法。
如何是其心解脱？由断除彼等顺上分结，心从烦恼障和所知障二障中解脱。其心如是极善解脱故，成为如来应供正等正觉，如经中广说。
彼教化众生入于种姓，并引导入于道与出离。于四种姓中若有任何人，欢喜其教法，为证悟八支圣道而精进修持，善学三学，则将获得八支圣道及其果位涅槃。获得彼果故，于后世不畏疾病、衰老与死亡。
此教法略答即：略说则世尊宣说四种姓清净，以及对于入于其中者无有欺诳，故为善说正法律，显示为无上导师。应知此为此处略答。
'如何具足名声？如何成为具财者？如何获得美名？如何得到友人？持戒则具足名声，布施则成为具财者，诚实则获得美名，布施则得到友人。'此为偈颂。
如何由持戒而具足名声？譬如此世间若有男子或女人具足戒律、具善法性，乃至尽形寿断除杀生、远离杀生，如经中所说，乃至十方沙门婆罗门赞叹其德。由此因缘，为诸国王、大臣、城邑人民所恭敬承事。
如何由布施而成为具财者？譬如此世间有人于前世其他生中，作并积集布施所生福德事，今生得生于富裕家庭，从大财富乃至具足仓库藏室众多的家庭。

།ཇི་ལྟར་ན་བདེན་པ་ལས་སྙན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ འདི་ན་ལ་ལ་གཞལ་བླུགས་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ་དང་།སྲང་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། གཞལ་བ་ལ་སྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། གཡོ་སྒྱུ་དང་། འདྲིད་པ་དང་། སྡིག་པའི་ལས་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་མི་ཚོལ་གྱི་། ཆོས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པ་དང་། གཟུ་ ལུམས་མེད་པས་ལོངས་སྤྱོད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་གཞན་དག་ན་རེ། ཀྱེ་མ་མི་འདི་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱིན་པས་མཛའ་བོ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ ཡོད་ཅིང་བདོག་ལ།དྲི་མ་དང་། སེར་སྣ་དང་བྲལ་ཞིང་ཡོ་བྱད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པས། བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་བདེན་པས་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནས་མཛའ་བཤེས་དང་། བློན་པོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། རྒན་རབས་ཀྱི་བར་དེ་དག་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསྲུང་བ་དང་། འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་གྲོགས་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །བཤད་པ་འདི་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན་བསྙེན་བཀུར་གྱི་རྒྱུ་དང་། རྙེད་པའི་རྒྱུ་དེ་བསྟན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི་བསྙེན་བཀུར་གྱི་རྒྱུར་བསྟན་ཏོ། །ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྒྱུའི སྟོབས་དང་།སྐྱེས་བུའི་མཐུ་སྟོབས་དང་། གྲོགས་བྱེད་པའི་སྟོབས་ལས་རྙེད་པའི་རྒྱུར་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་འདིར་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཚོ་ནི་གང་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ལམ་ནི་གང་ལས་ལྡོག་པ་ལགས། །གང་དུ་འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་དང་། །བདེ་ བ་མ་ལུས་འགག་པར་འགྱུར།།མིག་དང་རྣ་བ་དེ་བཞིན་སྣ། །ལྕེ་དང་ལུས་དང་དེ་བཞིན་ཡིད། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་གང་ཞིག་ཏུ། །མ་ལུས་པར་ནི་འགག་འགྱུར་བ། །དེ་ལས་མཚོ་ནི་ལྡོག་འགྱུར་ཞིང་། །ལམ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན། །འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ དང་།།བདེ་བ་མ་ལུས་འགག་པར་འགྱུར། །མཚོ་གང་ཞེ་ན། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མཚོ་ཆུ་དང་ལྡན་ཞིང་ཆུ་ཡོད་ལ་རེག་ན་བདེ་བ་ནི་ནན་ཏན་དུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་མ་གྱུར་ཅིང་། མཐར་ཐུག་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། ཁྱེའུ་དང་བུ་མོ་མན་ཆད་ནས་ཐ་ན་རི་དགས་དང་བྱ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཉེ་བར་འཚོ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་ནམ་སྲེད་པའི་རླན་གྱི་ཆུ་དེ་དག་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་མ་གྱུར་ཅིང་། མཐར་ཐུག་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་སུ་ཡུལ་དྲུག་གི་རེག་པ་རེག་ན་བདེ་བ རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་འཚོའོ།།ལམ་གང་ཞེ་ན། ལམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་དང་། ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་རྒྱུ་ལ་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། ཚེ་འདིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྣམ་པ་ བདེ་བར་ཚོར་བ་དང་།ཚོར་བའི་རྣམ་པ་མི་བདེ་བར་ཚོར་བའམ། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉོན་མོངས་པར་གཏོགས་པའི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་རྣམ་པ་བདེ་བར་ཚོར་བ་དང་། ཚོར་བའི་རྣམ་པ་མི་བདེ་བར་ཚོར་བའོ། །སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་མིང་དང་གཟུགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པར་གང་དུ་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མཚོ་དང་། ལམ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ནི་བྲི་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཟད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།སློབ་པའི་ནི་བྲི་བར་གྱུར་ལ་ཟད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ཚེ་ཕྱི་མའི་ལམ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་བྲི་བ་ཡང་ཡིན། ཟད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདིའི་མཚོ་དང་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་བྲི་ཞིང་ཟད་དེ། ལུས་ཀྱི་ལྷག་མ་ ཙམ་ཞིག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོད་དོ།།དེ་བས་ན་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འགག་ཅེས་བྱའོ།

如何从真实中获得名声呢？是这样的：有人不用量器欺诈，不用秤欺诈，不用度量欺诈，不用欺骗，不用诱惑，不用罪业，不用妄语来寻求财富，而是以具有法性的功德、如法、不偏私来获取财富。对此他人说：'啊！此人是善人，以具有法性的功德来获取财富'。
如何通过布施获得朋友呢？是这样的：有人拥有财富，远离吝啬和执著，不执著资具，以真实使自己满足，乃至朋友、大臣、亲属、长者等人，为了他的财富的获得、守护和增长而成为他的助伴。
对此解说的简要回答是：总之，这是显示恭敬的因和获得的因。从持戒获得名声是显示为恭敬的因。其余的词句是从因的力量、人的力量和助伴的力量显示为获得的因。应当知道这是此处的简要回答。
'大海从何处退？道路从何处返？在何处世间的苦乐，一切无余灭尽？眼耳以及鼻，舌身以及意，名色于何处，无余而灭尽？从彼海退返，道路从彼返，于此世间苦乐，一切无余灭。'
什么是大海？六触处。为什么呢？譬如大海具有水，有水而触碰时快乐，只要未完全穷尽、未到终点，从男人、女人、童子、童女乃至野兽飞鸟都依此生存。同样，六触处也是如此，只要爱的水分未完全穷尽、未到终点，凡夫们就依靠六境的触受乐而生存。
什么是道路？道路有烦恼道和业道两种，在此义中是说因为道。
什么是乐和苦？依靠此生的六处所生的乐受感受和苦受感受，或者依靠后世烦恼所摄的善行和恶行所生的乐受感受和苦受感受。
六处连同名色在何处无余灭尽？在无余涅槃界中。
其中凡夫的大海、道路、乐和苦都不减少也不穷尽。有学的减少但不穷尽。无学的后世道路、乐和苦既减少也穷尽而且不再现行。此生的大海、乐和苦也减少穷尽，但因为仅有身体的余留而有现行。因此说在无余涅槃界中这一切都灭尽。

།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ནི། ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་བདེ་བ་ དང་སྡུག་བསྔལ་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འགག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་འདིར་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གིས་ཆུ་བོ་རྒལ་བར་འགྱུར། །གང་གིས་རྒྱ་མཚོ་རྒལ་བར་འགྱུར། ། གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར། །གང་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར། །དད་པས་ཆུ་བོ་རྒལ་བར་འགྱུར། །བག་ཡོད་པས་ནི་རྒྱ་མཚོ་རྒལ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་།ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན དད་པས་ཆུ་བོ་རྒལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ལས་བརྩམས་ནས། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་པའམ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་དེ། དེས་ཆོས་དེ་ཐོས་པས་དད་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོའི་འདོད་ པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ། །དེས་ཁྱིམ་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་དངོས་པོའི་སྒོ་ནས་སྤངས་ནས། ཡང་དག་པའི་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རབ་ ཏུ་དབེན་པ་ལ་གནས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བརྟུན་པའི་རྒྱུ་ནས་ཡང་དག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་བར་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་ནས། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དད་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱས་ནས་ འདོད་པའི་ཆུ་བོ་ལས་རྒལ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བག་ཡོད་པས་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྒལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པ་ནས། ལྷག་པར་ཞེན་ཅིང་མི་འདུག་གི་།ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་སེམས་ གཏད་ནས་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱུང་ལ།དྲང་པོར་གྱུར་ཅིང་ལས་སུ་རུང་བས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པ་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེས་བག་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་བག་ཡོད་པ་སྔོན་དུ་ འགྲོ་བར་བྱས་ནས་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་དང་།གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་དང་། མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་རྒྱ་མཚོ་རྒལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་ལ་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ཏེ། དེ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་སྙམ་ནས། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་བརྟེན་ཏོ་། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དེ་ལ་གནས་པས་འདོད་པ་ལ་ འདུན་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཤས་ཆེར་གནས་པར་མི་བྱེད་ལ།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བྱུང་ན་ཡང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཏེ། དེས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་ ནས།དེའི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྐྱེན་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མགོ་མཉམ་དུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྐྱེན་དེ་ལས་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ཅིང་། བརྩོན་འགྲུས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།

对此说法的简要回答是：今生的快乐与痛苦及其因，以及来世的快乐与痛苦及其因，这些都将在无余涅槃界中止息，应当知道这就是此处的简要回答。
'以何渡急流？以何渡大海？以何断痛苦？以何得清净？信心能渡流，谨慎能渡海，精进能断苦，智慧得清净。'这是偈颂。
怎样以信心渡过急流呢？在此，有些人从欲望的过患开始，听闻声闻所说或佛陀所说之法。他通过听闻这些法而获得信心，为了断除物质欲望和烦恼欲望而生起志愿。他从物质层面舍弃了在家的欲望，以正信从在家出家。出家之后，为了断除烦恼欲望而住于远离。他从坚固的因缘乃至如理作意的因缘之间断除烦恼欲望，获得离欲等持地。如是，他依靠信心并以信心为先导而得以渡过欲流。
怎样以谨慎渡过大海呢？如果他不贪著那个禅定，不过分执著，只是为了现证漏尽智而专注，如是等持心清净、出离、正直、调柔，从证悟四圣谛直至获得漏尽。如是，他依靠谨慎并以谨慎为先导，断尽色界有流、无色界有流、见流和无明流而渡过大海。
怎样以精进断除痛苦呢？在此，四种有学尚未离三界贪欲，他想要现证一切结使无余尽除，因此依止远离。住于精进之人不会让欲望贪著的缠缚心长久存在，即使生起欲贪缠缚，也如实了知出离。他由此使心从欲贪盖障中清净，与此同时也断除了由欲贪缠缚之缘所生的心所苦和忧。如同欲贪一样，对于疑盖缠缚之缘所生的中间过程也应当如是了知。如是，他依靠精进并以精进为先导而断除痛苦。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་ སུ་དག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན།དེས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་སྤངས་ནས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཅིང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ བ་དང་།འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་དེས། སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནས། ལམ་ལ་ལམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེས་སྔར་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཤེས་རབ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ།།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔར་བྱས་ནས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ལ། སློབ་བའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྔར་བྱས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སུ་ཞིག་གདུགས་མཚན་མི་གཡེལ་བར། །ཆུ་བོ་འདི་ལས་རྒལ་བར་གྱིས་། །མི་དམིགས་མི་གནས ཟབ་མོ་ལ།།སུ་ཞིག་སྒྱིད་ལུག་མི་འགྱུར་ལགས། །རྣམ་པ་ཀུན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན། །ཤེས་རབ་ལྡན་ཞིག་མཉམ་གཞག་ལ། །ནང་དུ་སེམས་ཤིང་དྲན་ལྡན་པ། །ཤིན་ཏུ་རྒལ་དཀའ་འདི་ལས་རྒལ། །འདོད་པའི་འདུ་ཤེས་ཆགས་པ་མེད། །གཟུགས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ཀུན་དུ་སྦྱོར་ལས་ འདས།།མི་དམིགས་མི་གནས་ཟབ་མོ་ལ། །དེ་ནི་སྒྱིད་ལུག་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་བོ་གང་ཞེ་ན། ཆུ་བོ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་ཆུ་བོ་ནས་མ་རིག་པའི་ཆུ་བོའི་བར་རྣམས་སོ། །མི་དམིགས་པ་དང་མི་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། སྲེད་པ་ཟད་པར་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞི་ན། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ལ། གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་ གང་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་མི་དམིགས་པ་དང་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་གྲངས་མེད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་དམིགས་པ་དང་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ལ། གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་ མི་དམིགས་པ་དང་མི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་གྲངས་དེས་ན་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་མི་དམིགས་པ་དང་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ལུས་དང་ངག་གིས་བསྡམས་པ་དང་། འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ནས། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་བར་འདི་དག་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ནས། བསམ་གཏན་བཞི་པའམ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ནང་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་ཉི་ཤུ་ རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ།བདག་ནི་ཁྱིམ་པའི་མཚན་རྟགས་བོར་བས་མི་སྡུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ རྟོགས་པ་དེ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འདུ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་རྟག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་རྟག་ཏུ་འཇུག་པས་ཉེ་བར་གནས་ཏེ།དེས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྒོམ་པའོ།

那么，如何成为以智慧完全清净呢？他断除了从五种障碍使心烦恼乃至不成为涅槃的诸法，唯一依止于无所不能，住于无所不能中，以所获得的苦、集、灭、道智，从苦是苦乃至道是道作意，而获得断尽一切漏、离三界贪欲。如是，他依止于先前所获得的智慧，以智慧为先导而成为完全清净。
对此解说的经典回答简要来说，世尊说凡夫先离贪后现证谛而成清净，有学先现证谛后离贪而成清净，应知这就是此处经典的回答。
'谁能不懈持幢相，渡越此等暴流水，无所缘住甚深处，谁能不生怯弱心？具足一切诸戒律，具足智慧入等持，内心思维具正念，渡越如是难渡处。无有欲想及贪著，超越一切色系缚，无所缘住甚深处，彼不生起怯弱心。'这是偈颂。
什么是暴流？暴流有四种：从欲流乃至无明流。什么是无所缘和无所住？是指贪爱灭尽、离贪、灭、涅槃以及灭尽定。为什么称为寂静？所谓'缘'是烦恼缠缚，所谓'住'是烦恼随眠，凡是二者皆无者即称为无所缘和无所住。若无异名，则称涅槃为无所缘和无所住。
此外，所谓'缘'是想，所谓'住'是受，凡是二者皆无者即是无所缘和无所住。以此异名，称想受灭尽定为无所缘和无所住。此处义理是指想受灭尽定。
如何称为具足一切戒律？是指身语防护和清净活命。如何称为具足智慧？是从苦圣谛乃至道圣谛如实了知这些。如何称为极善等持？是从离欲乃至成就并安住第四禅或有顶定。如何称为内心思维？是对二十二处相续不断地观察，从'我舍弃在家相而不净'等，应当如经中所说广为配合。如何称为具足正念？是对二十二处观察时，依止沙门想而经常作意、经常趣入并安住，为断除余下的结缚而修习四念住。

།ཇི་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་རྒལ་བར་དཀའ་བ་ལས་རྒལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་སྦྱོར་ བ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པས།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཤིན་ཏུ་རྒལ་དཀའ་བ་ལས་རྒལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྒལ་བར་སླ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདོད་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཟབ་མོ་མི་དམིགས་ པ་དང་།མི་གནས་པ་ལ་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ། ཡང་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་མཐུ་ཡོད་པ་སྟེ།འདི་ལ་ནི་སློབ་པ་ཡང་ཡོད་ལ། མི་སློབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ལས་འདས་པ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ནི། མདོར་ བསྡུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས།མཆོག་གི་མཐར་ཐུག་པའི་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མཆོག་གི་གནས་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ། བཅོམ་ལྡན་བྱིས་པ་ མ་མ་དག་ལ་བརྟེན་པ་ལྟར།།འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཉིས་ཀྱི་གཞི་ནི་གང་ཞིག་ལགས། །དགའ་དང་མི་དགའ་སྤུ་ཟིང་བགྱིད་པ་གང་ལས་བྱུང་། །ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱང་གང་ལས་བྱུང་བ་ལགས། །ནྱ་གྲོ་དྷ་ཡི་སྡོང་པོ་ལྟར། །རླན་ལས་སྐྱེས་ཤིང་བདག་ལས་བྱུང་། །ནགས་ ལ་མ་ལུས་འཁྲི་ཤིང་ལྟར།།འདོད་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་འཕྲོ། །བྱིས་པ་དག་ནི་མ་མ་དག་ལ་བརྟེན་པ་ལྟར། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཉིས་ཀྱི་གཞི་ནི་དེ་ལས་བྱུང་། །དགའ་དང་མི་དགའ་སྤུ་ཟིང་བྱེད་པ་དེ་ལས་བྱུང་། །ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། །གནོད་སྦྱིན་ དེ་དག་གང་ལས་བྱུང་བའི་གཞི་ཤེས་པའི།།སྐྱེ་བོ་གང་ཡིན་དེ་རྣམས་དེ་དག་སྤང་གྱུར་ཞིང་། །དེ་དག་འདིར་ནི་ཡང་སྲིད་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །སྔོན་ཆད་མ་རྒལ་རྒྱ་མཚོ་ཆུ་བོ་རྒལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ ལྟར་འདི་ན་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ཁ་ཅིག་།ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་སམ། སེམས་ཅན་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་འགྲོགས་ན་ལྷག་པར་ཞེན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཡུལ་ལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་སམ། སེམས་ཅན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་དང་འགྲོགས་ན་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། ། མི་དགའ་བ་དང་དགའ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འཕྲལ་ལ་སྐྱེས་པ་ཐང་ཅིག་ཙམ་གྱིས་དད་པ་ཐོབ་ནས། ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཉེས་པ་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པར་གྱ་ཚོམ་དུ་ནན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་སྤངས་ཏེ རབ་ཏུ་བྱུང་ལ།དེ་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་དང་འདྲེ་བར་གནས་ཏེ། དེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། སེམས་ཅན་དང་འགྲོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་གདུང་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་ལ། ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ འདུག་པ་དང་།ཁ་ཅིག་ནི་དད་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། གྱ་ཚོམ་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ནན་ནམ། འཚོ་བ་མེད་པའི་བར་གྱི་འཇིགས་པས་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་བྲམ་ཟེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་དད་པ་དག་ལས་ དུས་དུས་སུ་རྙེད་པ་དང་།བཀུར་སྟི་བྱུང་བའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ། ཀྱེ་མ་ཞིང་རྨོ་ཡང་མི་དགོས་ལ། ཚོང་བྱ་ཡང་མི་དགོས་པར་ཚེགས་ཆུང་དུས་འཚོ་བ་འགྲུབ་པ་འདི་ནི་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་མ་འདི་ནི་རབ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། དེས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དེ་ཉིད་རྒྱུར་བྱས་ནས་མངོན་པར་ དགའ་བ་ལྟ་བུའོ།

如何是从极难超越中超越？由于断除一切结缚，从有顶极难超越中超越，因为这不是所有凡夫异生容易超越的。
如何是离欲想贪著？由于完全了知并断除其最后分随眠结缚的缘故。
如何是超越色结缚？由于完全了知并断除其色相应上分随眠结缚的缘故。
如何是不退却于甚深无所缘及无住？由于已离无色界贪或未离贪，具足并有能力证得非想非非想处定，能入灭尽定，于此有学人亦有，无学人亦有，因为未决定说超越无色结缚。
此解说的总结答复是：总之，世尊开示了获得最上究竟果位及证悟最上住处之道，应知这是此处的总结答复。
第二十二品
如同婴儿依赖乳母，贪欲嗔恨二者根基从何而生？喜与不喜令毛竖起从何而生？种种意识分别亦从何而生？
如同尼拘陀树干，从湿生长由己而起，如林中遍布藤蔓，于诸欲中各自蔓延。
如同婴儿依赖乳母，贪欲嗔恨二者根基从彼而生，喜与不喜令毛竖起从彼而生，种种意识分别亦从彼而生。
知晓夜叉从何处生起根基的人们，他们能断除彼等，为使彼等于此无有后有，将渡越未曾渡越的大海江河。
这是偈颂。何为贪欲与嗔恨？比如此处有在家人，若与可意境或可意众生相处则生起强烈执著，若与不可意境或不可意众生相处则生起嗔恨。
何为不喜与喜？比如此处有人听闻如来所说法律后暂时获得信心，未善观察初后功德过患，轻率地强行舍弃受用而出家。如是出家后与在家出家众共处，追忆过去未来受用及与众生共处而生忧恼不悦，以执著心而住。
有些人既非因信心出家，亦非轻率出家，而是因畏惧王命或无生计等恐怖而出家。如是出家后，从具信婆罗门居士处时时获得利养恭敬而尝其味，想到：'啊！既不用耕种，也不用经商，轻易获得生计，这真是好啊！啊！这真是殊胜！'以此利养恭敬为因而生欢喜。

།སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ནན་གྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། འཚོ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ ཀྱང་།ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་འདྲེ་ཞིང་མི་གནས་པར་རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་ལ། དེ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་གནས་པ་ན་མཚན་མོ་མུན་ནག་ལྟ་བུ་མཐོང་ངམ། འབྲུག་སྒྲ་ཆེན་པོའམ་སེར་བ་དྲག་པོ་འབབ་པའི་སྒྲའམ། སེང་གེའམ། སྟག་གམ། གཟིག་གི་སྒྲ་ཐོས་ སམ།གཡོ་ཅན་ནམ། ཆོམ་རྐུན་ནམ། མི་མ་ཡིན་པ་བྱུང་བ་མཐོང་ན། འཇིགས་པ་འམ། བག་ཚ་བའམ། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་དང་། ཡང་ཉིན་པར་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་འདོད་པ་རྣམས་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་བརྟེན་ ནས།ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་རྟོག་པ་ནས་རྒྱས་པར་ཁྱིམ་གྱི་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་གྱི་རྟོག་པ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནྱ་གྲོ་དྷའི་སྡོང་པོ་བཞིན་དུ་རླན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། བདག་ ལས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།རླན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དང་འདྲ་བའི་སྲེད་པ་གང་གི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ནས། རྟོག་པ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་འདོད་ཆགས་ དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ནས།རྟོག་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དེ་དག་ཉིད་གྱི་རང་རང་གི་ས་བོན་དང་། ཁམས་དང་། རང་བཞིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ནས། རྟོག་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དེ་དག་ཉིད་ནགས་ཚལ་ལ་འཁྲི་ཞིང་མ་ལུ་པ་རྒྱས་པ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཅན་ རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་སོ་སོར་འཕྲོ་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན། སོ་སོའི་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་གང་དང་། དམིགས་པ་གང་ལས་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོའི་འདོད་པ་རང་གི་ཞོ་ཤས་བསྒྲུབས་ པ་རྣམས་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་གང་དང་། དམིགས་པ་གང་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་འཚོ་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ། ད་ལྟར་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའི་འདོད་པ་ཕ་རོལ་ལས་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་གང་དང་། དམིགས་པ་གང་ལས་ནན་གྱིས་རབ་ཏུ་ བྱུང་བ་དེ་དག་མི་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་དངོས་པོའི་འདོད་པ་ཉིད་དང་། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དབེན་པར་གནས་པ་དང་། །མཚན་མོ་གཞི་གང་ དང་།དམིགས་པ་གང་ལས་དེ་འཇིགས་པའམ། བག་ཚབའམ། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པ་དང་། ཡང་ན་གཞི་གང་དང་དམིགས་པ་གང་ལས་ཉིན་པར་དེའི་རྟོག་པ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དང་།སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པའོ། །དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གང་དག་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གཞི་ཅི་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས། སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་ལ་སེལ་ཅིང་མེད་པར་བྱེད་དེ། སྤངས་ནས་ཀྱང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བས་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་དང་འདོད་པའི་ཆུ་བོ་གང་དེ་དག་གིས་སྔོན་མ་རྒལ་བ་ཡང་རྒལ་བར་འགྱུར་ལ།རྒལ་བ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

什么是毛竖和分别？就像这样，这里有些人既不是被强迫出家，也不是为了生计而出家，而是以信心从在家到无家而善妙地出家。
然而，他不与在家人和出家人混杂而住，而是住于极为寂静处。当他住于极为寂静处时，若见到如黑夜般的景象，或听到大雷声、猛烈冰雹落下的声音，或狮子、虎、豹的声音，或见到狡诈者、盗贼、非人出现时，会生起恐惧、惊慌或毛竖。
而在白天则对过去和未来的欲望，以及对过去和未来的众生生起执著，依此而生起分别，即从欲望分别乃至详细的与家庭富裕相关的分别。
如是贪欲、嗔恚等如前所说的这些，如同尼拘陀树干一样从湿生，是如何从自身生起的呢？所谓湿，是指如水般的爱，由其缘而生起一切取，其中贪欲、嗔恚等乃至分别，都是共同的因。
所谓自身，是指贪欲、嗔恚等乃至分别的各自种子、界和自性。贪欲、嗔恚等乃至分别，如同蔓延遍布于森林般，如何在具欲者中各自散布？
简而言之，各自的欲望有六种：即以何为基础，以何为所缘，在家人生起贪欲和嗔恚的现在事物欲望，由自己努力获得的；
即以何为基础，以何为所缘，那些出家人为了生计而生起欢喜的，现在从他人获得的事物欲望；
即以何为基础，以何为所缘，那些被强迫出家者生起不喜的过去和未来的事物欲望；其余的是烦恼欲望，这些简而言之有两种：
即以信心出家后住于寂静处，夜晚以何为基础，以何为所缘而生起恐惧、惊慌或毛竖，是由于未断除对欲界中自身身命的遍计执著贪欲；
或者以何为基础，以何为所缘而在白天生起分别，是由于未断除对该补特伽罗外在色、声、香、味、触的遍计执著贪欲。
若有沙门、婆罗门如实了知贪欲、嗔恚等如前所说的这些从何基础生起，他们由于通达缘起和无常性，对已生起的不接受而断除、消灭、令无。
断除后，由离色界和无色界贪欲，以及离欲界贪欲，能渡过以前未渡过的有海和欲流，渡过后也不会从中退失。

།བཤད་པ་འདི་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་ སྐབས་གསུམ་སྟེ།ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན། ཐུན་མོང་བ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུས། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་གྲུབ་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ འཕྲོ་བའི་སྤང་བའི་ཐབས་དང་།སྤང་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དང་། དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། འདོད་ ཆགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཞེ་སྡང་གང་ཡིན་པ་དང་། མི་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཇིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་སྲིད་པ་མི་འཚལ་བས། །འདོད་པ་རྣམས་ནི་སྤངས་སླད་དུ། །བྲམ་ཟེ་ངལ་བ་མ་མཆིས་ པས།།སྤང་བ་དེ་ནི་བགྱི་བ་ལགས། །དོན་བྱས་བྲམ་ཟེ་འདོད་པའི་ཕྱིར། །བྲམ་ཟེ་ལ་ནི་བྱ་བ་མེད། །ཇི་སྲིད་གཏིང་དང་འགྲམ་དུ་མ་ཕྱིན་པ། །དེ་སྲིད་དེ་ནི་ལུས་རྣམས་ཀུན་གྱིས་རྩོལ། །རྒལ་ནས་དེ་ནི་འདི་ན་ཐང་ལ་གནས། །རྩོལ་བ་མེད་པ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཅེས་བྱ། །གང་ ཞིག་ཟག་ཟད་རྟག་འགྲུས་བསམ་གཏན་ཐོབ།།དེ་ཡིས་རིམས་ནད་མྱ་ངན་ཀུན་སྤངས་ཤིང་། །གང་ཞིག་ཡང་དག་དྲན་སེམས་གྲོལ་པ་ཡི། །བྲམ་ཟེའི་དཔེར་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ལྷ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། ལྷ་མོ་དེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་ལས་བསམས་ ནས།རུས་དང་རིས་སྨོས་པའི་བྲམ་ཟེ་གང་དག་ནི་བྲམ་ཟེའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་དེ་དག་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་ཅིང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདོད་པས་གནས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་ཡིད་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ལ། རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པ་ དེ་དག་གིས་དངོས་པོའི་འདོད་པ་སྤངས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་དོན་ལ་བསྒྲིམ་པར་བྱའོ་ཞེས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གསོལ་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་ཅིང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དོན་གྱི་འདོད་ པའི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་དོན་དམ་པའི་བྲམ་ཟེ་ལ་དགོངས་པས་ལྷ་མོ་ལ་ལན་འདེབས་པར་མཛད་དེ། གང་ཞིག་བྱས་ཟིན་ཀྱང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱ་དགོས་པ་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་བྱ་དགོས་པ་དེ་ནི་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཞིག་བྲམ་ཟེར་ བྱེད་པ་དང་།བྲམ་ཟེར་བྱེད་པའི་དོན་རྟོགས་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་རྒལ་ནས། ཐང་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་བྲམ་ཟེ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ན་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་བྲམ་ཟེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་སློབ་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་རྣམས་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏིང་སླེབ་པ་མ་ཡིན་ལ། འགྲམ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ཀྱང་མ་ཐོབ་ལ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་ཡང་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །ལམ་གྱི་གྲུ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་ལ་ཞུགས་ནས་རྐང་པ་ལྟ་བུའི་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་འབད་པར་བྱེད་ལ། ལག་པ་ལྟ་བུའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་འབད་དེ་འབད་པར་བྱེད་པ་ན། གཏིང་ལྟ་བུའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགྲམ་ལྟ་བུའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སློབ་པ འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི།ནང་གི་ཞི་གནས་ཀྱང་ཐོབ་ལ། རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷག་མཐོང་ཡང་འཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་གོང་མའི་ཆ་དང་ཡང་མཐུན་པ་ཁོ་ནའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤང་བ་ཙམ་གྱི་དོན་དུ་འབད་པ་ཡིན་གྱི། ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

对此说法的简要回答是：简而言之，世尊在三种情况下，即在家时期、出家时期和独处时期，以共同和不共同的因缘，示现了对贪欲、嗔恨的对治，以及对诸欲的各别散乱的对治方法和断除的利益。这就是此处的简要回答，应当了知。
其中，凡是贪欲、喜爱和执著所依的分别，这些都应当了知是属于贪欲的方面。凡是嗔恨、不喜和恐惧，这些都应当了知是属于嗔恚的方面。
由于不求有，为断诸欲故，婆罗门无有疲倦，应当作此断除。已作所作的婆罗门为欲故，婆罗门已无所作。乃至未到深处与彼岸，直至彼时诸身皆精进。渡过后住于此岸，无有精进称为到达彼岸。
若人漏尽常精进得禅定，彼已断除一切病苦忧愁，若人正念心解脱，此即是天众婆罗门之喻。这就是偈颂。
天女从世俗婆罗门的角度思考，认为那些执著种姓和家系的婆罗门，他们以达到梵天世界为究竟，为了梵天世界而住，精进用功且心无厌倦，独处安住，为了断除事物的欲望和烦恼的欲望，应当专注于断除的意义。
如是向世尊禀告：如是彼等以达到梵天世界为究竟，梵天世界并非为了事物的欲有。如来考虑到胜义婆罗门而对天女作答：若已作而仍需再三去作，需要不断提升的，那不是婆罗门；凡是成就婆罗门之行，通达婆罗门之义，渡过一切世间而住于彼岸者，那才是婆罗门。由此差别，有学和无学二者都是婆罗门。
其中有学又分两种：未离欲贪者和已离欲贪者。其中未离欲贪者既未到达深处，也未到达彼岸。也不是不具足两种，既未得内心止，也未得增上慧法观，因无内心止故，并非极为清净。
入于已得之道如船，为得如足之内心止而精进用功，为清净如手之增上慧法观而精进用功时，将获得如深处之离欲贪，以及如彼岸之阿罗汉果。
已离欲贪的有学既已得内心止，也获得清净观，他只是为了断除随顺上分的结缚而精进，而非为一切身。

།འགྲམ་དུ་ཕྱིན་པ་ནི་ དགྲ་བཅོམ་པ་བྱ་བ་བྱས་པ།འབད་པ་མེད་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་ནས་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་དམ་པའི་བྲམ་ཟེ་ཡིན་ཏེ། སློབ་པ་གཉིས་དང་། མི་སློབ་པའོ། །དེ་ལ་འགྲམ་དུ་སོན་པའི་བྲམ་ཟེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའོ། །དེ་ལ་སློབ་ པ་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ཞིང་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འབད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟག་འགྲུས་ཅན་ནོ།།དེ་ལ་སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཏིང་སླེབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་ མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་སྤངས་པས་ནི་འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་།གནོད་སེམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་མྱ་ངན་དང་། རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སྤངས་སོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་བཞི་བསྒོམས་ནས།ཡང་དག་པའི་དྲན་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བྱ་བ་བྱས་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱ་དགོས་པ་ཡང་མེད་ལ། གོང་ནས་གོང་དུ་བྱ་དགོས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བྲམ་ཟེ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་ཁྱོད་ཆུ་བོ་ལས་རྒལ་ཏམ། ལྷ་མོ་དེ་ལྟ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། གནས་པ་མེད་པར་ཆུ་བོ་ལས་རྒལ་ཏམ། ལྷ་མོ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་ཁྱོད་ཇི་ལྟ་བུར་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། གནས་པ་མེད་པ་ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ། ལྷ་མོ་ང་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འབྱིང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར འབྱིང་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འདུག་གོ།།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདུག་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཁྱེར་རོ། །ལྷ་མོ་ང་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འབྱིང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་གནས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ན། ཐབས་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་ན། ཐབས་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་དགོངས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལྷ་མོ་ང་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འབྱིང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འབྱིང་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འདུག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདུག་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཁྱེར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་ བཟློག་པ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ན། ཐབས་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་བརྩོན་པ་ན་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྱིང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཤེས་བཞིན་དུ་ལོག་པར་བརྩོན་པ་ལས་མི་བཟློགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བཏང་ནས་སློབ་དཔོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་། ལྷག་སྤྱོད་དང་། རིང་འཕུར་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་རྣམས་སུ་རྒྱུ་བ་ནི་ཁྱེར་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སྙིང་པོ་ལ་བཞུགས་པས་ཀྱང་།ཐབས་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སྤངས་ནས། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འབོགས་ལ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འབོགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པར་གནས་ཏེ། སྤོང་བ་ལས་ཕྱིར་མི་ནུར་ཞིང་ཆེས་གོང་ནས་གོང་དང་། ཆེས་ བཟང་བ་བས་ཀྱང་བཟང་བ་འདོད་ལ།དེ་དེ་ལྟར་ཆོག་མི་ཤེས་པས་སློབ་དཔོན་གཞན་མི་ཚོལ་ཏེ། སློབ་དཔོན་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དོན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ དག་འཛིན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།

来到岸边的是已做所应做、无需再作、已到彼岸的阿罗汉。以此类推，这三者都是胜义婆罗门，即二有学和无学。其中到达岸边的婆罗门就是漏尽者。其中有学者对欲界尚未离贪，以全身精进者即是精进者。其中有学者已离贪，已达深处者即是得禅定者。
已得禅定者，由断除顺下分结，已断除对欲界的贪欲、害心方面的忧愁和一切病苦。漏尽者为了断除应以修道断除的烦恼，修习四念住，而成为以正念心解脱者。他已做所应做，不需再做，也不需更上进。因此他是胜义婆罗门。
'比丘，你渡过了暴流吗？''天女，是的。''你是无所缘、无所住而渡过暴流的吗？''天女，是的。''比丘，你是如何无所缘、无所住而渡过暴流的？''天女，我如何执著，就如何沉没。如何沉没，就如何停留。如何停留，就如何漂流。天女，我如何无执著，就如何不沉没'等等，广说白分亦当了知。
其中所说'无所缘、无所住'即是涅槃和灭尽定，如前所说。菩萨昔日行难行时，以非方便摄持的精进，及入菩提道场时，为了遍知断除以非方便摄持的精进之发起，世尊说：'天女，我如何执著，就如何沉没。如何沉没，就如何停留。如何停留，就如何漂流。'与此相反的应知为白分。
其中行难行时，以非方便摄持的精进即是执著。邪精进时善法衰退即是沉没。明知善法衰退而不从邪精进中转回即是停留。舍弃难行而寻求师长，游行于外道优楼频螺迦叶等处即是漂流。
入菩提道场后，舍弃以非方便摄持的精进，以诸善法增长，如何增长即如何于善法无有满足而安住，不退失精进，更求上上、更求殊胜，如是无有满足而不寻求其他师长，无师而修三十七菩提分法，现证无上正等正觉。这四种义理应当如应配合无执著等四句。

།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་གནས་པ་མེད་པ་ལས་བརྩམས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུ་བོ་ལྟ་བུ་མི་ རྒལ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་བཞི་ནི་རྒལ་ཏེ། རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ནི་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟོག་པའོ། །ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལེ་ལོ་འབྱུང་ངོ་། །ལེ་ལོ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་སོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དངོས་ པོ་ལ་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྲེད་པས།འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པ་བཞིས་ནི་ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་ པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་པོར་ཐོབ་ལ། དེ་བག་མེད་པར་གནས་ཤིང་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དེ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་ལ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་དེ་ནི་ཤས་ཆེར་མི་གནས་ཏེ། གཞི་དེས་འགོག་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ཉམས་ནས་ཀྱང་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལ་གནས་སོ། །རྒྱུ་ལ་གནས་ནས་ཀྱང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སེམས་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཁྱོད་ནི་ གཅིག་པུ་དགོན་པར་བསམ་གཏན་རྩོམ།།ནོར་མེད་གྱུར་ཏམ་འོན་ཏེ་སྒྲུབ་པ་ཡོད། །གྲོང་དུ་ཉེས་པ་འབའ་ཞིག་བྱས་གྱུར་ཏམ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་དག་དང་བཤེས་མི་བྱེད། །ཁྱོད་ནི་སུ་དག་དང་ཡང་བཤེས་པ་མེད། །འདི་ན་དགའ་བདེའི་ངོ་བོའི་སྡེ་བཏུལ་ནས། །དོན་ཐོབ་ པས་ན་འདི་ན་སྙིང་ཞི་གྱུར།།ང་ནི་གཅིག་པུ་བསམ་གཏན་བདེ་བ་མྱོང་། །དེ་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་དག་དང་བཤེས་མི་བྱེད། །ང་ནི་སུ་དག་དང་ཡང་བཤེས་པ་མེད། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞོན་ནུ་མས་ཞུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ གྱི་དོན་ཐོབ་པ་དང་།འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དོན་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་དོན་ཐོབ་པ་ནི་གཅིག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་བསམ་གཏན་དུ་བྱེད་པས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་ཡང་གཅིག་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བའི་ངོ་བོའི་བདུད་ཀྱི་སྡེ་ཕམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་གཅིག་པུ་བསམ་གཏན་བྱེད་པས་བདེ་བའི་མཆོག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་བྱ་བར་བཞེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དོན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་དག་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ལ།འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དོན་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་ཤེས་ཏེ། བདག་གི་དོན་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས། དེ་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་ དོན་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་ཏེ།ནོར་འདོད་པ་དེ་དང་། ཉེས་པ་དེ་དག་དང་། ཡུལ་གྱི་མི་དང་བཤེས་པའི་ཐོག་མ་ཡང་ཤེས། ཉེས་དམིགས་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡང་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་ སྐྱེ་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ།།ཉེས་དམིགས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་བྱུང་བ་ནི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་འདུལ་བ་དང་། སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འགྲོ་བའི་ལམ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་ བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ།

另外还有一种关于无所缘无所住涅槃的分类。如何超越如河流般难以渡越的具有随眠的烦恼缠缚？简而言之，有四种方式可以超越。什么是四种方式？首先是依于执著的分别，依于执著的分别而生起懈怠，依于懈怠而住于凡夫之相，依于住于凡夫之相而随顺轮回之流，以贪爱趋向五道轮回之流。应当了知以相反的四种方式即可渡越河流。
另外还有一种关于灭尽定的分类。比如此处有人初得灭尽定，但由于放逸而住，多住于想受，而不多住于灭尽想受，由此因缘从灭尽定退失。退失后住于下地之因，住于因后趣向其果。与此相反的应当了知是白品。
'你独自在寂静处修禅定，是缺少财物还是有所修证？在村中是否造作过过失？为何不与众人结交？你与任何人都不结交。此处调伏了喜乐本性的魔军，已获得义利故此处心得安宁。我独自体验禅定之乐，因此不与众人结交。我与任何人都不结交。'这是童女请问的偈颂。
获得义利有两种：获得沙门法的义利和获得圣神通的义利。其中一种获得义利是将从一切苦完全超越，另一种是以修习八解脱禅定而于现世安乐而住。其中一种是战胜喜乐本性的魔军，另一种是以独自禅修而受用最胜乐，在此义理中意指圣神通。
为什么呢？比如此处有人为了成就圣神通，依于十遍处而精进于清净解脱。如是圆满清净遍处定时，解脱也将清净圆满，圣神通的义利也将成就。如是了知已圆满成就，认为'我的目的已经圆满成就'。如是了知后，他成为具足沙门法义利的沙门，了知那些求财、过失、与当地人结交的根源，也了知过患、出离和趣向出离之道。
其中根源是指它们生起的基础。过患是指无常、苦、变异之法。出离是指调伏欲贪、断除、完全超越。趣向出离之道是指八支圣道。

།དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མཐོང་བ་ནས། ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་བར་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ནོར་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉེས་པ་མེད་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་མི་དང་བཤེས་པར་བྱེད་པ་དེས་སྙིང་ཞི་བར་འཛིན་ཅིང་། ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ལས་ མངོན་པར་བྱུང་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་བསམ་གཏན་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་ཞི་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེ་དག་གི་སྙིང་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལེགས་པར་མ་མཐོང་སྟེ།ལེགས་པར་མ་རིག་ལེགས་པར་མ་བརྟེན། ལེགས་པར་མ་རྟོགས་སོ། །དེས་ནི་ཡང་དག་པར་སྙིང་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ འདི་ལས་བཟློག་པ་ལས་ལེགས་པར་མཐོང་བས་ན་།ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་། འདྲེ་བར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་རྣམ་ པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སྙིང་ནི་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བསྟན་ཏེ།འདི་ནི་མདོར་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་།སྐྱེ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་དག་ཉེ་བར་ ཞི་བ་བདེ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དོན་གྱི་སྐབས་འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བྱ་བར་བཞེད་དོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་ རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།འདས་པ་རྣམས་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཉིད་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། སྔར་འབྱུང་བ་ལས་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འདས་ པའི་ཚེ་རབས་དག་ཏུ་འདས་པའི་ལུས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འདས་ཤིང་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བྱུང་ནས་མེད་པར་གྱུར་པས་ན་མི་རྟག་པའོ།།མ་འོངས་པའི་ཚེ་རབས་དག་ཏུ་མ་འོངས་པའི་ལུས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་ལ། མེད་པར་མ་གྱུར་ ཏེ།སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚེ་རབས་དག་ཏུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལུས་ཐོབ་པ་རྣམས། གནས་ཤིང་འཚོ་ལ་སྡོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་འཆི་འཕོ་བའི་འགག་པས་འགག་ པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།དེ་ལ་མ་འོངས་པ་དག་ན་ཕུང་པོའི་ལུས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ལུས་འཐོབ་པ་གང་རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་ནས། ཡང་དག་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་ པའི་བར་དེ་ནི་མེད་ཀྱི།སྐྱེས་ཤིང་སྐྱེས་ཤིང་འགག་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་བར་མི་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་འགགས་པས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བར་གནས་པས་བདེ་བ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ ཕྱིར་བདེ་བའོ།།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་གནས་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་གནས་དང་། སྤོང་བ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དུས་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེ་རྣམ་པར་ཞི་བས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འགག་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ཡང་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་བདེན་པ་དང་།འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་གནས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ།

因此从最初见到开始，直至见到决定出离之道的过程中，凡是具有财富的众生，他们无过失，与当地人民结为友好，以此而执持寂静心，从在家出离的八解脱禅修者们的寂静心，诽谤他们的寂静心，这些人对于何为寂静心未能善见、未能善知、未能善依、未能善解。由此，对于何为真实的寂静心，从相反的方面善见乃至善解。
此论述的简要回答是：总之，世尊说，贪欲享乐而住于混杂者的心非为真实寂静，修习八解脱禅定者无执著的心才是真实寂静，应知这是简要的回答。
'呜呼诸行无常，是生灭法性，生已归灭尽，寂灭乃安乐。'这是偈颂。蕴与取蕴称为诸行。此处义理专指取蕴。
这五取蕴总摄为三种：过去的、未来的、现在的。其中行无常是指这些行从无而生，从生而灭。其中过去世中获得过去身体者的蕴已逝去灭尽，因生已成无，故为无常。
未来世中将获得未来身体者的蕴尚未生起出现，尚未成无，具有将生之份，这些是具生法性。现在世中获得现在身体，住世存活的众生之蕴，具有死亡法性，具有死亡灭尽之份，这些是具灭法性。
其中未来将获得蕴身者具生法性，于彼等中亦无有常、坚固乃至如实安住的身体获得，唯是生已复生而灭尽而已。其中于此生中未来蕴因完全灭尽的众生们，其未来身蕴完全不再形成，这就是彼等的寂灭。
此寂灭亦有两种安乐：因一切苦因灭尽，一切随眠断绝，故此生安乐而住为乐；后世亦从生、老、病等苦解脱故为乐。
此论述的总义是：总之，世尊宣说了正见之处与正见果。另外也说明了遍知处与断除。又非是遍知法与遍知。又说明了三时诸行的烦恼与彼寂灭的清净。又说明了缘起的灭尽。又说明了苦谛与灭谛。又说明了空性解脱门、无愿处、无相解脱门处。

།ཡང་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཆོས་གཉིས་ཏེ། སྤྲོས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པས་སྐྲག་པ་སྤོང་བའི་གནས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །ཡང་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན ཏེ།།བག་ཡོད་པ་ནི་འཆི་མེ་དག་ནས། །བག་མེད་པ་ནི་འཆི་བའི་གནས། །བག་ཡོད་རྣམས་ནི་འཆི་བ་མེད། །བག་མེད་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་འཆི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། བག་ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་འཆི་བ་མེད་པའི་གནས་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ རྟེན་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་གནས་ཏེ།སྲོག་ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་དང་། ཉམས་སྟོབས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའོ། །འདི་ནི་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བག་ ཡོད་པ་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་གནས་ནས།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །བག་མེད་པ་ཇི་ལྟར་འཆི་བའི་ གནས་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁྱིམ་པ་གོས་དཀར་པོ་ཅན་ལ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པས་འདོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་ཅིང་། མི་དགེ་བའི་ལས་དག་ཀྱང་བྱེད་པའམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་བར་རྣམས་ལ་མི་སྣང་བར་ཡང་ རུང་སྟེ།ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱོགས་དེ་གཉི་ག་ནི་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་བག་མེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། སྐྱེ་བའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་། སྐྱེ་བའི་ རྩ་བ་ཅན་གྱི་ལས་རྣམས་ཀྱང་བྱེད་དོ།།དེའི་རྒྱུས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་ནས་ཀྱང་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །བག་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་མི་འཆི་ལ། བག་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་རྟག་ཏུ་ཤི་ཞེ་ན། འཆི་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དུལ་བའི་འཆི་བ་དང་། མ་དུལ་བའི་འཆི་བ་ བ་དང་།འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་འཆི་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་བག་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་གང་ཟག་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་དུལ་བས་འཆི་བས་འཆི་བ་ན། འདས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འདས་པའི་འཆི་བས་ཤི་བ་ཡིན་ཞིང་། མ་དུལ་བའི་འཆི་བས་ཤི་ བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ནི་མ་དུལ་བའི་འཆི་བས་འཆི་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ནི་དུལ་བའི་འཆི་བས་འཆི་བ་ཡང་མེད། མ་དུལ་བའི་འཆི་བས་འཆི་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་འཆི་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །བག་མེད་པའི་གང་ཟག་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་མ་ དུལ་བའི་འཆི་བས་འཆི་བ་ན་འདས་བའི་དུས་ན་ཡང་མ་དུལ་བའི་འཆི་བས་ཤི་བར་གྱུར་ལ།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཡང་མ་དུལ་བའི་འཆི་བ་ཉིད་ཀྱིས་འཆི་ཞིང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་མ་དུལ་བའི་འཆི་བ་ཉིད་ཀྱིས་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་རྟག་ཏུ་ཤི་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཤད་ པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི།མདོར་བསྡུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བག་ཡོད་པའི་གང་ཟག་གི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། བག་མེད་པའི་གང་ཟག་གི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ དང་།ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ་། ཕྱེད་གོང་མས་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཕྱེད་འོག་མས་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ཕྱེད་གོང་མས་ནི་ཉན་པ་རྣམས་ལ་སྟོན་པའི་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཕྱེད་འོག་མས་ནི་ཉན་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་དོན་གྱི་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། ། རྟོག་པས་རབ་ཏུ་བཅོམ་པའི་སྐྱེ་བ་བོ།

又显示了与现证真理相违的两种法，即趣入戏论和因无戏论而断除恐惧之处。又从此外道对治法中显示了此与外道不共的两种，即所知颠倒和不颠倒性。
'谨慎者从死亡解脱，放逸者是死亡处，谨慎者无有死亡，放逸者恒时死亡。'此为偈颂。
若问谨慎者如何是无死亡处？如是此处有人依四种依处而住于四种遍护：遍护生命、遍护气力、遍护心的烦恼、遍护正加行。此即谓谨慎，依止安住于彼谨慎，使未圆满的涅槃资粮得以圆满，已圆满涅槃资粮者于此生中得以般涅槃。
若问放逸者如何是死亡处？如是此处有在家白衣因过分贪著而受用欲乐，或造作不善业，或出家者于四种遍护乃至遍护正加行等皆不显现。属于在家一方和出家一方的这两方皆称为放逸。依止安住于彼放逸，于有生根的诸行生起欢喜，并造作有生根的诸业。以此因缘而转生，生已亦有死亡时，如是。
若问谨慎者如何不死，放逸者如何恒时死亡？死亡有五种：调伏的死亡、未调伏的死亡、过去、现在和未来的死亡。如是，已极修习谨慎的补特伽罗于现在以调伏而死时，依过去而言，以过去的死亡而死，亦以未调伏的死亡而死。于现在时不以未调伏的死亡而死。于未来时既无以调伏的死亡而死，亦无以未调伏的死亡而死，是故称为无死。
放逸补特伽罗于现在以未调伏的死亡而死时，于过去时亦以未调伏的死亡而死，于现在时亦以未调伏的死亡而死，于未来时亦将以未调伏的死亡而死，是故称为恒时死亡。
此说的总说为：总之，世尊显示了谨慎补特伽罗的道谛和灭谛，以及放逸补特伽罗的集谛和苦谛。又显示了处和非处及业的自作，上半显示处和非处，下半显示业的自作。又上半显示对听闻者的教导事业，下半显示听闻者的自利事业。为分别所摧毁的众生。

།འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེར་སྡུག་པར་ལྟ་བ་ནི། །སྲེད་པ་ཕྱིར་ཞིང་རྣམ་པར་འཕེལ་འགྱུར་ཏེ། །དེས་ནི་དེ་ཡི་འཆིང་བ་དམ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་རྟོག་པས་རབ་ཏུ་བཅོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི ན་ལ་ལ་སྔོན་ཐོབ་ཅིང་སྔོན་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་མི་དགེ་བའི་རྟོག་པ་སྡིག་པ་ཅན་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཇི་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་ དག་ཏུ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་བརྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ཏེ་མང་དུ་བྱས་པ་དེའི་རྒྱུས།དེ་ད་ལྟར་སྔོན་ཐོས་པ་དང་། སྔོན་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་ ན་སྡུག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ལུས་མ་བསྲུངས་ཤིང་དབང་པོ་ཡང་དག་པར་མ་བསྡམས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་མ་བཞག་པས་གྲོང་དུ་རྒྱུ་བ་ན། བུད་མེད་གཞོན་ནུ་ཁ་དོག་རྒྱས་ཤིང་ཆགས་སུ་རུང་བ་མཐོང་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པར་ བྱེད་ཅིང་།དེའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །སྲེད་པ་འཕེལ་བར་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྟགས་དང་མཚན་མ་རྣམ་པ་ལྔས་སྲེད་པ་འཕེལ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་ པའི་དངོས་པོ་ངན་པ་ལ་ཡང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དྲག་པོའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ལྷག་པར་ཞེན་ན་བཟང་པོ་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དུ་ཕལ་ཆེར་ལོངས་སྤྱོད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི།ཆོས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོ་བྱད་ཀྱང་ཤས་ཆེར་ཀུན་དུ་འཛིན་ཏོ། །དེ་དངོས་པོ་མི་གཅེས་ཤིང་ མི་འཁོལ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་མི་འདོད་ན།གཅེས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ལོངས་སྤྱོད་ཉུང་ངུ་དང་ཐ་ཆད་དག་གི་ཕྱིར་ཡང་ལུས་དང་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མང་པོ་བྱེད་ན་མང་པོ་དང་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ལྟ་ཅི་སྨོས། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་དེའི་ སེམས་མི་འཇུག་ཅིང་མི་དགའ་ན།མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཐོས་པར་ཡང་མི་འདོད་ན། ཐོབ་པར་ལྟ་ག་ལ་འདོད་པ་ལྟ་བུའོ། །འཆིང་བ་དམ་པོ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཆིང་བ་དམ་པོར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བརྟན་པ་ དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདིའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རྩ་བ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཆིང་བ་བརྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་སུ་སྐྱེ་བས་ ནི།སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བས་ནི་ཡུན་རིང་བ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ རྒྱུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོབས་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་སོ། །རྣམ་པར་འཇིག་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པར་འཇིག་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོབས་ གང་ཞེ་ན།སྤྱད་ཟིན་པའི་ཡུལ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ངན་པ་དང་། ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་མ་ངན་པ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བའི་ཚེའོ། །རྒྱུའི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན། ཆགས་སུ་རུང་བའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ སྔ་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་གོམས་པའོ།།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རྣམ་པར་འཇིག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་རྒྱུ་འདི་གཉིས་དང་ལྡན་པས་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བབ་ཅོལ་དུ་ལོག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།

'贪欲炽盛而执著美好，会使得贪爱不断增长，由此使其束缚更加牢固。'这是一个偈颂。
怎样是被分别念所摧毁呢？就像有人对以前得到过、以前享受过的欲望，以非如理作意而生起不善分别念，造作罪业，依止执著而起分别。
怎样是贪欲炽盛呢？就像有人在前世其他生中，经常依止、修习、多作欲贪，由此因缘，现在对以前听闻过、以前享受过的欲望以非如理作意，使得欲贪摧毁其心。
怎样是执著美好呢？就像有人不护身、不正护诸根、不安住正念而在城中行走时，见到年轻女子容色丰满可爱，便执取非如理的美好相，由此因缘而生烦恼，身心受到折磨。
如何了知贪爱增长呢？应当以五种相状了知贪爱增长。是哪五种呢？就像有人对劣质欲望对象也因强烈的欲贪烦恼而格外执著，更何况是优质的。多以非法胡乱追求享受，而不是以正法。对资具也多有执著。
对不珍贵、无用的东西尚且不愿舍弃，更何况珍贵的。为了少量低劣的享受就造作诸多身语恶行，更何况为了众多殊胜的享受。即使是小小的善行也不愿意修习，更何况是大量的善行。连听闻涅槃都不愿意，更何况是想要证得涅槃。
什么是牢固的束缚呢？应当了知以三种方式成为牢固的束缚：坚固性、苦触集聚性、长期相续性。其中，今生恶行的根本贪嗔痴，应当了知是坚固的束缚。
生于地狱、畜生、饿鬼，应当了知是苦触集聚性。相续不断地生起，应当了知是长期相续性。
此论释中总说应当了知有两种毁坏因导致两种毁坏。什么是两种毁坏因呢？非如理作意的力量和因的力量。什么是两种毁坏呢？追求的毁坏和享受的毁坏。
什么是非如理作意的力量呢？由忆念已经经历过的境界而生起的恶分别念，以及由现前境界而生起的执取恶相，这些发生在安住时和行走时。
什么是因的力量呢？即是对可爱境界从前就习惯于贪著。
什么是追求的毁坏呢？就像有人具足这两种毁坏因，而以非法胡乱追求邪妄享受等。

། ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པར་འཇིག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མཐུན་པ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལས། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཆགས་པ་དང་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་ནས། རྒྱས པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ།།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཞེ་སྡང་ཞིང་། ཞེ་སྡང་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་རྨོངས་ཤིང་གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཆགས་ཤིང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་ ནས།གཏི་མུག་གི་བར་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དེ། དེས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཡང་དམ་པོར་བྱེད་ལ། ཞེ་སྡང་གི་འཆིང་བ་དང་། གཏི་མུག་གི་འཆིང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འཆིང་བ་ཡང་དམ་པོར་བྱེད་དོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུའི་གང་ཟག་ལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་སྲེད་པར་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རང དབང་མེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཡུལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའོ།།རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྔོན་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་ཆགས་སུ་རུང་བ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་དྲན་པས། འདོད་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བས་སེམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་དབང་མེད་པའི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྔོན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་དུ་བསྟེན་པས། ད་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་སུ་རུང་བའི་ཡུལ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འདོད་པ་ནས་སེམས་འཇོམས་ པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་སྟེ།འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་དེས་སེམས་རང་དབང་མེད་པར་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡུལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་དུ་རྒྱུ་བ་ན། ཁ་དོག་རྒྱས་ཤིང་ཆགས་སུ་རུང་བའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ། ཡུལ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་སྡུག་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་སེམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཤིང་འདུག་སྟེ། དེའི་རྒྱུས་དེའི་འདོད་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བའི ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྲེད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་བདག་གི་སྲེད་པ་བསྐྱེད་ནས་ལོངས་སྤྱད་ཟིན་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་ལྟ་བ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལོངས་ སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་ཏེ།ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །བདེ་འགྲོ་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྲེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གལ་ཏེ་ ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ཅིང་།ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ནས། ལྷ་རྣམས་སམ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ནས། དེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཤིན་ཏུ་བག་མེད་པར་གནས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་བག་མེད་པར་ཞུགས་པའོ། །ངན་འགྲོ་ དང་ལྡན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་སྲེད་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱས་པར་གལ་ཏེ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ནས། དེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལུས་ཞིག་པའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དེར་སྐྱེས་ནས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་ཅིང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། སྡང་བའི་སེམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།

什么是受用毁坏？即是说，此处有人获得与乐相应、与苦相应、与非乐非苦相应的境界时，对某些境界生起贪著和执着，乃至由于不知出离而受用。
对某些境界生嗔恨，为嗔恨所压制。对某些境界愚痴，为愚痴所压制。如是贪著且为贪欲所压制，乃至为愚痴所压制，以身语意造作恶行。由此不仅使贪欲的束缚更加牢固，也使嗔恨的束缚、愚痴的束缚、地狱、畜生、饿鬼的束缚更加牢固。
另外，对于与贪爱相应的补特伽罗，简而言之，应当了知有七种烦恼：随念烦恼、不自在烦恼、境界烦恼、热恼烦恼、善趣相应烦恼、恶趣相应烦恼以及见烦恼。
什么是随念烦恼？即是说，此处有人由于非理作意忆念过去可爱可贪的受用，以欲望、贪爱、追求而压制其心。
什么是不自在烦恼？即是说，此处有人因为过去串习贪欲法，现在自然而然贪欲炽盛，即使如理忆念作意可爱的境界，也会从欲望乃至压制其心，如是被贪欲炽盛使心不得自在。
什么是境界烦恼？即是说，此处有人在村落或城市中行走时，当现前见到色泽圆满可爱的境界时，因境界圆满而其识随逐境界可爱相，心生烦恼而住，由此因缘生起欲望、贪爱、追求。
什么是热恼烦恼？即是说，此处有人由上述三种增长贪爱的烦恼生起我执贪爱后，对已经受用过的境界仍然贪视，为了未来的境界以及受用现前的境界而生起热恼，身心受到热恼煎迫。
什么是善趣相应烦恼？即是说，此处有人以彼贪爱的集谛为因，若以身行善行，以语意行善行，生于天人之中善趣，于是对乐受生起强烈执著，极为放逸而住，极为放逸而行。
什么是恶趣相应烦恼？即彼贪爱等，广说若以身语意造作恶行，彼于身坏命终之后堕入恶趣、恶道、地狱之中。生于彼处后，生起极度痛苦、不悦、嗔恨之心，心生退败。

།ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་སྲེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྣམ་པར ཐར་པ་འདོད་པ་དེ་ལ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྟོན་པའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་གང་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ན་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ཐར་བ་ཡང་ཉམས་སུ་མི་ལེན་ལ། ལྟ་བར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་གང་ ཡང་རུང་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རྨོངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་དེ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཆོས་ལ་གནས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན། །ངོ་ཚ་ ཤེས་ལྡན་བདེན་པར་སྨྲ།།བདག་ཉིད་ཀྱང་ནི་དགའ་བར་བྱེད། །དེ་ལ་སྐྱེ་བོ་དགའ་བར་འཛིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ དགའ་བཞིན་དུ་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་དེ་ལྟར་དགའ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ལ་མ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ནས། འདྲེན་མར་མི་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་གནས་པ་དང་། བསླབ་པའི་ གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གདགས་པར་བྱ་བས་འདོགས་པ་སྟེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་གཞི་ རྣམས་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མ་ངན་པ་རྣམས་དང་། རྟོག་པ་ངན་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་བས་འདོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདེན་པ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སྡིག་པ་སྒྲོགས་ཤིང་སྡིག་པ་མི་འཆབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པ་བྱུང་ ན་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་འཆགས་པར་བྱེད་ཅིང་།ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་ཡང་གསོ་བར་བྱེད་པའོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ།ལེགས་པར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་ཀྱང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་དང་། ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། མ་ཤེས་པ་དང་བག་མེད་པས་ཉམས་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ ཕྱིར་གསོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ན་གཞན་གྱི་སྡིག་པའི་ལས། །མཐོང་ནས་ངེས་པར་སེམས་བྱེད་པ། །ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་སྡིག་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་བདག་གིས་ཡོང་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་གཞན་དག་གི་སྡིག་པའི་ལས་མཐོང་ནས་ངེས་པར་སེམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ནི་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཅན་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་རྟོག་ནུས་པ་ལས། ཕ་རོལ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་སུན་པར་གྱུར་པ་གནོད་ པ་བྱེད་པ་ཞིག་རྒྱལ་པོ་ལ་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་ནས།རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ་བ་ནས། རྒྱས་པར་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བསད་པའི་བར་དུ་མཐོང་ལ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚེ་འདིའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མི་ བཟད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དག་སྣང་བ་ལས་ན།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་མ་བྱས་ཤིང་མི་བྱེད་ལ། མ་བརྩམས་ཤིང་མ་སྤྱད་ན་ལེགས་སོ་སྙམ་མོ།

什么是见的烦恼呢？就是以那渴爱的集谛为主，如果对于想要从烦恼中解脱的人，依靠那些教导颠倒法、使人从烦恼中解脱的恶知识，依靠他所教导的颠倒法，既不修习解脱，又增长六十二种见中任何一种见。由于对缘起愚痴的缘故，以这样的结使相应，不能从五道轮回中解脱。
'安住于法具戒律，具惭愧而说实语，自身也生欢喜心，众人对他生欢喜。'这是偈颂。
如何是安住于法呢？是指在如来所说善说的法律中出家后，欢喜地修习梵行。
如何是具足戒律呢？是指如是出家后，如是欢喜地不毁坏诸戒律，不间断而恒常奉行，恒常安住，善受学处而学习。
如何是具足惭愧呢？是以应称之事来称呼，即对这些恶不善法，也就是与破戒相应的诸法，以及导致戒律毁坏的诸因，也就是恶相、恶寻思、烦恼、随烦恼等生起而称呼。
如何是说实语呢？是宣说罪过而不覆藏罪过，若有过失，如实向诸智者同梵行者忏悔，如法地进行忏悔。
此说法的总说即是略说，世尊以四种方式宣说清净戒律：善好地受持，受持后不毁坏，断除导致毁坏的因，若因无知放逸而毁坏也如法忏悔。这应当知是总说。
'于此见他人恶业，决定如是作思维，业之束缚即是罪，我终不作如是事。'这是偈颂。
如何是见到他人恶业后决定思维呢？比如这样的具慧善男子或善女人能如理思维法义，见到他人因造作恶行而衰败、受害，被国王的差役抓获后献给国王，乃至如经中广说被处死。见到后如是思维：'如是今生的恶不善业，在今生即感受难忍的异熟果报显现，若不造作、不行持、不开始、不实行恶不善业，那就好了。'

།ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལུག་གསོད་པའམ། བྱ་གག་གསོད་པའམ། ཕག་གསོད་པ་ནས། རྒྱས་ པར་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བར་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་དེ་དང་། བཟོ་དེ་དང་། འཚོ་བ་དེས་གླང་པོ་ཆེ་ལ་ཞོན་པའམ། རྟའམ། ཤིང་རྟའམ། ཁྱོགས་ལ་ཞོན་པ་ཡང་མེད་ལ། རྒྱུ་དེས་ནོར་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ཡང་མེད་ན། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་རྣམ་ པར་སྨད་པ་དང་།རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། ལུས་ཀྱི་རེག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཙམ་གྱི་སླར་ཡང་མི་འདོད་ན། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་དག་ཀྱང་མཐོང་ན། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ སྦྱར་རོ།།ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཕྱུག་ལ་ནོར་མང་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་ལ། དེ་ཡང་ལེ་ལོ་ཅན་བག་མེད་པར་གནས་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་གནས་པས་ཉིན་མཚན་དེ་དང་དེ་དག་འདས་ཤིང་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། འཁོར་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དག་མཐོང་ལ།མཐོང་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཐོང་སྟེ། སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམུས་ལོང་དང་། བཙས་ནས་འོན་པ་དང་། བཙས་ནས་ལྐུགས་པ་དང་། ཞར་བ་ དང་།ལག་རྡུམ་དང་། ཤུ་བ་ཅན་ནམ། མཛེ་ཅན་ནམ། ཚེ་ཐུང་བའམ། མདོག་ངན་པའམ། གནོད་པ་མང་བའམ། རིགས་ངན་ནམ། དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་པའམ། དབང་ཆུང་བར་གྲགས་པའམ། ཤེས་རབ་འཆལ་བའམ། མ་ནིང་དང་། ཟ་མ་དང་། བྱད་མི་སྡུག་པར་འདུག་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སྔོན་གྱི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ལ་སྡིག་པ་མི་བཟད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་སྣང་བ་ལས། སྡིག་པ་ནི་བཏང་ན་ལེགས་སོ སྙམ་པའི་བར་དུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་བཤེས་གཉེན་ཅན་ལེ་ལོ་མེད་ཅིང་བསྒྲུབ་ཕོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞིང་ལས་དང་། ཚོང་བྱེད་པ་དང་། གྲུ་སྤྱོད་པའི་ལས་དང་། འཕྲལ་དུ་སྤྱད་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་ལེགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་ཕོད་དུ་ ཟིན་ཀྱང་།ལས་སུ་བྱ་བ་དེ་དག་བྱས་ཤིང་རབ་ཏུ་འཇིག་ལ་མི་གྲུབ་པར་མཐོང་སྟེ། མཐོང་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁ་ཅིག་ནི་འདིར་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ། ཁྱིམ་གྱི་གནས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ལ། ཚུལ་དང་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་མཚུངས་སུ་ ཟིན་ཀྱང་།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པའི་རྙེད་པས་ཕོངས་པ་དག་མཐོང་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལྟར་མི་འདུག་པ་དག་མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའམ། བློན་པོས་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་མངོན་པར་བརྟུལ་ ཏེ།འདུག་པ་དེ་ལ་ཡང་བདག་གི་ལུས་གཅིག་པུ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་ཆུང་ངུ་ཕྲན་ཚེགས་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཚེ་རབས་མང་པོའི་ལུས་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མང་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མཐོང་ལ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཀྱེ་མ་རྒྱལ་པོའམ་བློན་པོ་གང་། ཚེ་གཅིག་གི་ལུས་ལ་ནི་གཅེས་སུ་འཛིན་ལ། ཚེ་རབས་དུ་མའི་ལུས་ལ་གཅེས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་ཕྲན་ཚེགས་ལ་གཅེས་སུ་འཛིན་ལ། ཚེ་རབས་དུ་མའི སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་ལ་ནི་མི་དགའ་བར་མི་འཛིན་པ་དེ་ནི་བྱིས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ནས།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་མ་བྱས་ན་ལེགས་པ་ནས། མ་སྤྱད་ན་ལེགས་པའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ།

又彼以杀羊或杀鸡或杀猪等，乃至广说非律仪众，应当了知。由彼及彼工巧活命，既无法乘象、乘马、乘车、乘轿，亦无因此而积聚大量财富而住。不仅世间所诽谤、呵责，世人亦不愿仅为身触受用，何况诸圣者。见已如是思惟，如前所说。
又彼见他人富有众多财物受用，然彼懈怠放逸而住。如是而住，日日夜夜流逝，受用衰损，眷属、事业及诸善法亦皆衰损。见已，如前所说。
又彼见诸众生身体种种差别：有生而盲者，生而聋者，生而哑者，跛者，断臂者，癞者，麻风者，短命者，丑陋者，多病者，生于下贱种姓者，生于贫穷家庭者，声名低微者，愚痴者，黄门、两性人、相貌丑陋者等。又见有不如是者。见已如是思惟：'由往昔恶不善业，今生感受难忍罪业果报现前，是故应当舍弃罪业'，乃至如前所说。
又彼见他人有善知识，无有懈怠而能成办，如耕种、经商、航运等诸事业，虽能勤勉，然所作事业败坏不成。见已，如前所说。
又彼见有人于此出家，决定出离在家生活，虽与律仪行为相应，然于法衣、乞食等资具贫乏。又见有不如是者。见已如是思惟，如前所说。
又彼见在国王或大臣统治下，仅为一己之身，及今生微小安乐，造作诸多身语意恶行，令多生身不善，招感众多痛苦。见已如是思惟：'呜呼，国王或大臣，爱惜一生之身，而不爱惜多生之身；爱著今生微小安乐，而不厌恶多生剧苦，此实愚人也。'乃至'不造作、不修习恶不善业为善'。

།གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཅན་དེས་ལྷའི་མིག་ཐོབ་པར་ གྱུར་ལ།དེས་ལྷའི་མིག་དེས་སེམས་ཅན་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དག་མཐོང་བ་ནས། རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའི་བར་དུ་མཐོང་ནས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཚེ་འདིའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ཚེ་ཕྱི་ མའི་སྡིག་པ་མི་བཟད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དག་སྣང་བ་ནས།སྡིག་པའི་ལས་ནི་བཏང་ན་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེས་ཕ་རོལ་དག་གི་སྡིག་པའི་ལས་མཐོང་ནས། རྣམ་པ་བཞིའི་ཚུལ་ གྱིས་ངེས་པར་སེམས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་སེམས་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། འགལ་བའམ། ལོག་པར་འཚོ་བའམ། བག་མེད་ཅིང་ལེ་ལོ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚེ་འདིའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དག་པར་ མཐོང་བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གམ། བརྩམས་པ་དོན་མེད་པའམ། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དོན་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྔོན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པས་ཚེ་འདི་ལ་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས། ཚེ་འདིའི་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱིས། ཚེ་ཕྱི་མའི་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚེ་འདིའི་སྡིག་པའི་ལས་ཀྱིས་ཚེ་ཕྱི་མའི་མི་སྡུག་པའི འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།དེས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས། བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་གང་ཞེ་ན། ལས་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་དང་། ལས་ལྕི་བ་དང་། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ རང་དབང་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ལས་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྡིག་པ་ལ་གོམས་པས་སྡིག་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་སྟེ། དེས་དེའི་སེམས་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ ལས་ལྕི་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལས་མཚམས་མེད་པའི་ལས་རྣམས་རིལ་གྱིས་བྱས་སམ།ཁ་ཅིག་བྱས་ནས་གཞི་དེས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ནི་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རང་དབང་མེད་པ་ནི། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རྒྱུས་ངན་སོང་དག་ཏུ་སྐྱེས་ལ། དེ་དེར་རང་དབང་མེད་པ་དང་། དབང་མེད་པར་ཡུན་ རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་པའམ།གང་ན་འཁོར་བཞི་པོ་དགེ་སློང་རྣམས་ནས་དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི་མདོར་ བསྡུ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་མཆོག་ཅེས་གསུང་། །སྙན་སྨྲ་མི་སྙན་མ་ཡིན་དེ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན། །བདེན་སྨྲ་མི་བརྟེན་མ་ཡིན་དེ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན། ཆོས་སྨྲ་ཆོས་མིན་མ་ཡིན་དེ་ནི་བཞི་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ།ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལེགས་པར་བརྗོད་པ་དང་། ལེགས་པར་བསྙད་པ་དང་། ལེགས་པར་བཤད་པའོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་།དགེ་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོས་ནི་ཕ་རོལ་ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པས་ནི་རང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཉམས་པར་བྱེད་དོ།

复次，具慧的善男子或善女人获得天眼，以其天眼见到众生死亡和转生，乃至如经中广说般配合，直至见到众生转生于地狱，心中如是思维：由今世的罪业不善业，而于来世感受难忍的异熟果报显现，乃至'舍弃罪业为善'等，如前配合。如是，善男子或善女人见到他人的罪业后，以四种方式决定思维且极为决定思维。何为四种？依违逆或邪命或放逸懈怠，以今世罪业不善业而于今世亲见不悦意的异熟果报，以及依众生身体的差别或无义的所作或无义的追求，由往昔所造罪业不善业于今世亲见不悦意的异熟果报，以及依国王大臣等的种种所作，由今世罪业推度来世不悦意的异熟果报，以及依众生的死亡转生，由今世罪业现见来世不悦意的异熟果报。其如是如实了知后，自己便不造作。
何为业缚？即是对业生起欢喜、重业以及对业的异熟果报无自在。其中对业欢喜即如此处某人因习惯于罪业而喜好罪业，其心不趣入善法，此为第一业缚。其中重业即如此处某人造作无间业，或造作其中一部分后，以此因缘即便想要于善说法律中出家，亦不能获得，更何况能获得沙门果，此为第二业缚。其中对业的异熟果报无自在即如此处由身语意恶行之因生于恶趣，于彼处无自在、无权力，长时感受痛苦，或生于边地，彼处无四众即比丘乃至优婆夷等所去，此为第三业缚。
此说的总结即略说，世尊以众生业的异熟果报为缘，宣说如理作意及以如理作意为先的随法修行，应知此为此处之总说。
第二十三品。圣者所说善说为最上，说悦耳非不悦耳为第二，说真实非不依为第三，说正法非非法为第四。此为偈颂。善说即善言、善述、善说。其特征应知有三种：悦意、无烦恼及善。其中初者令他欢喜，第二者令自戒律不失。

།གསུམ་པས་ནི་ཕ་རོལ་མི་དགེ་བའི་གནས་ལས་བསླང་སྟེ། དགེ་བའི་གནས་སུ་འཇོག་ཅིང་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པའོ།།དེ་ལ་ཚིག་སྙན་པ་བདེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཆོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་འཇམ་པོར་ཕ་རོལ་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་བདེན་པ་ལ་སྙན་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་དག་གིས་ཚིག་རྩུབ་པོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ལ་སྨོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། སྙན་པ་དང་བདེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྨོད་པ་ཡང་ཤེས་ ལ།སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྨོད་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་བྱེད། སྨོད་པ་ཡང་མི་བྱེད་པར། མི་དགེ་བའི་གནས་ལས་བསླང་སྟེ། དགེ་བའི་གནས་སུ་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཁོ་ན་འཆད་པ་ལྟ་བུའོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྨྲས་པའི་བསྟན་པ་དང་།བཤད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དད་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སྦྱིན། །ཆོས་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པས་བསྔགས། །ལམ་འདི་ལྟ་ཡུལ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ། འདིས་ནི་ལྷ་ཡི་འཇིག་རྟེན་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་གང་ཟག་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་རྙེད་ནས། ཁྱིམ་ན་གནས་པས་འཛེམས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་ལ། ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་ཀྱང་། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་ངན་དོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་། སྣོད་བྱད་ཉུང་ལ་ཡོ་བྱད་ཉུང་སྟེ། ཆོས་དང་ལྡན་པའི་རྙེད་པ་རྣམས་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང དུ་སྤྱོད་ཀྱི།སྦེད་ཅིང་མི་སྤྱོད་ལ། ཆོས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཐོག་མ་དང་། བར་དང་། ཐ་མས་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་སྨྲ་བས་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ནས་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་ པའི་སྡེའི་བར་དེ་དག་བཟུང་ཞིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་ནས།ཕ་རོལ་དག་ལ་ལུང་འབོགས་ཤིང་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ། །དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་བསྡུས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས། ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེ་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས།རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་གཏོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གལ་ཏེ་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་། དེ་ཕྱིན་ཆད་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱེད་དེ།ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་རྙེད་ནས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཕྱི་མ་ལ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་ འགྱུར་བ་དང་།སེར་སྣས་དབུལ་པོར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྟེ་། མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པས། ཚེ་འདི་ལ་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེར་སྣས་འཛེམས་ཏེ། འཛེམས་པས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྤངས་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་ པར་ལེན་པ་དང་།སེར་སྣ་ཡང་སྤངས་ནས། དྲི་མ་དང་སེར་སྣ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་ནས། རྒྱས་པར་སྦྱིན་པའི་བགོ་བཤའ་ལ་དགའ་བས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་འཕགས་པས་བསྔགས་པར་འགྱུར་ལ། ལུས་ཞིག་ ནས་ཀྱང་གཞི་དེས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་གི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།

第三是将他人从不善之处引导出来，安置于善处并成办利益安乐。
关于这点，有些言语虽悦耳但既不真实也不如法，比如有人用不存在的功德以柔和语言令他人生喜。
有些言语虽真实但既不悦耳也不如法，比如有人以真实过失用粗暴语言以烦恼心呵斥他人。
有些言语既如法又悦耳安乐，比如有人既知道如何令人生喜也知道如何呵斥，但既不令生喜也不呵斥，而是为了将人从不善处引导出来安置于善处而只说法。
此说法的总说是：简言之，世尊善说教法与解说，应知这是总说。
'信心与知惭愧及持戒布施，此等诸法为胜者所赞，说此道路为趣向之处，由此将往生天界。'这是偈颂。
如是，此处某些补特伽罗对如来所说的调伏法生起信心后，作为在家人而有惭愧心，善加受持戒律，受持后以法衣、饮食、卧具、坐垫等粗劣物知足，少器具少资具，如法所得之物与具智慧的梵行道友共享，不隐藏独享。
以最初、中间、最后皆善的梵行法而说，即从契经、应颂乃至方广、论议等，受持通达后为他人传授广为开示。
应知具足这些善法者有三种功德：一、为圣者、诸佛及佛声闻所赞叹；二、若已善积持戒布施所摄的福德资粮和法布施所摄的智慧资粮，则依止解脱生处而与清净诸天同分；三、即使未善积资粮，以后也能圆满福德资粮和智慧资粮，身坏命终后也将往生善趣天界诸天之中。
另一方面，此处某些补特伽罗对如来所说的调伏法生起信心后，深信破戒将导致来世堕恶趣、悭吝将感贫穷果报，由于深信而于今生远离破戒和悭吝，远离后断除破戒而善加受持戒律，断除悭吝后以离垢无悭的心安住在家，广行布施分享而欢喜，即于今生为圣者所赞叹，身坏命终后也因此而往生诸天之中。

།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐོས་པས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཐོས་པས་སྡིག་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཐོས་པས་གནོད་པ་སྤོང་བར་འགྱུར། །ཐོས་པས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན ལ་ལ་སྔ་ལོགས་སུ་བྱ་བ་སྦྱིན་པའི་གཏམ་དང་།མཐོ་རིས་ཀྱི་གཏམ་ལས་བརྩམས་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཉན་ཅིང་ཐོས་ནས་ཀྱང་། དོན་གྱིས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སྡིག་པ་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྡིག་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་ཞིང་སྐྱེ་བས་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་དོན་གྱིས་ཆོས་ཤེས་ནས་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ནི་ལྡོག་།བདེ་བའི རྒྱུ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་གནས་ཏེ།དེ་གཞི་དེས་བདེ་བ་ཐོབ་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པ་སྤང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ཡང་དག་ཕུལ་ཉན་ཅིང་དེས་ཐོས་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་དོན་གྱིས་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཐམས་ ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་དང་།ཞི་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་གྱིས་ཆོས་ཤེས་ནས། གལ་ཏེ་དབང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྨིན་ལ། ཚོགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། བསམ་པ་དག་པའི་དེས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་ཤེས་པར་འཐོབ་ བོ།།ཆོས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ཁོ་ན་ཙམ་གྱིས་བདེན་པ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པས་ན་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཚོགས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི།དེ་[(]སྡག་[,]སྡིག་[)]པ་དེ་ཉིད་ལས་ལྡོག་ཅིང་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། ལྷག་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་། །དེས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་སྤོང་ཞིང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ བའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་འདྲ་བ་གོས་པ་མེད། །ཐེམ་པ་འདྲ་བ་གཡོ་མི་འགྱུར། །མཚོ་བྲན་ འདམ་རྫབ་ལྡན་འདྲ་བའི།།འཁོར་བ་ལ་ནི་མཁས་མི་དགའ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་ མཁའ་ལ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་དེ།གཙང་བས་ཀྱང་མི་གོས་ལ། མི་གཙང་བས་ཀྱང་མི་གོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྙེད་པའམ་མ་རྙེད་པ་ནས་བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་ གྱི་བར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་སོ།།སློབ་པར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་སེམས་གནས་པ། མཚན་མ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཀུན་དུ་བརྟེན་པ་ནི། གཡོ་བར་བྱེད་པ་ དང་།རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྲེད་པར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བར་སྨོན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒོའི་ཐེམ་པ་བཞིན་དུ་གཡོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

此说的略说是：总之，世尊宣说了在家人和出家人的正确修行以及正确修行的果报利益，应当知道这就是此处的略说。
'通过闻法了知诸法，通过闻法远离诸罪，通过闻法断除诸害，通过闻法证得涅槃。'这是偈颂。
如是，此处有人先前听闻布施之语和天界之语等，从而听闻无颠倒之法，并且通过义理了知：此生造作罪恶不善业是后世恶趣痛苦危害之因，远离罪恶不善业则是往生善趣并断除恶趣痛苦危害之因。
如是通过义理了知法已，依法修行，远离痛苦之因，如实受持安乐之因而住，以此基础获得安乐从而断除痛苦危害。
若听闻具四圣谛之法语，闻已如是通过义理了知一切有为法皆是苦，寂灭即是涅槃。如是通过义理了知法已，若根机成熟且资粮圆满者，以清净意乐即能获得通达义理的智慧。
仅仅依照所闻之法现证诸谛，即能证悟诸谛。现证诸谛则能获得漏尽。
若根机未成熟且资粮未圆满，则彼即从罪恶中回转，依止增上戒，生起增上心。依止增上心，生起增上慧。由此断除一切烦恼痛苦根本的危害，并且证得涅槃。
此说的略说是：总之，世尊宣说了以听闻正法为先导的如理作意，以如理作意为先导的随法修行，以及以随法修行为先导的果报利益，应当知道这就是此处的略说。
'如虚空无染，如门槛不动，如小池泥浊，智者不乐轮回。'这是偈颂。
阿罗汉比丘心得究竟解脱，超越一切戏论，称为等同虚空。譬如虚空无有戏论，不为清净所染，亦不为不清净所染。如是等同虚空的阿罗汉，亦不为世间法顺逆所染，即是获得与未获得乃至安乐与痛苦等一切。
欲学离贪者，趣入阿罗汉果位，心住于四念处，以无相心专注三摩地，不为动摇、我慢、戏论、造作等一切渴爱、希求相应之法所动，如门槛一般。

།སློབ་པར་འདོད་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད། གོང་མའི་ རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་འདུན་[(]བ་[,]པ་[)]སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་བསིལ་བར་གྱུར་པ།མཚོ་དང་འདྲ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་དང་། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་འདམ་རྫབ་ལྟ་བུ་ལ་མི་དགའ་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་པས་འཁོར་ བ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁ་ཟས་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དང་། མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི། གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། སློབ་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་གནས་འདི་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕན་ཡོན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕན་ཡོན་དང་། ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་དག་གཟུགས་ཀྱིས་ངེས་པར་འཛིན། །ང་ལ་སྒྲ་ཡིས་རྗེས་སུ་འབྲང་། །འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དབང་གྱུར་པ། །སྐྱེ་བོ་དེ་དག་ང་མི་ཤེས། །ནང་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་གྱུར་ལ། །ཕ་རོལ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། །ནང་གི འབྲས་བུ་མཐོང་བ་གང་།།དེ་ནི་སྒྲ་ཡིས་བཀྲི་བ་ཡིན། །ནང་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ལ། །ཕྱི་རོལ་མཐོང་བར་གྱུར་པ་ལ། །ཕྱི་རོལ་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་གང་། །དེ་ཡང་སྒྲ་ཡིས་བཀྲི་བ་ཡིན། །ནང་ཡང་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ལ། །ཕྱི་རོལ་མཐོང་བའང་མ་ཡིན་ཞིང་། །བྱིས་པ་ཀུན་ནས་ བསྒྲིབས་གྱུར་བ།།དེ་ཡང་སྒྲ་ཡིས་བཀྲི་བ་ཡིན། །ནང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་གྱུར་ལ་། །ཕྱི་རོལ་ཡང་ནི་མཐོང་གྱུར་ཅིང་། །བསྟན་པ་ངེས་པར་འབྱུང་ཤེས་པ། །དེ་ནི་སྒྲ་ཡིས་བཀྲི་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་འདུན་པའི་ འདོད་ཆགས་རིལ་གྱིས་མ་སྤངས་པ་ལ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་མཐོང་བ་ན།ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་ འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་འཛིན་ཏེ།དེ་ཕྱིས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕ་རོལ་སྨྲ་བ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲ་ལས་གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་ཅིང་གཞན་གྱིས་བཀྲི་བར་གྱུར་ལ། དེ་བཞིན་གྱིས་ཁྲིད་ པས་སངས་རྒྱས་དང་།ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ནང་གི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ལྷའི་མིག་གིས་རྒྱང་ནས་མཐོང་ ནས།ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཤའི་མིག་གིས་མཐོང་ནས། ངེས་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་།གཞན་གྱིས་སྨྲས་པས་གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་ཅིང་གཞན་གྱིས་བཀྲི་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་ཙམ་མཐོང་བ་ཡང་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་བསྒྲིབས་ཤིང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྒྲས་ཁྲིད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

想要修学的人远离贪欲，对上师的解脱生起向往之心，那就是不还果的清凉，如同进入湖水般安住于等持的享受，对于与上位相应的一切结缚如同泥泞般不喜欢，因为对此不生欢喜而对轮回也不生欢喜。
另外，阿罗汉对于饮食、言说、无相住、与蕴余苦相随，这三种境界应当如是次第了知。
另外，慧解脱阿罗汉、身证学人以及俱解脱阿罗汉，这三种境界也应当如是次第了知。
此论的总说是：简而言之，世尊宣说了以离三界贪欲而具足遍知和有余依，以及以离欲界贪欲而具足殊胜道所摄的不还果。
又宣说了解脱的功德、禅定的功德和智慧的功德。又宣说了增上心、增上慧的果以及增上心和增上慧，应当了知这是此处的总说。
'有人执著于色相，随逐于我音声，为欲望所控制，此等众生不知我。内心虽有觉知，却不见外境，见内果之人，为音声所牵引。内心无所知，而见外境者，见外果之人，亦为音声所牵引。内心无所知，亦不见外境，愚者被遍覆，亦为音声所牵引。内心有觉知，亦能见外境，知出离教法，亦为音声所牵引。'这是偈颂。
如是，此处凡夫未完全断除欲贪，有些见到如来具足三十二大丈夫相时，认为'啊！世尊确实是正等觉者，其法善说，声闻僧众善入'。
后来依止非善士、听闻非正法，随顺他人言说，为他人音声所牵引。如是被引导而诽谤佛法僧，因为不如实了知如来法身的真实义故不应如是。
其中，凡夫以天眼见到内在禅定果位后，认为'啊！世尊确实是正等觉者'，如前所说。
见到外在欲界业报果位后执著，也是随他人音声、他人所说而依赖他人、为他人所牵引。
凡夫连这些也未见到的，则是完全被遮蔽而长期为音声所牵引。

།འཕགས་པ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤང་བ་དང་། འདུལ་བ་དང་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དེས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནང་གི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་ཤིང་དམིགས་ལ། དེ ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའམ།ཡང་ན་མཆོད་རྟེན་དུ་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་རི་མོ་བྲིས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱུར་པ་མཐོང་ན་། ཀྱེ་མ་འདི་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། དེས་དེ་ལྟར་ནང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་ཤིང་། ཕྱི་རོལ་ཡང་མཐོང་བས། སངས་ རྒྱས་དང་།ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སྨྲ་བ་དག་ལས་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་ཅིང་གཞན་གྱི་བཀྲི་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ།།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་ལ་ངེས་པ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་ལ་ངེས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་ མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དྲུག་པ་བདག་པོ་རྒྱལ་པོ་ནི། །ཆགས་པར་གྱུར་ན་ཆགས་ཅན་ཡིན། །ཆགས་པ་མེད་ན་ཆགས་མེད་འགྱུར། །ཆགས་པ་བྱིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་བདག་པོ་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གང་ལ་ལ་ཆུ་བོ་ལྔ་ནི་རྒལ་ལ། དྲུག་པ་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་ཆུ་བོ་ནི་མ་རྒལ་བ་དེའི་སེམས་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་ནི་ཆགས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་གང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཆགས་པ་བདག་གིར་བྱས་ལ། ཆགས་སུ་ རུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཆུམས་པ་ནི་ཆགས་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཆགས་པ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁྱིམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆགས་པ་ཅན་དེས་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཆགས་པའི་སེམས་ དེའི་སྐབས་མི་འབྱེད་ཅིང་།ཡིད་ཕྱིར་འཇིལ་ལ་། ཟློག་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུས་སེམས་དེ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཆགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་། ཆགས་པ་ཅན་དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དེའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཆགས་པ་ མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་སྐབས་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡིད་ཕྱིར་འཇིལ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་ཟློག་པར་མི་བྱེད་ན་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དེས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བ་ནི་ བྱིས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་བསལ་བ་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། བྱིས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གྲོང་ཁྱེར་རུས་པའི་ར་བ་ཅན། །རྒྱུས་དང་ཤ་ཡི་ཞལ་ཞལ་ཅན། །དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་དང་། །ང་རྒྱལ་དང་ནི་འཆབ་པ་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ནོ། །གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡང་རྡོ་ལྟ་བུའི་རུས་པ་རྣམས་དང་། གྲེས་མ་ལྟ་བུའི་རྒྱུས་པ་རྣམས་དང་། ཞལ་ཞལ་ལྟ་བུའི་ཤའི་ཞལ་ཞལ་ཁོག་པའི་ར་བས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའོ། །དེ་ཡང་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་ཞིང་ཕྱིར རྒོལ་བའི་ཆོས་བཞི་གནས་ཏེ།ཆགས་པ་ཅན་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་གཉིས་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ལྟ་སྟེ། ང་རྒྱལ་དང་། འཆབ་པ་གཉིས་གནས་སོ།

为了断除圣者的贪欲、调伏并超越，获得圣者智慧眼的人，以此圣者智慧眼了知并缘取如来是内在法身，当见到色身或成为佛塔或外在的绘画时，心想'唉，这不是胜义谛中的真实圆满佛陀'。他如是内心了知，外在所见，因为对佛、法、僧决定不疑，所以不依赖他人的言语和说法，不为他人所引导，因为如实通达了如来法身的缘故而如是。
此说的略义，总之，世尊开示了从名言所生的见如来无有决定，从胜义所生的见如来有决定，应知这是此处的略义。
'第六自在王，有贪即贪者，无贪成无贪，贪著称愚者'，这是偈颂。第六自在王是心，即意识。
其中有人虽已渡过五河，但未渡第六意河者的心，随顺等持之味著，称为有贪。长期以来执著贪欲，对可贪之法生爱著者称为贪者。
其中贪欲是贪，由贪欲因所生的在家苦也是贪。若贪者依止对治作意，不给贪心机会，收摄其心并转变，如是其心于此生成为无贪，心成无贪故，彼贪者于后世也无由此因所生之苦，称为无贪。
若给予机会而不依对治作意，不收摄其心也不转变，则因长期感受苦因之苦而不舍弃苦因者称为愚者。
此说的略义，总之，世尊开示了断除苦因的利益，以及愚者以苦因成就自身痛苦，应知这是此处的略义。
'城墙由骨成，筋肉为涂饰，其中贪嗔入，慢心与覆藏'，这是偈颂。城是心，即意识。
此城为石般的骨头、筋索般的筋脉、涂饰般的肉所围绕。在善说的律法中，有四种与善法相违且对治的法安住：在家贪著者有贪欲、嗔恨二者，于恶说律法中出家者有我慢、覆藏二者安住。

།དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་ཆགས་པ་ཅན་བསོད་སྙོམས་དང་།ང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཡང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ན། དགེ་བ་བསྒོམ་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པ་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་ནི། བདག་ཉིད་ ཀྱང་སངས་རྒྱས་སམ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐད་དུ་མི་འགྲོ་ལ། སངས་རྒྱས་སམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཉིད་ཐུགས་བརྩེ་བས་བྱོན་ན་ཡང་། འཆབ་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་སྙོན་རྨོངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗོད་པར་མི་བྱེད་ན།ཁོང་དུ་ཆུད་པའམ། དགེ་བ་བསྒོམ་པ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ན། བདག་གིར་བྱེད་པ་ ལྟ་ག་ལ་འགྱུར།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་རྣམ་པ་བཞིས། ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྣམས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་ཆུད་ཟ་བར་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་ བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རུས་སྦལ་བདག་ལུས་ཁོག་པར་སྦས་པ་ལྟར། །དགེ་སློང་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་རྣམས་སྦས་ནས་ནི། །རྟེན་པ་མེད་ཅིང་གཞན་ལ་མི་འཚེ་ན། །མྱ་ངན་འདས་ཤིང་གང་ལའང་སྐུར་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་གསུམ་པོ་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྟོག་པ་སྤོང་ཞིང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དགེ་བའི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤངས་ནས། ལུས་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་རྣམས་རྟོག་པ མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན།རུས་སྦལ་གྱི་ཁོག་པ་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་སྡུད་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་དེ་ཡན་ཆད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་ལངས་པ་ ན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ལ།ཡང་དག་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་དང་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་ སྤྱོད་པ་མཁས་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁོད་པར་དགའོ།།རྩོད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཆོས་རྣམས་ ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་ཅིང་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་ཐོབ་ནས།ཆོས་ལ་ཡང་ཆོས་སུ་འདུལ་བ་ལ་ཡང་འདུལ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐུར་ པ་མི་འདེབས།ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་སྐུར་པ་མི་འདེབས། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཆོས་སུ་མི་སྟོན། ཆོས་ལ་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་མི་སྟོན། འདུལ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་འདུལ་བར་མི་སྟོན། འདུལ་བ་ལ་ཡང་འདུལ་བ་མ་ཡིན་པར་མི་སྟོན་ཏོ། ། བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པའི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་དང་། རོ་མྱང་བའི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་དང་། རྩོད་པ་སྨྲ་བའི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་དང་། ལམ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་སྤང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏེ། །དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཚུངས་དང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་འབྱུང་བ་དང་། །ནང་དུ་དགྱེས་པར་མཛད་ཅིང་མཉམ་གཞག་ནས། །ཐུབ་པས སྲིད་པའི་འདུ་བྱེད་སྤངས་མཛད་དོ།

对于贪著欲望、执着于乞食和我慢行为的人来说，即便是善说的法和律也无法理解，更何况修习善法呢？被我慢所充满的人，自己也不会去亲近佛陀或佛陀的声闻弟子，即便佛陀或佛陀的声闻弟子以慈悲心前来，由于覆藏的烦恼所迷惑的心，自己也不能如实表达，更何况能理解或修习善法呢？如是，这些与善说法律相应的善法，不仅不能进入心的二种城市，更何况能够据为己有？
此说的摘要是：简而言之，世尊以四种烦恼根本，显示在家人和出家人如何从善说的法律中退失，应当知道这是此处的摘要。
'如龟将身藏壳中，比丘隐藏意寻思，无所依止不害他，涅槃无有诽谤人。'这是偈颂。如是，此处有人依靠初禅，断除贪欲、害心、杀害三种恶寻思，也断除初禅地的善寻思，如身体般的寻思收摄进入无寻无伺的三摩地中，如同龟壳一般。应当了知，他的无寻无伺三摩地乃至有顶之间都是如此。
他入定出定时也不贪著此三摩地的滋味，以正法欢喜而决定。因为具有无害的本性，与智者梵行者共住则安乐，智者梵行者也乐于与他同住。
也具足无诤法，他如是依止正确的修行，证悟诸谛并获得漏尽。他对诸法不依赖他人，获得极为清净的智见后，如实了知法即是法、律即是律。
他如是了知后，不依止颠倒见解，不以法的方式诽谤法，也不以非法的方式诽谤非法，不说非法为法，也不说法为非法，不说非律为律，也不说律为非律。
此说的摘要是：简而言之，世尊宣说了善说法者的四种扰动：有烦恼和无烦恼的寻思扰动、贪味扰动、诤论扰动、诽谤道路的扰动的对治之道，应当知道这是此处的摘要。
'平等不等所生起，内心欢喜入等持，牟尼断除诸有行。'

།སྒོ་ངར་སྐྱེས་པས་སྦུབས་ནི་བརྟོལ་བ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ན། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ ཅུ་དག་གིས་བརྒྱན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་འབྱུང་བ་བརྙེས་པ་དེ་ནི།ཕྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་། དེའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་བྱུང་བ་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །མིང་གི་སྐུ་བྱུང་བ་དེ་དག་ ནི་ཟག་པ་མེད་པས་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནང་དུ་དགྱེས་པར་མཛད་ཅིང་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མངའ་བརྙེས་པས་ན། ཇི་ལྟར་ཐུགས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ བཞིན་དུ།སྐུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྲིད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྤངས་ཏེ། དེ་དག་སྤངས་པས་མཚུངས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་པའི་མིང་གི་སྐུ་འབྱུང་བ་བཤིག་སྟེ། དཔེར་ན་བྱ་གག་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྲུ་གུ་ཆེར་སྐྱེས་པའི་རྒྱུས་སྒོ་ང་གང་ལ་ བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་བརྟོལ་ནས་ཕྱིར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་།མིང་གི་སྐུ་བཤིག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཤིག་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་སྤངས་པར་སྐུ་ཚེའི་ མཐར་ཕྱིན་ནས།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དུས་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། སྐུ་ཚེའི་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་སྤངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ སྤངས་པས།སྤོང་བའི་རྒྱུ་བཞི་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་། མིང་གི་སྐུ་བཤིག་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་ལྟ་བུའི་འདམ་མེད་དེ། །ཞེ་སྡང་འདྲ་བའི་གདོན་ཡང་མེད། །གཏི་མུག་འདྲ་བའི་དྲ་བ་མེད། ། སྲེད་པ་འདྲ་བའི་ཆུ་ཀླུང་མེད། །ཅེས་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་དབང་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི། བརྡར་བཏགས་པས་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་དབང་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདམ་དུ་ཐོགས་པ་དང་། འབྱུང་བོའི གདོན་བབས་པ་དང་།དྲ་བར་ཞུགས་པ་དང་། ཆུ་ཀླུང་གི་རྒྱུན་དྲག་པོས་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་དབང་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རང་ལ་དབང་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ལ་ལ་འདོད་པའི་མི་གཙང་ལ་དྲི་མ་ཞིམ་ལ་དྲི་ང་བ་འདམ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཆགས་པ་ནི། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསྲུང་བ་དང་། རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱ་བ་ལ་རང་དབང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ལ་ལ་འདི་ན་འདོད པ་རྣམས་སྤངས་ནས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་ཡང་དེ་ཁྲོ་ཞིང་ཁྲོ་བའི་བསམ་པ་ཅན་བཀའ་བློ་མི་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དེས་ཁྲོ་བས་རང་དབང་མེད་པར་བསླབ་པ་ལས་འགལ་བ་ཡང་གྲངས་སུ་མི་རྩི་བས། ཚངས་པ་མཚུངས་ པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཚིག་གི་སྨྱུང་བུ་དག་གིས་འཛུགས་ཤིང་ཞེར་འདེབས་ལ།རྣམ་པར་འཚེ་ཞིང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་ནས། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས། དེ་བདུད་སྡིག་ཅན་གྱི་གཏི་མུག་ཆེན་པོ་ སྟོན་པའི་ལྟ་བའི་དྲ་བར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དེ་ལྟར་ཞུགས་པས་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རང་དབང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་གོང་མ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་ལ། དེས་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་སྦངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ མ་ཤེས་པས་ཡང་འོག་མའི་ཁམས་སུ་འབབ་པའི་ཕྱིར་དེར་གཏན་དུ་གནས་པའི་རང་དབང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

'如同蛋壳被雏鸟破开'这是一个偈颂。如来在最后一世成为菩萨时，获得以三十二大丈夫相和八十种随好庄严的色身。后来证得无上正等正觉成为如来时，其色身与之相同。但名身由于无漏而不同，故不相同。当如来内心欢喜而依止于成为沙门，获得三昧自在时，如其心入定一般，舍弃了寿行，即舍弃了有为的诸行。由于舍弃了这些，相同的色身与不相同的名身被破坏，就像雏鸟从蛋中生出，长大后破开所依靠生长的蛋壳而出来一样。如来破坏色身和名身也应当如此理解。
其中破坏是这样的：如来不是在未尽寿行就到达寿命终点后示现涅槃的时候，而是在未到寿命终点时就舍弃，以三昧力而完全涅槃。这段解释的摘要是：简而言之，世尊由于舍弃自己的寿行，依靠四种舍弃的因缘，显示了破坏色身和名身，这就是此处的摘要，应当如此理解。
'无有如欲望的泥泞，亦无如嗔怒的魔鬼，无有如愚痴的罗网，无有如贪爱的河流'这是偈颂。这四种使人失去自主的法，是世间假立的存在，它们使众生失去自主，如同陷入泥泞、被鬼神附身、落入罗网、被湍急水流冲向下游。同样应当了解，这四种非正法使众生失去自主。
什么是四种呢？比如，有些生在欲界的人，对欲望的不净执着如泥般又香又臭，在修习、守护和增长善法时就失去了自主。又有人虽然舍弃欲望在善说的律法中出家，但因为愤怒、心怀嗔恨、性情暴躁，以至于因嗔怒失去自主而违犯戒律也不以为意，用言语的利箭刺伤、诽谤、伤害、折磨同修梵行者。
又有人舍弃欲望后在恶说的律法中出家，陷入魔罗恶者所显示的大愚痴见网，因此陷入而在出离轮回上失去自主。又有人生在离欲的上界，但因未断除、未完全了知爱的结缚，而再堕入下界，因此失去永住于彼处的自主。

།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིས་པའི་འཆིང་བ་ཁམས་ཐམས་ཅད་དང་། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འདོད་པའི་འདམ་དུ་ཐོགས་པས། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་མི་ནུས་སོ། །གཞན་ཡང་ལ་ལ་ནི་ཁྲོ་ཞིང་ཁྲོ་བའི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ལ། སེམས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་རྣམ་པར་འཚེ་ཞིང་གསོད པར་བྱེད་ན།གཞན་དག་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། གཞན་ཡང་ལ་ལ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ཏེ། ཕ་མེད་དོ་མ་མེད་དོ་ཞེས་ཕ་མ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་ནས། དེ་གཉིས་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་དང་། གཡོག་བྱ་བར་འདོད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཕ་མ་ལ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་བྱེད། གཞན་ཡང་ ལ་ལ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲེད་པས་བདས་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་ན།གཞན་ལ་སྟེར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་མཁས་པས་རྟོགས་པའི་ཆོས་བཞི་པོ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། མི་འཚེ་བ་དང་། ཕ་མ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་ལ་ནི་གནས་མེད་ལྟར། །ཕྱི་རོལ་པ་ལ་དགེ་སྦྱོང་མེད། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་སྤྲོས་ལ་དགའ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་སྤྲོས་མི་མངའ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་གང་དག་འདོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འདོད་ནས་འདོད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད། གང་དག་ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་འདོད་ན་སྲིད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད། གང་དག་དགེ་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཚངས་པར་འགྱུར་བའི་ཐར་པ་འདོད་ནས་ ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ཚོལ་བ་དང་། སྲིད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཆུང་ངུ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ཆུང་ངུས། བདག་ཕྱི་མ་ལས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ཏེ། འདོད་པའི་ ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་འབྱོར་ཅིང་ལྡན་པར་གྱུར་ལ་རྩེ་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་འདོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དང་། ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དཔེར་ན་བྱ་རྣམས་ནམ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་མོད་ཀྱི། ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ བ་དེ་བཞིན་དུ།དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པ་དང་ལུས་ཐོབ་པ་མི་རྟག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གང་དག་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་པས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ ཆོས་ཅན་རྣམས་སོ།།དེ་ལས་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དགེ་སྦྱོང་མེད་དོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་གང་དག་ལོག་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་མེད་དོ། །གང་དག་ཡང་དག་པར་ བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཡོད་དོ།།འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒོ་གསུམ་གྱིས་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་ཚོལ་བའི་སྒོ་དང་། སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་སྒོ་དང་། ལོག་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བའི་སྒོའོ། །ཚོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྤངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཡང་དག་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་གྱིས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་ངེས་སོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྩམས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

此说的略说是：总之，世尊宣说了愚者的束缚遍及一切界和一切方。另外，又如此处有些人因陷于欲望泥沼，不能在善说的律法中出家。又有些人因瞋恨而被瞋恨所压制，心被完全掌控，以至于伤害杀戮自己，更何况他人。又有些人具有愚痴分的邪见，诽谤说'无父无母'，因为想要侍奉和服侍他二人，怎么会孝敬父母呢？又有些人被贪欲等渴爱驱使，连自己都不受用，更何况布施他人。应当了知这四法是智者所悟四法中的障碍：即出家于善说律法、不伤害、孝敬父母、布施。
'如虚空中无住处，外道中无沙门果，愚者喜好于戏论，如来永离诸戏论。'这是偈颂。有些众生希求殊胜欲望而寻求欲望，有些希求殊胜身体而寻求有，有些希求成为善行者和成为梵行解脱而寻求梵行。
其中，那些寻求欲望和寻求有的人，以小布施所生和小持戒所生，愿望自己来世生于善趣天界众天之中，具足受用五种欲妙而游戏。如此发愿后获得殊胜欲望和殊胜身体。他们就像鸟虽飞行虚空却不能住于虚空一样，他们获得欲望和身体也不能恒常安住于无常之中。
其中那些希求成为沙门而寻求梵行的人分为善说法者和恶说法者。其中恶说法者外道中决定无有沙门果。在善说法者中，邪求梵行者无有沙门果，正求者则有。这一切都以三门喜好戏论：即寻求欲望之门、寻求有之门、邪求梵行之门。应知永断一切寻求的如来们是无戏论的。
如来的声闻正求梵行者们实际上也决定是无戏论的。此说的略说是：总之，世尊宣说了无有善说律法者的一切所作都是无义，应知这是此处的略说。

།གང་ལ་གནས་པ་དང་ནི་སྤྲོས་མེད་ཅིང་། །གང་ཞིག་འཆིང་དང་འོབས་ལས་འདས་གྱུར་པ། །ཐུབ་པ་སྲེད་དང་བྲལ་ བ་རྒྱུ་བ་དེ།།ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་དག་གིས་ཡོངས་མི་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་སྲེད་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་བྱིས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེ་བོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་རང་དབང་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་གྲོང་ ངམ་དགོན་པ་ན་རྒྱུ་བ་མཐོང་ན་བྱིས་པ་ཁ་ཅིག་།དགྲ་བཅོམ་[(]བ་[,]པ་[)]དེའི་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དེ་དང་། རང་དབང་ཐོབ་བ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ནས་གནས་གཉིས་ཀྱིས་བརྙས་པར་བྱེད་དེ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་རང་ལ་དབང་ཡོད་པའི་སྤྱོད་པས་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས། གཞན་ལ་རག་ལུས་པའི་སྤྱོད་པས་འཚོ་བ་ཁས་བླངས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས། སྲིད་པ་ཆད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅེས་བརྙས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བྱིས་པ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། ཁྱིམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཐུབ་པ་དེ་ལ་བརྙས་པར་བྱེད་དོ།།ལྷ་གང་དག་ལ་དེ་དག་འདོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའི་ལྷ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཐུབ་པ་དེའི་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་མི་ཤེས་ན། དེ་དག་གིས་ལྟ་ག་ལ་ཤེས། དགྲ་བཅོམ་པ་སྲེད་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞིས་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེ་བོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་རང་དབང་དུ་གྱུར་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞིས་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྗེ་བོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བྱིས་པ་དེ་དག་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་འོང་བ་དང་འགྲོར་འཇུག་པར་བྱེད་ཀྱི། དགྲ་བཅོམ་ པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་བྱིས་པ་བྲན་ཉེས་པ་རྔམས་པོ་ཆེ་བྱུང་བ་ལྟར་སྒྲོ་བཏགས་པའམ། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ངན་པ་དང་། དབྱིག་པ་ཐོགས་པ་དང་། མཚོན་ཆ་ཐོགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོས་པར་ལྟུང་བ་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་དག་ ཏུ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྗེ་བོ་ལྟ་བུས་ལས་ཀྱི་གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱེད་དེ།དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བྱིས་པ་བྲན་ཉེས་པ་འབྲིང་བྱུང་བ་ལྟར། བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བརྗེ་བོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས། འདོད་པའི་སྲེད་པའི་འཆིང་བས་ བཅིངས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་འཐོབ་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།འདི་ལྟར་བྱིས་པ་བྲན་ཉེས་པ་ཆུང་ངུ་བྱུང་བ་ལྟ་བུར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཇོ་བོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས། མ་རིག་པའི་འོབས་ཀྱིས་བསྐོར་ཞིང་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་ཆུད་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་འཐོབ་ཀྱི། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིས་པ་རྣམས་ངོ་ཚ བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ནི་ངོ་ཚ་ལ།ངོ་ཚ་བར་བྱ་བས་ནི་ངོ་མི་ཚ་བ་དང་། འཇིགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ནི་འཇིགས་པར་ལྟ་ལ། འཇིགས་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བར་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གི་རྟོག་པ་བསལ་བ་དང་། ། ནང་གི་མ་ལུས་རྟོག་མེད་པ། །དེ་ཆགས་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འདས། །སྦྱོར་བཞི་བྲལ་བ་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་སློབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡིག་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ་བསལ་ལ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།ནང་ཡོངས་སུ་དང་ཞིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །བསམ་གཏན་ གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས།ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་དགའ་བ་ལ་ཆགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་པར་བྱེད་དོ།

这是一首偈颂：'凡是安住且无戏论，超越系缚与深坑者，离贪欲而行的牟尼，天人世间皆不能知。'
无贪欲的阿罗汉比丘以四种方式从魔的反抗、如同一切凡夫之主的状态中解脱而获得自在。当他在村落或寂静处行走时，一些凡夫看见后不能如实了知那位阿罗汉的究竟圆满和获得自在的境界，而以两种方式轻蔑他：'这位善男子为何舍弃自主生活方式，而接受依赖他人的生活方式？'以及'为何舍弃投生天界的修行，而精进于断绝轮回？'就这样轻蔑他。
其中，那些将天界和在家生活视为功德的凡夫们，就是在轻蔑这位牟尼。即便是那些他们以欲界方式安住的天神，也不了知这位牟尼的殊胜，更何况他们能了知呢？
无贪欲的阿罗汉是如何以四种方式从魔的反抗、如同一切凡夫之主的状态中解脱而获得自在的呢？就像这样，以四种识住的魔的反抗如主人般的凡夫们在五道轮回中来去，而阿罗汉则不是这样。
就像这样，如同犯重大过失的奴仆一般的凡夫，以增益或诽谤的恶见，以及持棍、持武器等恶不善法造作而堕入恶趣，魔的反抗如主人般以各种业力损恼他们，而阿罗汉则不是这样。
就像这样，如同犯中等过失的奴仆一般，被魔的反抗如主人般的欲贪束缚者，不能从欲界生的苦中解脱出离，而阿罗汉则不是这样。
就像这样，如同犯轻微过失的奴仆一般，生于色界无色界者被魔的反抗如主人般的无明深坑所围困，陷入轮回牢狱中，不能从生等苦中解脱出离，而阿罗汉则不是这样。
此说的总结是：简而言之，世尊说凡夫对不应惭愧的感到惭愧，对应当惭愧的却不惭愧；对不应畏惧的感到畏惧，对应当畏惧的却不畏惧。应当了知这就是此处的总说。
这是一首偈颂：'若人已除分别念，内心无余无分别，超越贪著色想者，离四系缚不再生。'
就像这样，在此，在诸求学者中，有些未离贪者依止初禅断除欲界恶分别；依止二禅，以内心清净、心相续专一而不分别初禅地的一切分别；依止三禅，又超越二禅地的喜著。

།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱེད་དོ། །གཟུགས་ མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱེད་དོ་། །དེ་དེ་ལྟར་རིམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་པར་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའམ། སྐྱེས་པ་སྦྱོར་བ་བཞི་དང་བྲལ་བ། ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་དགའ་བ་དང་།བདེ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཕྱིན་ཆད་ས་འོག་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྦྱོར་བ་བཞི་དང་ ལྡན་པ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའམ། སྐྱེས་པ་ནི་ས་འོག་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པའི་སློབ་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བྱེ་ བྲག་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱིན་པའི་བསོད་ནམས་རབ་ཏུ་འཕེལ། །ཡང་དག་སྡོམ་ལ་ཁོན་མི་སྐྱེ། །དགེ་ལྡན་སྡིག་པ་རབ་ཏུ་སྤང་། །ཉོན་མོངས་རྣམས་ཟད་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་རྙེད་ནས།སེར་སྣའི་དྲི་མའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་ན་གནས་ཤིང་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། གནས་ན་ དེ་དག་གིས་དེའི་འགྲོ་ཡང་རུང་།འདུག་ཀྱང་རུང་བ་ནས་རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ན། དེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ བ་རྣམས་ནི་བཟོད་པའི་སྟོབས་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བས་གཞན་དག་གིས་སྨད་ཀྱང་རུང་། སྤྱོས་ཀྱང་རུང་། ལག་པ་དང་། བོང་བ་དང་། དབྱུག་པ་དང་མཚོན་ཆའི་རེག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྣུན་ཀྱང་རུང་སྟེ། བདག་ལ་བར་ཆད་དུ་གྱུར་ན་མི་རུང་ ངོ་སྙམ་ནས།སེམས་སྡང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་སྡིག་པའི་ཚིག་མི་འབྱིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་གཞི་དེས་ཚེ་འདི་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཁོན་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། ། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་གནོད་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཁོན་མང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་དགྲ་ཟླ་མང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱིས་མཐོང་ན་དགའ་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པ་དེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན ནས་ལྷག་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་།ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་དེ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མདོ་ལས་ཡང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་སྡིག་པའི་ལས་དང་། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་སྡིག་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཐོབ་པའི་ ལམ་ལ་ཡང་བསྒོམ་ཞིང་།ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དད་པ་ཅན་གྱི་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པ་སྟེ་། ལོངས་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྱུར་བ་དང་། ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། དེ་ནི་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན པར་རིག་པར་བྱའོ།

依靠第四禅定，又从第三禅地的快乐中超越执著。依靠无色定，从色想中超越。他如是次第依靠禅定，乃至入于或生于有顶，远离四种系缚，远离烦恼分别系缚，远离无烦恼分别系缚，远离喜乐系缚，远离色想系缚者，此后不再生于下地。应知具有四种系缚的凡夫，入于或生于有顶者，将生于下地。
此论述的摄义是：总之，应知世尊宣说了住于有边际的学人与凡夫的差别，这是此处的摄义。
'布施福德极增长，正律不生诸怨恨，具德永断诸罪业，烦恼尽灭证涅槃。'此为偈颂。
如是于此，若有人于如来所说法律生起信心，以离悭吝垢染系缚之心，住于家中而正受七种事功德，若住于此，无论行住，乃至如经中广说，唯增长福德。
若于善说法律中出家，彼等出家者思维：'我是具忍力者'，以护持戒律，纵被他人诽谤、呵责、以手杖石块兵器触打，亦思维：'若于自身造成障碍则不应'，不生嗔心，不出恶语，缘于彼境，以具慈心遍满一切方所而住。由此因缘，于今生中自他相续中的怨恨悉皆止息。
来世亦将生于无害世间，不多怨恨，不多敌对，为世间所见则生欢喜、极为欢喜。如是精进者，依增上戒生起增上心，依增上心生起增上慧，如实证悟谛理，且能断除恶趣业及导致恶趣的罪业。
如是于所得道复修习，由究竟断除一切结缚，将般涅槃于有余依及无余依涅槃界中。
此论述的摄义是：总之，世尊宣说了具信者的四种道：以受用、善趣、遮止恶趣苦及遮止一切苦而分别宣说，应知这是此处的摄义。

།སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱ་སྟེ། །དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ། །རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གདུལ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་རྙེད་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གཞི་ཐམས་ཅད་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤངས་ཏེ། ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་ལ། དེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དགེ་བ་རྫོགས་ པར་བྱེད་དེ།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་ཤིང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ནས། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ པ་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་དེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཤེས་ཤིང་། མཐོང་བར་བྱ་བ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་རྣམ་པ་གཞན་གསུམ་གྱིས་ བདག་གི་སེམས་དུལ་བར་བྱེད་དེ།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱོ་བ་མི་ཆགས་པ་དང་། མ་ཆགས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་པ་གསུམ་དང་། བསླབ་ པའི་འབྲས་བུས་རང་གི་བསྟན་པ་གཞན་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚར་གཅད་དཀའ་ཞིང་མྱུར་བ་དང་། །གང་དུ་འདོད་པར་ལྟུང་བ་ཡིན་། །སེམས་དུལ་བ་ནི་ལེགས་པ་སྟེ། །སེམས་དུལ་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པ་ ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཞེས་བྱ་བའམ། ཡིད་ཅེས་བྱ་བའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདུ་འཛི་ལ་དགའ་ལ། འདི་ལྟར་འདུ་འཛི་ལས་བྲལ་བར་དཀའ་ཞིང་ཚར་གཅད་པ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ།སྦྱོར་དུ་བཅུག་ན། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རབ་ཏུ་གཟུང་བ་དང་། རྒོད་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བར་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། མྱུར་བ་མྱུར་བར་ལྡོག་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས། ཞེ་སྡང་དང་བཅས། གཏི་མུག་དང་བཅས། ཞུམ་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་དང་བཅས་པར་སྐྱེའོ། །རྩེ་གཅིག་ཏུ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ལ་སྦྱོར་དུ་བཅུག ན་ཡང་།ཡུན་རིང་པོ་ནས་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རྒྱུག་ཅིང་འཕྲོ་ལ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སེམས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་།རྗེས་སུ་མི་སྒྲུབ་ཀྱི། བརྟགས་ཤིང་བརྟགས་ཤིང་རབ་ཏུ་དབེན་པར་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་། དེ་དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱོ་བ་ནི་མི་འཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །མི་འཆགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་སེམས་དུལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཟད་པས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་བདེ བར་གནས་ལ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ལོག་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་དང་། རྗེས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

'一切罪业皆不造，圆满一切诸善业，彻底调伏自心意，此是诸佛之教法。'这是偈颂。如是于此，有人对如来所说的法律生起信心后，于一切种、一切事、一切处断除恶行，于善说的律法中如理受持戒律，以三种方式圆满善业：住于具戒，以别解脱戒防护，受持学处而修学；依增上戒学，成就增上心学；依增上心学，成就增上慧学。由此如实了知所应知，见所应见。如是圆满善业复以其他三种方式调伏自心：如实了知后生厌离，厌离则无贪著，无贪著则得解脱。此说的略义是：总之，世尊以三学及学果显示自教法不共于他，应知此是此处略说。
'心难以调伏且迅疾，随欲而堕落之处，调伏心意最为善，调心即是成办乐。'这是偈颂。所谓心或意或识，长久以来喜好散乱，如是难以离开散乱且难以调伏。若令其修习善法相续，既非定然离贪、离嗔、离痴，亦非定然摄持、无掉举、寂止安住，而是迅速退转，生起贪著、嗔恚、愚痴、怯弱、掉举及不寂止。即便令其专注内心正定，因长久以来贪著色、声、香、味、触故，于色、声、香、味、触奔逸散乱而堕落。其中圣声闻不随顺如是烦恼贪著之心而生苦，而是反复观察远离、相续修习善法、成办一心专注。如是以心等持如实了知后生厌离。厌离则无贪著。无贪著则得解脱。如是调伏心意，灭尽苦因，于现世安乐而住，后世亦得灭尽一切苦。此说的略义是：总之，世尊显示不随顺长久以来邪行之心及不随顺之功德，应知此是此处略说。

།སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་མཁས་པ་དང་། །རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཉམས་ཐོབ་དང་། །རྟག་འགྲུས་དྲན་ལྡན་བསམ་གཏན་པ། །དགའ་བདེ་ཟང་ཟིང་མེད་པ་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་སློབ་པ གཞི་མཐོང་བ་ལ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་།རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ། གཞི་དེ་ལས་དེའི་ཕན་ཡོན་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་རྣམས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཕན་ཡོན་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་ཡང་དག་པའི་ཆོས་བརྟགས་ནས། ནང་གི་ཆོས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་འདི་ནི་ཕན་ཡོན་གཉིས་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དང་། མཁས་པར་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཕན་ཡོན་ གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བས་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དམ་པ་ཐོབ་ནས། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་སྟེ། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་བདེ་བས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་འདི་ནི་ཕན་ཡོན་བཞི་ པ་ཡིན་ནོ།།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཚན་མ་ལ་མཁས་པའི་ཕན་ཡོན་བཞི་བསྟན་ཏེ། ཞི་གནས་ཀྱིས་བྱས་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་གིས་བྱས་པ་དང་། མི་སྐྱོ་བས་བྱས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པས་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདིར་ མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ། བཟོས་མི་འཚོ་དང་ཡང་དང་བདག་ལ་ལེགས་འདོད་དང་། །དབང་པོ་ཐུལ་དང་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། །ཁྱིམ་ན་མི་གནས་བདག་གིར་མི་འཛིན་རེ་བ་མེད། །འདོད་སྤངས་གཅིག་པུ རྒྱུ་བ་དེ་ནི་དགེ་སློང་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་ལ། ཡན་ལག་ལྔ་སྤངས་པ་ནི་དགེ་སློང་ཡང་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་བརྟེན་པ་སྟེ། ཁྱིམ་རྣམས་སུ་སྤྱི་རྟོལ་གྱི་ཁར་འདོར་བའམ། ཞལ་ཏ་བྱེད་པའམ། མིང་དང་། རུས་ནས་སྨོས་པའམ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བཤད་པ་ཡང་རུང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཤད་པ་ཡང་རུང་བའི་བཟོའི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས། ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཆོས་གོས་དང་ཁ་ཟས ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡན་ལག་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སྣོད་སྤྱད་ཉུང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ཉུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པའི་ཚུལ་ཅན་དང་། ལུས་ལ་བགོ་བའི་གོས་དང་། ལྟོ་དགང་བའི་ཟས་ལ་ཆོག་ཤེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཆོག་ཤེས་ཏེ། གང་དང་གང་དུ་འགྲོ་བར་ལྷུང་བཟེད་དང་། ཆོས་གོས་དང་ཆས་པ་འདི་ནི་ཡན་ལག་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། ། དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་བ་ལ་གུས་ཤིང་། དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ལ། བསླབ་པ་འདོད་ཅིང་བསླབ་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ནས། སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང བསླབ་པ་ལས་འགལ་བར་མི་ཤེས་ན།ཟང་ཟིང་ཆུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་ཡན་ལག་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ལ་བརྩོན་ཞིང་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་ལ་ཆོག་ཤེས་ཤིང་བསླབ་པ་འདོད་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ ཞིང་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལ་བརྗེད་ངས་པས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྟོག་པ་འདུན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པ་དག་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་བརྗེད་ངས་པ་དང་། ཡིད་རྟུལ་བར་གྱུར་ན་ཡང་སླར་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་མེད་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཡན་ ལག་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ལམ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་ཉིད་སྒོམ་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡན་ལག་ལྔ་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

以下是偈颂：'善巧心之相，获得远离境，精进具正念，安乐无杂染。'
如是，此处学者于见地上，善巧于止相、执取相及舍相。由此基础而生四种功德：心成一境性，远离诸过患，身心轻安乐，此为第一功德。
复次，心住等持，观察如所有性及尽所有性之正法，获得内在法之胜观，此为第二功德。
如是依止清净止观，于菩提分法精进、恒时修习、相续不断、善巧修持而不生厌倦、不生退心，此为第三功德。
如是由心不生厌倦而获得正念正知，心得究竟解脱，体验解脱之喜乐，以无杂染之安乐而于现世安住触乐，此为第四功德。
此说之略义为：总之，世尊宣说善巧于相之四种功德：由止所成、由观所成、由无厌所成及由究竟所成，应知此为此处之略说。
第二十四品：'不以工巧活命及，善求自利调诸根，解脱一切不住家，无执无望断贪欲，独行游方是比丘。'
此为偈颂。具足五支，断除五支者，应知是真实比丘。何为五支？不依止邪命等法，即不于诸家行乞讨、不作管事、不提及姓名、不论是声闻说法或佛说法，不依工巧处以非法求衣食等，此为第一支。
复次，少有器具、少有资具、极为少欲，于身着衣、腹中食物知足、遍知足，随往何处唯携钵具、法衣而行，此为第二支。
于沙门道恭敬、于沙门道欢喜、乐于学处、于学处欢喜，乃至为命亦不知违犯学处，何况为些微利养，此为第三支。
如是精进于正道、活命清净、知足、乐于学处，未证悟真谛者得以证悟，获得清净见解。若百千次由失念而生不善分别念，具贪嗔痴等，纵然失念、心钝，亦能速疾断除，此为第四支。
依所得道修习，心得解脱一切结缚、随眠、近烦恼、缠缚，此为第五支。如是具足五支。

།ཡན་ལག་ལྔ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གནས་ལྔ་ནི་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པས་བྱས་པའི་ཆ་མ་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པ་ཕུལ་ནས་ཉམས་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཆ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་གིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པས་འདོད་ པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཆ་མ་ཡིན་པ་དང་།གནག་གི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རམ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་ཆ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ལས་ཡང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་ཆ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྲད་པ་མེད་པས་གཅིག་པུ་གནས་ ཤིང་གཅིག་པུ་རྒྱུ་ལ།གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་འཁྲིག་པའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་བདག་གིས་བྱས་པའམ། ཕ་རོལ་གྱིས་བྱས་པར་འཛིན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གཉི་གས་བྱས་པའམ། བདག་གིས་ཀྱང་ མ་བྱས།གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡན་ལག་ལྔ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །རིང་དུ་འགྲོ་ཞིང་གཅིག་པུ་རྒྱུ། །ལུས་ཡོངས་མ་ཡིན་ཕུག་གནས་པ། །གདུལ་དཀའི་སེམས་ ནི་འདུལ་བ་དེ།།བྲམ་ཟེ་ཡིན་ཞེས་ང་སྨྲའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་འདི་སྐད་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའམ་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། ལུས་སྣ་ཚོགས་གཅིག་ནས་གཅིག་ ཏུ་བརྒྱུད་པ་དང་།རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས། བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་རིང་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འཁོར་བའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ། །དེ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཟླ་གཉིས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཐམས་ཅད་ ཅིག་ཅར་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རེ་རེ་ནས་འཇུག་གོ།།དེ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དམ། ཞེ་སྡང་གི་བདག་ཉིད་དམ། གཏི་མུག་གི་བདག་ཉིད་དམ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་རུང་སྟེ། གང་ གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཏན་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་པོ་དག་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཏན་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་ གོ།།སེམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ནི་ཉིན་མཚན་དང་། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་གཞན་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་ལ། གཞན་འགག་པ་ནི་འགག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་གནས་ཏེ། ཡང་སྐྱེ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་། ཕྱིར་འོང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ མཁས་པ་མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་འདས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས། སྐྱོ་བར་བྱ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་ཅིང་། སེམས་ཀྱང་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལས་རྒལ་ཏེ། ཕ་རོལ་དུ་སོན་ནས་ཐང་ལ་གནས་པའི་བྲམ་ཟེ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདས་པའི་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སེམས་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན མོངས་པ་ཅན་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་སྐད་ཅིག་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་བག་མེད་པ་དང་། བག་ཡོད་པས་བྱས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་ འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是断除五支呢？五处不是阿罗汉所为，即：不是舍弃戒律而堕落的行为，不是因执著我所而享受欲乐的行为，不是为了财物或性命而故意说妄语的行为，不是舍弃欲望后又不与取的行为，无贪欲而独居独行，不与二人交合行不净行淫欲法，
不执著苦乐是我造作或他人造作，不执著是我与他人共同造作，或非我造作非他人造作，不执著苦乐无因而生，如是断除五支。
'远行而独行，无形住洞中，调伏难调心，我说是婆罗门。'此为偈颂。所谓凡夫之心或意或识，从过去时起，从一身至一身相续，从一因至一因相续，无作者而远行，是为凡夫远行，因轮回故无始际可见。
依现在时，心无第二，一切心不同时生起故次第而入。依现在时，或为贪性或嗔性或痴性，或任何烦恼及随烦恼性，不永远随顺其本性而住。
譬如五根色法，随顺或不随顺、劣或胜之本性而住，永远如是随顺。心则不然，心于日夜刹那须臾中，种种差别生灭，故心之本性为烦恼性而非圆成实。
依未来时，具随眠住于四识住，有再生往来之机缘。若智者以此四相，依过去、现在、未来时，如实了知心已，为厌离、离欲、灭除而修，解脱其心，则超越一切见蕴，到达彼岸而住于平地的婆罗门。
此说之总摄为：略说之，世尊说过去长时心为有情烦恼无作者，现在时为刹那及本性光明，未来时示放逸与不放逸所作之烦恼与清净，当知此为此处总说。

།འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་གང་གིས་བསྒྲིབས་། །འདི་ནི་གང་གིས་མི་གསལ་བགྱིས། །བསྒོས་ཞེས་བགྱིས་བ་ཅི་ལ་བགྱི། །དེ་ཡི་འཇིགས་ཆེན་གང་ཞིག་ལགས། །མ་རིག་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་བསྒྲིབས། །བག་མེད་ཕྱིར་ནི་གསལ་མ་ཡིན། ། རྟོག་པས་བསྒོས་ཞེས་ང་སྨྲ་སྟེ། །དེ་ཡི་འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ཡིན། །རྒྱུན་རྣམས་ཀུན་ནས་འཛག་པ་ཡི། །རྒྱུན་རྣམས་བཟློག་པ་གང་ཞིག་ལགས། །རྒྱུན་རྣམས་སྡོམ་པ་བཀའ་སྩོལ་ཅིག་།རྒྱུན་ནི་གང་གིས་དགག་པར་བགྱི། །འཇིག་རྟེན་རྒྱུན་ནི་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག བཟློག་པར་དྲན་པ་སྟེ།།རྒྱུན་རྣམས་སྡོམ་པར་བཤད་བྱ་ན། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དགག་པར་བྱ། །ཤེས་རབ་དང་ནི་དྲན་པ་དང་། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་རྣམ་ཀུན་དུ། །དེ་ནི་གང་དུ་འགག་འགྱུར་བ། །ཞུ་ན་དེ་ནི་བདག་ལ་གསུངས། །ཤེས་རབ་དང་ནི་དྲན་པ་དང་། །མིང་ དང་གཟུགས་ནི་རྣམ་ཀུན་དུ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་གྱུར་ན། །དེར་ནི་དེ་ཡང་འགག་པར་འགྱུར། །དྲན་པ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས། །ཇི་ལྟར་འཇུག་འགྱུར་ཞུ་ལགས་ན། །ཇི་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་མ་མཆིས་པར། །དེ་ནི་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ། །ནང་དང་ཕྱི་ ཡི་ཚོར་བ་ལ།།མངོན་པར་དགའ་བར་མི་བྱེད་ན། །དེ་ལྟར་དྲན་པ་སྤྱོད་པ་ཡི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར། །གང་དག་ལེགས་གསུངས་ཆོས་ཅན་དང་། །གང་དག་སློབ་པ་ཐ་དད་པ། །དེ་དག་ནང་ནས་འགྲུས་པའི་སྤྱོད། །ཞུ་ན་བཟོད་ལྡན་བདག་ལ་གསུངས། ། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་མེད་ཅིང་། །ཡིད་ཀྱིས་རྙོག་པ་མེད་པར་བྱེད། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་མཁས་པ་དང་། །དྲན་པས་དགེ་སློང་ཀུན་དུ་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་དུ་སྒྲོལ་བ་ལས་མ་ཕམ་པས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དོན་གྱི་སྐབས་འདི་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་དང་། ཁྱིམ་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་དགོངས་སོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་སོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རིག་པའི་གསལ་བའི་སྐབས་ཡོད་མོད་ཀྱི་བག་མེད་པས་མི་གསལ་ལོ། །ཁྱིམ་པ གོས་དཀར་པོ་གྱོན་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ནི་རྟོག་པས་བསྒོས་པ་ཡིན་ནོ།།རྟོག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསྙད་པའི་གཞི་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཡང་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐ་སྙད་བཞི་བརྗོད་པ་ལ་ཡང་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་ལ་ཡང་ རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བསྙད་པའི་གཞི་རྣམས་ལས། ཐ་སྙད་གཞི་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐ་དད་པ་དག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་པའམ་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྔ་མའི་རྟོག་པ་དང་། ཕྱི་མའི་བསྒོ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་སྣང་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་རྟོག་པས་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ལེགས པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཅན་བག་མེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།ཁྱིམ་པ་རྟོག་པས་བསྒོས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་བཞིན་དུ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ངོ་བོར་གནས་ཏེ།རྒྱུ་དེས་ཕྱི་མ་ལ་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་མི་བཟད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྒྱུན་ནི་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པའི་སྲོལ་ནས་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕྱིར་འབབ་པོ།།ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྟོག་པའི་སྲོལ་ནས་སོ།

什么遮蔽了这个世间？什么使它不明显？所谓染污是什么？它的大恐怖是什么？
无明遮蔽了世间，由于放逸而不明显，我说分别使其染污，它的世间是痛苦。
从一切暴流中流出的暴流，什么能够遮止？请开示遮止暴流，用什么来阻止暴流？
世间的暴流，以正念来遮止，若说遮止暴流，应以智慧来阻止。
智慧与正念，以及名色在一切处，请对我说，它在何处灭尽？
智慧与正念，以及名色在一切处，当识灭尽时，彼处它也将灭尽。
请问修习正念的识，如何趣入？请为我无疑地如实解说。
对内外诸受，若不生欢喜，如是修习正念的识将会趣入。
请问具有善说法者，以及不同的学人中，精进的行为是什么？请对我这具忍者开示。
于诸欲无贪著，意不生污浊，于一切法善巧，比丘以正念普行。
这是从《波罗蜜多》中弥勒所问。
世间有三种：欲界世间、色界世间和无色界世间。此处所说的含义是指出家世间和在家世间。
其中出家世间又分为两种：说恶法者和说善法者。
其中说恶法者为无明所遮蔽。说善法者虽有明觉光明的机会，但因放逸而不明显。
身着白衣的在家人则为分别所染污。
分别应当知道有三种：对三种所诠基而起的分别称为分别；对四种言说而起的分别称为分别；对语言生起的分别称为分别。
其中，从过去、未来、现在的所诠基中，以言说基为始，对不同的分别进行分别时，会与诸分别相应或不相应，这就是所谓的染污。
如是前分别和后染污多见于在家人，因此说他们为分别所染污。
其中，被无明遮蔽的说恶法者，放逸的说善法者，以及被分别染污的在家人，他们虽然处于今生痛苦的因中，却对痛苦的因完全不能如实了知，而住于欢喜痛苦因的状态中。
由此因缘，他们未来所生的痛苦，是极大的、难忍的恐怖。
其中，说恶法众生的六处暴流从无明遮蔽的途径流向痛苦。在家人则从分别的途径流向痛苦。

།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྒྱུ་ནི་བག་མེད་པའི་སྲོལ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕྱིར་འབབ་སྟེ། མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་། བག་མེད་པའི་སྲོལ་གྱི་ རྒྱུན་དེ་དག་གི་རྒྱུན་འཇུག་པ་དེ་ཟློག་པ་ནི།གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུན་ལས་བྱུང་བ་དང་། སོ་སོ་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་རྒྱུན་དེ་དག་གསུམ་ཆར་ཡང་འཇུག་པའི་རྒྱུན་གཅོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུན་དེ་རྣམ་པར་གནོན་པས་སྤོང་བ་ཡང་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ། གཏན་སྤོང་བ་ཡང སྡོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་དང་། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ནི་གཉིས་དམིགས་ཏེ། བག་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།བག་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གསལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གསལ་བར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་དང་། གསལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་བག་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་གསལ་བར་བྱས་པ་དེ་དག་ནི་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཤེས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བག་ཡོད་པ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱེད་པ་མེད་ཀྱི། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ པ་དེ་འགགས་པས་དེའི་དྲན་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱང་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དེ་ལས་གཞན་པ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལྷག་མ་ཆེན་པོར་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ འགག་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡང་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བ་དྲུག་གིས་གནས་ཤིང་ནང་གི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་པའི་ཚོར་བ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཚོར་བ་ལ་ཡང་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་དེ་། དེ་ལྟར་དྲན་པ་དང་ལྡན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་ རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་བག་ཡོད་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །བག་ཡོད་པ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སློབ་པ་ཐ་དད་པ་རེ་ལྟར་ཐོགས་ ན་ལན་བདུན་པ་དང་།རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ནང་ནས་གང་རྟག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་བྱང་བར་བྱེད་པའི་སློབ་པ། གང་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་འོག་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། གོང་མའི་ཆ་དང་ མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་།དེ་དག་ཉིད་སྤང་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ནི་འོག་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ལ།ཡིད་ཀྱི་རྙོག་པ་མེད་པར་བྱེད་པས་ནི་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ རབ་ཏུ་ཤེས་ལ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་སེམས་ཀྱིས་གནས་ན་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལམ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གཉེན་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དེའི་བག་ཡོད་ལ། བག་ཡོད་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།

善说法者的六处之因是从放逸之道而流向痛苦。无明障、分别以及放逸之道的相续，要遮止这些相续流转，是从他人言教相续而生，以及从如理作意之因而生，对一切行持过患想具念，是以对治方式制伏。
以出世间正见所摄的智慧，则是以断除这三种相续流转的方式而断除一切。应知相续的制伏断除是律仪，永断也是律仪。
其中，说邪法者与在家人一向决定属于烦恼分。于善说法律中有二所缘：放逸者是具烦恼，具正念者是清净光明。其中应知已清净者与能清净者都是具正念。
其中，已清净的阿罗汉由于于四念住极为修习念与慧，以及获得正知清净，于正念中无须再作正念，然而在无余涅槃界中，其极为清净的智虽灭，但其念与慧并非不灭。其余由往昔业所引的名色余依，一切都将灭尽。
乃至未灭之时，以六恒住而住，于内离贪地的感受及外欲界所摄的感受都无欢喜。如是具念的阿罗汉尽形寿游行时，其识将如是趣入。
其中，有学者则有正念之作，彼等是能清净者。应知具正念而作正念者有二种：有学差别如极七返、家家、一来等中，常作而修净的有学；于此生中有般涅槃根器者，不为下分和上分结所系缚烦恼，为断彼等而修对治。
其中，由于于诸欲无执著，故不为下分结所系缚烦恼；由于令意无浊，故不为上分结所系缚烦恼。如实了知一切苦法，从集至出离，以极住于四念住的心而住，为究竟故，随顺所得之道而行，如是修习对治。
仅此即是其正念中作正念的一切圆满。

།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁྱིམ་པ་རྣམས་དང་། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་བག་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་།བག་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་དང་། །གལ་ཏེ་དེ་ཡི་དེ་གྲུབ་ཅིང་། །མིང་ནི་ཅི་དགར་ཐོབ་གྱུར་ན། །ཡིད་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར། ། སྐྱེ་བོ་འདུན་པ་སྐྱེས་གྱུར་ལ། །ཚོར་བ་དེ་ཡི་འདོད་དེ་དག་།གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་གྱུར་ན། །ཟུག་རྔུ་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། །སྦྲུལ་མགོ་ལས་ནི་རྐང་པ་བཞིན། །འདོད་རྣམས་སྤོང་བ་གང་ཡིན་དེ། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་སྲེད་འདི་ལས། །དྲན་བཞིན་དུ་ནི་འདའ་བར འགྱུར།།ཞིང་དངོས་དབྱིག་དང་བ་ལང་དང་། །རྟ་དང་ནོར་བུ་རྣ་ཆ་དང་། །བུད་མེད་བྲན་གྱི་འདོད་རྒྱས་ལ། །མི་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་། །སྟོབས་ཆེན་ཉམ་ཆུང་བབ་པ་བཞིན། །དེ་ནི་ཉེས་འཛག་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ། །དེ་ཕྱིར་ཆུར་ནི་གྲུ་ཞིག་ལྟར། །དེ་ལྟར་སྡུག་ བསྔལ་འབྱུང་བར་འགྱུར།།ཏ་ལ་གཏན་ནས་གཅད་པ་ལྟར། །གང་གིས་དེ་ནི་བཅད་བྱས་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་ལྡོག་འགྱུར་ཏེ་། །པདྨ་ལ་ནི་ཆུ་ཐིགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་སྡེ་ཚན་ལས་འདོད་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་མ་འོངས་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་།ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ད་ལྟར་སོ་སོར་རྟེན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དེ་ལྟར་དོན་དུ་གཉེར་བར་གྱུར་ཅིང་སོ་སོར་རྟེན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དེ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞི་དེས་དེའི་བདེ་བ་ཡང་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།ཡིད་བདེ་བ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བར་གྱུར་ཅིང་། འདོད་པ་དེ་དག་རྙེད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་ན། དེ་འདོད་པའི་རོ་མྱོང་བ་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་ཟུག་རྔུ་སེམས་ལ་ ཞུགས་པ་དེས།མི་ཟུག་རྔུས་ཟུག་པ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་སྤྲུལ་གྱི་མགོ་བོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་སྦྲུལ་གྱིས་འདོད་པའི་རོ་མྱང་བ་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དུག་དེས་བྱིས་པ་རྣམས་ཟིན་ཏོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་སྦྲུལ་མགོ་ལོག་ནས་སོང་བ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་སྤངས་ནས། ཆགས་པ་མེད་པ་ནས རྒྱས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་བར་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ།དེ་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་ནས། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་སྲེད་པའི་བར་གང་ཡིན་པའི་ཆགས་པ་དེ་ལས། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་འདུལ་ཞིང་སྤོང་ལ། ཡང་དག་པར་འདའ་བས་རྒལ་བར་ འགྱུར་བ་འདི་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ།།མདོར་བསྡུ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་འདོད་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་དངོས་པོའི་འདོད་པ་རྣམས་ནི་གང་གི་གཞི་ཞིང་གི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་འབྲུ་ དང་།གང་གི་གཞི་དབྱིག་གི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ནོར་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲུ་ནི་ཞིང་ལས་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དབྱིག་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། ཚོང་གཉིས་ལས་བཙལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞིང་ལས་འབྲུ་བཙལ་བའི་ཐབས་ནི་བ་ ལང་ངོ་།།རྒྱལ་པོ་ལ་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ལས་དབྱིག་བཙལ་པའི་ཐབས་ནི་རྟའོ། །ཚོང་ལས་དབྱིག་བཙལ་བའི་ཐབས་ནི་དབྱིག་དང་ནོར་བུས་སྤྲས་པ་ཐ་དད་པ་དག་དང་། དབྱིག་གིས་སྤྲས་པའི་རྣ་ཆ་གདུབ་འཁོར་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལྟར་ཐབས་ཀྱི་མཆོག་འདི་དག་ལ་སོགས་པ་ དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོ་ཚོང་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོང་འཕྲུལ་གྱི་ཐབས་གཞན་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ།

这是对此论述的概要：简而言之，世尊说明在家人和外道必定会完全烦恼，此法中的放逸者也会烦恼，而精进者则会清净。这就是此处应当了知的概要。
若人得到所欲之物，如愿以偿，随心所欲，心生最胜欢喜。若人生起欲望，对彼等欲望生起感受，一旦失去，则如被刺所伤而受害。如同避开蛇头之足，舍弃诸欲者，于世间能正念超越此贪爱。
对于田地、财宝、牛群、马匹、珠宝、耳环、女人、奴仆等欲望增长，人们生起执著。如同强力压迫弱者，为过失所摧毁。因此如同水中船毁，如是生起痛苦。如同彻底砍断棕榈树，若能断除彼等，则能止息忧愁，如同莲花上的水滴。
这是义品中关于诸欲的偈颂。如是，此中有人为获得未来的欲望而追求，对已得到的现在享用。如是追求并享用时，获得受用成就，由此生起快乐，也生起喜悦，这就是诸欲的过患。
若是追求而从获得受用中衰失，则为具有欲乐味著的渴爱刺所伤害，如同被刺所伤一般，遭遇极大痛苦和不悦，这就是诸欲的过患。
其中诸欲如同毒蛇，诸欲的味著如同蛇头，愚者为欲蛇对欲乐味著的贪著执取的毒所害。具有多闻的圣声闻则如同避开蛇头般，断除对诸欲味著的贪著，从无贪乃至无执著地受用。他从对色的贪著乃至对触的欲爱，调伏断除欲贪，以正超越而度脱，这就是从诸欲中出离。
简而言之，诸欲有两种自性：事欲和烦恼欲。其中事欲是以田地为基础的谷物，以财物为基础的财富。如是谷物应从田地中求取，财物应从事奉国王和经商二者中求取。从田地求取谷物的方法是牛。从事奉国王求取财物的方法是马。从经商求取财物的方法是各种珠宝装饰品和金银耳环手镯等。如是应当了知这些最胜方法以及其他经商谋利的方法。

།ནོར་དང་འབྲུ་བསགས་ནས་རྩེ་ཞིང་དགའ་ལ། ལོངས་སྤྱོད་པའི་གྲོགས་ནི་བུད་མེད་རྣམས་སོ། །མ་བསགས་པའི་ཚེ་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསྲུང་བ་དང་། སྤེལ་བའི་གྲོགས་ནི་བྲན་ རྣམས་སོ།།ནོར་དང་འབྲུའི་ཕུང་པོ་མང་པོ་བསགས་ནས། རྒུད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གཏེར་དུ་སྦེད་དེ། དེ་དག་ནི་དངོས་པོའི་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་འདོད་པའི་རོ་མྱང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དངོས་པོའི་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པས་སེམས་ཉམས་སྨད་ནས། དངོས་པོའི་འདོད་པ་དེ་དག་འགྱུར་ཞིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བས། ཉེས་འཛག་དང་། མྱ་ངན་ དང་།སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཀུན་ཏུ་བརྡུང་སྟེ་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚེ་འདི་ལ་ཉེས་འཛག་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ། གཉེན་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཆུའི་ནང་དུ་གྲུ་ཞིག་པ་ དང་འདྲ་བར་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་།རྒ་བ་དང་། ན་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་རྗེས་སུ་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་འདོད་པའི་རོ་མྱང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེན་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཏ་ལ་གཏན་ནས་ དྲུང་ནས་བཅད་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་དངོས་པོའི་འདོད་པ་སྡུག་པ་ནས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་བར་དེ་དག་འགྱུར་ཞིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བས། པདྨའི་འདབ་མ་ལ་ཆུའི་ཐིགས་པ་མི་ཆགས་པ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པས་གནས་མི་ཐོད་དོ།།བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རོ་མྱང་བས་བྱས་པའི་ ཉེས་དམིགས་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བས་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །མ་འོངས་པ་ལ་རེ་བ་མེད། །ད་ལྟར་བྱུང་ཆོས་གང་ཡིན་པ། །དེ་དང་དེ་ལ་རྣམ་ལྟ་ལ། །མི་འཕྲོགས་ཀུན་དུ་ མི་འཁྲུགས་པ།།དེ་ནི་མཁས་པས་འཕེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མོ་བཟང་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་རྙེད་ནས། དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་བྱུང་ ལ།དེ་རྣམ་པ་ལྔས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་དེ། དེས་ཁྱིམ་གྱི་འདུ་བྱེད་གང་དག་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དེ་དག་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་། དེ་དག་སྐྱེད་པར་ཡང་མི་སེམས། ཕྱིར་ལེན་པར་ཡང་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་རྙེད་ པ་དང་།བཀུར་སྟི་དང་ལྡན་པའི་མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་མི་འདོད་ལ། ཕྱི་མའི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་གང་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོར་གཏོགས་ པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དེ་གནས་ནས་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་ལྟ་བ་པོར་འགྱུར་ཏེ།ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྡིག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བས། གལ་ཏེ་བདག་གི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་ སྤྱོད་པ་སྤྱད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤངས་ནས། ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་མདོ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་མི་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་སྟེ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ནི་བདག་མེད་པའོ།

积累财物和粮食后游戏欢乐，享受的伴侣是女人们。在未积累时获取、守护和增长的伴侣是奴仆们。
积累许多财物和粮食堆后，为了消除贫困而藏为宝藏，这些就是称为一切物欲的形态。
什么是烦恼欲呢？对物欲享受味着的随行识的执著，以及遍计的贪欲。对那些物欲以烦恼欲而心意堕落后，由于那些物欲变化转异，便生起过失、忧愁、悲叹、痛苦、不悦和烦恼，生起后也使心受打击而住。
如是于今生为过失所压制，无有对治者，如同船只在水中损坏一般，来世将随之而来生、老、病等种种痛苦差别。
从诸欲出离者，其随着欲尘味着的执著识，如同多罗树从根砍断后成为不生法性一般，一切处断绝。其可爱乃至悦意的物欲变化转异时，如同莲花瓣上水滴不着一般，清净识于彼处不为忧愁等所住。
此说的略说是：总之，世尊宣说诸欲的味着、过患、出离、自性、味着所作过患和出离所作利益，应知此是此处的略说。
'不随过去行，未来无希求，现前所生法，于彼彼观察，不夺不扰乱，智者令增长。'此是善夜偈颂。
此中有人于如来所说法律获得信心后，以信从家出家为无家，善妙地出家。彼以五种方式行极清净梵行：彼于所舍家庭诸行不观察，亦不思维生起彼等，亦不取回，此是第一种。
复次，于今生不欲具足利养恭敬的未来诸行，亦不为后世天人诸行而发愿行梵行，此是第二种。
复次，于彼所摄取蕴中所属色等现前所生诸法，彼住于此如是成为正观察者：身恶行于今生后世成为罪恶异熟，若我行身恶行等，乃至广如经中所说，断除身恶行，修习身善行为止。语和意善行亦应知如是。
正见过去、未来、现在色等诸蕴无常，若是无常即是苦，若是苦即是无我。

།གང་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་གི་མ་ཡིན པ་དང་།དེ་ནི་བདག་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་བདག་གི་བདག་མ་ཡིན་པར་དེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་འདི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱི་མ་ལ་མངོན་པར་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས། རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པས་དབྲོག་ཏུ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པའོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ཅིག་ཤོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་མི་འཁྲུགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པ་སྟེ། དེ་རྣམ་པ་ལྔས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི། མཚན་གཅིག་ཙམ་གནས་ན་ཡང་བཟང་ཞིང་མཆོག་ཏུ་བཟང་བ ཡིན་ཏེ།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཤད་པ་འདིའི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཐུན་མོང་ མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ།ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡོམ་ལ། སྡིག་དང་བརྗོད་བྱ་འདོད་ཆགས་དང་། །ཆུ་བོ་དང་ནི་འཇིགས་དང་རིགས། །གྲགས་ལྡན་མཚོ་དང་ཆུ་བོ་གཉིས། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་བྱ་བ་ དང་།།འཛིན་པ་དང་ནི་དོན་ཐོབ་དང་། །མི་རྟག་པ་དང་བག་ཡོད་དང་། །འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་ཆོས་ལ་གནས། །ངེས་རྟག་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་དང་། །དད་པ་དང་ནི་ཐོས་པ་དང་། །ནམ་མཁའ་མཚུངས་དང་གཟུགས་དང་རྒྱལ། །རུས་པའི་ར་བ་རུས་སྦལ་དང་། ། མཚུངས་དང་འདམ་དང་གནས་གཉིས་དང་། །བརྩལ་གྱུར་དང་ནི་བྱིན་པ་དང་། །སྡིག་པ་ཀུན་དང་ལྟུང་བ་དང་། །མཁས་དང་བཟོ་དང་རིང་དུ་འགྲོ། །བསྒྲིབས་དང་འདོད་དང་བཟང་པོ་ཡིན། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་རྫོགས་སོ།། །། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་ནི་གནས་བཞིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་བཞི་གང་ཞེ་ན། བསྒོམ་པའི་གཞི་དང་། བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་དང་། རྣལ་འབྱོར་དུ་བསྒོམ་པ་ཉིད་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས བུའོ།།གནས་བཞི་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ཡན་ལག་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་བདུན་གང་ཞེ་ན། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཡན་ལག་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པའི་གནས་བཞི་པོ་འདི་ དག་གིས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་བསླབ་པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ།བསྟན་པའི་དོན་མཐའ་དག་རྒྱས་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་བཅུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ནང་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ། །ནང་ལ་བརྟེན་ཏེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ དང་།ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མོས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །རིས་མཐུན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་དང་ཡང་ལྡན་པའོ།

凡是无我的一切都不是我所，那不是我，那不是我的我，如是以正确的智慧如实见到，这是第三种。
复次，依靠第一种观察法，为了对后世生起厌离，以成熟诸根，增长国王等人无法夺取的福德资粮和智慧资粮，这是第四种。
复次，依靠另一种观察法，于今生中不为一切烦恼和随烦恼所扰动而增长涅槃，这是第五种。以这五种方式住于极为清净的梵行，即使仅住一夜也是善妙中最善妙的，应当了知超胜一切住于梵行者。
此说的总说是：简而言之，显示了世尊善说的法律中具足一切不共分的极为清净的梵行，应当了知这是此处的总说。
偈颂：罪过与所诠及贪欲，河流以及怖畏种姓，具名海洋与二河流，贪欲嗔恚诸作为，执著以及获得义，无常以及不放逸，多贪安住于正法，决定善说以及信，听闻以及等虚空，色相胜王骨篱笆，龟等泥沼二住处，精进布施诸罪过，堕罪智者工巧远，遮蔽欲求及善妙。
瑜伽师地论思所成地竟。
什么是修所成地？简而言之，应当了知修所成地由四处所摄，何为四处？修习所依、修习之因、瑜伽修习本身及修习果报。
应当了知这四处又由七支所摄，何为七支？成就圆满、听闻正法圆满、以涅槃为主、令解脱成熟的智慧成熟、修习对治、一切世间清净、一切出世间清净。由这七支所摄的四处，应当了知是为开示善说法律中关于成办一切学处圆满的一切义理。
其中什么是成就圆满？简而言之，应当观察为十种：依内五种及依外五种，依内外成为十种。
依内的五种成就圆满是什么？种姓圆满、处所圆满、身体圆满、业障清净圆满、信解障清净圆满。
什么是种姓圆满？即如有人生于人中，既是男人又具足男根。

།ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ལ། དབུས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཡང་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ཏེ། མཐའ་འཁོབ་གང་དུ་འཁོར་ བཞི་པོ་དགེ་སློང་དང་།དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་མི་འགྲོ་བ་དེར་ནི་མི་སྐྱེའི། གང་དུ་འཁོར་བཞི་པོ་རྣམས་འགྲོ་བ་དང་། རྐུན་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཀླ་ཀློ་མ་ཡིན་པ་དང་། གང་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། ཡང་ དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་དབུས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཡང་སྐྱེས་ལ། མིག་མ་ཚང་བ་ཡང་མེད། རྣ་བ་མ་ཚང་བ་ཡང་མེད། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གང་ ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་བ་ཡང་མེད།བླུན་པོ་ཡང་མ་ཡིན། དིག་པ་དང་། ལྐུགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་མཐུ་ཡང་ཡོད་པའོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལས་མཚམས་མེད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གང་བྱས་ན་དེ་ཕུང་པོ་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ཆོས་འཐོབ་པའི་སྣོད་དུ་མི་རུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་མ་བྱས་ལ་བྱེད་དུ་ཡང་མ་བཅུག་པའོ། །མོས པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་རྣམས་དང་ཡང་མི་ལྡན་ལ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷའི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་ངན་པར་མོས་པ་མེད་ཅིང་གནས་ངན་པར་ མངོན་པར་དད་པ་མེད་ཀྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་གནས་བཟང་པོ་ལ་དད་པས་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་ནས་དེའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པས། རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ད་ལྟར་དེའི་མོས་པ་དང་བ་དང་ལྡན་པ་འཕགས་པའི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་གནས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་ཏེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་ཞེ་ན། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གདགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཕུན་སུམ ཚོགས་པ་དང་།མཐུན་པའི་ཡོ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གང་ཟག་དེ་དེ་ལྟར་ནང་ལ་བརྟེན་ཏེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ཡང་གནས་ལ། སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བའི་མཁྱེན་པ་བརྙེས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བའོ། །བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གདགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་རྣམས་ནས་རྒྱས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཡང་དག་བར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་།རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པ་བསྟན་པའི་སྡེའི་ཆོས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་རྣམས་ནས། རྒྱས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཆ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་ པར་སྟོན་པའོ།

什么是圆满的地域？如是，此处有人生于人众之中，且生于中土，而不生于边地，即四众（比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷）不往之处。生于四众所往之处，非盗贼之处，非野蛮人之处，圣者、正行者、正入者及诸贤圣所往之处。
什么是圆满的身体？如是，此处有人生于中土，眼根具足，耳根具足，一切肢体皆具足，非愚钝，非哑巴，非聋子，且有能力理解善说与恶说诸法之义。
什么是圆满的无业障？如是，此处有人具足身体圆满，且未造作五无间罪中任何一种，以此身躯不成为获得圣法之非器，亦未教唆他人造作。
什么是圆满的无信解障？如是，此处有人不具无间业，且不信解诸如种种天界住处及外道种种恶处，不深信恶处，而是以信心住于如来教法之善处，因往昔生中已熏习其因，以此因缘，今具信解清净，安住于圣处。
什么是依外五种圆满成就？即圆满的导师、圆满的言说施设法、圆满的随顺胜义法、圆满的不虚修行、圆满的顺缘资具。
其中，什么是圆满的导师？如是，彼补特伽罗安住于依内五种圆满成就，且导师如来、应供、正等正觉、一切智者、一切见者、于一切所知无碍智者出现于世间。
什么是圆满的言说施设法？如是，彼如来出现于世间，善说善不善法、有罪无罪法乃至缘起等对治之法。即：契经、应颂、记别、讽诵、自说、因缘、本生、本事、方广、希有法、譬喻、论议等，宣说善不善法、有罪无罪法乃至有支缘起等。

།དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། སྟོན་པས་དེ་ལྟར་བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལ་ཉན་པ་པོས་བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་དམ་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་བརྟེན། གཞན་གྱི་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ དང་མཐུན་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམས་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྟོགས་པ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་འཕེལ་ལ་སྤངས་པ་ཡང་ཡོད་པའོ། ། བསྒྲུབ་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་རུང་། བཞུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་དམ་པའི་ཆོས་ལ། དོན་དམ་པའི་ཆོས་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐུན་པའི་ཡོ་བྱད་ཕུན སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུར་ཉེ་བར་གནས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཞུགས་པར་བྲམ་ཟེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་ནས། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་བརྩོན་པ་འདི། ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་དང་མི་ ལྡན་པས།ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་དེ་དག་ལ་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་སྟན་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་ཏེ། མངོན་པར་གྲུབ་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་གཞི་དང་། རྟེན་དང་། གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ ནས་།རྒྱས་པར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་མོད་ཀྱི། འཕགས་པའི་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་འབྲེལ་པར་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཡན་ལག་ དང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ནི་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གྱུར་པ།རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུའོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད། འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དམ་ པའི་ཆོས་ཉན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན།ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མཉན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཐུན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྒྱས་པར་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་དག་པར་ཉན་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁེངས་པ་མེད་པ་དང་། བརྙས་པ་མེད་པ་དང་། བག འཁུམས་པ་མེད་པ་དང་།རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་སྟེ། ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་སྤངས་ནས་ཉན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཡང་དག་པར་ཉན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྒྱས་པར་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དེ་ཉིད་ ལས་འབྱུང་ངོ་།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལ་གནས་པ་ན། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་ཆོས་ཉན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནར་གཙོ་བོར་བྱས་ ཤིང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་དོན་དུ་གཉེར་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ལས་དམིགས་པ་བྱས་ནས་ཉན་པར་བྱེད་ཀྱི། ཕ་རོལ་འདུན་པར་བྱ་བ་དང་། དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

什么是随顺胜义法？听闻者依于导师所善说的言说所生的正法，依于言说所生的正法本身，也依于随顺他人教诫的开示，修习三十七菩提分法，将获得沙门果以及圆满的沙门果，此后证悟逐渐增上广大，也有所断除。
什么是不会无有修证？如来涅槃或住世，言说所生的正法中，胜义法不会断绝且相续不断。
什么是资具圆满？如是，有四种近住于法受用之因，婆罗门和居士们了知已入于法受用，认为精进于法受用者若无资具受用，法受用将有所损减是不应理的，于是以衣服、饮食、卧具、病人医药等资具极为供养。这就是依内外而成就的十种圆满。
于此十种成就圆满中，是修习瑜伽的基础、所依和住处，依止安住于此，将获得如来声闻的圣法。
其中圣法略说有学法和无学法，此处所说的圣法是指无学法，即从无学正见乃至广说正智。为什么呢？虽然有学法也是圣法，但因与非圣的烦恼相关显现的缘故。
如是，第一支分成就圆满是为了开示，应知是广大，即十种。成就圆满无有超过此者，也无有胜过此者。
什么是听闻正法圆满？正说和正闻二者合一称为听闻正法。正说略说有二种：相顺和无杂染。广说应知有二十种，如菩萨地中所说。
正闻有四种：即无慢心、无轻视、无怯弱、无散乱，断除这四种过失而听闻即是正闻。广说应知有十六种，如彼菩萨地中所说。
什么是以涅槃为主？如是，如来声闻安住于彼成就圆满时，如所说般听闻法，唯以涅槃为主、唯求涅槃、唯缘涅槃而听闻，而非为了令他人欢喜、悦意、利养、恭敬、名声、词句、偈颂。

།དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པས་ཆོས་ཉན་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་ པའི་ཕྱིའི་ཆོས་བཅུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྩམས་ནས་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཆོས་དགུར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ནི། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཆོས་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། ལམ་དང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ ཅན་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་།བདག་གིས་ཐོབ་པར་ནུས་པ་དང་ཐབས་སླ་བ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་པ་ནི། ལུས་དང་སེམས་དབེན་པར་གནས་ཤིང་སྒྲིབ་པ་དང་། རྟོག་ པ་ལས་དབེན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་དོན་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་སྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། གོ་རིམས་ འདིས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཐོབ་ལ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལ་ཡང་ཉེས་པར་ལྟ་བའི་མོས་པ་རྩོམ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བའི་མོས་པ་རྩོམ་མོ། །དེ་ལ་གོམས་ནས་ཀྱང་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མངོན་དུ་འགྲོ་བའི་མཐོང་བའི་ ལམ་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འཐོབ་ཅིང་གཞི་མཐོང་བར་འགྱུར་ལ།དེའི་གོང་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གོམས་པས་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པས། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕུང་ པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཁོ་ནའོ།།དེ་ལ་དང་པོའི་ཆོས་དགུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་དེའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཉན་པའི་ཚེ་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཚེ་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་།བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་མཐར་བྱེད་པ་འཐོབ་པའོ། །ཆོས་སྨྲ་བ་པོས་གང་གི་དོན་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པས་ཉན་པར་བྱེད་པ་ནི། ཉན་པའི་ཚེ་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ལ། དགེ་བའི་ བསམ་པས་ཉན་པས་ནི་བརྗོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དགེ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉན་པའི་ཚེ་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་གང་གི་ཆེད་དུ་སྟོན་པས་ཆོས་བཤད་ཅིང་ཡང་དག་པར་བསྟན་ལ།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་གནས་ན། བསྒྲུབ་པའི་ཚེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པས་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་འདོགས་སོ། ། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཆོག་ཏུ་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་སོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་དོན་རྒྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་ མེད་དོ།

这涅槃有如是，即有余依涅槃和无余依涅槃。从此为缘，以有所缘而听闻法，将生起以涅槃为主的十种外法。
从有余依涅槃而言，应知有以涅槃为主的九法。从无余依涅槃而言，应知有以涅槃为主的一法。
依于闻所生慧，对道和道果涅槃将生起三种确信：确信其存在性、确信其具功德性、确信自己能够获得且方便易得。
为成就思所生智，如是生起确信者，将安住于身心远离，远离障碍和分别。
依此又将获得义理的极为决定和思所生智的随成就。
依此又将趣入恒常修习和恭敬修习的加行，以此次第获得修所生智。
依此又开始厌离轮回的胜解，开始对涅槃功德的胜解。
熟习此已，将获得见道位有学解脱，现见根本，其后由修道熟习获得无学解脱，圆满解脱。
其中圆满解脱即是有余依涅槃界。
其中前九法是为成就涅槃而次第生起的主要法。应知圆满解脱即是以无余依涅槃为主。
如是应知以涅槃为主而听闻法有五种利益：何为五种？即闻法时利他、利己，修行时利他、利己，以及获得一切苦的究竟。
以说法者所为之意乐而听闻，是为闻法时利他；以善意乐听闻则能通达所说法义广大，由此获得广大欢喜、最胜欢喜，具足善及出离，如是为闻法时利己。
若住于为说法者所说开示、正说、现证圆满佛果的如实修行，则修行时自然承事教授师而利他。
依于如实修行，获得有余依涅槃最极清凉，是为修行时自利。
于无余依涅槃界中圆满涅槃，获得一切苦的究竟，此即名为具足利益的以涅槃为主。
此是以涅槃为主的广义，此上更无，此外更无殊胜。

།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ལ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ཀྱང་ཤེས་ རབ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཤེས་རབ་ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་ནི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པའོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ།།དེ་ལ་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་བརྩམས་པས་ནི་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་འདུན་པར་འགྱུར་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་བརྩམས་པས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཆོ་ག་ལས་ཆོ་ག་ཉམས་པ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། དོགས་པ་ལས་གླེང་བའམ། དྲན་པར་བྱེད་པའམ། རྗེས་སུ་སློབ་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་བཟོད་པའོ། །ཤེས་བྱའི་དེ་ ཁོ་ན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་འདུན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པས་ནི་ཉན་འདོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཉན་འདོད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པས་ནི་འདྲི་བར་འགྱུར་རོ། །འདྲི་བ་དེ་ལ་བརྟེན་པས་ནི་སྔོན་མ་ཐོས་པའི་དོན་ཉན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་རྟག་ཏུ་མཉན་པས་ནི་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། ཐེ་ ཚོམ་སྐྱེས་པ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་བློ་རྣམ་པར་བྱང་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་ནས་སེམས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སེམས་སྐྱོ་ཞིང་དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་སྨོན་པར་ མི་འགྱུར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་པར་མཐོང་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་པ་མེད་པས། ངན་སོང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་ལ། དེའི་གཉེན་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་།དེའི་གཉེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་རང་གི་སེམས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་དོ་། །རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ནས།ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡན་ལག་གསུམ་པོ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་འདི་དག་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། ། འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གོ་རིམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་གནས་སྐབས་གསུམ་ལ་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གནས་སྐབས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཁྱིམ་པའི་གནས་སྐབས་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པར་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་སོ།

什么是使解脱完全成熟的圆满智慧呢？由于毗婆舍那（观）支分的圆满成熟而使智慧圆满成熟，由于奢摩他（止）支分的圆满成熟也使智慧圆满成熟。如是，当心平等安住时，智慧能清净地趣入所知，故如是。其中，毗婆舍那支分首先即是如实依止善知识。奢摩他支分是持守圆满的戒律。
其中，由开始亲近善知识，便能对了悟所知实相生起欲求。由开始持守圆满戒律，则能容忍同梵行者们因见闻或怀疑而对违犯增上戒律和仪轨的过失所作的谈论、提醒或教导之言。
依于对了悟所知实相的欲求，便生起欲闻之心。依于欲闻之心，便生起询问。依于询问，便能听闻前所未闻之义。由反复恒常地听闻，便能通达其义并远离疑惑。
如是由通达智慧，见到世间一切圆满的过患而生起厌离心。如是心生厌离而作意善法时，便不会希求那一切圆满。
如是由于内心不希求一切世间增上之道，为断除一切恶趣法而发愿，为获得其对治善法而发愿，为以对治一切烦恼的善法之果使自心清净而发愿。
由这十种方式使解脱圆满成熟的智慧圆满成熟后，便如所说次第而使解脱圆满具足。所说的三种支分次第，即是圆满闻正法、以涅槃为主、令解脱成熟的智慧圆满成熟这三支分的广说即是这十种，应当了知。此上再无，此外更无。
这三支分即是修习之因。为什么呢？因为依此次第，以此因缘能成就瑜伽修习，即是圆满闻正法、以涅槃为主、令解脱成熟的智慧圆满成熟。
第二十五品
什么是修习对治？略说之，应当了知在三种阶段中有十种瑜伽修习的违品。什么是三种阶段？即是在家阶段、出家阶段、以及独处内心正修瑜伽的阶段。

།རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་ པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་པོ་གང་ཞེ་ན།ཁྱིམ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བདག་གི་ཆུང་མ་ལ་འཁྲིག་པའི་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་གཡོག་འཁོར་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པའི་ཆགས་པ་འདི་ནི། ཁྱིམ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གཏོགས་པའི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་གེགས་བྱེད་པའོ། །ཁྱིམ་གྱི་གནས་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཡང་རྟོག་པའི་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པའི་མངོན་པར་དགའ་བའི་གེགས་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ འདི་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལ་གནས་པ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། དུས་དུས་སུ་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ ཡོད་དེ།ཅི་བདག་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདེ་བའི་རོ་མྱང་བ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལས་ལྡོག་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་ བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་།ཅི་བདག་ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལས་བདག་གི་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བདག་གི་བདག་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་མོས་ཤིང་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། ཅི་ནས་ ཀྱང་བདག་བསོད་སྙོམས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་གནས་པ་དང་།ཉམས་སྟོབས་སྐྱེ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ལ་ཉམས་བདེ་བར་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་དུས་དུས་སུ་གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་དག་ཏུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་བར་བྱ་བ་དང་། ཅི་ ནས་ཀྱང་བདག་ཁྱིམ་པ་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་འདུ་འཛི་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་ཉན་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་རྟོག་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་པར་མི་ འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་གནས་སུ་གནས་པ་ནི་དེའི་བྱ་བ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་དང་པོའི་སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོའོ། །བྱ་བ་གཉིས་པའི་ནི་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ།།བྱ་བ་གསུམ་པ་ནི་རོལ་འདོད་ཆགས་པའོ། །བྱ་བ་བཞི་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།མི་རྟག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་དང་། ཟས་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པར་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་འཇོག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ལ་སེམས་མུན་པར གྱུར་པ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་རོ་མྱང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྲེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་གཡོ་བའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སེམས་དང་། སང་ནས་སང་དུ་བཤོལ་ཏེ་དུས་གཞན་ལ་ལྟོས་ཤིང་མི་འཆི་བའི་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པའི་བརྟུན་པར་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པའོ། །མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ཡང་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་དང་། འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་དང་། འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་མི་སྡུག་ པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།

什么是修习瑜伽的十种违品？在居家生活时，对自己妻子的淫欲分别念和贪著，以及对其他仆从眷属受用的贪著，这是属于在家时的违品，它会完全阻碍出离。从家庭生活中出离时，也会因分别妄念的扰动而产生喜乐的障碍。如是这两种违品的对治修习，应当知道依次是修习不净想和无常想。
出家后住于出家阶位时，略说有四种应做之事：一、思维我是否依靠精进修习善法，而能止息随顺识受乐味的业，如实通达苦性，应当经常精进修习善法；二、思维我是否因为完全厌离而不会从无戏论涅槃中退转心意，且无有我执，应当信解欢喜无戏论涅槃；三、思维我应当依靠受用乞食而维持身体、增长气力，为了修习善法常作精进而获得安乐，应当时时入村落城邑中乞食；四、思维我应当不被在家、出家众的种种喧闹，以及世间种种听闻、见解、恭敬等事所障碍专一思维的心，应当住于寂静处，这是第四种应做之事。
这四种应做之事的违品之法也应当知道正是四种：第一种应做之事的违品是懈怠和懒惰；第二种的是萨迦耶见；第三种的是味着贪著；第四种的是对种种世间的欲求贪著和随贪。这四种违品的对治修习也应当知道有四种：修习无常即是苦想、修习苦即是无我想、修习对食物不净想、修习对一切世间不乐想。
其中，在寂静处内心正修瑜伽作意的阶位中，略说应当知道有四种违品之法。是哪四种？即：对止观品类心生暗钝、随顺等至味着的贪爱、随顺生起相动摇的心、推延到他日他时而不作精进修习的有死亡分别的懈怠。对这四种违品也应当知道有四种对治修习：修习光明想、修习离贪想、修习灭尽想、修习死亡想。
其中不净想略说有二种：以观察力所摄和以修习力所摄。

།དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མི་སྡུག་བའི་འདུ་ཤེས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ངོན་མཐོན་དུ་བུད་མེད་དང་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། ལྐོག་ཏུ་བག་མེད་པར་གནས་པ་དང་། ལྐོག་ཏུ་ཡང་རུང་། ངོན་མཐོན་དུ་ཡང་རུང་སྟེ། སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་དང་། མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་ན་ཡང་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཁྲུལ་པའོ།།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཁྲུལ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མི་སྡུག་པ་དེ་ལ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་སྡུག་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་། །བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཆོས་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བདུན་གང་ཞེ་ན། བྱ་བ་ངན་པས་སེམས་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། བྱ་བ་ངན་པ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། སྲི་ཞུ་མེད་ཅིང་འདྲི་བ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པས། རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་མི་མཁས་པ་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྡམས་ པ་ལ་བརྟེན་པས་དབེན་པ་ན་གནས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པས་སེམས་དཀྲུགས་པ་དང་།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་མ་ཟིན་པ་ལ་བརྟེན་པས་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། རྟོག་པས་དཀྲུགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པས་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་ བ་དང་།ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པས་ལྷག་མཐོང་ལ་ཉམས་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་མི་ནུས་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས། རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཉིས་སུ་ཡང་འགྱུར་ རོ།།རྣམ་གྲངས་བཅུ་བཞིར་ཡང་འགྱུར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་རྙེད་ཡོད་དེ། མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པའི་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སྡུག་ བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དྲུག་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཐོག་མ་བསྐྱེད་པ་ལ་སྙོམ་ལས་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམ་པ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཉམས་པར་མི་ འགྱུར་བ་དང་།བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། རྒྱས་པར་བྱ་བ་ལ་ལེ་ལོ་བྱེད་པ་དང་། བླ་མ་ལ་སྲི་ཞུ་བྱེད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དྲི་བ་དག་ལ་རྟག་འགྲུས་སུ་མི་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་ མི་བྱེད་པ་དང་།བླ་མ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་ཤིང་ཡིད་མི་ཆེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པས་རྟག་འགྲུས་མི་བྱེད་པ་དང་། ནང་ལ་བག་མེད་ཅིང་བག་མེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པས་དགེ་བའི་ཆོས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་སུ་མི་བྱེད་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་གི་གཉེན་ པོར་དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དྲུག་ནི་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ནི། སྣང་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་སྣང་བ་ལ་དམིགས་ པ་ལ་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་བརྗེད་ངས་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དང་འགྲོགས་པ་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྣང་ བའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པའམ། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དྲན་པ་ཉམས་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་མུན་པ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མི་སྣང་བ་ ཡང་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于以择力所摄的不净想，应当了知其违品法有五种。何为五种？当面与女人亲近、忘失正念、私下放逸而住、无论私下或当面，由先前串习力及精进修习不净观时心生散乱。其中散乱心是指：对于不净观未加观察而随顺净相。
由修习力所摄的不净观修习之违品法应当了知有七种。何为七种？由恶行令心散乱、趣入恶行、依止无恭敬及无请问故于瑜伽作意不善巧、由不防护根门故虽住空闲处亦为烦恼分别所扰乱心、由不知饮食量故身体不堪能、由彼分别扰乱故于内心寂止极为空闲不生欢喜、由彼身体不堪能故于胜观无安乐故不能如实观察所知。
总摄彼等一切违品法，亦成十二种。亦成十四种。对治彼等违品法，白品法亦如是可得，应知是第二种不净想修习之所应珍视。
关于无常苦想之违品法应当了知有六种。何为六种？对未生善法初次生起懈怠、对已生善法安住、不退失、圆满修习、增长、广大而懈怠，往诣上师承事、于请问不精进、于恒常修习善法不精进、不信任上师且由此不信任而不精进、内心放逸且由此放逸故于恒常修习善法不精进。
对治彼等违品法，即与彼等相违之六法应知是所应珍视。
光明想者，缘取多种光明，如三摩地地中所说。于此义中，意趣是说缘取法光明之光明想。其中于所闻、所究竟、所通达诸法无有忘失，名为诸法之法光明。与彼相应、具足彼之想，应知即是光明想。
何以故？如是，由止分精进或观分精进之法因所生之念失坏，即是真实心暗，与彼相违即应知是真实不明。

།དེ་ལ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན། བསམས་པ་ལས་བྱུང་ བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ནི་བཞིའོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་བདུན་ཏེ། བསམ་པའི་ནི་ཤིན་ཏུ་མ་བརྟགས་པ་དང་། གཏན་ལ་མ་ཕབ་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་དང་ འབྲེལ་པ་དང་།མཚན་མོ་གནས་པར་ཁས་འཆེས་ལ། སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་ཧ་ཀྱང་གཉིད་ལ་བརྟེན་པས་དུས་དུས་སུ་བྱ་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉིན་པར་གནས་པར་ཁས་འཆེས་ལ། ཁ་ཟས་ལ་བརྟེན་ཉེས་པས་ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་མི་མཐུན་ པ་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་།ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་པས། ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་དང་འབྲེལ་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་བསལ་ བའི་རྒྱུ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་བཞི་པ་འདི་དག་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་མ་དག་པར་བྱེད་པའོ། །རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་བསྒོམས་པ་ ལས་བརྩམས་ཏེ།ཧ་ཅང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་མཆན་མལ་བསྒོམས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཧ་ཅང་ཞུམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམས་པ་ལས་བརྩམས་ ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བའི་རོས་ཕྲོགས་པས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་སྐྲག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་དེ་ལ་གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བག་ཚ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གཉིས་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ།འབེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་རྩོད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཧ་ཅང་སྨྲ་བ་མངས་པ་དེ་ཡང་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའི་ཚེ་བགེགས་བྱེད་པ་དང་། རྟོག་པ་ངན་པ་དག་གིས་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མཚན་མ་དང་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་ཅིང་། སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ལ་རྟོག་པས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཧ་ཅང་བརྟགས་པ་སྟེ། ཆོས་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་དག་གིས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་མ་དག་པར་བྱེད་དོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དག་ གི་གཉེན་པོར་དེ་ལས་བཟློག་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བའི་ཆོས་ཀྱང་བཅུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་དེ།དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་ལ་འདུན་པ་ དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡང་དག་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།འདི་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ཡང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔ་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།

对于这些，从思维而生和从修习而生的具有智慧的明相之想的违品法有十一种。什么是十一种呢？从思维而生的具有智慧的明相之想的违品有四种。从修习而生的具有智慧的明相之想的违品法有七种。
思维的违品是：极不观察、未决定而有疑惑、夜间住时承诺却因懈怠懒惰而过分依赖睡眠，以致时时所作无义、白天住时承诺却因饮食不当而身体不适于法的决定思维、与在家出家众混杂而不作意所住、所圆满、所通达之法。如是与疑惑相应及障碍断除疑惑之因。
这四种违品法使从思维而生的具有智慧的明相之想所生的智慧见不清净。
从修习禅相开始，过分精进是违品；从修习止相开始，精进过分怯弱是违品；从修习舍相开始，因贪著等持之味而有具足贪著的极喜，以及因畏惧涅槃而有害怕之心的怯弱是两种违品法；从瑜伽作意开始，参与辨析相关法语的诤论及过分多言也成为内心正住的障碍；以恶分别执取色声香味触等为非如理的相与征兆而令心散乱；以思择不可思议处而过分观察诸法。
这七法是从修习而生的具有智慧的明相之想的障碍，这些违品法使从修习而生的具有智慧的明相之想所生的智慧见不清净。
与这些违品相对的违品对治法也恰好有十一种，应知能使所生的智慧见清净。
对于修习一切想的人来说，希求断除违品、不随顺而断除违品的现行、为彻底摧毁违品而多住于对治，这三法因与一切对治修习相顺而称为珍爱，这就是对治修习。
应当了知，凡是对治修习即是瑜伽修习，此五支分，即为宣说对治修习之义的广说，即是十种，此上再无，此外更无。

།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཏིང ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བའོ།།དེ་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་ཤུ་གང་ཞེ་ན། སློང་བ་ལས་འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་གྲོགས་པོའི་ཉེས་པ་དང་། གྲོགས་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་སྟོན་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཉེས་པ་གང་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་ལོག་པར་སྟོན་པ་དང་། སློབ་དཔོན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་འདོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། འདུན་པ་ཆུང་བའི་སེམས་རྣམ་པར གཡེང་བར་བྱེད་པས་འཛིན་མི་ནུས་པའི་ཉེས་པ་དང་།ཉན་པ་ལ་རྣ་བ་བླགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བླུན་ཞིང་བློ་ཞན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་མི་ནུས་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེར་སྣ་སྤྱོད་པས། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་ཉེས་པ་དང་། མྱ་ ངན་དུ་བྱ་བ་མང་བ་གསོ་དཀའ་ཞིང་དགང་དཀའ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་ཉེས་པ་དང་།དེ་ཉིད་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བྱ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་སྦྱོར་བ་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་ དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།གཞན་ལས་བགེགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་ཉེས་པས་མན་ངག་ནོད་ པར་མི་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་དང་།ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མན་ངག་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་མེད་དེ་མན་ངག་མནོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བརྗེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དག་དང་འདྲེ་བར་གནས་པའི་ཉེས་ པ་དང་།ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་གནས་མལ་ན་གནས་པའི་ཉེས་པ་སྟེ། གནས་མལ་གྱི་ཉེས་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེས་པ་མེད་དེ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དབང་པོ་མ་བརྟགས་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོག་པ་ངན་པ་འབྱུང་བའི་ཉེས་པ་དང་།ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལུས་ལྕི་ཞིང་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིད་ཆེ་བས་དུས་མ་ཡིན་པར་གཉིད་ཀྱི་ཉེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤེས་ ཆེར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཉེས་པ་དང་།ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་ཞི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སྤྱོད་སྤྱོད་པས། ནང་གི་སེམས་ཞི་གནས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་ལྷག་མཐོང་མ་ཡིན་པར་སྤྱོད་སྤྱོད་པས། ལྷག་པའི་ ཤེས་རབ་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཆོས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟག་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཉེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་འཐོབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ ཡིན་ནོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་བཞིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་མི་མཁས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པ་ དང་།ལོག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ལྷོད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཉི་ཤུ་ཁོ་ན་ཡོད་དེ། དེ་ལ་བཟློག་པ་ལས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་པ་ལ་ གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཡང་དག་པར་སེམས་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།

什么是一切种类的世间清净？简而言之，应当观察为三种，即：获得禅定、圆满禅定、自在禅定。
其中首先，这二十种成为禅定违品的法会使禅定不能获得。何为二十种？
第一、虽有请求，但由于梵行道友的过失而退失欲求；
第二、虽有道友的功德，但由于开示禅定方便的上师的过失而错误开示禅定方便；
第三、虽有上师的功德，但由于对禅定方便的欲求，心散乱而不能领受的过失；
第四、虽然倾听，但由于愚钝智慧薄弱而不能领受的过失；
第五、虽有智慧功德，但由于吝啬行为，过分希求利养恭敬的过失；
第六、由于忧愁事多，难以满足、难以知足的过失；
第七、由此而生的种种事务的过失；
第八、虽无此过失，但由于懈怠懒惰而轻视修行的过失；
第九、虽无此过失，但由他人产生种种障碍的过失；
第十、虽无过失，但不能忍受寒热等痛苦的过失；
第十一、虽无过失，但由于我慢和嫉恨而不接受教授的过失；
第十二、虽无此过失，但对教授邪分别的过失；
第十三、虽无此过失且已接受教授，但遗忘的过失；
第十四、虽无此过失，但与在家出家者混杂而住的过失；
第十五、虽无此过失，但住于具有五种过失的住处的过失，应当如声闻地中所说了知五种住处过失；
第十六、虽无过失且住于寂静处，但由于不观察根器而生起恶分别的过失；
第十七、虽无此过失，但由于不适宜的饮食导致身体沉重不堪任的过失；
第十八、虽无此过失，但由于本性嗜睡而非时贪著睡眠烦恼的过失；
第十九、虽无此过失，但由于先前行持非止的行为，而不喜欢内心寂静的过失；
第二十、虽无此过失，但由于先前行持非观的行为，而不喜欢以增上慧观察诸法如实相的过失。
这二十种法是获得止观分一心的违品。
这二十种违品之法，简而言之，以四种方式障碍禅定生起。何为四种？即：不善巧禅定方便、不完全修行、邪行、松懈修行。
对治这些禅定违品之法也有二十种，应当从相反方面了知白分。由于这些法精勤断除违品，故能迅速获得正确安住心的禅定。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཐོབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་ འཛིན་འཐོབ་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པ་དང་མཐུན་པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །འདིས་ནི་ཐོག་མར་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཆོས་འདི་པའི་གང་ཟག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཀུན་བཤད་ཅིང་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་བྱེ་བྲག་ཆུང་ངུ་ངན་དོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ། གོང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱེད་འདོད་པ་དང་།དེ་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་དང་། གང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། གང་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་འདོད་པ་དེའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ་གནས་པ་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་རོ་མྱང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ དུ་སྤྱོད་པས་ཕམ་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དགེ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཕམ་པར་བྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷར་སྐྱེ་བའི་གནས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། དམན་པ་ལ་མོས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བདག་གིས་ མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་ཞུམ་པ་མེད་ཅིང་།དེ་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པས། སྔོན་ཐོས་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་ རྟག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དེས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ལྡང་བ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་འདོད་པ་དང་།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་དུས་སུ་འདྲི་ཞིང་ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བརྩོན་པས་དངོས་གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྟོགས་པའི་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཐོབ་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་གསལ་ཞིང་ཆེས་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།

获得禅定是指获得初禅的近分定，应当了知是由无所能障碍的阶段所摄。
关于获得禅定的违缘和获得禅定的顺缘的广义内容是这样的，即应当了知有二十种相，在此之上再无其他，也无超过此者。此中从最初世间一切相清净开始，已经完整地宣说并善加开示了此法中补特伽罗获得禅定的一切情况。
他如是获得禅定后，不以微小差别的劣等意义为满足，而是想要向上圆满禅定，并视之为功德，追求此义，为了所追求并视为功德而欲求的目标而精进安住。
虽然尚未以一切行相断除与色相应的味着相应的烦恼，但因为精进于善法，故彼等不能战胜。不与广大清净天界结生处相应，也不因倾向于下劣而认为'我不能'而生怯弱。
他如是于禅定所缘诸法无有怯弱，由于先前所闻止相、极取相及舍相，经常作意并恭敬修习，以此加行而随顺趣入。
他如是随顺法相而入定，出定时为速得神通，为圆满禅定而欲听闻正法，依此而时时请问并详细询问。
如是为圆满禅定而精进，证得根本定的内心寂止极为远离而获得胜解欢喜，以法的胜观如实别观而获得明晰且极为明净。
仅此程度即应了知为已入根本禅定，这就是所谓的圆满禅定。
关于圆满禅定义的广义内容是这样的，即应当了知有此十一种相，在此之上再无其他，也无超过此者。

།དེའི་དངོས་ གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་སེམས་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བའི་རོ་མྱང་བའི་སྲེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རིག་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་ཡོངས་སུ་མ་དག་ ཡོངས་སུ་མ་བྱང་སྟེ།དེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཚར་གཅད་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་གདུལ་བའི་དོན་དུ་སེམས་ལ་དབང་ཡོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་གནས་བཞི་ལ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་ རྟོག་སྟེ།ཆ་ལུགས་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། ཚུལ་ངན་པ་ཁས་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དམ་པོ་ཁས་ལེན་པ་དང་། དགེ་བ་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱ་བར་ཁས་ལེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་སྤང་བའི་ཕྱིར། གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ ཁས་ལེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་འབྲེལ་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ།སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཤིང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ཁྱིམ་པའི་མཚན་མ་རྣམས་སྤངས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་གོས་ཁ་དོག་བསྒྱུར་བ་བགོས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ངན་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཆ་ལུགས་ངན་ པ་ཁས་ལེན་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ།།འགྲོ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་དགའ་དགུར་སྤྱོད་དུ་མེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་བཅོམ་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་འདི་ནི་སྤྱོད་ལམ་ངན་པ་ཁས་ལེན་ པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ།།ཕ་རོལ་ལས་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པར་མི་བྱེད་པས་སྲོག་གཟུངས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་འདི་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ཁས་ལེན་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་གནས་དང་པོ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལེགས་པར་གསུངས་ པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།ཕ་མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། བློན་པོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། རྒན་རབས་དང་། ནོར་དང་། འབྲུ་དང་། དབྱིག་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཏང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། བགད་པ་དང་། རྩེས་པ་དང་། དགའ་དགུར་སྤྱད་པ་དང་། དགོད་པ་དང་། འཕྱས འདོགས་པ་དང་།ལུས་བསྒྱུར་བ་དང་། ཀུན་དུ་རྩེས་པ་དང་། ཀུན་དུ་ཅ་ཅོ་བཏོན་པ་དང་། རྩེད་མོའི་དགའ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ལྐོག་ཏུ་བདག་ ཉིད་ལ་སྨོད་པ་མེད་པ་།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་གླེང་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་བྱས་ན་ཡང་གཞི་ དེ་ལས་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྨོད་པར་བྱེད་ལ།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཉེས་པ་དེ་ལས་ཆོས་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་གླེང་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་མནར་ སེམས་མེད་པས་བདག་ཉིད་མ་སྣད་མ་སྨས་པར་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་གནས་གཉིས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ།

虽然已获得其正行的禅定，完全成就禅定，但其心因禅定生起的味著贪爱、我慢、见、疑、无明等随烦恼而成为具有随烦恼且不清净、不圆满。为了不行持那些随烦恼，为了调伏心、降服心，为了获得对心和禅定的自在，以二十二种相对四处所作观察：
对于装束、威仪、恶行的受持、戒律、严格戒律的受持、精进修习善法的受持，为了断除痛苦而受持这三种处所的痛苦，如是观察其关联：
剃除须发等在家相而观察丑陋形相，为穿着改变颜色的衣服而观察丑陋形相，此即是对受持丑陋装束的观察。
对于行走、站立、坐、卧、言语等不随意而行，摧毁我慢，为乞食而往他家的观察，此即是对受持丑陋威仪的观察。
由于不从他处获得等而观察维持生命，此即是对受持恶戒的观察。以上五种即是对第一处所的观察。
于善说法律中出家受持清净戒律，此略说由舍弃二种事而区分：舍弃父母、子女、妻子、男仆、女仆、工人、佣人、亲友、大臣、亲属、长辈、财物、谷物、金银等欲望而区分；
舍弃歌舞、音乐、笑声、游戏、随意享乐、嬉笑、讽刺、身体变化、嬉戏、喧哗、各种游戏欢乐而区分。
如是住于戒律时，关于破戒，自己暗中无有呵责，同梵行者也不会如是说'此是破戒者'而如法呵责，也不会谈论。
即使破戒，也会因此而自我呵责，同梵行者也会如法呵责。然后对于过失如法对治，对于谈论的同梵行者们也无嗔恨心，不轻视、不呵责而引导。以上五种即是对第二处所的观察。

།དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ན་ལ་བརྩོན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དུས་དུས་སུ་མན་ངག་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཐོན་བྱེད་པ་དང་། འབེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པས་ཕ་རོལ་དད་པས་བྱིན་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གོམས་པ དང་ཉིན་མཚན་དུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤོང་ཞིང་སོ་སོར་བསྟེན་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་ཉེས་པར་ལྟ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ འདི་དག་གིས་ནི་གནས་གསུམ་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བརྩོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། མདོར་བསྡུ་ན། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་དང་འབྲེལ་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཐོབ་པས་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས། ནང་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། སྡུག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྡུག བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ།དེ་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་དང་འབྲེལ་པ་ལ་། རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་གནས་བཞི་པ་དེ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །དེ་གནས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ གིས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་བདག་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཆ་བྱད་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་ཚུལ་ངན་པ་ཡང་ཁས་བླངས་ལ། ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།ཚུལ་དང་པོ་ཡང་ཁས་བླངས། དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཁས་བླངས་ན། བདག་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་བརྟགས་ཤིང་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཁས་བླངས་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་དང་འབྲེལ་ པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ།ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་ཏེ། བདག་འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། བར་མ་དོར་ཞུམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་དེའི་རབ་ ཏུ་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་འདུ་ཤེས་དེ་ནི་བསྒོམ་པ་ཤས་ཆེར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པ་དེས། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་དེ་ལ། སྤོང་བ་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་རྟག་ཏུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དགེ་བ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དང ཡང་རྟག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་། རྙེད་པ་ཆེན་པོ་དག་བསྟབས་ན་ཡང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དེ་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ། བརྣབ་སེམས་མི་བསྐྱེད་ལ། གཞན་དག་གི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཡང་ བརྣབ་སེམས་མི་བསྐྱེད་དོ།།ཕ་རོལ་མ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་རུང་། ལྐོག་ཏུ་ཡང་རུང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་མི་སྡུག་པ་དང་། ངག་གི་ལས་མི་སྡུག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱད་པ་ན་ཡང་། སེམས་ཀྱིས་སྡང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཀྱི་གནོད་ སེམས་དང་ལྡན་པར་མི་བྱེད་དོ།།སྲེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་མི་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གནས་སོ།

如果这样具足戒律，应当知道唯独精进于五种善法：时时领受教授，诵读经典，以精进于善法而受用他人以信心所施之物，喜好寂静而修习瑜伽作意，昼夜了知退失之分和增上之分两种法而舍弃和修习，观见轮回过患和涅槃功德，以此五种方式观察第三处。
即便如是精进，略说之，与四种苦相连：由于未得四种沙门果中任何一种而与恶趣苦相连，由于是生老病死之法而与内在变异苦相连，由于是与一切所爱别离之法而与爱别离变异苦相连，由于业是自作而与一切苦因相连。
对于如是与四种苦相连，以七种方式观察，以此七种方式观察第四处。以此二十二种方式观察彼四处时，如是生起如理作意：'我当如何从此四种苦中解脱？'因此虽然接受不好的形象、威仪和行为，也接受戒律和正行，也接受恒时精进修习善法，我虽然观察并接受此三处，仍然唯与此四种苦相连而未得解脱。
我如是由于未得定自在而唯与苦相连，中途退怯非我所应。如是精进于如理作意者的出家想即是沙门想，彼想以多修习的方式而圆满。依此，彼以世间道得圆满三摩地，对于未现证断除烦恼者，为断除烦恼而常作欢喜。
为得定自在而从修习欢喜出发，反复趣入彼已得的世间善道。婆罗门和居士以信心承事供养，虽获得大利养，也不因此利养恭敬而生贪著，对他人的利养恭敬也不生贪著。
不信者无论当面或背后以身业不善和语业不善而行时，心不瞋恨，心不怀恶意。
为不行使贪爱、我慢、见、无明、疑惑、等至近烦恼等种种烦恼，而住于极其坚固的正念。

།ཞི་གནས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ ཀྱང་།ཞི་གནས་དེ་ཁོ་ན་ཙམ་གྱིས་བདག་ཉིད་བྱ་བ་བྱས་པར་མི་འཛིན་ལ་ཕ་རོལ་དག་ལ་ཡང་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་སྤོང་བ་ལ་དགའ་ཞིང་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བས། བརྣབ་སེམས་མེད་ཅིང་སེམས་གནོད་སེམས་དང་ལྡན་པ་མེད་དེ། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་ལྡན་ ཞིང་ང་རྒྱལ་མེད་ལ།ཆོས་གོས་ངན་ངོན་[(]ཅམ་[,]ཙམ་[)]གྱིས་ཆོག་ཤེས་ཏེ། ཆོས་གོས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་མགུ་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པ་དེ་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་འདི་ དག་ནི་ལུས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་།སྲོག་གཟུངས་དང་། བཀྲེས་པ་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་བར་གྱི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱད་པ་ནས། རྒྱས་པར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པའི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཡང་ དག་པར་ཞུགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་གནས་པས་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ནས་རྒྱས་པར་མི་གཡོ་བའི་བར་དུ་ཐོབ་ན། དེ་མ་ཐག་ཏུ་མངོན་པར་ཤེས་ པ་ལྔ་བསྒྲུབ་པ་དང་།ཟག་པ་ཟད་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། ། འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་དག་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས འདི་པའི་ཡིན་པར་བལྟའི།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་དུ་བཅས་པ འཐོབ་པའོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་དག་ལ་བརྩོན་ཞིང་། ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁ་ཟས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཚུལ་དུ་སེམས་གསོས་ལ། དེ་དག་ཉིད་ལ་མངོན་ པར་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བལྟས་པར་བྱས་པ་ལས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་ཞིང་།གོང་དུ་ཞི་བར་ལྟ་བས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སླའི་། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དཀའོ།།དེ་ཡང་སྐྱོ་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱི། སྐྱོ་བ་མེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་འདོད་ཅིང་། མོས་པར་འདོད་པ་དེ་ནི། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ ཐོབ་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བདག་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཞིང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་ བའི་ཉེས་དམིགས་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་བསྒྲུབ་པ་དཀའ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

虽然已获得广大止观，但不会仅仅因为这种止观而执著自己已完成所作，也不会向他人传授这种知识。他这样喜欢断除和修行，无有贪心，心中没有害意，具足正念，无有我慢，以粗劣衣服知足。如同对待衣服一样，对于乞食、卧具和坐具也是如此。
他这样满足知足，如是正确趣入，对于维持生活的资具，为了维持身体、护持生命、止息饥渴、利益梵行而如理受用，乃至广说如知食量时所说。他如是正确趣入而获得禅定自在，住于其中，如是获得心的清净、遍净、无过、远离随烦恼乃至广说到不动，立即就有能力成就五种神通和漏尽通，这就是称为禅定自在。
关于禅定自在的广义，应当了知就是如前所说的内容，此上再无更高，此外再无超胜。初得禅定、中间圆满禅定以及禅定自在，这些都称为世间清净的无上，这也应视为是此法中的，而非外道的。什么是一切种类出世间的清净？简要来说，应当了知有五种。哪五种？即现证谛理、为现证谛理而断除行为、为速得神通而作意最胜喜事、修行道的显示、以及证得极清净道果和功德。
其中，什么是现证谛理？如来的声闻精进于世间清净，长期以来以五欲功德的饮食来滋养心，以贪著的方式观察这些，从而见到欲望的过患，见上为寂，也就是说，安立在具有欢喜的一切世间清净界容易，而安立在无戏论的出世间界则困难。
他也是以厌离心而住，不是无有厌离。对此，此法中欲求安立心于无戏论涅槃并希求信解的人，由于未得沙门果的缘故，因为自身具有烦恼而生起厌离心，因为远离清净而生起厌离心，因为见到具有烦恼的过患、远离清净的过患以及清净难以成就而生起厌离心。

།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མ་བྱང་བ་དང་། མ་དུལ་བ་འཆི་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་ པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཤི་ནས་ཀྱང་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་གཡང་ས་ཆེན་པོར་ལྟུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པས་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། འཇིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའོ།།བདག་ཉིད་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ལ། དེ་མེད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་ཡིད་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཡང་ དག་པའི་ལྟ་བར་གཏོགས་པའི་ལམ་གྱི་མཆོག་སྟེ།དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་དང་བྲལ་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་ཡིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ནི་རྒ་བ་དང་ན་བའི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉེས་པ་རིགས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཡིད་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ བྱང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཉེས་དམིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་ཆུ་ལོན་མི་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཚད་མེད་པ་དང་ མ་བྲལ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་སྐྱེས་ཀྱང་ཐོག་མ་མེད་པའི་སྐྱེ་བའི་འཁོར་བའི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་མི་ནུས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལྟ་བུར་ཡང་དག་པར་ མཐོང་ནས་བདག་ཉིད་ཡིད་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་བྱེད་ཅིང་ཡལ་བར་བོར་བས་བྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་གཞན་གྱིས་གཞན་ལ་བཅོལ་བ་ལ་བརྟེན་པས་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བ་དང་། གང་གི་ ཕྱིར་དེ་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་བདེ་ལེགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་བྱར་མི་རུང་བ་དང་།སྡིག་པའི་ལས་རྣམས་ཚེ་འདི་ལ་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་བྱས་པར་མི་ཆུད་དེ། ཚེ་འདི་ལ་དེའི་གཉེན་པོའི་ལམ་རིམས་ནད་མེད་པ་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་སྔོན་བྱས་པའི་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་བྱང་བ བསྒྲུབ་དཀའ་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་ཡིད་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཞིང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པོར་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ།།དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བ་མཐོང་བས་ཡིད་དེ་སྐྱོ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བས་སྐྲག་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ལ་སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ་། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེས་ནི་ཡིད་དེ་སྐྱོ་བར་བྱེད་ལ་རྣམ་པར་བྱས་པ་དེ ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བར་བྱེད་དོ།

关于烦恼具足，简而言之有三种：未调伏、未驯服而死亡的烦恼具足，同样死后也将堕入后世烦恼大深渊的烦恼具足，同样由于为烦恼所控而行持一切不善法，故趋向于具有恐怖之处的烦恼具足。
如实见到自己未获得沙门果，由于未获得彼果而具足三种烦恼，如实见此而生厌离。
关于远离清净，应当了知唯有三种：即所谓断除烦恼的涅槃无畏处，为获得彼果而从增上心学开始的善心三摩地，从增上慧学开始的属于正见的殊胜道。如是如实见到自己远离这三种清净而生厌离。
具足烦恼的过患也应当了知有三种：生是老病苦的根本故为自性苦，生于无暇处，一切生都与无常性相连。由具足烦恼的这三种过患而自生厌离。
远离清净的过患应当了知有五种：生于边地的障碍，生于恶趣的障碍，不能断除在家方面的无间业的连续，未离开出家方面的无量邪见，以世间道入定并转生于有顶以下，然不能究竟无始生死轮回。如实见到远离清净的这五种过患而自生厌离。
关于清净难成就应当了知有五种：由于不作而放逸故不能作，依靠他人为他人所托付的利他事故不应成办，由于未作之前自心的清净中无有解脱痛苦的安乐本性故不能不作，仅以今生未造恶业并不能算作已成就清净，在今生未获得对治道无病时，先前所造的不善业不会清净，清净是由获得有学和无学道而区分。如是如实见到清净难成就的这五种情况而生厌离，并为如实成就而发起坚固精进。
由见具足烦恼和远离清净而使心生厌离，由见具足烦恼和远离清净的过患而生恐惧，于如实成就清净和断除烦恼远离懈怠和懒惰。以此作意行相使心生厌离，多次修习彼等则生起极大厌离。

།སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། སྐྲག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྐྲག་པ་དང་། ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་དེའི་སེམས་དེ་སྐྱོ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་ལྔར་གཏོགས་པ་དང་།རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ནས། རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གཞན་དག་གིས་སྲེད་པ་ཟད་པ་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ སེམས་ཡང་དག་པར་གནས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ལ།བདག་གི་བདག་གང་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟོགས་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་དག་པ་ ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་ཅིང་།བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་ལ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་རེག་པ་དང་བཞི་སྟེ། གཞི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ སྒོ་དེ་ལ་དམིགས་ན་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཚོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཚོགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་སྟེ། ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བརྩམས་པར་རིག་པར་བྱའི། རྗེས་སུ་མཐུན པའི་རྒྱུ་ལས་བརྩམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དེའི་གཙོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ། ཆ་ཕྲ་མོ་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་།བར་ཆད་དང་བཅས་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་བ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ་། །རྟོགས་ནས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རང་གི་ངང་ གིས་འཇུག་པ་ལེགས་པར་སྤངས་ནས།སེམས་འགགས་མ་ཐག་གོ་ཅོག་ལ་གསར་དུ་སྐྱེས་སོ་ཅོག་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའི་རྒྱུ་དང་། བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་དང་། ལན་ མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པ་མེད་པ་མཚུངས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པ་དེ་སྤངས་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ནི་སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་གོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྔར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་ཐོབ་པར་གྱུར་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཡང་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་གང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་མཚན་མ་གང་གིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་གནས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བའི མཚན་མ་གང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་དེའི་སེམས་གནས་ལ།བདེན་པ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།

就像使人厌离和极度厌离那样，恐惧、极度恐惧、退却、极度退却也是如此。这样，他的心具有厌离想，属于作意的五种所缘，通过这二十种相完全清净后，由其他五种因相所摄持的二十种相，为了迅速证得灭尽贪欲的涅槃，心安住于正性且完全厌离，不会退却，认为'无有我所'。
什么是五种因相？即作意的了悟，在了悟作意之后，无误地趣入正性，现证诸谛，触证圣智见，这是第四种。'依此基础之后'的含义如前所述。
趣入所缘之门，缘于趣入所缘之门时无误地趣入正性，如前所述。摄持资粮，依止所摄持的资粮，无误地趣入正性，如前所述。摄持方便，依止所摄持的方便，无误地趣入正性，详细内容如前所述。
应当了知这五种因相是从不随顺现证诸谛的因开始，而非从随顺因开始，因为已如实宣说了彼因的主要内容，应当视为不随顺因的随顺。
随行于空性、无愿、无相作意的修习，细微的一切结缚，有障碍和无障碍生起我慢的心相，了知现证的障碍，如实作意。了知后，善巧地断除与彼作意相应的心的自然趣入，对一切刚刚灭去和刚刚生起的，如实作意无常等行相。
由于依止、修习、多修习彼作意之因，将生起缘于所缘和无所缘的等持智，断除障碍现证的我慢心散乱后，将触证心一境性，如实了知并作意'我已触证心一境性'。如是应知，这是现证诸谛的了悟作意。
若先前已经通过世间道获得三摩地，圆满三摩地并获得三摩地自在，则作意彼三摩地的入定相、住定相、出定相，其心安住，也将现证诸谛。

།གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མའམ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ལེགས་པར་གནས་ལ། བདེན་པ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་། དེ་ལྟར་ན་གཞིའི་སྒོ་ནས་སེམས་གནས་ པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་འདི་གཉིས་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་ངན་པས་སེམས་དཀྲུགས་ཤིང་སེམས་མ་ཞི་བ་དང་། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །བར་ཆད་བྱེད་ པ་དེའི་གཉེན་པོར་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ལེགས་པར་འཇུག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དང་པོའི་གཉེན་པོ་ནི་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དྲན་པའོ། །ཅིག་ཤོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་ལ་བཀུར་སྟི་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དེ་ལྟར་བརྩོན་པ་ལ་ནི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས ཤིང་།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བྱུང་ངོ་ཅོག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱུང་བས། དེའི་སེམས་ཀུན་ནས་ཟིན་ཅིང་འདུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྤངས་ནས། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་དག་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཉིན་མཚན་སུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དུས་དུས་སུ་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྒུད་པ་དང་། འབྱོར་པ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་སེམས་གནས་པའི་གཙོ་བོའི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐབས་ལས་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ། དེ་ལྟར་དེ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་ན། རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་གཉིས་ཡོད་དེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལུང་མནོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡང་དག་པར་ཡིད ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཕ་རོལ་བླ་མ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོན་པའམ། སློབ་དཔོན་ནམ། མཁན་པོའི་མན་ངག་ལ་བརྟེན་ནས། དུས་དུས་སུ་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་བླང་བའི་ཕྱིར། བླ་མ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཐབས་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག པའི་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བདག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་འགྱོད་པ་མེད་དོ། །འགྱོད་པ་མེད་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ནས། རྒྱས་པར་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ཡང་སེམས་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཐབས་དེ་ལྟ་བུས་མྱུར་དུ་སེམས་གནས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་བསྡུས་པ་དེ་དག་གི་སྲེད་པ་ཟད་པ། འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་ལེགས་པར་གནས་ པར་གྱུར་པ་ན།ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བདག་གི་བདག་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས། སེམས་གནས་པར་གྱུར་པའི་མོད་ལ་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདེན་པ་རྟོགས་པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།སེམས་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་དང་། སེམས་གནས་པའི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ།

如果获得了禅定但并非圆满的禅定，也未获得禅定自在，那么他应当作意寂止相、摄持相或舍相，善住其心，并能现证诸谛。如是应知是依基础而住心。
此二法对于精进现证真谛者极为障碍：何为二？一是恶分别搅扰心而心不寂静，二是对所知事物颠倒。
对治这些障碍，善巧趣入心的所缘有二种：对治第一种障碍是念出入息，对治另一种是修习念住。如是应知是恭敬住于所缘。
于圣法律中如是精进者，五欲功德不成为其行境。若仅以粗劣衣服、饮食、卧具、坐具知足，能胜伏一切利养恭敬，即使依五欲功德而得利养恭敬，其心也不会被执著，如是即是断除非行境。
如是断除非行境已，即从彼等念住开始，日夜欢喜断除、欢喜修习，为生起遍厌离心而时时作意自身等衰损与圆满，为令心生欢喜而忆念佛陀等。如是即是住于圣种，应知此是住心资粮道中的主要资粮。
第二十六品
如是住于资粮时，有二种瑜伽作意的修习方便：何为二？一是依靠自己领受经等法教，由正作意因而通达蕴等诸法；二是依止上师即老师或阿阇黎或亲教师的教授，时时领受教诫与教导。应知正加行作意是第三种方便。
其中正加行作意是：所谓正加行，在此处是指清净戒律，作意于此即是正加行作意。作意自己清净戒律时无有追悔。无追悔则生极喜，乃至广说至心三摩地。因此正加行作意也是令心安住的方便，应知以如是方便能速得心住。
当他以二十种行相摄集的五种因缘，于爱尽、灭、涅槃善住其心时，由于完全厌离，其心不复退转，且了知无有我与我所，心得安住的刹那即名为证谛，此即称为证谛。
此证谛义广说即是：应知即是令心厌离的二十种行相与令心安住的二十种行相，更无胜过此者。

།འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་བ་དང་གནས་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་ཤིང་། དགེ་འདུན་གྱི་བྱ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་འདོར་ཞིང་རྒྱུན་དུ་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་བ་དང་། བསོད་སྙོམས་པ་ཉིད་དུ་ གནས་ཤིང་ཁ་ཟས་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་པ་དང་།གཉི་གར་ཡང་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བའི་ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་དེ་ལ་དགའ་བ་དང་། ཁ་ཏོན་ལ་བརྩོན་པའི་སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། མཚན་མོ་གནས་པ་ན་གཉིད་ལ་དགའ་བ་དང་། ཉིན་པར་གནས་པ་ན་རྒྱལ་པོ་དང་ ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་དགའ་བ་དང་།ཡུལ་གང་ན་ཉེ་དུ་དང་། ཕེབས་པར་སྨྲ་བ་དང་། གྲོགས་བཤེས་དང་། སྨོན་འགྲིན་དང་། བྱམས་པ་རྣམས་གནས་པའི་ཡུལ་དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་དགའ་ཞིང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་དང་ འགྲོགས་པ་འགའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཟླ་དང་བཅས་པར་གནས་པར་དགའ་བ་སྟེ།འདི་ནི་རྒྱུའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། དབེན་པ་ན་འདུག་ཅིང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ བསྒོམ་པ་ལ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩམས་ནས། བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་མི་ མཐུན་པ་དང་།གནས་དང་མི་མཐུན་པའོ། །བདག་ཉིད་མཁས་པར་འཛིན་པས་གཞན་ལ་ལྷག་མཐོང་དང་མཐུན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་མི་ཉན་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་མི་མཐུན་པའོ། །ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མི་བརྟན་ཞིང་གཡོ་བས། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།འགྱོད་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་གནས་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བརྗེད་ངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྒོད་པ་དང་། བྱིང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་ཀུན་དུ་མི་ སྲུང་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཉེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་གནས་མལ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་གནས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉིན་པར་ལྗན་ལྗིན་མང་བ་དང་། མཚན་མོ་ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཙེ་བ་ དང་།འཇིགས་པ་མང་ཞིང་གནོད་པ་མང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་མེད་ཅིང་ཉམས་མི་དགའ་བ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་གནས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། རྒྱུ་རྣམ་[(]བ་[,]པ་[)]གཉིས་ ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་མང་དུ་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མང་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་མང་དུ་བྱེད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ཐོབ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་མ་ཡིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཞི་གནས་ལ་མཁས་པ་དང་།རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་མཁས་པར་བྱེད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ཤས་ཆེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་ ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཁས་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ཤས་ཆེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

除此之外再无其他。什么是断除障碍呢？简而言之，应当了知障碍有两种：行动的障碍和安住的障碍。
其中行动的障碍是：比如住在声闻僧众之中，对于所有僧团事务都舍弃善法而经常参与集会，或是住于乞食而执著饮食，或是在两种情况下都专注于法衣、钵盂等临时性事务并乐于此事，或是喜欢诵经念咒，或是夜晚住时贪睡眠，或是白天住时喜欢谈论国王、盗贼等染污之语，或是在亲属、善言者、朋友、竞争者、所爱之人居住的地方不愿离开而喜欢停留，比如由于与他们相处的缘故，因长期习惯的力量而喜欢与伴侣共住，这就称为行动的障碍。
什么是安住的障碍呢？简而言之，虽然住于寂静处修习止观，这称为安住。关于止观，应当了知有四种障碍：与观的支分不相应、与止的支分不相应、与这两者方面的正念不相应、与住处不相应。
由于执著自己是智者而不听闻他人宣说与观相应的正法，这是与观的支分不相应。由于身语意行为不稳定而动摇，一再破坏戒律，因此由于追悔等而不能获得心的安住，应当了知这是与止的支分不相应。由于忘念的缘故而不能从掉举、昏沉等烦恼中护持心，应当了知这是与这两者方面的正念不相应。
依止具有五种过失的住处，应当了知这是与住处不相应：白天人声嘈杂，夜晚被蚊虫等痛苦所恼，有诸多恐惧和危害，缺乏资具且不悦意，被恶友所摄而无善知识，这就称为安住的障碍。
这两种障碍，简而言之，应当了知由两种因可以断除：多修习禅定的喜乐和多作择法。其中多修习禅定的喜乐，简而言之应当了知有六种：如果已获得禅定但禅定尚未圆满，也未获得禅定自在，则他善巧于止、善巧于摄持、善巧于舍，而对禅定生起更大的喜乐。如果禅定已经圆满且获得禅定自在，则他善巧于禅定、善巧于安住禅定、善巧于出定，而对禅定生起更大的喜乐。

།དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མང་དུ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དགེ་བ་ལ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཤེས་རབ་དེས་ཉིན་མཚན་དུ་བདག་གི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་འབྲི་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ།མི་དགེ་བའི་ཆོས་འབྲི་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཉིན་མཚན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་གནས་པ་ན། ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་འཚོ་བ་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ས་སོར་བརྟེན་པ་ན། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་འཕེལ་བར་ འགྱུར་ལ།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ བརྟེན་ན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་སྐྱེས་སོ་ཅོག་ནི་དང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེལ་ཞིང་ཉམས་སྨོད་ཅིང་ངེས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་ལ།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གནས་གཉིས་སུ་གཏོགས་པའི་མཁས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་གནས་གཉིས་སུ་གཏོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་སྤོང་ཞིང་།བྱུང་ངོ་ཅོག་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བཞེས་བྱའོ། །བར་དུ་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་བདེན་པ་མཐོང་བ་དེས་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པར་ གྱུར་ཅིང་དེ་ཤེས་ནས་དད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་དང་།ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ པ་དང་།རྟོགས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བདག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གི་འབྱོར་པ་ལ་ཡང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། བྱས་པ་གཟོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་ དང་བཅས་པ་བསལ་བ་དང་།བདེ་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་བསྒྲུབ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྟོན་པ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕན་བཏགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའི་དངོས་ པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་དོན་འདིའི་རྒྱས་པར་ནི་འདི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།

什么是多作观察？对于善慧进行观察称为观察。以此智慧于昼夜如实了知自己善法的增长，也如实了知不善法的增长，如实了知善法的减少，也如实了知不善法的减少。昼夜行住之时，于法衣、乞食等生活资具所依之时，如实了知不善法增长而善法减少，或者善法增长而不善法减少。
依于此观察，对所生一切不善法以不接受的方式予以遣除、贬损并断除，而修习善法。以此十种二分所摄智者断除十一种二分所摄障碍，断除一切所生障碍，此即是断除障碍。
此断除障碍之义广说如是，即应如所说相而了知，此上更无，此外更无。
什么是为速得神通而作意最胜欢喜事？如是圣声闻见谛已得信解，依此信解，以佛、法、僧为功德福田而作意，由此生起最胜欢喜；依于自身增上与决定善，以身、受用、证悟圆满作意而生起最胜欢喜；依于无嫉，如于自身，于他人富足亦生起最胜欢喜；依于知恩，即忆念并作意导师所作利益，从断除苦及其因、成办乐及其因而生起最胜欢喜。如是，此随顺修道而作意最胜欢喜事能速得神通。
此随顺修道最胜欢喜事作意之义广说应知即是此义，此上更无，此外更无。

།ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་ བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་དེ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་སེམས་བརླན་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ལས་བརྩམས་ནས། ཚེ་འདི་ལ་སེམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་བདག་ནམ་ཞིག་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པས་བསྒྲུབས་ཏེ། གནས་པ་གང་ཡིན་པའི་གནས་དེ་ལ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་ནས། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདུན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་འདུན་པ་སྐྱེས་ན་རྟག་ཏུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་མི་འདྲེ་བར་གནས་ལ། བས་མཐའི་གནས་མལ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་དབེན་པར་འདུག་པ་དང་། དེ་དེ་ལྟར་འདུན་པ་སྐྱེས་ཤིང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ལ། རབ་ཏུ་ དབེན་པར་གྱུར་ནས།ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཆུང་ངུ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་ཤིང་། དགེ་[(]པའི་[,]བའི་[)]ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་པས། གོང་ནས་གོང་དུ་བཟང་བ་བས་ཀྱང་ཆེས་བཟང་བའི་གནས་འདོད་པ་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཏེ། དེའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་བསྡུས་ཤིང་ ལེགས་པར་བསྡུས་སོ།།དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ལ་དེའི་ཚེ་ཁྱད་ཞུགས་པར་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེའི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་སྤང་བའི་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པས་ཀྱང་དེའི་དགའ་བ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་དེའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་བསྐྱེད་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ ཕན་པ་བསིལ་བར་གྱུར་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེའི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བས་ཀྱང་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་བསྒོམ པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ལྔ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། །འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་དང་ བཅས་པ་གང་ཞེ་ན།གནས་སྐབས་གསུམ་པོ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་བག་ལ་ཉལ་གང་ཟག་གཉིས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་། སླབ་པ་གཉིས་ ལ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལེན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་སྤོང་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་འཇུག་པའི་གེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་ཞུགས་ཤིང་བག་ལ་ཉལ་དུ་འདུག་ལ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་བཅུས་བསྡུས་པའི་མི་སློབ་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།

什么是修习所获得的道？就是从以广大无罪的最胜欢喜而使心湿润达到究竟开始，于今生心生起极大欢喜。如是具足欢喜者想到：'我何时能如圣阿罗汉那样修成并安住于彼等所安住的境界中？'而对出离生起相续不断的意乐并如实行持。
如是生起意乐后，常时精进于成办，即精进于修习三十七菩提分法的加行。如是发起精进后，不与在家出家众相杂而住，依止边际卧具，独处寂静。
如是生起意乐并发起精进，极为寂静后，不以获得小小殊胜而知足，不以诸善法而知足，以愈上愈妙的方式希求更为殊胜的境界而住。其修道即由此四法所摄，善所摄。
依止彼等四种修道，对如前所说最胜欢喜事所生起的最胜欢喜，当时以趣入殊胜的方式圆满其修习，以及由断除烦恼所获得的殊胜证悟亦圆满其欢喜修习。
以远离修所断烦恼分的随眠亦圆满其轻安，以及由轻安所生身心利益清凉而圆满修习。其有学等持趣向金刚喻究竟亦圆满修习。此即名为修习所获得之道。
此修习所获得道之广义即是：应知依止四法而圆满修习五法。此上更无，此外更无。
什么是获得极清净道之果利与功德？于三种情况即乐、苦、不苦不乐时，烦恼随眠于此二补特伽罗即凡夫与有学更多生起。
能引发二种烦恼分即取的烦恼分与行的烦恼分之烦恼分，断除彼二种烦恼分。于此调伏法中，能作障碍的烦恼极为久远地住于意中并为随眠，能生种种痛苦的一切烦恼无余断除，此即名为极清净道之果。
以无学十支所摄之无学五蕴即戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱智见蕴，此即名为极清净道。

། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་དེ་ཐོབ་ན། ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པའི་གནས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཕྲད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ནང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་མ་བསྡམས་པའི་ཉེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དབང་པོ་མ་བསྡམས་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བར་གནས་པའི་རོ་མྱང་བའི་ཉེས་པ་དང་། རྒྱུ་བ་དང་། གནས་པ་ལ་བག་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངན་པས་ཀུན་ནས་བསྐྱེད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པ་མ་འདྲེས་པ། ངག་དང་། རྟོག་པ་དང་། ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྟེན ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་གཏོགས་པའི་ལེན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་དང་བྲལ་ན་ཐ་མའི་ལུས་འཛིན་ཅིང་། ཕྱི་མའི་ ལུས་གཞན་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མེད་ལ།མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཏན་དུ་ཡང་དག་པར་གནས་ཤིང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ འཕགས་པའི་གནས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉེས་པ་བཅུ་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པའི་གནས་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ལམ་གྱི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཕན་ཡོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་དུ་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་ལམ་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་དུ་བཅས་པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ།།འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་མི་སློབ་པའི་འཕགས་པའི་ཆོས་དམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་འཕགས་པའི་ཆོས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱོགས་ལ། དེའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཕྱི་མ་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་སྤངས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་དང་། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རྒྱུན་ཆད་པར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ཆད་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལམ་ཡང་རྒྱུ་འགགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་འགགས་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་དེ་ནི་འདི་ལས་གུད་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་ པ་དང་།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔར་བསྟན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་དག པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།

如果获得了极为清净的道，将安住于远离十种过失的圣者住处。什么是十种过失？依于外在欲望而有忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼以及遭遇苦中之苦的过失；依于内在而有不摄诸根的过失，如是不摄诸根则会生起忧愁等；安乐住的贪著过失；行走与安住时放逸的过失；外道邪见所生的不共特有、无杂染的语言、思维与寻求的过失；依于三种禅定而成的究竟过失；缘起所摄取的烦恼分所生的过失；诸行烦恼分所生的过失。
如是远离此十种过失时，将持最后之身，不再显现其他后世之身，永远安住于最极寂静的涅槃中，并依止从有顶以下一切众生，获得一切众生中的最胜地位。因此称为安住于圣者住处。
凡是安住于远离十种过失的圣者住处，即称为道之功德。其果位、极清净道及功德，总摄为一即称为获得极清净道及果位与功德。此极清净道及果位与功德之广义即是如此，应当如前所说般了知，此上更无，此外更无殊胜。
如是获得无学圣法者，其与圣法相应的心于五欲功德极不趋向，因其心无异熟故，后世不结生。虽然舍弃世间心而有的一切行为，将自然止息。其烦恼道及后有生起的业道也将于此生中断绝，由于断绝，苦道也因因果俱灭故不复后世生起。苦的究竟即是如此，此外更无，此上更无，此外更无殊胜。
其中现证谛理、断除障碍、现证所得的神通迅疾最胜喜悦事物作意、如实修持所得之道，以及获得极清净道及果位与功德，此即称为出世间一切行相清净。此出世间一切行相清净的广义即是如此，应当如前所说般了知，此上更无，此外更无殊胜。
如是前说世间一切行相清净及出世间一切行相清净二者总摄为一即称为修习之果。

།དེ་ལྟར་ན་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བསྒོམ་པའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བསྒོམ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་རྫོགས་སོ།། །།དེའི་འོག་མ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ནི་གླེགས་བམ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱའོ།།རིགས་དང་། ལམ་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒྱུ་བའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ནས། རང་བཞིན་ གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་རིགས་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་དག་གི་སེམས་འདུ་འཛི་ལ་མི་འཇུག་གི་།གཅིག་པུ་དགའ་བ་ལ་འཇུག་གོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ནས། རང་བཞིན་གྱིས་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེ་དག་གི་སེམས་ ཆོས་སྟོན་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སེམས་མི་འཇུག་གི་།སེམས་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པ་ལ་སེམས་འཇུག་གོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ནས། རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་འབྲིང་དང་། ང་རྒྱལ་སྤྱད་པའི་རང་ བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་སློབ་དཔོན་མེད་པ་དང་། འགྲན་ཟླ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལ་གནས་ལ། བསྐལ་པ་བརྒྱར་ སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱེད་དེ།དེར་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་། འདི་ལྟར་ཕྱིས་རང་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ མཁས་པ་དང་།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། བདེན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱས་ནས། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ ཉན་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་བསྐྱེད་ཅིང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ལ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱས་པའམ། དགེ་ སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་ནི་མི་ནུས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཕྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་ གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་།བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱས་ནས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཐར་གྱུར་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཕྱིས་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཐར་གྱུར་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་པའོ།

如是，所说的修行基础是什么，所说的修行因是什么，所说的瑜伽修行本身是什么，所说的修行果是什么，这些就称为修所成地。瑜伽师地论修所成地圆满。其后声闻地在另一册中。什么是独觉地？应当了知有五种：种性、道、圆满、住处及行为。
什么是独觉种性？应当了知有三种特征：诸独觉在现前证悟之前，本性烦恼轻微，因此他们的心不趋入喧闹，而趋入独处。诸独觉在现前圆满证悟之前，本性悲心微小，因此他们的心不趋入说法和利益众生，而趋入少事务。诸独觉在现前圆满证悟之前，本性根器中等且具有我慢习性，因此希望无师无伴而现前圆满证悟。
如是独觉道也应当了知有三种特征：此中有人安住独觉种性，于百劫中亲近诸佛出世，于彼中即如是：令自菩提相续成熟，如是为后来自证菩提，而精通蕴、精通处、精通界、精通缘起、精通处非处、精通谛，这是独觉第一道。
复次，此中有人亲近诸佛出世后，依止善士、听闻正法、如理作意，虽已生起顺决择分善根，即是暖、顶、忍等，但于此生中不能证悟法及获得沙门果，如是为后来证悟及获得沙门果，而精通蕴、精通处、精通界、精通缘起、精通处非处、精通谛，这是独觉第二道。
复次，此中有人亲近诸佛出世后，依止善士、听闻正法、如理作意，虽能证悟法及获得沙门果，但不能获得一切究竟、极为清净、最极梵行的阿罗汉果，即是为后来以出世间道获得究竟、极为清净、最极梵行的阿罗汉果，而精通蕴、精通处、精通界、精通缘起、精通处非处、精通谛，这是独觉第三道。

།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང་པོས་བསྐལ་པ་བརྒྱ ཚང་བར་ཚོགས་བསགས་ནས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་འདས་པའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་མེད་པ་ན་སློབ་དཔོན་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམས་ནས་རང་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ།།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པས་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམས་ནས་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དགྲ་ བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཐར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་དགེ་བར་འགྲུབ་པ་དང་པོས་ ནི་བསེ་རུ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པས་ནི་ཚོགས་དང་སྤྱོད་པའི་རང་རྒྱལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་གནས་པ་ནི་བསེ་རུ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་རང་སངས་རྒྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅིག་པུ་འདུག་པ་དགའ་ ཞིང་གཅིག་པུ་གནས་ལ་ཟབ་མོ་ལ་མོས་པ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པས་ ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གཅིག་པུ་འདུག་པ་ལ་དགའ་ཞིང་གཅིག་པུ་གནས་པའི་རང་རྒྱལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཚོགས་དང་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།གནས་པ་ལྷག་མ་ནི་དེ་ཡང་བསེ་རུ་ལྟར་སྤྱད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་གང་དུ་རྟེན་ཅིང་གནས་ ཀྱང་སྟེ་དེ་དག་ལུས་ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་།དྲན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པས་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་དེ་ཉིད་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་འཇུག་སྟེ། ཕ་རོལ་དམའ་བ་དང་སྨན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་པས་ཡང་ལུས་ཀྱིས་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་ཀྱི་ངག་གིས་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་ངག་གིས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྫོགས་སོ།། །།དེའི་འོག་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ནི་གླེགས་བམ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་དོ། །ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།ཕུང་པོར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །སར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ནི་ས་ལྔ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་མེད་པའི་ས་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་རྣམས་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་དང་འདི་ལྟ་སྟེ།ཕུང་པོ་མེད་པའི་ས་གཅིག་རིལ་གྱིས་མ་གཏོགས་པའི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བ་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཉེ་བར་ཞི་བའོ།

关于正确成就，是这样的：在此，有人以第一种独觉道，圆满积累资粮一百劫后，在一百劫过后，当无佛出世时，无师自通而修持三十七菩提分法，现证独觉菩提，断除一切烦恼而现前证得阿罗汉果。
在此，有人以第二、第三种独觉道，以此因缘，当无佛出世时，无师自通而修持三十七菩提分法，证悟诸法，乃至获得阿罗汉果。
或者获得沙门果后，达到究竟清净、无垢、梵行圆满的最上果位——阿罗汉果。
其中，以第一种正确成就者，将成为如独角兽般行持的独觉。
以第二、第三种正确成就者，将成为群居和行持的独觉，而不会如独角兽般行持。
其中，关于安住，如独角兽般行持的独觉是喜欢独处、独自安住，信解甚深法，专注观察甚深缘起，而安住于空性、无相、无愿三解脱门。
以第二、第三种正确成就者，并非一定喜欢独处、独自安住的独觉，而是群居安住。其余安住方式则如同独角兽般行持者。
关于行持，他们所有人无论依止于村落或城镇，都是以极其守护身体、极其摄护诸根、极其安住正念的方式，于该村落或城镇中行乞。
以大悲心对待卑微和贫困者，仅以身表示悲悯而不以语表示。这是因为他们是以身示法而非以语示法，比如为了调伏怨敌而示现种种神变境界。
应当了知他们都是息灭烦恼的独行者。
瑜伽师地论·独觉地竟。
其后菩萨地在另一册中。
什么是有蕴地？应当从三个方面来看：安立地的建立、安立寂灭的建立、安立蕴的建立。
什么是安立地的建立？有蕴地即是五地，也就是除去无心地、修所成地、声闻地和菩萨地的一部分，以及除去整个无蕴地之外的其余诸地，称为有蕴地。这就是安立地的建立。
什么是安立寂灭的建立？有蕴地以四种寂灭而建立：苦的寂灭、烦恼的寂灭、对众生损害的寂灭、舍的寂灭。

།དེ་ལ་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱི་མ་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཏ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤངས་ཤིང་རྩ་ནས་བཅད་དེ་ཕྱི་མ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ།།དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ པའི་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་མ་ལུས་པ་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ཟད་པ་དང་། གཏི་ མུག་ཟད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པས་། སྡིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་བྱེད་ལ། དགེ་བ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་བདེ་བར་གནས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་རྟག་པར་ རྒྱུན་དུ་ཤས་ཆེར་གནས་ཏེ།དེ་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ན། ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་དང་། དེ་རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་ཐོས་པ་དང་། སྣས་དྲི་རྣམས་བསྣམས་པ་དང་། ལྕེས་རོ་རྣམས་ མྱངས་པ་དང་།ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་རྣམས་ལ་རེག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ན་ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་དེ་ནི་དེའི་བཏང་སྙོམས་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་རྣམ་པ་བཞི་ པ་དེ་དག་ལས་བརྩམས་ནས་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ལ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་དང་མཆོག་ཏུ་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ནི་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། གདགས་པའི་ཕུང་པོ་ དང་།ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕུང་པོ་དང་། གནས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། འཇུག་པའི་ཕུང་པོ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕུང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། དགའ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། ཐ་མའི་ཕུང་པོའོ། །གདགས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ ཏེ།གང་ལ་བརྟེན་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བའམ། སེམས་ཅན་ནམ། སྲོག་གམ། སྐྱེ་བའམ། གསོ་བའམ། སྐྱེས་བུའམ། གང་ཟག་གམ། ཤེད་ལས་སྐྱེས་སམ་། ཤེད་བུ་ཞེས་བྱ་བར་མིང་དང་བརྡ་དང་། གདགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པ་དང་། གང་ལ་བརྟེན་ནས་མིང་ནི་འདི་ ཞེས་བྱ།རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཁ་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མྱོང་། ཚེ་ནི་འདི་ལྟར་རིང་། ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་གནས། ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཐུབ་ཅེས་བྱ་བར་མིང་དང་། བརྡ་དང་། གདགས་པ་དང་ཐ་སྙད་ དུ་འདོགས་པའོ།།ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ཏེ། བདག་དང་། ཕ་མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། ཟན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོགས་པོ་དང་། བློན་པོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ནས་རྒྱས་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་བདུན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པའོ། །གནས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཟས་བཞི་སྟེ། ཁམ་དང་། རེག་པ དང་།ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཏེ། གང་ལ་བརྟེན་ན་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་ཤིང་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ།

对于阿罗汉比丘来说，他已完全了知并断除了能引发后有的漏尽之苦，如同砍断了多罗树的树冠一般，从根本上断除，以不再生起的法性而不复显现，这就是他的苦的止息。
阿罗汉比丘以永不再生的法性，完全断除了贪欲、嗔恨、愚痴以及一切烦恼，这就是他的烦恼的止息。
由于他已灭尽贪欲、嗔恨、愚痴和一切烦恼，所以不造作任何罪业，而依止善法，这就是他对烦恼的损害的止息。
漏尽的阿罗汉比丘经常安住于这六种安乐住：当眼见色时，既不生喜，也不生忧，而是以正念正知安住于舍；当耳闻声、鼻嗅香、舌尝味、身触所触、意识法时，既不生喜，也不生忧，而是以正念正知安住于舍，这就是他的舍的止息。
基于这四种止息，在有蕴的境界中称为最极寂静、最极清凉，这就是所谓的止息建立的安立。
什么是蕴的建立安立？蕴有八种：施设蕴、执取蕴、住蕴、趣入蕴、障碍蕴、苦蕴、喜蕴和最后蕴。
什么是施设蕴？即五取蕴，依此而施设'我'、'有情'、'命'、'生'、'养育'、'士夫'、'补特伽罗'、'意生'、'摩纳婆'等名称、符号、施设和言说，以及依此而施设'此是名'、'此是姓'、'此是种族'、'食用如是食物'、'感受如是苦乐'、'寿命如是长'、'住世如是久'、'能活如是时'等名称、符号、施设和言说。
什么是执取蕴？即七种执取事：我、父母、子女、妻子、饮食、奴婢、作业者、乳畜、亲友、伙伴、大臣、亲属，乃至广说七种执取事，如意业所生，依此了知诸有情具有执取。
什么是住蕴？即四食：段食、触食、意思食、识食，依此而已生有情得以安住存活，并能利益将生有情。

།འཇུག་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དང་། ཚོར་བར་གཏོགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། འདུ་ བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་རྒྱས་པར་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་སྦྱར་ཏེ།གང་ལ་བརྟེན་ན་སེམས་རྣམས་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷའི་བུའི་བདུད་དེ་དགེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ པ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །དགའ་བའི་ཕུང་པོ་ གང་ཞེ་ན།བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་ལ་ནི་དགའ་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ན་སེམས་རྣམས་འདིར་ཡང་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་། དེར་ཡང་སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་པོར་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དགའ་བ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཐ་ མའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན།དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཏེ། གང་ལ་བརྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཐ་མའི་ལུས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ལ་གནས་པ། ཕུང་པོ་དུ་དང་ནི་ལྡན་ཞེས་བྱ། དུ་དང་ནི་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་ སྟེ།ཐ་མའི་ཕུང་པོ་གཅིག་དང་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ལྡན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དྲུག་དང་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་ལྡན་ནོ། །འཇུག་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་ལྡན་ནོ། །བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་ལྡན་ནོ། །ཕུང་པོ་ ལྷག་མ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཕུང་པོར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་རྫོགས་སོ།། །།ཕུང་པོ་མེད་པའི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སར་ གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །སར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་མེད་པའི་ས་ནི་ས་ལྔ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་མེད་པའི་ས་དང་ བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཀྱི་ཆ་རེ་རེ་གཞག་པ་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་མེད་པའི་ས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།གནོད་པ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཉེ་བར་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཞེ་ན། དེས་སྔོན་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་རྣམ་པ་བཞི་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་ལ་རེག་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས། ད་ལྟར་དེའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ཞི་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རྣམ་གྲངས་སུ་འགྲོ་བའི་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་།ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེར་དོགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཞུམ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །ཚོར་བ་དང་དུ་ལེན་པ་ན། །མར་མེ་ཤི་བར་ གྱུར་པ་ལྟར།།དེ་ཡི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是趣入蕴？即四识住和十二缘起支。也就是说，属于色的识住、属于受的识住、属于想的识住、属于行的识住，以及无明缘行、行缘识乃至生缘老死等，依此诸心随趣五道轮回。
什么是障碍蕴？即天子魔为障碍精进修习诸善法者而住于近处。
什么是苦蕴？一切欲界皆名苦蕴，依此众生感受痛苦和忧恼。
什么是喜蕴？禅定等持之乐名为喜蕴，依此诸心于此入定，于彼转生后长时入定而各别领受禅定之喜。
什么是最后蕴？即阿罗汉相续诸蕴，依此称为阿罗汉执持最后身。其中，住于有余依地的漏尽阿罗汉比丘，与几种蕴相应，与几种不相应？即是说，必定与一种最后蕴相应，必定不与六种所取事相应，必定不与一切趣入事相应，必定不与一切障碍蕴相应，对其余诸蕴既非相应亦非不相应。这就是蕴建立的安立。
《瑜伽师地论》有余依地竟。
什么是无蕴地？应当从三方面观察：地的施设安立、涅槃施设安立、涅槃异名施设安立。
什么是地的施设安立？无蕴地即五地：无心地、修所生地、声闻地、独觉地、菩萨地，应当观察摄略其各个部分。
什么是涅槃施设安立？无蕴地以寂灭涅槃和无损害涅槃两种涅槃安立。什么是寂灭涅槃？先前于有蕴地证得、获得、触证、现证四种寂灭，现今于无余依涅槃界中亦有四种寂灭：趣入异门寂灭、一切蕴寂灭、依蕴苦寂灭、依蕴苦生起怖畏寂灭。如说：'以无怯弱心，领受诸感受，如灯焰熄灭，其心得解脱。'这就是寂灭涅槃。

།གནོད་པ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་ པས་ཕྱེ་བ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཇི་སྐད་དུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མ་བྱུང་བ་ནི་ཡོད་དོ། །སྐྱེས་པ་དང་། བྱུང་བ་དང་། བྱས་པ་དང་། འདུས་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མ་བྱུང་བ་མེད་དུ་ཟིན་ན། སྐྱེས་པ་དང་། བྱུང་བ་དང་། བྱས་པ་དང་། འདུས་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ ཡོད་དོ་ཞེས་ང་མི་ཟེར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མ་བྱུང་བ་དེ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་དང་། བྱུང་བ་དང་། བྱས་པ་དང་། འདུས་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ང་ཟེར་རོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ལྟ་བུའོ།།ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་ལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་ན་ཟབ་པོ། །ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་སྤངས་པས་ན་རྒྱ་ཆེ་བའོ། ། ཟད་མི་ཤེས་པས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མེད་དོ་། །ཇི་ལྟར་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མེད་ཅེ་ན། ཡོད་ཅེའམ། མེད་ཅེས་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་སམ། གཟུགས་ལས་ཐ་དད་པའམ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་ཕྱེ་ཞིང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་མྱ་ངན ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་འདི་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་དང་། གླིང་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱབས་དང་། དཔུང་གཉེན་དང་། བདེ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། ལེགས་བའི་གཞི་དང་། བདེ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། མི་གཞོལ་བ་དང་། བལྟ་དཀའ་བ དང་།འཆི་བ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་མེད་པ་དང་། འཆི་འཕོ་མེད་པ་དང་། རིམས་ནད་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཕུར་པོ་མེད་པའི་ས་རྫོགས་ཏེ་ས་མང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།འདི་ལ་ཤློ་ཀ་ནི་བརྒྱད་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དོ།

什么是无害的涅槃？即是不具一切蕴、不随烦恼、不随一切苦的趣入、由处的圆满转变所区分、无漏界，如所说：'比丘住于安乐即名为涅槃'。
又如所说：'有未生、未起、未作、无为、未正生。有已生、已起、已作、有为、正生。若无未生、未起、未作、无为、未正生者，我不说从已生、已起、已作、有为、正生中有出离。由于有未生、未起、未作、无为、未正生，故我说从已生、已起、已作、有为、正生中有出离。'
世尊也是以密意说'甚深广大无量涅槃不可数'。其中因难以通达故甚深，具德且断除故广大，不可穷尽故无量。所谓不可数者，因不可说为二故不可数。
云何不可数？因不可说有或无，不可说是色或异于色，不可说是受、想、诸行、识或异于识故。何以故？如是彼以真如清净所区分且一向无垢故，是名无害涅槃。
合此二者，名为安立涅槃假名。
何为安立涅槃异名？当知涅槃异名为：常、坚、恒、不变法性、处、洲、救护、归依、友伴、安乐、寂静、善基、安稳、不动、不倾、难见、无死、无忧、无迁、无疾病、无热恼、无病、无动摇、涅槃、无戏论等，如是相顺者当知为涅槃异名，是名安立涅槃假名。
此瑜伽师地论无蕴地竟，诸地竟。此中有八千九百八十四颂。

